गणेशस्तुतिः प्रकृतिपुरुषयोः Ganesha Stuti by Prakriti and Purusha

श्रीगणेशाय नमः ।प्रकृतिपुरुषावूचतुः ।नमस्ते गणनाथाय स्वसंवेद्यमयाय ते ।निराकारस्वरूपा वै शुण्डा यस्य विराजते ॥ ३१॥

śrīgaṇeśāya namaḥ |prakṛtipuruṣāvūcatuḥ |namaste gaṇanāthāya svasaṃvedyamayāya te |nirākārasvarūpā vai śuṇḍā yasya virājate || 31||

यस्य देहश्च साकारः कण्ठाधः परिकथ्यते ।अभेद एतयोर्जातस्तेन त्वं वै गजानन ॥ ३२॥

yasya dehaśca sākāraḥ kaṇṭhādhaḥ parikathyate |abheda etayorjātastena tvaṃ vai gajānana || 32||

चतुर्विधं निजानन्दाद्वेदेषु कथितं भवेत् ।एकमव्यक्तरूपं च द्वितीयं समरूपकम् ॥ ३३॥

caturvidhaṃ nijānandādvedeṣu kathitaṃ bhavet |ekamavyaktarūpaṃ ca dvitīyaṃ samarūpakam || 33||

तृतीय सत्स्वरूपं च चतुर्थं यत्सदा ह्यसत् ।चतुर्हस्तस्वरूपं ते तेन त्वं वै चतुर्भुजः ॥ ३४॥

tṛtīya satsvarūpaṃ ca caturthaṃ yatsadā hyasat |caturhastasvarūpaṃ te tena tvaṃ vai caturbhujaḥ || 34||

तवोदरे स्थितं सर्वं तेन लम्बोदरः स्मृतः ।मायामायिकरूपं च द्वौ पादौ द्विविधं च ते ॥ ३५॥

tavodare sthitaṃ sarvaṃ tena lambodaraḥ smṛtaḥ |māyāmāyikarūpaṃ ca dvau pādau dvividhaṃ ca te || 35||

एते सर्वे गणा ढुण्ढे त्वदीया नात्र संशयः ।गणनाथोऽसि तेन त्वं नाम्ना ख्यातश्च सर्वदा ॥ ३६॥

ete sarve gaṇā ḍhuṇḍhe tvadīyā nātra saṃśayaḥ |gaṇanātho'si tena tvaṃ nāmnā khyātaśca sarvadā || 36||

एतादृशो निजात्मासावावयोर्ध्यान आवभौ ।स्वसंवेद्यतया ध्यातो भक्तानुग्रहकारकः ॥ ३७॥

etādṛśo nijātmāsāvāvayordhyāna āvabhau |svasaṃvedyatayā dhyāto bhaktānugrahakārakaḥ || 37||

भक्ताभिमानभावेन देहधारी स्वयं ह्यभूत् ।एतैश्च लक्षणैर्युक्तो गणेशो नामधारकः ॥ ३८॥

bhaktābhimānabhāvena dehadhārī svayaṃ hyabhūt |etaiśca lakṣaṇairyukto gaṇeśo nāmadhārakaḥ || 38||

धन्यं सर्वं कृतं स्वामिन् येन त्वं देहवानभूः ।स्वानन्दवासभृत साक्षाद् हृदि नित्यं स्थिरो भव ॥ ३९॥

dhanyaṃ sarvaṃ kṛtaṃ svāmin yena tvaṃ dehavānabhūḥ |svānandavāsabhṛta sākṣād hṛdi nityaṃ sthiro bhava || 39||

नमस्ते विघ्नराजाय नमस्ते विघ्नहारिणे ।भक्तानां वै ह्यभक्तानां विनकर्त्रे नमोऽस्तु ते ॥ ४०॥

namaste vighnarājāya namaste vighnahāriṇe |bhaktānāṃ vai hyabhaktānāṃ vinakartre namo'stu te || 40||

कर्मणां फलदात्रे च ज्ञानानां सिद्धिदायिने ।अमेयशक्तये तुभ्यं सर्वाधाराय ते नमः ॥ ४१॥

karmaṇāṃ phaladātre ca jñānānāṃ siddhidāyine |ameyaśaktaye tubhyaṃ sarvādhārāya te namaḥ || 41||

किं कर्तव्यं दयासिधो तदेवाज्ञापय प्रभो ।तव भक्तिं महातीव्रां देहि नौ गणनायक ॥ ४२॥

kiṃ kartavyaṃ dayāsidho tadevājñāpaya prabho |tava bhaktiṃ mahātīvrāṃ dehi nau gaṇanāyaka || 42||

एवं स्तुतिं समाकार्ण्य परितुष्टो गणाधिपः ।मेघगम्भीरया वाचा हर्षयन्नब्रवीत्तदा ॥ ४३॥

evaṃ stutiṃ samākārṇya parituṣṭo gaṇādhipaḥ |meghagambhīrayā vācā harṣayannabravīttadā || 43||

श्रीगणेश उवाच ।साधु साधु महाभागौ यदुक्तं स्तोत्रमुत्तमम् ।मम प्रीतिकरं सर्वकामदं प्रभविष्यति ॥ ४४॥

śrīgaṇeśa uvāca |sādhu sādhu mahābhāgau yaduktaṃ stotramuttamam |mama prītikaraṃ sarvakāmadaṃ prabhaviṣyati || 44||

धर्मार्थकाममोक्षाणां दायकं पुष्टिवर्धनम् ।कारागृहस्थितानां च मोचकं लक्षपाठतः ॥ ४५॥

dharmārthakāmamokṣāṇāṃ dāyakaṃ puṣṭivardhanam |kārāgṛhasthitānāṃ ca mocakaṃ lakṣapāṭhataḥ || 45||

मारणोच्चाटनादीनां नाशकं तत्तथैव च ।एकविंशतिवारं यः एकविंशद्दिनावधि ॥ ४६॥

māraṇoccāṭanādīnāṃ nāśakaṃ tattathaiva ca |ekaviṃśativāraṃ yaḥ ekaviṃśaddināvadhi || 46||

पठेत्तु यदि वैभक्त्या स ईप्सितफलं लभेत् ।ब्रह्मभूयकरं चैतन्निष्कामपठनाद्भवेत् ॥ ४७॥

paṭhettu yadi vaibhaktyā sa īpsitaphalaṃ labhet |brahmabhūyakaraṃ caitanniṣkāmapaṭhanādbhavet || 47||

भवतोस्तपसा तुष्टः स्तोत्रेणानेन भावतः ।प्रीतो दास्यामि सम्पूर्णं भवद्भ्यामीप्सितं च यत् ॥ ४८॥

bhavatostapasā tuṣṭaḥ stotreṇānena bhāvataḥ |prīto dāsyāmi sampūrṇaṃ bhavadbhyāmīpsitaṃ ca yat || 48||

बिन्दुमात्रस्वरूपेण यत्स्थितं ब्रह्म शाश्वतम् ।तस्माच्चतुर्विधं विश्वं प्रकटं सम्भविष्यति ॥ ४९॥

bindumātrasvarūpeṇa yatsthitaṃ brahma śāśvatam |tasmāccaturvidhaṃ viśvaṃ prakaṭaṃ sambhaviṣyati || 49||

प्रकर्षेण च सर्वेषां कृतिस्तस्माद्विनिःसृता ।प्रकृतिस्तेन ते नाम भविष्यति जनेष्विदम् ॥ ५०॥

prakarṣeṇa ca sarveṣāṃ kṛtistasmādviniḥsṛtā |prakṛtistena te nāma bhaviṣyati janeṣvidam || 50||

सृष्ट्वा चतुर्विधं विश्वं बन्धहीना भविष्यसि ।मदीयां भक्तिमचलां प्रकृते प्राप्स्यसि ध्रुवम् ॥ ५१॥

sṛṣṭvā caturvidhaṃ viśvaṃ bandhahīnā bhaviṣyasi |madīyāṃ bhaktimacalāṃ prakṛte prāpsyasi dhruvam || 51||

जनास्त्वदीयभक्तिं ये करिष्यन्ति सकामतः ।निष्कामतश्च तेभ्यस्त्वं सर्वं दास्यसि शोभने ॥ ५२॥

janāstvadīyabhaktiṃ ye kariṣyanti sakāmataḥ |niṣkāmataśca tebhyastvaṃ sarvaṃ dāsyasi śobhane || 52||

चतुर्विधेप्ययं शेते पुरे तेनैव पूरुषः ।सोऽहम्मात्रात्मको भावी नाना सर्वत्र तिष्ठतु ॥ ५३॥

caturvidhepyayaṃ śete pure tenaiva pūruṣaḥ |so'hammātrātmako bhāvī nānā sarvatra tiṣṭhatu || 53||

सर्वाकारविहीनोऽयं तत्र भ्रान्तो भविष्यति ।बिम्बबिम्बितभावेन प्रकृतौ मोहितः सदा ॥ ५४॥

sarvākāravihīno'yaṃ tatra bhrānto bhaviṣyati |bimbabimbitabhāvena prakṛtau mohitaḥ sadā || 54||

स्वयं मोहविहीनः स सोऽहंमात्रात्मकः सदा ।मत्प्रसादाद्भवेन्नित्यं ब्रह्म सोऽहं सुखात्मकः ॥ ५५॥

svayaṃ mohavihīnaḥ sa so'haṃmātrātmakaḥ sadā |matprasādādbhavennityaṃ brahma so'haṃ sukhātmakaḥ || 55||

मदीया भक्तिरचला भविष्यति तवापि च ।तया बन्धविहीनस्त्वं तथा मान्यो भविष्यसि ॥ ५६॥

madīyā bhaktiracalā bhaviṣyati tavāpi ca |tayā bandhavihīnastvaṃ tathā mānyo bhaviṣyasi || 56||

तव भक्तिं करिष्यन्ति जना भावेन संयुताः ।तेभ्यस्तदीप्सितं सर्वं दास्यसि त्वं न संशयः ॥ ५७॥

tava bhaktiṃ kariṣyanti janā bhāvena saṃyutāḥ |tebhyastadīpsitaṃ sarvaṃ dāsyasi tvaṃ na saṃśayaḥ || 57||

ब्रह्मभूयपदं चैव दास्यसे योगसेवया ।साक्षात्पुरुषरूपस्त्वं सर्वसत्तात्मको भव ॥ ५८॥

brahmabhūyapadaṃ caiva dāsyase yogasevayā |sākṣātpuruṣarūpastvaṃ sarvasattātmako bhava || 58||

प्रकृतौ वीर्यमाधत्स्व सर्वसत्तात्मकं विभो ।तेनेयं सर्वसूर्विश्वं सृजिष्यति न संशयः ॥ ५९॥

prakṛtau vīryamādhatsva sarvasattātmakaṃ vibho |teneyaṃ sarvasūrviśvaṃ sṛjiṣyati na saṃśayaḥ || 59||

सृष्ट्वा चतुर्विधं सर्वं पालनं हरणं तथा ।कर्तव्यं कालयोगेन करणीयमिदं स्मृतम् ॥ ६०॥

sṛṣṭvā caturvidhaṃ sarvaṃ pālanaṃ haraṇaṃ tathā |kartavyaṃ kālayogena karaṇīyamidaṃ smṛtam || 60||

सर्वेषां प्रकृतिर्माता पिता पुरुष उच्यते ।नानारूपाणि नामानि कल्पयिष्यन्ति वै जनाः ॥ ६१॥

sarveṣāṃ prakṛtirmātā pitā puruṣa ucyate |nānārūpāṇi nāmāni kalpayiṣyanti vai janāḥ || 61||

इत्युक्त्वा गणराजस्तु तत्रैवान्तरधीयत ।प्रकृतिः पुरुषश्चैव यथाज्ञप्तौ प्रचक्रतुः ॥ ६२॥

ityuktvā gaṇarājastu tatraivāntaradhīyata |prakṛtiḥ puruṣaścaiva yathājñaptau pracakratuḥ || 62||

इति प्रकृतिपुरुषयोः गणेशस्तुतिः । १\।६॥ मुद्गलपुराणं प्रथमः खण्डः । अध्यायः ६ । १\।६ ३१६२॥– ॥ मुद्गलपुराणं प्रथमः खण्डः । अध्यायः ६ । १।६ ३१-६२॥

iti prakṛtipuruṣayoḥ gaṇeśastutiḥ | 1\|6|| mudgalapurāṇaṃ prathamaḥ khaṇḍaḥ | adhyāyaḥ 6 | 1\|6 3162||– || mudgalapurāṇaṃ prathamaḥ khaṇḍaḥ | adhyāyaḥ 6 | 1|6 31-62||