शिवकामसुन्दरीदण्डकम् Shri Shivakamasundaridandakam

पतञ्जलिमहर्षिप्रणीतंया माया सा च माया परशिवसचिवा विश्वसंसृष्टिरक्षाभङ्गप्रावीण्यशिल्पप्रकटितमहिमा मोहयन्ती जगन्ति ।मानं मेयं च माता न भवति च यया जायते विद्यया स्वंतत्त्वं भावः पराम्बा जयतु मम हृदि श्रीकरी ब्रह्मविद्या ॥ १॥

patañjalimaharṣipraṇītaṃyā māyā sā ca māyā paraśivasacivā viśvasaṃsṛṣṭirakṣābhaṅgaprāvīṇyaśilpaprakaṭitamahimā mohayantī jaganti |mānaṃ meyaṃ ca mātā na bhavati ca yayā jāyate vidyayā svaṃtattvaṃ bhāvaḥ parāmbā jayatu mama hṛdi śrīkarī brahmavidyā || 1||

जय ! जय ! जगदम्ब ! जलरुहभवमुख्यनाकालयव्यूहसेवासमानम्रकोटीमणीधोरणीभानुभास्वत्पदाब्जे ! नमचित्तरागासिके ! चित्तरङ्गासिके ! ॥ २॥

jaya ! jaya ! jagadamba ! jalaruhabhavamukhyanākālayavyūhasevāsamānamrakoṭīmaṇīdhoraṇībhānubhāsvatpadābje ! namacittarāgāsike ! cittaraṅgāsike ! || 2||

अगाधसंसारहिंसासमातङ्कशङ्काऽगदङ्कारदीक्षाङ्कुरे ! अखण्डविध्यण्ड षण्डोपरि द्योतमानालयाकल्पकल्पद्रुमानल्प पुष्पभ्रमद्भृङ्गगीतोदयोल्लासिचिन्तामणिस्यन्दमानाम्बुपूरातिवर्धिष्णुपर्यन्तपीयूषपाथोधिरिङ्खत्तरङ्गच्छटाटोपवल्गत्कणश्रेणिजीवत्प्रपञ्चप्रवृत्तस्तुत प्रक्रियेऽविक्रिये ! ॥ ३॥

agādhasaṃsārahiṃsāsamātaṅkaśaṅkā'gadaṅkāradīkṣāṅkure ! akhaṇḍavidhyaṇḍa ṣaṇḍopari dyotamānālayākalpakalpadrumānalpa puṣpabhramadbhṛṅgagītodayollāsicintāmaṇisyandamānāmbupūrātivardhiṣṇuparyantapīyūṣapāthodhiriṅkhattaraṅgacchaṭāṭopavalgatkaṇaśreṇijīvatprapañcapravṛttastuta prakriye'vikriye ! || 3||

मन्द्रचन्द्राङ्कुरोत्तंसफालानलज्वालमालौघलीलापतङ्गीकृतानङ्गसञ्जीवनालोकिते ! भूरिकारुण्यभारातिखिन्नाशये !वल्गुपाशाङ्कुशेक्षुस्फुरच्चापपुष्पेषुहस्ते !नमस्ते समस्तैकमातः ! शिवे ! ॥ ४॥

mandracandrāṅkurottaṃsaphālānalajvālamālaughalīlāpataṅgīkṛtānaṅgasañjīvanālokite ! bhūrikāruṇyabhārātikhinnāśaye !valgupāśāṅkuśekṣusphuraccāpapuṣpeṣuhaste !namaste samastaikamātaḥ ! śive ! || 4||

जय जय शिवकामसुन्दरि(र्य) अनन्तं दिगन्तं भजन्तं गुणंतावकं भावुकं किं पुनः स्तोतुमस्तीह कश्चित् सुधीरत्र ? वृत्राहितेशस्त्रशब्दासहे; प्रस्तुतत्रासशुष्यद्वपुष्यञ्जसा भूतशान्तत्विषिज्योतिषि स्वाहया सेविते; जीविते जीवितेशे निराशे, मुहुस्रस्यतिप्रायशो रक्षसि, प्राणरक्षौषधं काङ्क्षति द्रागहो पाशिनि, व्याकुलेचानिले, वित्तनाथेऽप्यथ स्वस्तिकामे, चिराल्लज्जया भङ्गुरे शङ्करे,कुण्ठदोर्दण्डचण्डिम्नि हा पुण्डरीकेक्षणे मुक्तलज्जामरं त्रस्तविद्याधरंभग्नसाध्यच्छटं खिन्नखिन्नोरगं भिन्नतुन्नार्णवं खण्ड्यमानाण्डजंचूर्ण्यमानाचलं पाट्यमानद्रुमं भक्षितैणाङ्ककं पातिताहस्करंनिर्मनुष्यं निरालोकमेवं जगद्राधमानं चिरादेधमानं बलादन्तकस्यान्तकं वेधसो वेधसञ्चेश्वरस्येश्वरं शार्ङ्गिणःशार्ङ्गिणं सर्वलोकद्रुहंमाहिषञ्चासुरं प्रोद्यतानेकदोर्दण्डखेलोल्ललत्खेटखड्गासिशङ्खेषुबाणासनाद्यायुधस्तोमकिम्मीरिताशावकाशा ।समप्रोच्चलत्पुष्कलावर्तकध्वानधिक्कारचञ्चून्मिषत्सिंहनादार्भटीविस्फुटत्सर्वविध्यण्डभाण्डा तटित्कोटिसन्दोहनिन्दाकरामन्दकल्पान्तकालान्तकालीकनेत्रानलोल्लाससच्छात्रकृच्छ्रेतरज्वालमालापुषा धीरधीरस्वनद्घण्टिकाकाण्डनिर्घातघोषोत्त्रुटत्सन्धिबन्धान्विताद्रीन्द्रनिर्यच्छिलाधूलिकापालिकापीतदैत्यौघमेघस्रवद्रक्तधारापगापूरजालेन शूलेन निर्भिद्य धूम्राक्षरक्षश्च चण्डञ्चमुण्डं निशुम्भञ्च शुम्भं तथा रक्तबीजं मधु कैटभञ्चापि हत्वासमस्तासुरानीकमुत्तेजिता वीरलक्ष्मीविलासेन देवि त्वमेव ह्यरक्षःसमस्तं जगत्तत्क्षणे किं ब्रुवे वा प्रसन्नामपि त्वां न सन्ना भयेनाक्षमानेक्षितुं वाऽमरास्तेऽपि ते विक्रमप्रक्रियाजल्पनेऽल्पे पुनः के वयं किंपराऽलं गिरां देवता सापि किं वा परैस्त्वां त्वमेवाभिजानासि ॥ ६॥

jaya jaya śivakāmasundari(rya) anantaṃ digantaṃ bhajantaṃ guṇaṃtāvakaṃ bhāvukaṃ kiṃ punaḥ stotumastīha kaścit sudhīratra ? vṛtrāhiteśastraśabdāsahe; prastutatrāsaśuṣyadvapuṣyañjasā bhūtaśāntatviṣijyotiṣi svāhayā sevite; jīvite jīviteśe nirāśe, muhusrasyatiprāyaśo rakṣasi, prāṇarakṣauṣadhaṃ kāṅkṣati drāgaho pāśini, vyākulecānile, vittanāthe'pyatha svastikāme, cirāllajjayā bhaṅgure śaṅkare,kuṇṭhadordaṇḍacaṇḍimni hā puṇḍarīkekṣaṇe muktalajjāmaraṃ trastavidyādharaṃbhagnasādhyacchaṭaṃ khinnakhinnoragaṃ bhinnatunnārṇavaṃ khaṇḍyamānāṇḍajaṃcūrṇyamānācalaṃ pāṭyamānadrumaṃ bhakṣitaiṇāṅkakaṃ pātitāhaskaraṃnirmanuṣyaṃ nirālokamevaṃ jagadrādhamānaṃ cirādedhamānaṃ balādantakasyāntakaṃ vedhaso vedhasañceśvarasyeśvaraṃ śārṅgiṇaḥśārṅgiṇaṃ sarvalokadruhaṃmāhiṣañcāsuraṃ prodyatānekadordaṇḍakhelollalatkheṭakhaḍgāsiśaṅkheṣubāṇāsanādyāyudhastomakimmīritāśāvakāśā |samaproccalatpuṣkalāvartakadhvānadhikkāracañcūnmiṣatsiṃhanādārbhaṭīvisphuṭatsarvavidhyaṇḍabhāṇḍā taṭitkoṭisandohanindākarāmandakalpāntakālāntakālīkanetrānalollāsasacchātrakṛcchretarajvālamālāpuṣā dhīradhīrasvanadghaṇṭikākāṇḍanirghātaghoṣottruṭatsandhibandhānvitādrīndraniryacchilādhūlikāpālikāpītadaityaughameghasravadraktadhārāpagāpūrajālena śūlena nirbhidya dhūmrākṣarakṣaśca caṇḍañcamuṇḍaṃ niśumbhañca śumbhaṃ tathā raktabījaṃ madhu kaiṭabhañcāpi hatvāsamastāsurānīkamuttejitā vīralakṣmīvilāsena devi tvameva hyarakṣaḥsamastaṃ jagattatkṣaṇe kiṃ bruve vā prasannāmapi tvāṃ na sannā bhayenākṣamānekṣituṃ vā'marāste'pi te vikramaprakriyājalpane'lpe punaḥ ke vayaṃ kiṃparā'laṃ girāṃ devatā sāpi kiṃ vā paraistvāṃ tvamevābhijānāsi || 6||

लोकाननेकान् यदेका सृजस्यादरेणावसि ध्वंसयस्यम्ब !केयूरकोटीरभेदेन भिन्नं यथा स्वर्णमेकं तथोपाधिभेदादनेकासि ।मायया मोहिता ह्याद्रियन्ते परं दैवतं नैव ते संविदन्त्यन्तरे त्वां परंतत्त्वमित्यल्पपुण्या जना दोष एष त्वयैवोत्पादितः किं ? न वायत्प्रपञ्चस्य संवृद्धये नैकमार्गाः कृताः । तावता माद्यति, क्रुध्यति,द्रुह्यति, त्रस्यति, स्पर्धते, खिद्यते, क्लिश्यते, याचते, नश्यति,भ्रश्यति प्रायशोऽयं जनः; त्वां परे श्रद्धयाऽऽराध्य साध्यान्तरंसन्त्यजन्तोमुधैवाभिमानञ्च भोगं तृणायाप्यमत्वाऽमृतत्वं भजन्तेहरप्राणभूते ! जगत्त्राणशीले ! भवत्पादसेवाविधिः सर्वलभ्यःकिमस्माकमप्यक्षिपद्यां गताऽसीति चित्रं यतस्तादृशैरप्यजस्रंमुनीन्द्रैः विमृग्यासि तत्त्वामहं भावये चेतसा पाहि शं देहिशैलात्मजे ! ॥ ७॥

lokānanekān yadekā sṛjasyādareṇāvasi dhvaṃsayasyamba !keyūrakoṭīrabhedena bhinnaṃ yathā svarṇamekaṃ tathopādhibhedādanekāsi |māyayā mohitā hyādriyante paraṃ daivataṃ naiva te saṃvidantyantare tvāṃ paraṃtattvamityalpapuṇyā janā doṣa eṣa tvayaivotpāditaḥ kiṃ ? na vāyatprapañcasya saṃvṛddhaye naikamārgāḥ kṛtāḥ | tāvatā mādyati, krudhyati,druhyati, trasyati, spardhate, khidyate, kliśyate, yācate, naśyati,bhraśyati prāyaśo'yaṃ janaḥ; tvāṃ pare śraddhayā''rādhya sādhyāntaraṃsantyajantomudhaivābhimānañca bhogaṃ tṛṇāyāpyamatvā'mṛtatvaṃ bhajanteharaprāṇabhūte ! jagattrāṇaśīle ! bhavatpādasevāvidhiḥ sarvalabhyaḥkimasmākamapyakṣipadyāṃ gatā'sīti citraṃ yatastādṛśairapyajasraṃmunīndraiḥ vimṛgyāsi tattvāmahaṃ bhāvaye cetasā pāhi śaṃ dehiśailātmaje ! || 7||

इति उमापतिशिवप्रणीता श्रीशिवकामसुन्दरीदण्डकं समाप्ता ।

iti umāpatiśivapraṇītā śrīśivakāmasundarīdaṇḍakaṃ samāptā |