गणनाथस्तुतिः वैराटदेवेनकृता Gananatha Stuti by Vairatadeva

श्रीगणेशाय नमः ।पार्वत्युवाच ।श्रोतुमिच्छामि सर्वेश विराजश्च स्वरूपकम् ।कीदृशोऽयं महाभाग तन्मे कथय शङ्कर ॥ १॥

śrīgaṇeśāya namaḥ |pārvatyuvāca |śrotumicchāmi sarveśa virājaśca svarūpakam |kīdṛśo'yaṃ mahābhāga tanme kathaya śaṅkara || 1||

शिव उवाच ।पञ्चकोटिप्रविस्तारे योजनानां समन्ततः ।तस्य देहे च भूतानि स्थावराणि चराणि च ॥ २॥

śiva uvāca |pañcakoṭipravistāre yojanānāṃ samantataḥ |tasya dehe ca bhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca || 2||

संस्थितानि च सर्वाणि भुवनानि चतुर्दश ।तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि समाहितमनाः शृणु ॥पादयोस्तस्य पातालं गुल्फे तस्य रसातलम् ।पार्ष्ण्योर्महातलं तस्य जङ्घयोश्च तलातलम् ॥ ४॥

saṃsthitāni ca sarvāṇi bhuvanāni caturdaśa |tatte'haṃ saṃpravakṣyāmi samāhitamanāḥ śṛṇu ||pādayostasya pātālaṃ gulphe tasya rasātalam |pārṣṇyormahātalaṃ tasya jaṅghayośca talātalam || 4||

सुतलं जानुभागेऽस्य वितलं तूरुमण्डले ।अतलं कटिसन्धौ च कटयां भूलोकसंस्थितिः ॥ ५॥

sutalaṃ jānubhāge'sya vitalaṃ tūrumaṇḍale |atalaṃ kaṭisandhau ca kaṭayāṃ bhūlokasaṃsthitiḥ || 5||

नाभौ तस्य भुवर्लोकः स्वर्लोकश्च हृदि स्थितः ।महर्लोकश्च कण्ठे वै जनो लोको मुखे स्थितः ॥ ६॥

nābhau tasya bhuvarlokaḥ svarlokaśca hṛdi sthitaḥ |maharlokaśca kaṇṭhe vai jano loko mukhe sthitaḥ || 6||

तपो लोको ललाटे च सत्यलोकः शिरःस्थितः ।एतावद्देहरूपो वै विराट् स पुरुषो महान् ॥ ७॥

tapo loko lalāṭe ca satyalokaḥ śiraḥsthitaḥ |etāvaddeharūpo vai virāṭ sa puruṣo mahān || 7||

सहस्रशीर्षशोभाढ्यः सहस्राननपादवान् ।सहस्रहस्तकर्णः स सहस्रोदरवान् प्रभुः ॥ ८॥

sahasraśīrṣaśobhāḍhyaḥ sahasrānanapādavān |sahasrahastakarṇaḥ sa sahasrodaravān prabhuḥ || 8||

सर्वत्र व्याप्यभावेन स्थितोऽसौ परमेश्वरः ।मर्त्येष्वमृतभोक्ता च स्वप्रकाशेन वर्तते ॥ ९॥

sarvatra vyāpyabhāvena sthito'sau parameśvaraḥ |martyeṣvamṛtabhoktā ca svaprakāśena vartate || 9||

तस्यान्तरे स्थितं रूपं नाम्ना हैरण्यगर्भकम् ।एतादृशं तथा स्वप्नं विश्वरूपं विराजति ॥ १०॥

tasyāntare sthitaṃ rūpaṃ nāmnā hairaṇyagarbhakam |etādṛśaṃ tathā svapnaṃ viśvarūpaṃ virājati || 10||

बहिर्वैश्वानरश्चायं जाग्रद्वैराटसंज्ञितः ।हिरण्यगर्भकोशस्थः स्वप्नवैराटधारकः ॥ ११॥

bahirvaiśvānaraścāyaṃ jāgradvairāṭasaṃjñitaḥ |hiraṇyagarbhakośasthaḥ svapnavairāṭadhārakaḥ || 11||

उभयोः समभावेन बाह्यान्तरसरूपतः ।ईश्वरो नाम वैराटः सुषुप्तेर्धारको बभौ ॥ १२॥

ubhayoḥ samabhāvena bāhyāntarasarūpataḥ |īśvaro nāma vairāṭaḥ suṣupterdhārako babhau || 12||

त्रिविधं यद्विराड् रूपं कथितं ते तु पार्वति ।तुरीयमात्मरूपं यत् त्रिविधेषु प्रवर्तते ॥ १३॥

trividhaṃ yadvirāḍ rūpaṃ kathitaṃ te tu pārvati |turīyamātmarūpaṃ yat trividheṣu pravartate || 13||

अथ शृणु विभिन्नानामुत्पत्तिं त्वल्पभावनाम् ।नानाभावधरां तां वै चराचरमयीं पराम् ॥ १४॥

atha śṛṇu vibhinnānāmutpattiṃ tvalpabhāvanām |nānābhāvadharāṃ tāṃ vai carācaramayīṃ parām || 14||

विराडज्ञानभावेनावृतस्तेन तपः कृतम् ।एकाक्षरविधानेन गणेशं सन्दधौ हृदि ॥ १५॥

virāḍajñānabhāvenāvṛtastena tapaḥ kṛtam |ekākṣaravidhānena gaṇeśaṃ sandadhau hṛdi || 15||

सोऽतपत्तप उग्रं च दिव्यवर्षसहस्रकम् ।तपसा ध्यानभावेन प्रत्यक्षो गणपोऽभवत् ॥ १६॥

so'tapattapa ugraṃ ca divyavarṣasahasrakam |tapasā dhyānabhāvena pratyakṣo gaṇapo'bhavat || 16||

बोधयामास तं देवो वरं ब्रूहीति सोऽब्रवीत् ।गणेशं सहसा दृष्ट्वा पादयोः प्रणनाम तम् ॥ १७॥

bodhayāmāsa taṃ devo varaṃ brūhīti so'bravīt |gaṇeśaṃ sahasā dṛṣṭvā pādayoḥ praṇanāma tam || 17||

धन्यं जन्म तपो मेऽद्य धन्यं ज्ञानं वपुश्च दृक् ।धन्या मे सम्पदो देव त्वदङ्घ्रियुगदर्शनात् ॥ १८॥

dhanyaṃ janma tapo me'dya dhanyaṃ jñānaṃ vapuśca dṛk |dhanyā me sampado deva tvadaṅghriyugadarśanāt || 18||

इत्युक्त्वा स्तोतुमारेभे गणेशं ब्रह्मनायकम् ।वाचा संस्पष्टया हृष्टो भगवान् विश्वधारकः ॥ १९॥

ityuktvā stotumārebhe gaṇeśaṃ brahmanāyakam |vācā saṃspaṣṭayā hṛṣṭo bhagavān viśvadhārakaḥ || 19||

विराडुवाच ।नमस्ते गणनाथाय गणानां पतये नमः ।विघ्नेशाय परेशाय विघ्नहर्त्रे नमो नमः ॥ २०॥

virāḍuvāca |namaste gaṇanāthāya gaṇānāṃ pataye namaḥ |vighneśāya pareśāya vighnahartre namo namaḥ || 20||

सिद्धिबुद्धिपते तुभ्यं नानासिद्धिप्रदायिने ।नानाज्ञानप्रदात्रे च ब्रह्मणे ब्रह्मरूपिणे ॥ २१॥

siddhibuddhipate tubhyaṃ nānāsiddhipradāyine |nānājñānapradātre ca brahmaṇe brahmarūpiṇe || 21||

मनोवागतिभूताय योगिनां हृदि वासिने ।नानावतारकर्त्रे च भक्तसंरक्षकाय ते ॥ २२॥

manovāgatibhūtāya yogināṃ hṛdi vāsine |nānāvatārakartre ca bhaktasaṃrakṣakāya te || 22||

नमो नमो महेशाय शिवाय शिवदायिने ।सर्वत्र समभावाय विष्णव प्रभविष्णवे ॥ २३॥

namo namo maheśāya śivāya śivadāyine |sarvatra samabhāvāya viṣṇava prabhaviṣṇave || 23||

तेजोराशिपते तुभ्यं भानवे ते नमो नमः ।नानामायाप्रभेदात्मशक्तये शक्तिरूपिणे ॥ २४॥

tejorāśipate tubhyaṃ bhānave te namo namaḥ |nānāmāyāprabhedātmaśaktaye śaktirūpiṇe || 24||

स्रष्ट्रे पात्रे च संहर्त्रे चराचरमयाय च ।सर्वेभ्यो ज्ञानदात्रे च निर्मलाय नमो नमः ॥ २५॥

sraṣṭre pātre ca saṃhartre carācaramayāya ca |sarvebhyo jñānadātre ca nirmalāya namo namaḥ || 25||

सर्वेभ्यो भिन्नरूपाय मायाहीनाय ते नमः ।मायिभ्यो मोहदात्रे च मायाधाराय ते नमः ॥ २६॥

sarvebhyo bhinnarūpāya māyāhīnāya te namaḥ |māyibhyo mohadātre ca māyādhārāya te namaḥ || 26||

गुणान्तं न ययुर्यस्य नानाब्रह्माणि ते नमः ।अतो मयि गणेशान कृपयाऽनुग्रहं कुरु ॥ २७॥

guṇāntaṃ na yayuryasya nānābrahmāṇi te namaḥ |ato mayi gaṇeśāna kṛpayā'nugrahaṃ kuru || 27||

इति स्तुत्वा गणेशानं मौनवानभवत्स्वयम् ।वैराटः पुरुषस्तत्र कृताञ्जलिपुटःस्थितः ॥ २८॥

iti stutvā gaṇeśānaṃ maunavānabhavatsvayam |vairāṭaḥ puruṣastatra kṛtāñjalipuṭaḥsthitaḥ || 28||

भगवांस्तं गणेशान ऊचिवान् भक्तिभावितः ।वरं वरय दास्यामि शङ्कां मा कुरु विश्वप ॥ २९॥

bhagavāṃstaṃ gaṇeśāna ūcivān bhaktibhāvitaḥ |varaṃ varaya dāsyāmi śaṅkāṃ mā kuru viśvapa || 29||

इदं त्वया कृतं स्तोत्रं मम प्रीतिकरं भवेत ।यः पठेद्भावपूर्वं तु सिद्धिस्तस्य भविष्यति ॥ ३०॥

idaṃ tvayā kṛtaṃ stotraṃ mama prītikaraṃ bhaveta |yaḥ paṭhedbhāvapūrvaṃ tu siddhistasya bhaviṣyati || 30||

यं यं चिन्तयते कामं तं तं दास्यामि वाञ्छितम् ।भुक्तिमुक्तिप्रदं भावि पठनाच्छ्रवणादपि ॥ ३१॥

yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ dāsyāmi vāñchitam |bhuktimuktipradaṃ bhāvi paṭhanācchravaṇādapi || 31||

इति वैराटदेवेन कृता गणनाथस्तुतिः समाप्ता । १\।१०॥ मुद्गलपुराणं प्रथमः खण्डः । अध्यायः १० । १\।१० २०३२॥– ॥ मुद्गलपुराणं प्रथमः खण्डः । अध्यायः १० । १।१० २०-३२॥

iti vairāṭadevena kṛtā gaṇanāthastutiḥ samāptā | 1\|10|| mudgalapurāṇaṃ prathamaḥ khaṇḍaḥ | adhyāyaḥ 10 | 1\|10 2032||– || mudgalapurāṇaṃ prathamaḥ khaṇḍaḥ | adhyāyaḥ 10 | 1|10 20-32||