गायत्रीपञ्चाङ्गम् अथवा त्रिपदा गायत्रीस्तवराजः Gayatri Panchangam

भैरव उवाचशृणु देवि प्रवक्ष्यामि गायत्रीतत्त्वमुत्तमम् ।स्तोमं मन्त्रमयं नाम सर्वतन्त्रेषु गोपितम् ॥ १॥

bhairava uvācaśṛṇu devi pravakṣyāmi gāyatrītattvamuttamam |stomaṃ mantramayaṃ nāma sarvatantreṣu gopitam || 1||

अङ्गपञ्चाङ्गमीशानि महापातकनाशनम् ।पुण्यप्रदं वेदसारं सर्वतत्त्वोत्तमोत्तमम् ॥ २॥

aṅgapañcāṅgamīśāni mahāpātakanāśanam |puṇyapradaṃ vedasāraṃ sarvatattvottamottamam || 2||

परमार्थाभिख्यातस्य स्तोत्रस्यास्ति ऋषिः शिवः ।त्रिष्टुप् छन्दो महादेवि त्रिपदी देवता स्मृता ॥ ३॥

paramārthābhikhyātasya stotrasyāsti ṛṣiḥ śivaḥ |triṣṭup chando mahādevi tripadī devatā smṛtā || 3||

तारं बीजं शिरः शक्तिः स्वर्गं कीलकमीश्वरि ।धर्मार्थकाममोक्षार्थे विनियोग इति स्मृतः ॥ ४॥

tāraṃ bījaṃ śiraḥ śaktiḥ svargaṃ kīlakamīśvari |dharmārthakāmamokṣārthe viniyoga iti smṛtaḥ || 4||

विनियोगःअस्य श्रीत्रिपदागायत्रीस्तवराजस्य शिव ऋषिः,त्रिष्टुप् छन्दः, त्रिपदागायत्रीदेवता, ॐ बीजं, शिवः शक्तिः,खं गं कीलकं। मम धर्मार्थकाममोक्षार्थे पाठे विनियोगः ॥ऋष्यादिन्यासःशिवऋषये नमः (शिरसि), त्रिष्टप्छन्दसे नमः (मुखे),त्रिपदागायत्रीदेवतायै नमः (हृदये), ॐ बीजाय नमः (गुह्ये),शिवःशक्तये नमः (पादयोः), खं गं कीलकाय नमः (नाभौ),विनियोगाय नमः (सर्वाङ्गे) ।करहृदयादिन्यासक्रमशःह्रां, ह्रीं, ह्रूं, ह्रैं, ह्रौं, ह्रः (इत्यादिभिः) ।ध्यानम्चतुर्भुजामर्कसहस्रकोटिभांत्रिलोचनां हारकिरीटशोभिताम् ।कपालखट्वाङ्गधरां महोज्ज्वलां(श्रुती) श्वरी पञ्चमुखीं भजाम्यहम् ॥ १॥

viniyogaḥasya śrītripadāgāyatrīstavarājasya śiva ṛṣiḥ,triṣṭup chandaḥ, tripadāgāyatrīdevatā, oṃ bījaṃ, śivaḥ śaktiḥ,khaṃ gaṃ kīlakaṃ| mama dharmārthakāmamokṣārthe pāṭhe viniyogaḥ ||ṛṣyādinyāsaḥśivaṛṣaye namaḥ (śirasi), triṣṭapchandase namaḥ (mukhe),tripadāgāyatrīdevatāyai namaḥ (hṛdaye), oṃ bījāya namaḥ (guhye),śivaḥśaktaye namaḥ (pādayoḥ), khaṃ gaṃ kīlakāya namaḥ (nābhau),viniyogāya namaḥ (sarvāṅge) |karahṛdayādinyāsakramaśaḥhrāṃ, hrīṃ, hrūṃ, hraiṃ, hrauṃ, hraḥ (ityādibhiḥ) |dhyānamcaturbhujāmarkasahasrakoṭibhāṃtrilocanāṃ hārakirīṭaśobhitām |kapālakhaṭvāṅgadharāṃ mahojjvalāṃ(śrutī) śvarī pañcamukhīṃ bhajāmyaham || 1||

विविधमणिमयूरवैः स्फीतकेयूरहारांप्रवरकनककाञ्चीकिङ्किणीकिङ्किणाढ्याम् ।सकलभुवनरक्षासृष्टिसंहारकर्त्रींनिगमपरमविद्यामाश्रये वेदधात्रीम् ॥ २॥

vividhamaṇimayūravaiḥ sphītakeyūrahārāṃpravarakanakakāñcīkiṅkiṇīkiṅkiṇāḍhyām |sakalabhuvanarakṣāsṛṣṭisaṃhārakartrīṃnigamaparamavidyāmāśraye vedadhātrīm || 2||

प्रणवं मनुराजमौलिरत्नोपरिदेवेश्वरि वेदसागरोत्थाम् ।प्रजये हृदये दयः समुद्रः सततंब्रह्मविदीश्वरो भवेद्य एकः ॥ ३॥

praṇavaṃ manurājamauliratnoparideveśvari vedasāgarotthām |prajaye hṛdaye dayaḥ samudraḥ satataṃbrahmavidīśvaro bhavedya ekaḥ || 3||

शङ्का भवेच्चैव विहाय शङ्काकङ्कालमालाभरणो निशीथे ।कृशानुभानुप्रभया समानोविमानचारी स भवेत समानः ॥ ४॥

śaṅkā bhaveccaiva vihāya śaṅkākaṅkālamālābharaṇo niśīthe |kṛśānubhānuprabhayā samānovimānacārī sa bhaveta samānaḥ || 4||

नृबीजमन्तः शिवशक्तिरूपंविभोर्जपेद्यः त्रिपदीरहस्यम् ।स कामुकः कामकलाविदग्धोभवेत्तु रम्भाङ्गविलासभागी ॥ ५॥

nṛbījamantaḥ śivaśaktirūpaṃvibhorjapedyaḥ tripadīrahasyam |sa kāmukaḥ kāmakalāvidagdhobhavettu rambhāṅgavilāsabhāgī || 5||

त्रिकूटबीजं तव मन्त्रमध्येजपेद्भवानि स्मरतप्तचेता ।स मीनकामांश्च निदाघमेधोभवेद्भुवो भूपबुधो जनेन्द्रः ॥ ६॥

trikūṭabījaṃ tava mantramadhyejapedbhavāni smarataptacetā |sa mīnakāmāṃśca nidāghamedhobhavedbhuvo bhūpabudho janendraḥ || 6||

स्मरजपेद्यः परमार्थपथ्यांनिर्वाणपथ्यां तव पञ्चवक्त्रे ।समस्तलोकाधिपतिः पुरेऽसौभवेत्परानुग्रहभाजनं सः ॥ ७॥

smarajapedyaḥ paramārthapathyāṃnirvāṇapathyāṃ tava pañcavaktre |samastalokādhipatiḥ pure'saubhavetparānugrahabhājanaṃ saḥ || 7||

परां जपेद्यः परमार्थतथ्यांनिर्वाणरथ्यां तव पञ्चवक्त्रे ।सुलोचनांलोचनवीक्षणोरुप्रभावपीयूषरसाकुलात्मा ॥ ८॥

parāṃ japedyaḥ paramārthatathyāṃnirvāṇarathyāṃ tava pañcavaktre |sulocanāṃlocanavīkṣaṇoruprabhāvapīyūṣarasākulātmā || 8||

लक्ष्मीं जपेद्यः परवर्गभीतःश्मशानभूमौ शिववेषधारी ।तस्यै (व) वश्या कमलाकरस्थाया विष्णुपत्नी कमलाकरस्था ॥ ९॥

lakṣmīṃ japedyaḥ paravargabhītaḥśmaśānabhūmau śivaveṣadhārī |tasyai (va) vaśyā kamalākarasthāyā viṣṇupatnī kamalākarasthā || 9||

वाणी यदा कण्ठजले जपेद्योदशायुतं दुर्दशयाभिभूतः ।स वैरिवर्ग समरे निहत्यभवेद्भवानीतनयो दिवेन्द्रः ॥ १०॥

vāṇī yadā kaṇṭhajale japedyodaśāyutaṃ durdaśayābhibhūtaḥ |sa vairivarga samare nihatyabhavedbhavānītanayo divendraḥ || 10||

भीमां जपेद्यो वरतान्तकालेनितान्तमम्भोजदलासनस्थः ।स भीमरूपोऽरिकुलं विहन्यादन्ते लभेत्कामपदं त्रिपाद्याः ॥ ११॥

bhīmāṃ japedyo varatāntakālenitāntamambhojadalāsanasthaḥ |sa bhīmarūpo'rikulaṃ vihanyādante labhetkāmapadaṃ tripādyāḥ || 11||

मन्त्र जपेद्यः शुचिरर्चनायांचतुर्भुजे हव्यभुजः समक्षम् ।स गाणपत्यं प्रतिपद्य देव्यास्तथा भवेद्विश्वनृपाधिनाथः ॥ १२॥

mantra japedyaḥ śucirarcanāyāṃcaturbhuje havyabhujaḥ samakṣam |sa gāṇapatyaṃ pratipadya devyāstathā bhavedviśvanṛpādhināthaḥ || 12||

गायत्रीत्यभिधाक्षरत्रयमिदं वेदार्थतत्त्वं परंयो ध्यायेद्धृदयारविन्दकुहरे प्रातर्निशीथेऽथवा ।चैनाचारविचारमार्गनिपुणो वेदान्तसारोद्धृतंप्रोद्भूतागमतत्त्ववित्तु त्रिपदीधाम स्वयं यास्यति ॥ १३॥

gāyatrītyabhidhākṣaratrayamidaṃ vedārthatattvaṃ paraṃyo dhyāyeddhṛdayāravindakuhare prātarniśīthe'thavā |cainācāravicāramārganipuṇo vedāntasāroddhṛtaṃprodbhūtāgamatattvavittu tripadīdhāma svayaṃ yāsyati || 13||

रमा (सुयोगी) गिरिगह्वरान्तेजपेद्गिरीशाङ्कपतेः समीपे ।स योगिगम्यो गुरुगर्वहारीगिरां भवेदिन्द्रसमुच्चिताघ्रिः ॥ १४॥

ramā (suyogī) girigahvarāntejapedgirīśāṅkapateḥ samīpe |sa yogigamyo gurugarvahārīgirāṃ bhavedindrasamuccitāghriḥ || 14||

मायां जपेद्यः स्मरयुक्तचेताजटाकिरीटेन्दुकले तवाग्रे ।स वैष्णवेन्दौ सुरनाथमौलिःस्फुरन्मणिज्योतिविराजिताङ्घ्रिः ॥ १५॥

māyāṃ japedyaḥ smarayuktacetājaṭākirīṭendukale tavāgre |sa vaiṣṇavendau suranāthamauliḥsphuranmaṇijyotivirājitāṅghriḥ || 15||

मा बीजमिन्दुस्फुरतोर्ध्वबीजंजपेन्निशीथे शीर्षासनस्थः ।यो वीरमातैकपरः स सद्योभवेद्धरायां नृपसार्वभौमः ॥ १६॥

mā bījamindusphuratordhvabījaṃjapenniśīthe śīrṣāsanasthaḥ |yo vīramātaikaparaḥ sa sadyobhaveddharāyāṃ nṛpasārvabhaumaḥ || 16||

मायायुगं यः प्रजपेद्रतादौ(नारी) मुखासक्तमुखो निशीथे ।स लोकपालार्चितपादपद्मोभवेद्भवान्ते भुवनाधि नाथः ॥ १७॥

māyāyugaṃ yaḥ prajapedratādau(nārī) mukhāsaktamukho niśīthe |sa lokapālārcitapādapadmobhavedbhavānte bhuvanādhi nāthaḥ || 17||

वाणी जपेद्यो जडभावयुक्तोवेदान्ततत्त्वैकपरो भवेच्च ।तस्यास्यपद्मे वसतिं विधायननर्त्ति वाणी विदुषां सभायाम् ॥ १८॥

vāṇī japedyo jaḍabhāvayuktovedāntatattvaikaparo bhavecca |tasyāsyapadme vasatiṃ vidhāyananartti vāṇī viduṣāṃ sabhāyām || 18||

यो वायुपूज्यां सुरतावसानेजपेन्निशीथे शशिखण्डचूडे ।स वायुपूज्यो बलवान् प्रयातितद्धाम सत्यं त्रिदिवेन्द्रतुल्यः ॥ १९॥

yo vāyupūjyāṃ suratāvasānejapenniśīthe śaśikhaṇḍacūḍe |sa vāyupūjyo balavān prayātitaddhāma satyaṃ tridivendratulyaḥ || 19||

कान्तार्णमन्तर्जपते स्मरान्तेयो वेदमातर्दिवसावसाने ।वश्यो वशी तस्य पदारविन्देसुश्रूषमाणो भवता भवन्ति ॥ २०॥

kāntārṇamantarjapate smarānteyo vedamātardivasāvasāne |vaśyo vaśī tasya padāravindesuśrūṣamāṇo bhavatā bhavanti || 20||

मन्त्रान्तरस्थं ठद्वयं जपेद्यस्तेजोरूपं साधकसाधकेशि ।तस्याप्यास्ये भारती तस्य हस्तेलक्ष्मीः कुर्याद्वास आकल्पकालम् ॥ २१॥

mantrāntarasthaṃ ṭhadvayaṃ japedyastejorūpaṃ sādhakasādhakeśi |tasyāpyāsye bhāratī tasya hastelakṣmīḥ kuryādvāsa ākalpakālam || 21||

भूगेहवृत्तस्रयषोडशारनानास्त्रदिक्कोणयुगानि विन्दौ ।निषेदुषीं शीधुरसाकुलाक्षीज्यक्षीं त्रिवर्णां त्रिपदां भजामि ॥ २२॥

bhūgehavṛttasrayaṣoḍaśāranānāstradikkoṇayugāni vindau |niṣeduṣīṃ śīdhurasākulākṣījyakṣīṃ trivarṇāṃ tripadāṃ bhajāmi || 22||

देवि त्रैलोक्यमातर्लगुडवरकरे पुष्पमालावतंसेनानारत्नप्रभाढ्ये त्रिनयनविलसत्सूर्यचन्द्राग्निनेत्रे ।पीठे वै पञ्चवक्त्रे वलयमणिविभाभासुरे नूपुराढ्येश्रीमन्नीलोत्पलाभे त्रिभुवनहृदये वेदमातः प्रसीद ॥ २३॥

devi trailokyamātarlaguḍavarakare puṣpamālāvataṃsenānāratnaprabhāḍhye trinayanavilasatsūryacandrāgninetre |pīṭhe vai pañcavaktre valayamaṇivibhābhāsure nūpurāḍhyeśrīmannīlotpalābhe tribhuvanahṛdaye vedamātaḥ prasīda || 23||

इति स्तोत्रं पुण्यं परममनुमयतत्त्वसहितंपठेद्वा गायत्रीं निशि कुजदिने वापि सततम् ।पठेद्वाऽसौ दान्तः (सकलमपि) शास्त्रं गमयतिलभेल्लक्ष्मीं प्रान्ते परमपदवीमातृकामपि ॥ २४॥

iti stotraṃ puṇyaṃ paramamanumayatattvasahitaṃpaṭhedvā gāyatrīṃ niśi kujadine vāpi satatam |paṭhedvā'sau dāntaḥ (sakalamapi) śāstraṃ gamayatilabhellakṣmīṃ prānte paramapadavīmātṛkāmapi || 24||

एतद्देवीपञ्चाङ्गं सर्व सारमनुत्तमम् ।गायत्र्यास्तत्त्वमीशानि चतुर्वेदरहस्यकम् ॥ २६॥

etaddevīpañcāṅgaṃ sarva sāramanuttamam |gāyatryāstattvamīśāni caturvedarahasyakam || 26||

सर्वसारमयं सिद्धिप्रदं भोगापवर्गदम् ।सर्वतन्त्रेषु गुप्तं च महादिव्यं महापदम् ॥ २७॥

sarvasāramayaṃ siddhipradaṃ bhogāpavargadam |sarvatantreṣu guptaṃ ca mahādivyaṃ mahāpadam || 27||

न दातव्यमभक्ताय कुचैलाय दुरात्मने ।अन्यशिष्याय नो देयं दत्त्वा निरयमाप्नुयात् ॥ २८॥

na dātavyamabhaktāya kucailāya durātmane |anyaśiṣyāya no deyaṃ dattvā nirayamāpnuyāt || 28||

शिष्याय शुद्धमनसे गुरुभक्ताय पार्वति ।दीक्षिताय कुलीनाय देयं साधकसत्तमे ॥ २९॥

śiṣyāya śuddhamanase gurubhaktāya pārvati |dīkṣitāya kulīnāya deyaṃ sādhakasattame || 29||

इतीदं देवि गायत्र्यास्तत्त्वसाररहस्यकम् ।गुह्यं गोप्यं न दातव्यं गोपनीयं प्रयत्नतः ॥ ३०॥

itīdaṃ devi gāyatryāstattvasārarahasyakam |guhyaṃ gopyaṃ na dātavyaṃ gopanīyaṃ prayatnataḥ || 30||

इति श्री रूद्रयामलतन्त्रे गायत्रीरहस्येपरमार्थदेवतात्रिपदीगायत्रीपञ्चाङ्गं सम्पूर्णम् ।गायत्री रहस्य पंचांगं

iti śrī rūdrayāmalatantre gāyatrīrahasyeparamārthadevatātripadīgāyatrīpañcāṅgaṃ sampūrṇam |gāyatrī rahasya paṃcāṃgaṃ