गौराङ्गलीलास्मरणमङ्गलस्तोत्रम् Shri Gauranga Lila Smarana Mangala Stotram

राहुग्रस्ते जडशशधरे फाल्गुणे पूर्णिमायांगौडे शके मनुशतं इते सप्तवर्षाधिके यः ।मायापुर्यां समजनि शचीगर्भसिन्धौ प्रदोषेतं चिच्छक्तिप्रकटिततनुं मिश्रसूनुं स्मरामि ॥ १॥

rāhugraste jaḍaśaśadhare phālguṇe pūrṇimāyāṃgauḍe śake manuśataṃ ite saptavarṣādhike yaḥ |māyāpuryāṃ samajani śacīgarbhasindhau pradoṣetaṃ cicchaktiprakaṭitatanuṃ miśrasūnuṃ smarāmi || 1||

विश्वम्भरप्रभुहरिद्विजगौरचन्द्रनिम्बेशनामनिचयः क्रमतो बभूव ।यस्यार्यखण्डमुकुटोपमगौडराष्ट्रेगौरं स्मरामि सततं कलिपावनं तम् ॥ २॥

viśvambharaprabhuharidvijagauracandranimbeśanāmanicayaḥ kramato babhūva |yasyāryakhaṇḍamukuṭopamagauḍarāṣṭregauraṃ smarāmi satataṃ kalipāvanaṃ tam || 2||

अङ्गीकुर्वन् निजसुखकरीं राधिकाभावकान्तिंमिश्रावासे सुललितवपुर्गौरवर्णो हरिर्यः ।पल्लीस्त्रीणां सुखं अभिदधत्खेलयां आस बाल्येवन्देहं तं कनकवपुषं प्राङ्गने रिङ्गमाणम् ॥ ३॥

aṅgīkurvan nijasukhakarīṃ rādhikābhāvakāntiṃmiśrāvāse sulalitavapurgauravarṇo hariryaḥ |pallīstrīṇāṃ sukhaṃ abhidadhatkhelayāṃ āsa bālyevandehaṃ taṃ kanakavapuṣaṃ prāṅgane riṅgamāṇam || 3||

सर्पाकृतिं स्वाङ्गनं ह्यनन्तंकृत्वासनं यस्तरसोपविष्टः ।तत्याज तं चात्मजनानुरोधाद्विश्वम्भरं तं प्रणमामि नित्यम् ॥ ४॥

sarpākṛtiṃ svāṅganaṃ hyanantaṃkṛtvāsanaṃ yastarasopaviṣṭaḥ |tatyāja taṃ cātmajanānurodhādviśvambharaṃ taṃ praṇamāmi nityam || 4||

बाल्ये शृण्वन् वद हरिं इति क्रन्दनाद्यो निवृत्तस्तस्मात्स्त्रीणां सकलविषये नामगानं तदासीत् ।मात्रे ज्ञानं विषादं अवदन् मृत्तिकाभक्षणे योवन्दे गौरं कलिमलहरं नामगानाश्रयं तम् ॥ ५॥

bālye śṛṇvan vada hariṃ iti krandanādyo nivṛttastasmātstrīṇāṃ sakalaviṣaye nāmagānaṃ tadāsīt |mātre jñānaṃ viṣādaṃ avadan mṛttikābhakṣaṇe yovande gauraṃ kalimalaharaṃ nāmagānāśrayaṃ tam || 5||

पौगण्डादौ द्विजगणगृहे चपलं यो वितन्वन्विद्यारम्भे शिशुपरिवृतो जाह्नवीस्नानकाले ।वारिक्षेपैर्द्विजकुलपतीन् चालयां आस सर्वांस्तं गौराङ्गं परमचपलं कौतुकीशं स्मरामि ॥ ६॥

paugaṇḍādau dvijagaṇagṛhe capalaṃ yo vitanvanvidyārambhe śiśuparivṛto jāhnavīsnānakāle |vārikṣepairdvijakulapatīn cālayāṃ āsa sarvāṃstaṃ gaurāṅgaṃ paramacapalaṃ kautukīśaṃ smarāmi || 6||

तीर्थभ्रामिद्विजकुलमणेर्भक्षयन् पक्वं अन्नंपश्चात्तं यो विपुलकृपया ज्ञापयां आस तत्त्वम् ।स्कन्धारोहच्छलबहुतया मोहयां आस चौरौवन्दे हं तं सुजनसुखदं दण्डदं दुर्जनानाम् ॥ ७॥

tīrthabhrāmidvijakulamaṇerbhakṣayan pakvaṃ annaṃpaścāttaṃ yo vipulakṛpayā jñāpayāṃ āsa tattvam |skandhārohacchalabahutayā mohayāṃ āsa caurauvande haṃ taṃ sujanasukhadaṃ daṇḍadaṃ durjanānām || 7||

आरुह्य पृष्ठं शिवभक्तभिक्षोःसङ्कीर्त्य रुद्रस्य गुणानुवादम् ।रेमे महानन्दमयो य ईशस्तं भक्तभक्तं प्रणमामि गौरम् ॥ ८॥

āruhya pṛṣṭhaṃ śivabhaktabhikṣoḥsaṅkīrtya rudrasya guṇānuvādam |reme mahānandamayo ya īśastaṃ bhaktabhaktaṃ praṇamāmi gauram || 8||

लक्ष्मीदेव्याः प्रणयविहितं मिष्टं अन्नं गृहीत्वातस्यै प्रादाद्वरं अतिशुभं चित्तसन्तोषणं यः ।मस्याश्चिह्नैर्निजपरिजनान् तोषयां आस यश्चतं गौराङ्गं परमरसिकं चित्तचौरं स्मरामि ॥ ९॥

lakṣmīdevyāḥ praṇayavihitaṃ miṣṭaṃ annaṃ gṛhītvātasyai prādādvaraṃ atiśubhaṃ cittasantoṣaṇaṃ yaḥ |masyāścihnairnijaparijanān toṣayāṃ āsa yaścataṃ gaurāṅgaṃ paramarasikaṃ cittacauraṃ smarāmi || 9||

उच्छिष्टभाण्डेषु वसन् वराङ्गोमात्रे ददौ ज्ञानं अनुत्तमं यः ।अद्वैतवीथीपथिकैरुपास्यंतं गौरचन्द्रं प्रणमामि नित्यम् ॥ १०॥

ucchiṣṭabhāṇḍeṣu vasan varāṅgomātre dadau jñānaṃ anuttamaṃ yaḥ |advaitavīthīpathikairupāsyaṃtaṃ gauracandraṃ praṇamāmi nityam || 10||

दृष्ट्वा तु मातुः कदनं स्वलोष्ट्रैस्तस्यै ददौ द्वे सितनारिकेले ।वात्सल्यभक्त्या सहसा शिशुर्यस्तं मातृभक्तं प्रणमामि नित्यम् ॥ ११॥

dṛṣṭvā tu mātuḥ kadanaṃ svaloṣṭraistasyai dadau dve sitanārikele |vātsalyabhaktyā sahasā śiśuryastaṃ mātṛbhaktaṃ praṇamāmi nityam || 11||

सन्न्यासार्थं गतवति गृहादग्रजे विश्वरूपेमिष्टालापैर्व्यथितजनकं तोषयां आस तूर्णम् ।मातुः शोकं पितरि विगते सान्त्वयां आस यश्चतं गौराङ्गं परमसुखदं मातृभक्तं स्मरामि ॥ १२॥

sannyāsārthaṃ gatavati gṛhādagraje viśvarūpemiṣṭālāpairvyathitajanakaṃ toṣayāṃ āsa tūrṇam |mātuḥ śokaṃ pitari vigate sāntvayāṃ āsa yaścataṃ gaurāṅgaṃ paramasukhadaṃ mātṛbhaktaṃ smarāmi || 12||

लक्ष्मीदेवीं प्रणयविधिना वल्लभाचार्यकन्यांअङ्गीकुर्वन् गृहमखपरः पूर्वदेशं जगाम ।विद्यालापैर्बहुधनं अथो प्राप यः शास्त्रवृत्तिस्तं गौराङ्गं गृहपतिवरं धर्ममूर्तिं स्मरामि ॥ १३॥

lakṣmīdevīṃ praṇayavidhinā vallabhācāryakanyāṃaṅgīkurvan gṛhamakhaparaḥ pūrvadeśaṃ jagāma |vidyālāpairbahudhanaṃ atho prāpa yaḥ śāstravṛttistaṃ gaurāṅgaṃ gṛhapativaraṃ dharmamūrtiṃ smarāmi || 13||

वाराणस्यां सुजनतपनं सङ्गमय्य स्वदेशंलब्ध्वा लक्ष्मीविरहवशतः शोकतप्तां प्रसूतिम् ।तत्त्वालापैः सुखदवचनैः सान्त्वयां आस यो वैतं गौराङ्गं विरतिसुखदं शान्तमूर्तिं स्मरामि ॥ १४॥

vārāṇasyāṃ sujanatapanaṃ saṅgamayya svadeśaṃlabdhvā lakṣmīvirahavaśataḥ śokataptāṃ prasūtim |tattvālāpaiḥ sukhadavacanaiḥ sāntvayāṃ āsa yo vaitaṃ gaurāṅgaṃ viratisukhadaṃ śāntamūrtiṃ smarāmi || 14||

मातुर्वाक्यात्परिणयविधौ प्राप विष्णुप्रियां योगङ्गातीरे परिकरजनैर्दिग्जितो दर्पहारी ।रेमे विद्वज्जनकुलमणिः श्रीनवद्वीपचन्द्रोवन्दे हं तं सकलविषये सिंहं अध्यापकानाम् ॥ १५॥

māturvākyātpariṇayavidhau prāpa viṣṇupriyāṃ yogaṅgātīre parikarajanairdigjito darpahārī |reme vidvajjanakulamaṇiḥ śrīnavadvīpacandrovande haṃ taṃ sakalaviṣaye siṃhaṃ adhyāpakānām || 15||

विद्याविलासैर्नवखण्डमध्येसर्वान् द्विजान् यो विरराज जित्वा ।स्मार्तांश्च नैयायिकतन्त्रिकांश्चतं ज्ञानरूपं प्रणमामि गौरम् ॥ १६॥

vidyāvilāsairnavakhaṇḍamadhyesarvān dvijān yo virarāja jitvā |smārtāṃśca naiyāyikatantrikāṃścataṃ jñānarūpaṃ praṇamāmi gauram || 16||

विप्रपादोदकं पीत्वा यो बभूव गतामयः ।वर्णाश्रमाचारपालं तं स्मरामि महाप्रभुम् ॥ १७॥

viprapādodakaṃ pītvā yo babhūva gatāmayaḥ |varṇāśramācārapālaṃ taṃ smarāmi mahāprabhum || 17||

प्रेतक्षेत्रे द्विजपरिवृतः सर्वदेवप्रणम्योमन्त्रं लेभे निजगुरुपुरीवक्त्रतो यो दशार्णम् ।गौडं लब्ध्वा स्वं अतिविकृतिच्छद्मनोवाच तत्त्वंतं गौराङ्गं नवरसपरं भक्तमूर्तिं स्मरामि ॥ १८॥

pretakṣetre dvijaparivṛtaḥ sarvadevapraṇamyomantraṃ lebhe nijagurupurīvaktrato yo daśārṇam |gauḍaṃ labdhvā svaṃ ativikṛticchadmanovāca tattvaṃtaṃ gaurāṅgaṃ navarasaparaṃ bhaktamūrtiṃ smarāmi || 18||

भक्त्यालापैर्निरवधि तदाद्वैतमुख्या महान्तःप्राप्ता यस्याश्रयं अतिशयं कीर्तनाद्यैर्मुरारेः ।नित्यानन्दोदयघटनया यो बभूवेशचेष्टोवन्दे गौरं नयनसुखदं दक्षिनं सद्भूजं तम् ॥ १९॥

bhaktyālāpairniravadhi tadādvaitamukhyā mahāntaḥprāptā yasyāśrayaṃ atiśayaṃ kīrtanādyairmurāreḥ |nityānandodayaghaṭanayā yo babhūveśaceṣṭovande gauraṃ nayanasukhadaṃ dakṣinaṃ sadbhūjaṃ tam || 19||

यः कोलरूपधृगहो वरणीयमूर्तिर्गुप्ते कृपां च महतीं सहसा चकार ।तं व्यासपूजनविधौ बलदेवभावान्माध्वीकयाचनपरं परमं स्मरामि ॥ २०॥

yaḥ kolarūpadhṛgaho varaṇīyamūrtirgupte kṛpāṃ ca mahatīṃ sahasā cakāra |taṃ vyāsapūjanavidhau baladevabhāvānmādhvīkayācanaparaṃ paramaṃ smarāmi || 20||

अद्वैतचन्द्रविभुना सगणेन भक्त्यानित्यं च कृष्णमनुना परिपूज्यते यः ।श्रीवासमन्दिरनिधिं परिपूर्णतत्त्वंतं श्रीधरादिमहतां शरणं स्मरामि ॥ २१॥

advaitacandravibhunā sagaṇena bhaktyānityaṃ ca kṛṣṇamanunā paripūjyate yaḥ |śrīvāsamandiranidhiṃ paripūrṇatattvaṃtaṃ śrīdharādimahatāṃ śaraṇaṃ smarāmi || 21||

श्रीवासपाल्यं यवनं विशोध्यचक्रे सुभक्तं स्वगुणं प्रदर्श्य ।प्रेम्णा सुमत्तो विषयाद्विरक्तोयस्तं प्रभुं गौरविधुं स्मरामि ॥ २२॥

śrīvāsapālyaṃ yavanaṃ viśodhyacakre subhaktaṃ svaguṇaṃ pradarśya |premṇā sumatto viṣayādviraktoyastaṃ prabhuṃ gauravidhuṃ smarāmi || 22||

श्रीरामरूपधृगहो भिषज मुरारेःश्रुत्वा स्तवं रघुपतेर्मुदं आप यो वै ।चक्रे कुसङ्गरहितं कृपया मुकुन्दंतं शुद्धभक्तिरसदप्रवरं स्मरामि ॥ २३॥

śrīrāmarūpadhṛgaho bhiṣaja murāreḥśrutvā stavaṃ raghupatermudaṃ āpa yo vai |cakre kusaṅgarahitaṃ kṛpayā mukundaṃtaṃ śuddhabhaktirasadapravaraṃ smarāmi || 23||

अज्ञापयच्च भगवान् अवधूतदासौदानाय गोकुलपतेर्नगरेषु नाम्नाम् ।सर्वत्र जीवनिचयेषु परावरेषुयस्तं स्मरामि पुरुषं करुनावतारम् ॥ २४॥

ajñāpayacca bhagavān avadhūtadāsaudānāya gokulapaternagareṣu nāmnām |sarvatra jīvanicayeṣu parāvareṣuyastaṃ smarāmi puruṣaṃ karunāvatāram || 24||

योऽद्वैतसद्म विचलन् सह चाग्रजेनसन्न्यासधर्मरहितं ध्वजिनं सुरापम् ।तत्त्वं विशुद्धं अवदल्ललिताख्यपुर्यांतं शुद्धभक्तिनिलयं शिवदं स्मरामि ॥ २५॥

yo'dvaitasadma vicalan saha cāgrajenasannyāsadharmarahitaṃ dhvajinaṃ surāpam |tattvaṃ viśuddhaṃ avadallalitākhyapuryāṃtaṃ śuddhabhaktinilayaṃ śivadaṃ smarāmi || 25||

योऽद्वैतवादशठताश्रितदेशिकस्यपृष्ठं व्यताडयदहो सहसा हरिर्यः ।प्रेम्णापि भक्तिपथगं च चकार तं तंमायाहरं सुविमलं सततं स्मरामि ॥ २६॥

yo'dvaitavādaśaṭhatāśritadeśikasyapṛṣṭhaṃ vyatāḍayadaho sahasā hariryaḥ |premṇāpi bhaktipathagaṃ ca cakāra taṃ taṃmāyāharaṃ suvimalaṃ satataṃ smarāmi || 26||

श्रीरूपधृग्भजनसागरमग्ननृभ्योयश्चन्द्रशेखरगृहे प्रददौ स्वदुग्धम् ।स्वां दर्शयन् विजयं उद्धरति स्वभूतिंतं सर्वशक्तिविभवाश्रयणं स्मरामि ॥ २७॥

śrīrūpadhṛgbhajanasāgaramagnanṛbhyoyaścandraśekharagṛhe pradadau svadugdham |svāṃ darśayan vijayaṃ uddharati svabhūtiṃtaṃ sarvaśaktivibhavāśrayaṇaṃ smarāmi || 27||

निद्रात्यागः स्नपनं अशनं गोद्रुमादौ विहारोग्रामे ग्रामे विचरणं अहो कीर्तनं चाल्पनिद्रा ।यामे यामे क्रमनियमतो यस्य भक्तैर्बभूवुस्तं गौराङ्गं भजनसुखदं ह्यष्टयामं स्मरामि ॥ २८॥

nidrātyāgaḥ snapanaṃ aśanaṃ godrumādau vihārogrāme grāme vicaraṇaṃ aho kīrtanaṃ cālpanidrā |yāme yāme kramaniyamato yasya bhaktairbabhūvustaṃ gaurāṅgaṃ bhajanasukhadaṃ hyaṣṭayāmaṃ smarāmi || 28||

यो वै सङ्कीर्तनपरिकरैः श्रीनिवासादिसङ्घैस्तत्रत्यानां पतितजगदानन्दमुख्यद्विजानाम् ।दुर्वृत्तानां हृदयविवरं प्रेमपूर्णं चकारतं गौराङ्गं पतितशरणं प्रेमसिन्धुं स्मरामि ॥ २९॥

yo vai saṅkīrtanaparikaraiḥ śrīnivāsādisaṅghaistatratyānāṃ patitajagadānandamukhyadvijānām |durvṛttānāṃ hṛdayavivaraṃ premapūrṇaṃ cakārataṃ gaurāṅgaṃ patitaśaraṇaṃ premasindhuṃ smarāmi || 29||

भावावेशैर्निखिलसुजनान् शिक्षयां आस भक्तिंतेषां दोषान् सदयहृदयो मार्जयां आस साक्षात् ।भक्तिव्याख्यां सुजनसमितौ यो मुकुन्दश्चकारतं गौराङ्गं स्वजनकलुषक्षान्तिमूर्तिं स्मरामि ॥ ३०॥

bhāvāveśairnikhilasujanān śikṣayāṃ āsa bhaktiṃteṣāṃ doṣān sadayahṛdayo mārjayāṃ āsa sākṣāt |bhaktivyākhyāṃ sujanasamitau yo mukundaścakārataṃ gaurāṅgaṃ svajanakaluṣakṣāntimūrtiṃ smarāmi || 30||

यो वै सङ्कीर्तनसुखरिपुं चान्दकाजीं विमुच्यलास्योल्लासैर्नगरनिचये कृष्णगीतं चकार ।वारं वारं कलिगदहरं श्रीनवद्वीपधाम्नितं गौराङ्ग्तं नतनविवसं दिर्घबहुं स्मरामि ॥ ३१॥

yo vai saṅkīrtanasukharipuṃ cāndakājīṃ vimucyalāsyollāsairnagaranicaye kṛṣṇagītaṃ cakāra |vāraṃ vāraṃ kaligadaharaṃ śrīnavadvīpadhāmnitaṃ gaurāṅgtaṃ natanavivasaṃ dirghabahuṃ smarāmi || 31||

गङ्गादासो मुररिपुभिषक्श्रीधरः शुक्लवस्त्रःसर्वे यस्य प्रणतिनिरताः प्रेमपूर्णा बभूवुः ।यस्योच्छिष्टाशनसुरतिक श्रीलनारायणी चतंगौराङ्गं परमपुरुषं दिव्यमूर्तिं स्मरामि ॥ ३२॥

gaṅgādāso muraripubhiṣakśrīdharaḥ śuklavastraḥsarve yasya praṇatiniratāḥ premapūrṇā babhūvuḥ |yasyocchiṣṭāśanasuratika śrīlanārāyaṇī cataṃgaurāṅgaṃ paramapuruṣaṃ divyamūrtiṃ smarāmi || 32||

श्रीवासस्य प्रणयविवशस्तस्य सूनोर्गतासोर्वक्त्रात्तत्त्वं परमशुभदं श्रावयां आस तस्मै ।तद्दासेभ्योऽपि शुभमतिं दत्तवान् यः परात्मावन्दे गौरं कुहकरहितं जीवनिस्तारकं तम् ॥ ३३॥

śrīvāsasya praṇayavivaśastasya sūnorgatāsorvaktrāttattvaṃ paramaśubhadaṃ śrāvayāṃ āsa tasmai |taddāsebhyo'pi śubhamatiṃ dattavān yaḥ parātmāvande gauraṃ kuhakarahitaṃ jīvanistārakaṃ tam || 33||

गोपीभावात्परमविवशो दण्डहस्तः परेशोवादासक्तान् अतिजडमतींस्ताडयां आस मूढान् ।तस्मात् ते यत्प्रतिभटतया वैरभावान् अतन्वन्तं गौराङ्गं विमुखकदने दिव्यसिंहं स्मरामि ॥ ३४॥

gopībhāvātparamavivaśo daṇḍahastaḥ pareśovādāsaktān atijaḍamatīṃstāḍayāṃ āsa mūḍhān |tasmāt te yatpratibhaṭatayā vairabhāvān atanvantaṃ gaurāṅgaṃ vimukhakadane divyasiṃhaṃ smarāmi || 34||

तेषां पापप्रशमनमतिः कण्टके माघमासेलोकेशाक्षिप्रमवयसि यः केशवान् न्यासलिङ्गम् ।लेभे लोके परमविदुषां पूजनीयो वरेण्यस्तं चैतन्यं कचविरहितं दण्डहस्तं स्मरामि ॥ ३५॥

teṣāṃ pāpapraśamanamatiḥ kaṇṭake māghamāselokeśākṣipramavayasi yaḥ keśavān nyāsaliṅgam |lebhe loke paramaviduṣāṃ pūjanīyo vareṇyastaṃ caitanyaṃ kacavirahitaṃ daṇḍahastaṃ smarāmi || 35||

त्यक्त्वा गेहं स्वजनसहितं श्रीनवद्वीपभूमौनित्यानन्दप्रणयवशगः कृष्णचैतन्यचन्द्रः ।भ्रामं भ्रामं नगरं अगमच्छान्तिपूर्वं पुरं यस्तं गौराङ्गं व्रजजिगमिषाविष्टमूर्तिं स्मरामि ॥ ३६॥

tyaktvā gehaṃ svajanasahitaṃ śrīnavadvīpabhūmaunityānandapraṇayavaśagaḥ kṛṣṇacaitanyacandraḥ |bhrāmaṃ bhrāmaṃ nagaraṃ agamacchāntipūrvaṃ puraṃ yastaṃ gaurāṅgaṃ vrajajigamiṣāviṣṭamūrtiṃ smarāmi || 36||

तत्राणीता त्वजितजननी हर्षशोकाकुला साभिक्षां दत्त्वा कतिपयदिवा पालयां आस सूनुम् ।भक्त्या यस्तद्विधिं अनुसरन् क्षेत्रयात्रां चकारतं गौराङ्गं भ्रमणकुशलं न्यासिराजं स्मरामि ॥ ३७॥

tatrāṇītā tvajitajananī harṣaśokākulā sābhikṣāṃ dattvā katipayadivā pālayāṃ āsa sūnum |bhaktyā yastadvidhiṃ anusaran kṣetrayātrāṃ cakārataṃ gaurāṅgaṃ bhramaṇakuśalaṃ nyāsirājaṃ smarāmi || 37||

नित्यानन्दो विबुधजगदानन्ददामोदरौ चलीलागाने परमनिपुणो दत्तसूनुर्मुकुन्दः ।एते भक्ताश्चरणमधुपा येन सार्धं प्रचेलुस्तं गौराङ्गं प्रणतपटलप्रेष्ठमूर्तिं स्मरामि ॥ ३८॥

nityānando vibudhajagadānandadāmodarau calīlāgāne paramanipuṇo dattasūnurmukundaḥ |ete bhaktāścaraṇamadhupā yena sārdhaṃ pracelustaṃ gaurāṅgaṃ praṇatapaṭalapreṣṭhamūrtiṃ smarāmi || 38||

त्यक्त्वा गङ्गातटजनपदांश्चाम्बुलिङ्गं महेशंओढ्रे देशे रमणविपिने क्षीरचौरं च वीक्ष्य ।श्रीगोपालं कटकनगरे यो ददर्शात्मरूपंतं गौराङ्गं स्वभजनपरं भक्तमूर्तिं स्मरामि ॥ ३९॥

tyaktvā gaṅgātaṭajanapadāṃścāmbuliṅgaṃ maheśaṃoḍhre deśe ramaṇavipine kṣīracauraṃ ca vīkṣya |śrīgopālaṃ kaṭakanagare yo dadarśātmarūpaṃtaṃ gaurāṅgaṃ svabhajanaparaṃ bhaktamūrtiṃ smarāmi || 39||

एकाम्राख्ये पशुपतिवने रुद्रलिङ्गं प्रणम्ययातः कपोटकशिवपुरं स्वस्य दण्डं विहाय ।नित्यानन्दस्तु तदवसरे यस्य दण्डं बभञ्जतं गौराङ्गं कपटमनुजं भक्तभक्तं स्मरामि ॥ ४०॥

ekāmrākhye paśupativane rudraliṅgaṃ praṇamyayātaḥ kapoṭakaśivapuraṃ svasya daṇḍaṃ vihāya |nityānandastu tadavasare yasya daṇḍaṃ babhañjataṃ gaurāṅgaṃ kapaṭamanujaṃ bhaktabhaktaṃ smarāmi || 40||

भग्ने दण्डे कपटकुपितस्तान् विहाय स्ववर्गान्एको नीलाचलपतिपुरं प्राप्य तूर्णं प्रभुर्यः ।भावावेशं परमं अगमत् कृष्णरूपं विलोक्यतं गौराङ्गं पुरटवपुषं न्यस्तदण्डं स्मरामि ॥ ४१॥

bhagne daṇḍe kapaṭakupitastān vihāya svavargāneko nīlācalapatipuraṃ prāpya tūrṇaṃ prabhuryaḥ |bhāvāveśaṃ paramaṃ agamat kṛṣṇarūpaṃ vilokyataṃ gaurāṅgaṃ puraṭavapuṣaṃ nyastadaṇḍaṃ smarāmi || 41||

भावास्वादप्रकटसमये सार्वभौमस्य सेवातस्यानर्थान् प्रकृतिविपुलान् नाशयां आस सर्वान् ।तस्माद्यस्य प्रबलकृपया वैष्णवोऽभूत् स चापितं वेदार्थप्रचरणविधौ तत्त्वमूर्तिं स्मरामि ॥ ४२॥

bhāvāsvādaprakaṭasamaye sārvabhaumasya sevātasyānarthān prakṛtivipulān nāśayāṃ āsa sarvān |tasmādyasya prabalakṛpayā vaiṣṇavo'bhūt sa cāpitaṃ vedārthapracaraṇavidhau tattvamūrtiṃ smarāmi || 42||

तत्रोषित्वा कतिपयदिवा दक्षिणात्यं जगामकूर्मक्षेत्रे गदविरहितं वासुदेवं चकार ।रामानन्दे विजयनगरे प्रेमसिन्धुं ददौ यस्तं गौराङ्गं जनसुखकरं तीर्थमूर्तिं स्मरामि ॥ ४३॥

tatroṣitvā katipayadivā dakṣiṇātyaṃ jagāmakūrmakṣetre gadavirahitaṃ vāsudevaṃ cakāra |rāmānande vijayanagare premasindhuṃ dadau yastaṃ gaurāṅgaṃ janasukhakaraṃ tīrthamūrtiṃ smarāmi || 43||

देशे देशे सुजननिचये प्रेम विस्तारयन् योरङ्गक्षेत्रे कतिपयदिवा भट्टपल्यां अवात्सीत् ।भट्टाचार्यान् परमकृपया कृष्णभक्तांश्चकारतं गोपालालयसुखनिधिं गौरमूर्तिं स्मरामि ॥ ४४॥

deśe deśe sujananicaye prema vistārayan yoraṅgakṣetre katipayadivā bhaṭṭapalyāṃ avātsīt |bhaṭṭācāryān paramakṛpayā kṛṣṇabhaktāṃścakārataṃ gopālālayasukhanidhiṃ gauramūrtiṃ smarāmi || 44||

बौद्धान् जैनान् भजनरहितान् तत्त्ववादाहतांश्चमायावादह्रदनिपतितान् शुद्धभक्तिप्रचारैः ।सर्वांश्चैतन् भजनकुशलान् यश्चकारात्मशक्त्यावन्देऽहं तं बहुमतधियं पावनं गौरचन्द्रम् ॥ ४५॥

bauddhān jainān bhajanarahitān tattvavādāhatāṃścamāyāvādahradanipatitān śuddhabhaktipracāraiḥ |sarvāṃścaitan bhajanakuśalān yaścakārātmaśaktyāvande'haṃ taṃ bahumatadhiyaṃ pāvanaṃ gauracandram || 45||

दत्त्वानन्दं कलिमलहरं दक्षिणात्येभ्य ईशोनीत्वा ग्रन्थौ भजनविषयौ कृष्णदासेन सार्धम् ।अलालेशालयपथगतो नीलशैलं ययौ यस्तं गौराङ्गं प्रमुदितमतिं भक्तपालं स्मरामि ॥ ४६॥

dattvānandaṃ kalimalaharaṃ dakṣiṇātyebhya īśonītvā granthau bhajanaviṣayau kṛṣṇadāsena sārdham |alāleśālayapathagato nīlaśailaṃ yayau yastaṃ gaurāṅgaṃ pramuditamatiṃ bhaktapālaṃ smarāmi || 46||

कशीमिश्रद्विजवरगृहे शुद्धचामीकराभोवासं चक्रे स्वजननिकरैर्यः स्वरूपप्रधानैः ।नामानन्दं सकलसमये सर्वजीवाय योऽदात्तं गौराङ्गं स्वजनसहितं फुल्लमूर्तिं स्मरामि ॥ ४७॥

kaśīmiśradvijavaragṛhe śuddhacāmīkarābhovāsaṃ cakre svajananikarairyaḥ svarūpapradhānaiḥ |nāmānandaṃ sakalasamaye sarvajīvāya yo'dāttaṃ gaurāṅgaṃ svajanasahitaṃ phullamūrtiṃ smarāmi || 47||

नीलागेशे रथं अधिगते वैष्णवैर्यस्तदग्रेनृत्यन् गायन् हरिगुणगानं प्लावयां आस सर्वान् ।प्रेम्णौढीयान् गजपतिमुखान् सेवकान् शुद्धभक्तांस्तं गौराङ्गं स्वसुखजलधिं भावमूर्तिं स्मरामि ॥ ४८॥

nīlāgeśe rathaṃ adhigate vaiṣṇavairyastadagrenṛtyan gāyan hariguṇagānaṃ plāvayāṃ āsa sarvān |premṇauḍhīyān gajapatimukhān sevakān śuddhabhaktāṃstaṃ gaurāṅgaṃ svasukhajaladhiṃ bhāvamūrtiṃ smarāmi || 48||

ओढ्रदेशाद्ययौ गौडं सीमायां उत्कलस्य यः ।हित्वौढ्रपार्षदान् देवस्तं स्मरामि शचीसुतम् ॥ ४९॥

oḍhradeśādyayau gauḍaṃ sīmāyāṃ utkalasya yaḥ |hitvauḍhrapārṣadān devastaṃ smarāmi śacīsutam || 49||

श्रीवासं वासुदेवं च राघवं स्वस्वमन्दिरे ।दृष्ट्वा शान्तिपुरं यातो यस्तं गौरं स्मराम्यहम् ॥ ५०॥

śrīvāsaṃ vāsudevaṃ ca rāghavaṃ svasvamandire |dṛṣṭvā śāntipuraṃ yāto yastaṃ gauraṃ smarāmyaham || 50||

श्रीविद्यानगरे गच्छन् विद्यावाचस्पतेर्गृहम् ।कुलियायां१ नवद्वीपे ययौ यस्तं अहं भजे ॥ ५१॥

śrīvidyānagare gacchan vidyāvācaspatergṛham |kuliyāyāṃ1 navadvīpe yayau yastaṃ ahaṃ bhaje || 51||

विद्यारूपोद्भवधनजनैर्या न लभ्या नरेणतं चैतन्यप्रभुवरकृपां दैन्यभावादवाप ।देवानन्दः कुलियानागरे यस्य भक्तान् प्रपूज्यवन्दे गौरं विमदविदुषां शुद्धभक्त्येकलभ्यम् ॥ ५२॥

vidyārūpodbhavadhanajanairyā na labhyā nareṇataṃ caitanyaprabhuvarakṛpāṃ dainyabhāvādavāpa |devānandaḥ kuliyānāgare yasya bhaktān prapūjyavande gauraṃ vimadaviduṣāṃ śuddhabhaktyekalabhyam || 52||

वृन्दारण्येक्षणकपटतो गौडदेशे प्रसूतिंदृष्ट्वा स्नेहाद्यवनकवलात् साग्रजं रूपं एव ।उद्धृत्यौढ्रं पुनरपि ययौ यः स्वतन्त्रः परात्मातं गौराङ्गं स्वजनतरणे हस्तचित्तं स्मरामि ॥ ५३॥

vṛndāraṇyekṣaṇakapaṭato gauḍadeśe prasūtiṃdṛṣṭvā snehādyavanakavalāt sāgrajaṃ rūpaṃ eva |uddhṛtyauḍhraṃ punarapi yayau yaḥ svatantraḥ parātmātaṃ gaurāṅgaṃ svajanataraṇe hastacittaṃ smarāmi || 53||

सङ्गं हित्वा बहुविधनृणां भद्रं एकं गृहीत्वायात्रां वृन्दावनदृढमतिर्यश्चकारात्मतन्त्रः ।ऋक्षव्याघ्रप्रभृतिकपशून् मादयित्वात्मशक्त्यातं स्वानन्दैः पसुमतिहरं गौरचन्द्रं स्मरामि ॥ ५४॥

saṅgaṃ hitvā bahuvidhanṛṇāṃ bhadraṃ ekaṃ gṛhītvāyātrāṃ vṛndāvanadṛḍhamatiryaścakārātmatantraḥ |ṛkṣavyāghraprabhṛtikapaśūn mādayitvātmaśaktyātaṃ svānandaiḥ pasumatiharaṃ gauracandraṃ smarāmi || 54||

वृन्दारण्ये गिरिवरनदीग्रामराजीर्विलोक्यपूर्वक्रीडास्मरणविवशो भावपुञ्जैर्मुमोह ।तस्माद्भद्रो व्रजविपिनतश्चालयां आस यं चतं गौराङ्गं निजजनवशं दीनमूर्तिं स्मरामि ॥ ५५॥

vṛndāraṇye girivaranadīgrāmarājīrvilokyapūrvakrīḍāsmaraṇavivaśo bhāvapuñjairmumoha |tasmādbhadro vrajavipinataścālayāṃ āsa yaṃ cataṃ gaurāṅgaṃ nijajanavaśaṃ dīnamūrtiṃ smarāmi || 55||

भावावेशं पथि परं अहो वीक्ष्य तं भाग्यवन्तोम्लेच्छाः केचिच्छुभमतिबलाल्लेभिरे यत्प्रसादम् ।भक्तास्ते च प्रणयवशगा यत्प्रसादाद्बभूवुस्तं गौराङ्गं जनिमलहरं शुद्धमूर्तिं स्मरामि ॥ ५६॥

bhāvāveśaṃ pathi paraṃ aho vīkṣya taṃ bhāgyavantomlecchāḥ kecicchubhamatibalāllebhire yatprasādam |bhaktāste ca praṇayavaśagā yatprasādādbabhūvustaṃ gaurāṅgaṃ janimalaharaṃ śuddhamūrtiṃ smarāmi || 56||

पुण्ये गङ्गातपनतनयासङ्गमे तीर्थवर्येरूपं विद्यां पररसमयीं सिक्षयां आस यो वै ।प्रेमाणं गोकुलपतिगतं वल्लभाख्यं बुधं चतं गौराङ्गं रसगुरुमणिं शास्त्रमूर्तिं स्मरामि ॥ ५७॥

puṇye gaṅgātapanatanayāsaṅgame tīrthavaryerūpaṃ vidyāṃ pararasamayīṃ sikṣayāṃ āsa yo vai |premāṇaṃ gokulapatigataṃ vallabhākhyaṃ budhaṃ cataṃ gaurāṅgaṃ rasagurumaṇiṃ śāstramūrtiṃ smarāmi || 57||

काशीक्षेत्रे रसविरहितान् केवलाद्वैतपक्षान्प्रेम्णाप्लाव्य स्वजनकृपया यस्तु रूपाग्रजाय ।विष्णोर्भक्तिस्मृतिविरचने साधु शक्तिं व्यतारीद्वन्दे गौरं भजनविषये साधकानां गुरुं तम् ॥ ५८॥

kāśīkṣetre rasavirahitān kevalādvaitapakṣānpremṇāplāvya svajanakṛpayā yastu rūpāgrajāya |viṣṇorbhaktismṛtiviracane sādhu śaktiṃ vyatārīdvande gauraṃ bhajanaviṣaye sādhakānāṃ guruṃ tam || 58||

धिग्गौराङ्गम्प्रणतिरहितान् शुष्कतर्कादिदग्धान्इत्येवं वै प्रचुरवचनं शाङ्कराणां बभूव ।न्यासीशानां सदसि महतां यस्य पूजा तदाभूत्तं गौराङ्गं स्वसुखमथनानन्दमूर्तिं स्मरामि ॥ ५९॥

dhiggaurāṅgampraṇatirahitān śuṣkatarkādidagdhānityevaṃ vai pracuravacanaṃ śāṅkarāṇāṃ babhūva |nyāsīśānāṃ sadasi mahatāṃ yasya pūjā tadābhūttaṃ gaurāṅgaṃ svasukhamathanānandamūrtiṃ smarāmi || 59||

प्राप्य क्षेत्रं पुनरपि हरिर्भक्तवर्गांस्तुतोषरामानन्दप्रमुखसुजनान् सार्वभौमादिकान् यः ।प्रेमालापैर्हरिरसपरैर्यापयां आस वर्षांस्तं गौराङ्गं हरिरसकथास्वादपूर्णं स्मरामि ॥ ६०॥

prāpya kṣetraṃ punarapi harirbhaktavargāṃstutoṣarāmānandapramukhasujanān sārvabhaumādikān yaḥ |premālāpairharirasaparairyāpayāṃ āsa varṣāṃstaṃ gaurāṅgaṃ harirasakathāsvādapūrṇaṃ smarāmi || 60||

यत् पादाब्जं विधिशिवनुतं वीक्षितुं ते महान्तोवर्षे वर्षे रथपरिगतौ गौडदेशात् समेत्य ।प्रीतिं लब्ध्वा मनसि महतीं ओढ्रदेशात् समीयुर्गौडियानां परमसुहृदं तं यतीन्द्रं स्मरामि ॥ ६१॥

yat pādābjaṃ vidhiśivanutaṃ vīkṣituṃ te mahāntovarṣe varṣe rathaparigatau gauḍadeśāt sametya |prītiṃ labdhvā manasi mahatīṃ oḍhradeśāt samīyurgauḍiyānāṃ paramasuhṛdaṃ taṃ yatīndraṃ smarāmi || 61||

निर्विण्णानां विपुलपतनं स्त्रीषु सम्भाषणं यत्तत्तद्दोषात् स्वमतचरकारक्षणार्थं य ईशः ।दोषात् क्षुद्रादपि लघुहरिं वर्जयित्वा मुमोदतं गौराङ्गं विमलचरितं साधुमूर्तिं स्मरामि ॥ ६२॥

nirviṇṇānāṃ vipulapatanaṃ strīṣu sambhāṣaṇaṃ yattattaddoṣāt svamatacarakārakṣaṇārthaṃ ya īśaḥ |doṣāt kṣudrādapi laghuhariṃ varjayitvā mumodataṃ gaurāṅgaṃ vimalacaritaṃ sādhumūrtiṃ smarāmi || 62||

दैवाधीनान्वयजनिमतां तत्त्वबुद्धिप्रभावाद्आचार्यत्वं भवति यदिदं तत्त्वं एकं सुगूढम् ।प्रद्युम्नाय प्रचुरकृपया ज्ञापयां आस यस्तत्तं गौराङ्गं गुणमधुकरं जाड्यशून्यं स्मरामि ॥ ६३॥

daivādhīnānvayajanimatāṃ tattvabuddhiprabhāvādācāryatvaṃ bhavati yadidaṃ tattvaṃ ekaṃ sugūḍham |pradyumnāya pracurakṛpayā jñāpayāṃ āsa yastattaṃ gaurāṅgaṃ guṇamadhukaraṃ jāḍyaśūnyaṃ smarāmi || 63||

वात्सल्येन स्वभजनवशाद्दासगोस्वामिनं यस्तत्त्वज्ञानं भजनविषये शिक्षयां आस साक्षात् ।सिन्धोस्तीरे चरमसमये स्थापयां आस दासंतं गौराङ्गं स्वचरणजुषां बन्धुमूर्तिं स्मरामि ॥ ६४॥

vātsalyena svabhajanavaśāddāsagosvāminaṃ yastattvajñānaṃ bhajanaviṣaye śikṣayāṃ āsa sākṣāt |sindhostīre caramasamaye sthāpayāṃ āsa dāsaṃtaṃ gaurāṅgaṃ svacaraṇajuṣāṃ bandhumūrtiṃ smarāmi || 64||

पुरीं रामाख्यं यो गुरुजनकथानिन्दनपरंसदोपेक्ष्य भ्रान्तं कलिकलुषकूपे गतं इह ।अमोघं स्वीचक्रे परिजनकृपालेशबलतःशचीसूनुः शश्वत्स्मरणपदवीं गच्छतु स मे ॥ ६५॥

purīṃ rāmākhyaṃ yo gurujanakathānindanaparaṃsadopekṣya bhrāntaṃ kalikaluṣakūpe gataṃ iha |amoghaṃ svīcakre parijanakṛpāleśabalataḥśacīsūnuḥ śaśvatsmaraṇapadavīṃ gacchatu sa me || 65||

सनातनं कन्दुरसप्रपीडितंस्पर्शेन शुद्धं कृपया चकार यः ।स्वनाशबुद्धिं परिशोधयन्न् अहोस्मरामि गौरं नवखण्डनागरम् ॥ ६६॥

sanātanaṃ kandurasaprapīḍitaṃsparśena śuddhaṃ kṛpayā cakāra yaḥ |svanāśabuddhiṃ pariśodhayann ahosmarāmi gauraṃ navakhaṇḍanāgaram || 66||

गोपीनाथं नरपतिबलाद्यो ररक्षात्मतन्त्रोरामानन्दानुजनिजजनं शिक्षयन् धर्मतत्त्वम् ।पापैर्लब्धं धनं इति सदा त्याज्यं एव स्वधर्मात्तं गौराङ्गं स्वजनशिवदं भद्रमूर्तिं स्मरामि ॥ ६७॥

gopīnāthaṃ narapatibalādyo rarakṣātmatantrorāmānandānujanijajanaṃ śikṣayan dharmatattvam |pāpairlabdhaṃ dhanaṃ iti sadā tyājyaṃ eva svadharmāttaṃ gaurāṅgaṃ svajanaśivadaṃ bhadramūrtiṃ smarāmi || 67||

उपायनं राघवतः समादृतंपुनः पुनः प्राप्तं अपि स्वदेशतः ।स्वभक्ततो येन परात् परात्मनातं एव गौरं सततं स्मराम्यहम् ॥ ६८॥

upāyanaṃ rāghavataḥ samādṛtaṃpunaḥ punaḥ prāptaṃ api svadeśataḥ |svabhaktato yena parāt parātmanātaṃ eva gauraṃ satataṃ smarāmyaham || 68||

तैलं नाङ्गीकृतं येनसन्न्यासधर्मरक्षिणा ।जगदानन्ददत्तं चस्मरामि तं महाप्रभुम् ॥ ६९॥

tailaṃ nāṅgīkṛtaṃ yenasannyāsadharmarakṣiṇā |jagadānandadattaṃ casmarāmi taṃ mahāprabhum || 69||

जगन्नाथागारे गरुडसदनस्तम्भनिकटेददर्श श्रीमूर्तिं प्रणयविवशा कापि जरती ।समारुह्य स्कन्धं यदमलहरेस्तुष्टमनसःशचीसूनुः शश्वत् स्मरणपदवीं गच्छतु स मे ॥ ७०॥

jagannāthāgāre garuḍasadanastambhanikaṭedadarśa śrīmūrtiṃ praṇayavivaśā kāpi jaratī |samāruhya skandhaṃ yadamalaharestuṣṭamanasaḥśacīsūnuḥ śaśvat smaraṇapadavīṃ gacchatu sa me || 70||

पुरीदेवे भक्तिं गुरुचरणयोग्यां सुमधुरांदयां गोविन्दाख्ये विशदपरिचर्याश्रीतजने ।स्वरूपे यः प्रीतिं मधुररसरूपां ह्यकुरुतशचीसूनुः शश्वत् स्मरणपदवीं गच्छतु स मे ॥ ७१॥

purīdeve bhaktiṃ gurucaraṇayogyāṃ sumadhurāṃdayāṃ govindākhye viśadaparicaryāśrītajane |svarūpe yaḥ prītiṃ madhurarasarūpāṃ hyakurutaśacīsūnuḥ śaśvat smaraṇapadavīṃ gacchatu sa me || 71||

दधानः कौपीनं वसनं अरुणं शोभनमयंसुवर्णाद्रेः शोभां सकलसुशरीरे दधदपि ।जपन् राधाकृष्णं गलदुदकधाराक्षियुगलःशचीसूनुः शश्वत् स्मरणपदवीं गच्छतु स मे ॥ ७२॥

dadhānaḥ kaupīnaṃ vasanaṃ aruṇaṃ śobhanamayaṃsuvarṇādreḥ śobhāṃ sakalasuśarīre dadhadapi |japan rādhākṛṣṇaṃ galadudakadhārākṣiyugalaḥśacīsūnuḥ śaśvat smaraṇapadavīṃ gacchatu sa me || 72||

मुदा गायन्न् उच्चैर्मधुरहरिनामावलिं अहोनटं मन्दं मन्दं नगरपथगामी सह जनैः ।वदन् काक्वा रे रे वद हरिहरीत्यक्षरयुगंशचीसूनुः शश्वत् स्मरणपदवीं गच्छतु स मे ॥ ७३॥

mudā gāyann uccairmadhuraharināmāvaliṃ ahonaṭaṃ mandaṃ mandaṃ nagarapathagāmī saha janaiḥ |vadan kākvā re re vada hariharītyakṣarayugaṃśacīsūnuḥ śaśvat smaraṇapadavīṃ gacchatu sa me || 73||

रहस्यं शास्त्राणां यदपरिचितं पूर्वविदुषांश्रुतेर्गूढं तत्त्वं दशपरिमितं प्रेमकलितम् ।दयालुस्तद्योसौ प्रभुरतिकृपाभिः समवदच्छचीसूनुः शश्वत् स्मरणपदवीं गच्छतु स मे ॥ ७४॥

rahasyaṃ śāstrāṇāṃ yadaparicitaṃ pūrvaviduṣāṃśrutergūḍhaṃ tattvaṃ daśaparimitaṃ premakalitam |dayālustadyosau prabhuratikṛpābhiḥ samavadacchacīsūnuḥ śaśvat smaraṇapadavīṃ gacchatu sa me || 74||

आम्नायः प्राह तत्त्वं हरिं इह परमं सर्वशक्तिं रसाब्धिंतद्भिन्नांशांश्च जीवान् प्रकृतिकवलितांस्तद्विमुक्तांश्च भावात् ।भेदाभेदप्रकाशं सकलं अपि हरेः साधनं शुद्धभक्तिंसाध्यं तत्प्रीतिं एवेत्युपदिशति हरिर्गौरचन्द्रो भजे तम् ॥ ७५॥

āmnāyaḥ prāha tattvaṃ hariṃ iha paramaṃ sarvaśaktiṃ rasābdhiṃtadbhinnāṃśāṃśca jīvān prakṛtikavalitāṃstadvimuktāṃśca bhāvāt |bhedābhedaprakāśaṃ sakalaṃ api hareḥ sādhanaṃ śuddhabhaktiṃsādhyaṃ tatprītiṃ evetyupadiśati harirgauracandro bhaje tam || 75||

स्वतः सिद्धो वेदो हरिदयितवेधः प्रभृतितःप्रमाणं सत् प्राप्तः प्रमितिविषयांस्तान् नवविधान् ।तथा प्रत्यक्षादिप्रमितिसहितं साधयति नोन युक्तिस्तर्काख्या प्रविशति तथा शक्तिरहिता ॥ ७६॥

svataḥ siddho vedo haridayitavedhaḥ prabhṛtitaḥpramāṇaṃ sat prāptaḥ pramitiviṣayāṃstān navavidhān |tathā pratyakṣādipramitisahitaṃ sādhayati nona yuktistarkākhyā praviśati tathā śaktirahitā || 76||

हरिस्त्वेकं तत्त्वं विधिशिवसुरेशप्रणमितोयदेवेदं ब्रह्म प्रकृतिरहितं तत्तनुमहः ।परात्मा सत्यांशो जगदनुगतो विश्वजनकःस वै राधाकान्तो नवजलदकान्तिश्चिदुदयः ॥ ७७॥

haristvekaṃ tattvaṃ vidhiśivasureśapraṇamitoyadevedaṃ brahma prakṛtirahitaṃ tattanumahaḥ |parātmā satyāṃśo jagadanugato viśvajanakaḥsa vai rādhākānto navajaladakāntiścidudayaḥ || 77||

पराख्यायाः शक्तेरपृथगपि स स्वे महिमनिस्थितो जीवाख्यां स्वां अचिदभिहितां तां त्रिपदिकाम् ।स्वतन्त्रेच्छः शक्तिं सकलविषये प्रेरणपरोविकाराद्यैः शून्यः परमपुरुषोसौ विजयते ॥ ७८॥

parākhyāyāḥ śakterapṛthagapi sa sve mahimanisthito jīvākhyāṃ svāṃ acidabhihitāṃ tāṃ tripadikām |svatantrecchaḥ śaktiṃ sakalaviṣaye preraṇaparovikārādyaiḥ śūnyaḥ paramapuruṣosau vijayate || 78||

स वै ह्लादिन्याश्च प्रणयविकृतेर्ह्लादनरतस्तथा संविच्छक्तिप्रकटितरहोभावरसितः ।तया श्रीसन्धिन्या कृतविशदतद्धामनिचयेरसाम्भोधौ मग्नो व्रजरसविलासी विजयते ॥ ७९॥

sa vai hlādinyāśca praṇayavikṛterhlādanaratastathā saṃvicchaktiprakaṭitarahobhāvarasitaḥ |tayā śrīsandhinyā kṛtaviśadataddhāmanicayerasāmbhodhau magno vrajarasavilāsī vijayate || 79||

स्फुलिङ्गा ऋद्धाग्नेरिव चिदणवो जीवनिचयाहरेः सूर्यस्येवापृथगपि तु तद्भेदविषयाः ।वशे माया यस्य प्रकृतिपतिरेवेश्वर इहस जीवो मुक्तोपि प्रकृतिवशयोग्यः स्वगुणतः ॥ ८०॥

sphuliṅgā ṛddhāgneriva cidaṇavo jīvanicayāhareḥ sūryasyevāpṛthagapi tu tadbhedaviṣayāḥ |vaśe māyā yasya prakṛtipatireveśvara ihasa jīvo muktopi prakṛtivaśayogyaḥ svaguṇataḥ || 80||

स्वरूपार्थैर्हीनान् निजसुखपरान् कृष्णविमुखान्हरेर्माया दण्ड्यान् गुणनिगडजालैः कलयति ।तथा स्थूलैर्लिङ्गैर्द्विविधवरणैः क्लेशनिकरैर्महाकर्मालानैर्नयति पतितान् स्वर्गनिरयौ ॥ ८१॥

svarūpārthairhīnān nijasukhaparān kṛṣṇavimukhānharermāyā daṇḍyān guṇanigaḍajālaiḥ kalayati |tathā sthūlairliṅgairdvividhavaraṇaiḥ kleśanikarairmahākarmālānairnayati patitān svarganirayau || 81||

यदा भ्रामं भ्रामं हरिरसगलद्वैष्णवजनंकदाचित् सम्पश्यंस्तदनुगमने स्याद्रुचियुतः ।तदा कृष्णावृत्त्या त्यजति शनकैर्मायिकदशांस्वरूपं बिभ्राणो विमलरसभोगं स कुरुते ॥ ८२॥

yadā bhrāmaṃ bhrāmaṃ harirasagaladvaiṣṇavajanaṃkadācit sampaśyaṃstadanugamane syādruciyutaḥ |tadā kṛṣṇāvṛttyā tyajati śanakairmāyikadaśāṃsvarūpaṃ bibhrāṇo vimalarasabhogaṃ sa kurute || 82||

हरेः शक्तेः सर्वं चिदचिदखिलं स्यात् परिणतिर्विवर्तं नो सत्यं श्रुतिमतविरुद्धं कलिमलम् ।हरेर्भेदाभेदौ श्रुतिविहिततत्त्वं सुविमलंततः प्रेम्णः सिद्धिर्भवति नितरां नित्यविषये ॥ ८३॥

hareḥ śakteḥ sarvaṃ cidacidakhilaṃ syāt pariṇatirvivartaṃ no satyaṃ śrutimataviruddhaṃ kalimalam |harerbhedābhedau śrutivihitatattvaṃ suvimalaṃtataḥ premṇaḥ siddhirbhavati nitarāṃ nityaviṣaye || 83||

श्रुतिः कृष्णाख्यानं स्मरणनतिपूजाविधिगणास्तथा दास्यं सख्यं परिचरणं अप्यात्मददनम् ।नवाङ्गान्येतानीह विधिगतभक्तेरनुदिनंभजन् श्रद्धायुक्तः सुविमलरतिं वै स लभते ॥ ८४॥

śrutiḥ kṛṣṇākhyānaṃ smaraṇanatipūjāvidhigaṇāstathā dāsyaṃ sakhyaṃ paricaraṇaṃ apyātmadadanam |navāṅgānyetānīha vidhigatabhakteranudinaṃbhajan śraddhāyuktaḥ suvimalaratiṃ vai sa labhate || 84||

स्वरूपावस्थाने मधुररसभावोदय इहव्रजे राधाकृष्णस्वजनजनभावं हृदि वहन् ।परानन्दे प्रीतिं जगदतुलसम्पत्सुखं अथोविलासाख्ये तत्त्वे पर्मपरिचर्यां स लभते ॥ ८५॥

svarūpāvasthāne madhurarasabhāvodaya ihavraje rādhākṛṣṇasvajanajanabhāvaṃ hṛdi vahan |parānande prītiṃ jagadatulasampatsukhaṃ athovilāsākhye tattve parmaparicaryāṃ sa labhate || 85||

प्रभुः कः को जीवः कथं इदं अचिद्विश्वं इति वाविचार्यैतान् अर्थान् हरिभजनकृच्छास्त्रचतुरः ।अभेदाशां धर्मान् सकलं अपराधं परिहरन्हरेर्नामानन्दं पिबति हरिदासो हरिजनैः ॥ ८६॥

prabhuḥ kaḥ ko jīvaḥ kathaṃ idaṃ acidviśvaṃ iti vāvicāryaitān arthān haribhajanakṛcchāstracaturaḥ |abhedāśāṃ dharmān sakalaṃ aparādhaṃ pariharanharernāmānandaṃ pibati haridāso harijanaiḥ || 86||

संसेव्य दशमूलं वै हित्वाविद्यामयं जनः ।भावपुष्टिं तथा तुष्टिं लभते साधुसङ्गतः ॥ ८७॥

saṃsevya daśamūlaṃ vai hitvāvidyāmayaṃ janaḥ |bhāvapuṣṭiṃ tathā tuṣṭiṃ labhate sādhusaṅgataḥ || 87||

इति प्रायां शिक्षां चरणमधुपेभ्यः परिदिशन्गलन्नेत्राम्भोभिः स्नपितनिजदीर्घोज्ज्वलवपुः ।परानन्दाकारो जगदतुलबन्धुर्यतिवरःशचीसूनुः शश्वत् स्मरणपदवीं गच्छतु स मे ॥ ८८॥

iti prāyāṃ śikṣāṃ caraṇamadhupebhyaḥ paridiśangalannetrāmbhobhiḥ snapitanijadīrghojjvalavapuḥ |parānandākāro jagadatulabandhuryativaraḥśacīsūnuḥ śaśvat smaraṇapadavīṃ gacchatu sa me || 88||

गतिर्गौडीयानां अपि सकलवर्णाश्रमजुषांतथा चौढ्रीयाणां अतिसरलदैन्याश्रितहृदाम् ।पुनः पाश्चात्यानां सदयमनसां तत्त्वसुधियांशचीसूनुः शश्वत् स्मरणपदवीं गच्छतु स मे ॥ ८९॥

gatirgauḍīyānāṃ api sakalavarṇāśramajuṣāṃtathā cauḍhrīyāṇāṃ atisaraladainyāśritahṛdām |punaḥ pāścātyānāṃ sadayamanasāṃ tattvasudhiyāṃśacīsūnuḥ śaśvat smaraṇapadavīṃ gacchatu sa me || 89||

अहो मिश्रागारे स्वपतिविरहोत्कण्ठहृदयःश्लथात् सन्धेर्दैर्घ्यं दधदतिविशालं करपदोः ।क्षितौ धृत्वा देहं विकलितमतिर्गद्गदवचाःशचीसूनुः शश्वत् स्मरणपदवीं गच्छतु स मे ॥ ९०॥

aho miśrāgāre svapativirahotkaṇṭhahṛdayaḥślathāt sandherdairghyaṃ dadhadativiśālaṃ karapadoḥ |kṣitau dhṛtvā dehaṃ vikalitamatirgadgadavacāḥśacīsūnuḥ śaśvat smaraṇapadavīṃ gacchatu sa me || 90||

गतो बद्धद्वारादुपलगृहमध्याद्बहिरहोगवां कालिङ्गानां अपि समतिगच्छन् वृतिगणम् ।प्रकोष्ठे सङ्कोचाद्बत निपतितः कच्छप इवशचीसूनुः साक्षात् स्मरणपदवीं गच्छतु स मे ॥ ९१॥

gato baddhadvārādupalagṛhamadhyādbahirahogavāṃ kāliṅgānāṃ api samatigacchan vṛtigaṇam |prakoṣṭhe saṅkocādbata nipatitaḥ kacchapa ivaśacīsūnuḥ sākṣāt smaraṇapadavīṃ gacchatu sa me || 91||

व्रजारण्यं स्मृत्वा विरहविकलान्तर्विलपितोमुखं सङ्घृष्यासौ रुधिरं अधिकं तद्दधदहो ।क्व मे कान्तः कृष्णो वद वद वदेति प्रलपितःशचीसूनुः साक्षात् स्मरणपदवीं गच्छतु स मे ॥ ९२॥

vrajāraṇyaṃ smṛtvā virahavikalāntarvilapitomukhaṃ saṅghṛṣyāsau rudhiraṃ adhikaṃ taddadhadaho |kva me kāntaḥ kṛṣṇo vada vada vadeti pralapitaḥśacīsūnuḥ sākṣāt smaraṇapadavīṃ gacchatu sa me || 92||

पयोराशेस्तीरे चटकगिरिराजे सिकतिलेव्रजन् गोष्ठे गोवर्धनगिरिपतिं लोकितुं अहो ।गणैः सार्धं गौरो द्रुतगतिविशिष्टः प्रमुदितःशचीसूनुः साक्षात् स्मरणपदवीं गच्छतु स मे ॥ ९३॥

payorāśestīre caṭakagirirāje sikatilevrajan goṣṭhe govardhanagiripatiṃ lokituṃ aho |gaṇaiḥ sārdhaṃ gauro drutagativiśiṣṭaḥ pramuditaḥśacīsūnuḥ sākṣāt smaraṇapadavīṃ gacchatu sa me || 93||

यस्यानुकम्पा सुखदा जनानांसंसारकूपाद्रघुनाथदासम् ।उद्धृत्य गुञ्जाः शिलया ददौ यस्तं गौरचन्द्रं प्रणमामि भक्त्या ॥ ९४॥

yasyānukampā sukhadā janānāṃsaṃsārakūpādraghunāthadāsam |uddhṛtya guñjāḥ śilayā dadau yastaṃ gauracandraṃ praṇamāmi bhaktyā || 94||

सद्भक्तिसिद्धान्तविरुद्धवादान्वैरस्यभावांश्च बहिर्मुखानाम् ।सङ्गं विहायाथ सुभक्तगोष्ठ्यांरराज यस्तं प्रणमामि गौरम् ॥ ९५॥

sadbhaktisiddhāntaviruddhavādānvairasyabhāvāṃśca bahirmukhānām |saṅgaṃ vihāyātha subhaktagoṣṭhyāṃrarāja yastaṃ praṇamāmi gauram || 95||

नामानि विष्णोर्बहिरङ्गपात्रेविस्तीर्य लोके कलिपावनोऽभूत् ।प्रेमान्तरङ्गाय रसं ददौ यस्तं गौरचन्द्रं प्रणमामि भक्त्या ॥ ९६॥

nāmāni viṣṇorbahiraṅgapātrevistīrya loke kalipāvano'bhūt |premāntaraṅgāya rasaṃ dadau yastaṃ gauracandraṃ praṇamāmi bhaktyā || 96||

नामापराधं सकलं विनाश्यचैतन्यनामाश्रितमानवानाम् ।भक्तिं परं यः प्रददौ जनेभ्यस्तं गौरचन्द्रं प्रणमामि भक्त्या ॥ ९७॥

nāmāparādhaṃ sakalaṃ vināśyacaitanyanāmāśritamānavānām |bhaktiṃ paraṃ yaḥ pradadau janebhyastaṃ gauracandraṃ praṇamāmi bhaktyā || 97||

इत्थं लीलामयवरवपुः कृष्णचैतन्यचन्द्रोवर्षान् द्विद्वादशपरिमितान् क्षेपयां आस गार्ह्ये ।सन्न्यासे यः समपरिमितं यापयां आस कालंवन्दे गौरं सकलजगतां आश्रमाणां गुरुं तम् ॥ ९८॥

itthaṃ līlāmayavaravapuḥ kṛṣṇacaitanyacandrovarṣān dvidvādaśaparimitān kṣepayāṃ āsa gārhye |sannyāse yaḥ samaparimitaṃ yāpayāṃ āsa kālaṃvande gauraṃ sakalajagatāṃ āśramāṇāṃ guruṃ tam || 98||

दरिद्रेभ्यो वस्त्रं धनं अपि ददौ यः करुणयाबुभूक्षून् योऽन्नाद्यैरतिथिनिचयांस्तोषं अनयत् ।तथा विद्यादानैः सुखं अतिशयं यः समभजत्स गौराङ्गः शश्वत्स्मरणपदवीं गच्छतु मम ॥ ९९॥

daridrebhyo vastraṃ dhanaṃ api dadau yaḥ karuṇayābubhūkṣūn yo'nnādyairatithinicayāṃstoṣaṃ anayat |tathā vidyādānaiḥ sukhaṃ atiśayaṃ yaḥ samabhajatsa gaurāṅgaḥ śaśvatsmaraṇapadavīṃ gacchatu mama || 99||

सन्न्यासस्य प्रथमसमये तीर्थयत्रच्छलेनवर्षान् यो वै रसपरिमितान् व्याप्य भक्तिं ततान ।शेषान् अब्दान् वसुविधुमितान् क्षेत्रदेशे स्थितो योवन्दे तस्य प्रकटचरितं योगमायाबलाढ्यम् ॥ १००॥

sannyāsasya prathamasamaye tīrthayatracchalenavarṣān yo vai rasaparimitān vyāpya bhaktiṃ tatāna |śeṣān abdān vasuvidhumitān kṣetradeśe sthito yovande tasya prakaṭacaritaṃ yogamāyābalāḍhyam || 100||

ह ह कष्टं सकलजगतां भक्तिभाजां विशेषंगोपीनाथालयपरिसरे कीर्तने यः प्रदोषे ।अप्राकट्यं बत समभजन् मोहयन् भक्तनेत्रंवन्दे तस्याप्रकटचरितं नित्यं अप्राकृतं तम् ॥ १०१॥

ha ha kaṣṭaṃ sakalajagatāṃ bhaktibhājāṃ viśeṣaṃgopīnāthālayaparisare kīrtane yaḥ pradoṣe |aprākaṭyaṃ bata samabhajan mohayan bhaktanetraṃvande tasyāprakaṭacaritaṃ nityaṃ aprākṛtaṃ tam || 101||

भक्त्या ये वै सकलसमये गौरगाथां इमां नोगायन्त्युच्चैर्विगलितहृदः गौरतीर्थे विशेषान् ।तेषां तूर्णं द्विजकुलमणिः कृष्णचैतन्यचन्द्रःप्रेमावेशं युगलभजने यच्छति प्राणबन्धुः ॥ १०२॥

bhaktyā ye vai sakalasamaye gauragāthāṃ imāṃ nogāyantyuccairvigalitahṛdaḥ gauratīrthe viśeṣān |teṣāṃ tūrṇaṃ dvijakulamaṇiḥ kṛṣṇacaitanyacandraḥpremāveśaṃ yugalabhajane yacchati prāṇabandhuḥ || 102||

षट्खवेदसमासेन कार्त्तिके गोद्रुमे प्रभोः ।गीता भक्तिविनोदेन लिलेयं लोकपावनी ॥ १०३॥

ṣaṭkhavedasamāsena kārttike godrume prabhoḥ |gītā bhaktivinodena lileyaṃ lokapāvanī || 103||

यत्प्रेममाधुर्यविलासरागान्नन्दात्मजो गौडविहारं आप ।तस्यै विचित्रा वृषभानुपुत्र्यैलीला मया तस्य समर्पितेयम् ॥ १०४॥

yatpremamādhuryavilāsarāgānnandātmajo gauḍavihāraṃ āpa |tasyai vicitrā vṛṣabhānuputryailīlā mayā tasya samarpiteyam || 104||

इति श्रीमत्सच्चिदानन्दभक्तिविनोदठक्कुरविरचितंश्रीगौराङ्गलीलास्मरणमङ्गलस्तोत्रं समाप्तम् ॥

iti śrīmatsaccidānandabhaktivinodaṭhakkuraviracitaṃśrīgaurāṅgalīlāsmaraṇamaṅgalastotraṃ samāptam ||