शाकम्भरीमाहात्म्य अथवा शताक्षीचरित्रवर्णनम् Shakambhari Mahatmya Athava Shatakshicharitravarnanam

जनमेजय उवाचविचित्रमिदमाख्यानं हरिश्चन्द्रस्य कीर्तितम् ।शताक्षीपादभक्तस्य राजर्षेर्धार्मिकस्य च ॥ १॥

janamejaya uvācavicitramidamākhyānaṃ hariścandrasya kīrtitam |śatākṣīpādabhaktasya rājarṣerdhārmikasya ca || 1||

शताक्षी सा कुतो जाता देवी भगवती शिवा ।तत्कारणं वद मुने सार्थकं जन्म मे कुरु ॥ २॥

śatākṣī sā kuto jātā devī bhagavatī śivā |tatkāraṇaṃ vada mune sārthakaṃ janma me kuru || 2||

को हि देव्या गुणाञ्छृण्वंस्तृप्तिं यास्यति शुद्धधीः ।पदे पदेऽश्वमेधस्य फलमक्षय्यमश्नुते ॥ ३॥

ko hi devyā guṇāñchṛṇvaṃstṛptiṃ yāsyati śuddhadhīḥ |pade pade'śvamedhasya phalamakṣayyamaśnute || 3||

व्यास उवाचशृणु राजन् प्रवक्ष्यामि शताक्षीसम्भवं शुभम् ।तवावाच्यं न मे किञ्चिद्देवीभक्तस्य विद्यते ॥ ४॥

vyāsa uvācaśṛṇu rājan pravakṣyāmi śatākṣīsambhavaṃ śubham |tavāvācyaṃ na me kiñciddevībhaktasya vidyate || 4||

दुर्गमाख्यो महादैत्यः पूर्वं परमदारुणः ।हिरण्याक्षान्वये जातो रुरुपुत्रो महाखलः ॥ ५॥

durgamākhyo mahādaityaḥ pūrvaṃ paramadāruṇaḥ |hiraṇyākṣānvaye jāto ruruputro mahākhalaḥ || 5||

देवानां तु बलं वेदो नाशे तस्य सुरा अपिनङ्क्ष्यन्त्येव न सन्देहो विधेयं तावदेव तत् ॥ ६॥

devānāṃ tu balaṃ vedo nāśe tasya surā apinaṅkṣyantyeva na sandeho vidheyaṃ tāvadeva tat || 6||

विमृश्यैतत्तपश्चर्यां गतः कर्तुं हिमालये ।ब्रह्माणं मनसा ध्यात्वा वायुभक्षो व्यतिष्ठत ॥ ७॥

vimṛśyaitattapaścaryāṃ gataḥ kartuṃ himālaye |brahmāṇaṃ manasā dhyātvā vāyubhakṣo vyatiṣṭhata || 7||

सहस्रवर्षपर्यन्तं चकार परमं तपः ।तेजसा तस्य लोकास्तु सन्तप्ताः ससुरासुराः ॥ ८॥

sahasravarṣaparyantaṃ cakāra paramaṃ tapaḥ |tejasā tasya lokāstu santaptāḥ sasurāsurāḥ || 8||

ततः प्रसन्नो भगवान् हंसारूढश्चतुर्मुखः ।ययौ तस्मै वरं दातुं प्रसन्नमुखपङ्कजः ॥ ९॥

tataḥ prasanno bhagavān haṃsārūḍhaścaturmukhaḥ |yayau tasmai varaṃ dātuṃ prasannamukhapaṅkajaḥ || 9||

समाधिस्थं मीलिताक्षं स्फुटमाह चतुर्मुखः ।वरं वरय भद्रं ते यस्ते मनसि वर्तते ॥ १०॥

samādhisthaṃ mīlitākṣaṃ sphuṭamāha caturmukhaḥ |varaṃ varaya bhadraṃ te yaste manasi vartate || 10||

तवाद्य तपसा तुष्टो वरदेशोऽहमागतः ।श्रुत्वा ब्रह्ममुखाद्वाणीं व्युत्थितः स समाधितः ॥ ११॥

tavādya tapasā tuṣṭo varadeśo'hamāgataḥ |śrutvā brahmamukhādvāṇīṃ vyutthitaḥ sa samādhitaḥ || 11||

पूजयित्वा वरं वव्रे वेदान्देहि सुरेश्वर ।त्रिषु लोकेषु ये मन्त्रा ब्राह्मणेषु सुरेष्वपि ॥ १२॥

pūjayitvā varaṃ vavre vedāndehi sureśvara |triṣu lokeṣu ye mantrā brāhmaṇeṣu sureṣvapi || 12||

विद्यन्ते ते तु सान्निध्ये मम सन्तु महेश्वर ।बलं च देहि येन स्याद्देवानां च पराजयः ॥ १३॥

vidyante te tu sānnidhye mama santu maheśvara |balaṃ ca dehi yena syāddevānāṃ ca parājayaḥ || 13||

इति तस्य वचः श्रुत्वा तथास्त्विति वचो वदन् ।जगाम सत्यलोकं तु चतुर्वेदेश्वरः परः ॥ १४॥

iti tasya vacaḥ śrutvā tathāstviti vaco vadan |jagāma satyalokaṃ tu caturvedeśvaraḥ paraḥ || 14||

ततः प्रभृति विप्रैस्तु विस्मृता वेदराशयः ।स्नानसन्ध्यानित्यहोमश्राद्धयज्ञजपादयः ॥ १५॥

tataḥ prabhṛti vipraistu vismṛtā vedarāśayaḥ |snānasandhyānityahomaśrāddhayajñajapādayaḥ || 15||

विलुप्ता धरणीपृष्ठे हाहाकारो महानभूत् ।किमिदं किमिदं चेति विप्रा ऊचुः परस्परम् ॥ १६॥

viluptā dharaṇīpṛṣṭhe hāhākāro mahānabhūt |kimidaṃ kimidaṃ ceti viprā ūcuḥ parasparam || 16||

वेदाभावात्तदस्माभिः कर्तव्यं किमतः परम् ।इति भूमौ महानर्थे जाते परमदारुणे ॥ १७॥

vedābhāvāttadasmābhiḥ kartavyaṃ kimataḥ param |iti bhūmau mahānarthe jāte paramadāruṇe || 17||

निर्जराः सजरा जाता हविर्भागाद्यभावतः ।रुरोध स तदा दैत्यो नगरीममरावतीम् ॥ १८॥

nirjarāḥ sajarā jātā havirbhāgādyabhāvataḥ |rurodha sa tadā daityo nagarīmamarāvatīm || 18||

अशक्तास्तेन ते योद्धुं वज्रदेहासुरेण च ।पलायनं तदा कृत्वा निर्गता निर्जराः क्वचित् ॥ १९॥

aśaktāstena te yoddhuṃ vajradehāsureṇa ca |palāyanaṃ tadā kṛtvā nirgatā nirjarāḥ kvacit || 19||

निलयं गिरिदुर्गेषु रत्नसानुगुहासु च ।संस्थिताः परमां शक्तिं ध्यायन्तस्ते पराम्बिकाम् ॥ २०॥

nilayaṃ giridurgeṣu ratnasānuguhāsu ca |saṃsthitāḥ paramāṃ śaktiṃ dhyāyantaste parāmbikām || 20||

अग्नौ होमाद्यभावात्तु वृष्ट्यभावोऽप्यभून्नृप ।वृष्टेरभावे संशुष्कं निर्जलं चापि भूतलम् ॥ २१॥

agnau homādyabhāvāttu vṛṣṭyabhāvo'pyabhūnnṛpa |vṛṣṭerabhāve saṃśuṣkaṃ nirjalaṃ cāpi bhūtalam || 21||

कूपवापीतडागाश्च सरितः शुष्कतां गताः ।अनावृष्टिरियं राजन्नभूच्च शतवार्षिकी ॥ २२॥

kūpavāpītaḍāgāśca saritaḥ śuṣkatāṃ gatāḥ |anāvṛṣṭiriyaṃ rājannabhūcca śatavārṣikī || 22||

मृताः प्रजाश्च बहुधा गोमहिष्यादयस्तथा ।गृहे गृहे मनुष्याणामभवच्छवसङ्ग्रहः ॥ २३॥

mṛtāḥ prajāśca bahudhā gomahiṣyādayastathā |gṛhe gṛhe manuṣyāṇāmabhavacchavasaṅgrahaḥ || 23||

अनर्थे त्वेवमुद्भूते ब्राह्मणाः शान्तचेतसः ।गत्वा हिमवतः पार्श्वे रिराधयिषवः शिवम् ॥ २४॥

anarthe tvevamudbhūte brāhmaṇāḥ śāntacetasaḥ |gatvā himavataḥ pārśve rirādhayiṣavaḥ śivam || 24||

समाधिध्यानपूजाभिर्देवीं तुष्टुवुरन्वहम् ।निराहारास्तदासक्तास्तामेव शरणं ययुः ॥ २५॥

samādhidhyānapūjābhirdevīṃ tuṣṭuvuranvaham |nirāhārāstadāsaktāstāmeva śaraṇaṃ yayuḥ || 25||

दयां कुरु महेशानि पामरेषु जनेषु हि ।सर्वापराधयुक्तेषु नैतच्छ्लाघ्यं तवाम्बिके ॥ २६॥

dayāṃ kuru maheśāni pāmareṣu janeṣu hi |sarvāparādhayukteṣu naitacchlāghyaṃ tavāmbike || 26||

कोपं संहर देवेशि सर्वान्तर्यामिरूपिणि ।त्वया यथा प्रेर्यतेऽयं करोति स तथा जनः ॥ २७॥

kopaṃ saṃhara deveśi sarvāntaryāmirūpiṇi |tvayā yathā preryate'yaṃ karoti sa tathā janaḥ || 27||

नान्या गतिर्जनस्यास्य किं पश्यसि पुनः पुनः ।यथेच्छसि तथा कर्तुं समर्थासि महेश्वरि ॥ २८॥

nānyā gatirjanasyāsya kiṃ paśyasi punaḥ punaḥ |yathecchasi tathā kartuṃ samarthāsi maheśvari || 28||

समुद्धर महेशानि सङ्कटात्परमोत्थितात् ।जीवनेन विनास्माकं कथं स्यात्स्थितिरम्बिके ॥ २९॥

samuddhara maheśāni saṅkaṭātparamotthitāt |jīvanena vināsmākaṃ kathaṃ syātsthitirambike || 29||

प्रसीद त्वं महेशानि प्रसीद जगदम्बिके ।अनन्तकोटिब्रह्माण्डनायिके ते नमो नमः ॥ ३०॥

prasīda tvaṃ maheśāni prasīda jagadambike |anantakoṭibrahmāṇḍanāyike te namo namaḥ || 30||

नमः कूटस्थरूपायै चिद्रूपायै नमो नमः ।नमो वेदान्तवेद्यायै भुवनेश्यै नमो नमः ॥ ३१॥

namaḥ kūṭastharūpāyai cidrūpāyai namo namaḥ |namo vedāntavedyāyai bhuvaneśyai namo namaḥ || 31||

नेति नेतीति वाक्यैर्या बोध्यते सकलागमैः ।तां सर्वकारणां देवीं सर्वभावेन सन्नताः ॥ ३२॥

neti netīti vākyairyā bodhyate sakalāgamaiḥ |tāṃ sarvakāraṇāṃ devīṃ sarvabhāvena sannatāḥ || 32||

इति सम्प्रार्थिता देवी भुवनेशी महेश्वरी ।अनन्ताक्षिमयं रूपं दर्शयामास पार्वती ॥ ३३॥

iti samprārthitā devī bhuvaneśī maheśvarī |anantākṣimayaṃ rūpaṃ darśayāmāsa pārvatī || 33||

नीलाञ्जनसमप्रख्यं नीलपद्मायतेक्षणम् ।सुकर्कशसमोत्तुङ्गवृत्तपीनघनस्तनम् ॥ ३४॥

nīlāñjanasamaprakhyaṃ nīlapadmāyatekṣaṇam |sukarkaśasamottuṅgavṛttapīnaghanastanam || 34||

बाणमुष्टिं च कमलं पुष्पपल्लवमूलकान् ।शाकादीन्फलसंयुक्ताननन्तरससंयुतान् ॥ ३५॥

bāṇamuṣṭiṃ ca kamalaṃ puṣpapallavamūlakān |śākādīnphalasaṃyuktānanantarasasaṃyutān || 35||

क्षुत्तृड्जरापहान् हस्तैर्बिभ्रती च महाधनुः ।सर्वसौन्दर्यसारं तद्रूपं लावण्यशोभितम् ॥ ३६॥

kṣuttṛḍjarāpahān hastairbibhratī ca mahādhanuḥ |sarvasaundaryasāraṃ tadrūpaṃ lāvaṇyaśobhitam || 36||

कोटिसूर्यप्रतीकाशं करुणारससागरम् ।दर्शयित्वा जगद्धात्री सानन्तनयनोद्भवा ॥ ३७॥

koṭisūryapratīkāśaṃ karuṇārasasāgaram |darśayitvā jagaddhātrī sānantanayanodbhavā || 37||

मोचयामास लोकेषु वारिधारां सहस्रशः ।नवरात्रं महावृष्टिरभून्नेत्रोद्भवैर्जलैः ॥ ३८॥

mocayāmāsa lokeṣu vāridhārāṃ sahasraśaḥ |navarātraṃ mahāvṛṣṭirabhūnnetrodbhavairjalaiḥ || 38||

दुःखितान्वीक्ष्य सकलान्नेत्राश्रूणि विमुञ्चती ।तर्पितास्तेन ते लोका ओषध्यः सकला अपि ॥ ३९॥

duḥkhitānvīkṣya sakalānnetrāśrūṇi vimuñcatī |tarpitāstena te lokā oṣadhyaḥ sakalā api || 39||

नदीनदप्रवाहास्तैर्जलैः समभवन्नृप ।निलीय संस्थिताः पूर्वं सुरास्ते निर्गता बहिः ॥ ४०॥

nadīnadapravāhāstairjalaiḥ samabhavannṛpa |nilīya saṃsthitāḥ pūrvaṃ surāste nirgatā bahiḥ || 40||

मिलित्वा ससुरा विप्रा देवीं समभितुष्टुवुः ।नमो वेदान्तवेद्ये ते नमो ब्रह्मस्वरूपिणि ॥ ४१॥

militvā sasurā viprā devīṃ samabhituṣṭuvuḥ |namo vedāntavedye te namo brahmasvarūpiṇi || 41||

स्वमायया सर्वजगद्विधात्र्यै ते नमो नमः ।भक्तकल्पद्रुमे देवि भक्तार्थं देहधारिणि ॥ ४२॥

svamāyayā sarvajagadvidhātryai te namo namaḥ |bhaktakalpadrume devi bhaktārthaṃ dehadhāriṇi || 42||

नित्यतृप्ते निरुपमे भुवनेश्वरि ते नमः ।अस्मच्छान्त्यर्थमतुलं लोचनानां सहस्रकम् ॥ ४३॥

nityatṛpte nirupame bhuvaneśvari te namaḥ |asmacchāntyarthamatulaṃ locanānāṃ sahasrakam || 43||

त्वया यतो धृतं देवि शताक्षी त्वं ततो भव ।क्षुधया पीडिता मातः स्तोतुं शक्तिर्न चास्ति नः ॥ ४४॥

tvayā yato dhṛtaṃ devi śatākṣī tvaṃ tato bhava |kṣudhayā pīḍitā mātaḥ stotuṃ śaktirna cāsti naḥ || 44||

कृपां कुरु महेशानि वेदानप्याहराम्बिके ।व्यास उवाचइति तेषां वचः श्रुत्वा शाकान्स्वकरसंस्थितान् ॥ ४५॥

kṛpāṃ kuru maheśāni vedānapyāharāmbike |vyāsa uvācaiti teṣāṃ vacaḥ śrutvā śākānsvakarasaṃsthitān || 45||

स्वादूनि फलमूलानि भक्षणार्थं ददौ शिवा ।नानाविधानि चान्नानि पशुभोज्यानि यानि च ॥ ४६॥

svādūni phalamūlāni bhakṣaṇārthaṃ dadau śivā |nānāvidhāni cānnāni paśubhojyāni yāni ca || 46||

काम्यानन्तरसैर्युक्तान्यानवीनोद्भवं ददौ ।शाकम्भरीति नामापि तद्दिनात्समभून्नृप ॥ ४७॥

kāmyānantarasairyuktānyānavīnodbhavaṃ dadau |śākambharīti nāmāpi taddinātsamabhūnnṛpa || 47||

ततः कोलाहले जाते दूतवाक्येन बोधितः ।ससैन्यः सायुधो योद्धुं दुर्गमाख्योऽसुरो ययौ ॥ ४८॥

tataḥ kolāhale jāte dūtavākyena bodhitaḥ |sasainyaḥ sāyudho yoddhuṃ durgamākhyo'suro yayau || 48||

सहस्राक्षौहिणीयुक्तः शरान्मुञ्चंस्त्वरान्वितः ।रुरोध देवसैन्यं तद्यद्देव्यग्रे स्थितं पुरा ॥ ४९॥

sahasrākṣauhiṇīyuktaḥ śarānmuñcaṃstvarānvitaḥ |rurodha devasainyaṃ tadyaddevyagre sthitaṃ purā || 49||

तथा विप्रगणं चैव रोधयामास सर्वतः ।ततः किलकिला शब्दः समभूद्देवमण्डले ॥ ५०॥

tathā vipragaṇaṃ caiva rodhayāmāsa sarvataḥ |tataḥ kilakilā śabdaḥ samabhūddevamaṇḍale || 50||

त्राहि त्राहीति वाक्यानि प्रोचुः सर्वे द्विजामराः ।ततस्तेजोमयं चक्रं देवानां परितः शिवा ॥ ५१॥

trāhi trāhīti vākyāni procuḥ sarve dvijāmarāḥ |tatastejomayaṃ cakraṃ devānāṃ paritaḥ śivā || 51||

चकार रक्षणार्थाय स्वयं तस्माद् बहिः स्थिता ।ततः समभवद्युद्धं देव्या दैत्यस्य चोभयोः ॥ ५२॥

cakāra rakṣaṇārthāya svayaṃ tasmād bahiḥ sthitā |tataḥ samabhavadyuddhaṃ devyā daityasya cobhayoḥ || 52||

शरवर्षसमाच्छन्नं सूर्यमण्डलमद्भुतम् ।परस्परशरोद्घर्षसमुद्भूताग्निसुप्रभम् ॥ ५३॥

śaravarṣasamācchannaṃ sūryamaṇḍalamadbhutam |parasparaśarodgharṣasamudbhūtāgnisuprabham || 53||

कठोरज्याटणत्कारबधिरीकृतदिक्तटम् ।ततो देवीशरीरात्तु निर्गतास्तीव्रशक्तयः ॥ ५४॥

kaṭhorajyāṭaṇatkārabadhirīkṛtadiktaṭam |tato devīśarīrāttu nirgatāstīvraśaktayaḥ || 54||

कालिका तारिणी बाला त्रिपुरा भैरवी रमा ।बगला चैव मातङ्गी तथा त्रिपुरसुन्दरी ॥ ५५॥

kālikā tāriṇī bālā tripurā bhairavī ramā |bagalā caiva mātaṅgī tathā tripurasundarī || 55||

कामाक्षी तुलजा देवी जम्भिनी मोहिनी तथा ।छिन्नमस्ता गुह्यकाली दशसाहस्रबाहुका ॥ ५६॥

kāmākṣī tulajā devī jambhinī mohinī tathā |chinnamastā guhyakālī daśasāhasrabāhukā || 56||

द्वात्रिंशच्छक्तयश्चान्याश्चतुष्षष्टिमिताः पराः ।असङ्ख्यातास्ततो देव्यः समुद्भूतास्तु सायुधाः ॥ ५७॥

dvātriṃśacchaktayaścānyāścatuṣṣaṣṭimitāḥ parāḥ |asaṅkhyātāstato devyaḥ samudbhūtāstu sāyudhāḥ || 57||

मृदङ्गशङ्खवीणादिनादितं सङ्गरस्थलम् ।शक्तिभिर्दैत्यसैन्ये तु नाशितेऽक्षौहिणीशते ॥ ५८॥

mṛdaṅgaśaṅkhavīṇādināditaṃ saṅgarasthalam |śaktibhirdaityasainye tu nāśite'kṣauhiṇīśate || 58||

अग्रेसरः समभवद्दुर्गमो वाहिनीपतिः ।शक्तिभिः सह युद्धं च चकार प्रथमं रिपुः ॥ ५९॥

agresaraḥ samabhavaddurgamo vāhinīpatiḥ |śaktibhiḥ saha yuddhaṃ ca cakāra prathamaṃ ripuḥ || 59||

महद्युद्धं समभवद्यत्राभूद्रक्तवाहिनी ।अक्षौहिण्यस्तु ताः सर्वा विनष्टा दशभिर्दिनैः ॥ ६०॥

mahadyuddhaṃ samabhavadyatrābhūdraktavāhinī |akṣauhiṇyastu tāḥ sarvā vinaṣṭā daśabhirdinaiḥ || 60||

तत एकादशे प्राप्ते दिने परमदारुणे ।रक्तमाल्याम्बरधरो रक्तगन्धानुलेपनः ॥ ६१॥

tata ekādaśe prāpte dine paramadāruṇe |raktamālyāmbaradharo raktagandhānulepanaḥ || 61||

कृत्वोत्सवं महान्तं तु युद्धाय रथसंस्थितः ।संरम्भेणैव महता शक्तीः सर्वा विजित्य च ॥ ६२॥

kṛtvotsavaṃ mahāntaṃ tu yuddhāya rathasaṃsthitaḥ |saṃrambheṇaiva mahatā śaktīḥ sarvā vijitya ca || 62||

महादेवीरथाग्रे तु स्वरथं सन्न्यवेशयत् ।ततोऽभवन्महद्युद्धं देव्या दैत्यस्य चोभयोः ॥ ६३॥

mahādevīrathāgre tu svarathaṃ sannyaveśayat |tato'bhavanmahadyuddhaṃ devyā daityasya cobhayoḥ || 63||

प्रहरद्वयपर्यन्तं हृदयत्रासकारकम् ।ततः पञ्चदशात्युग्रबाणान्देवी मुमोच ह ॥ ६४॥

praharadvayaparyantaṃ hṛdayatrāsakārakam |tataḥ pañcadaśātyugrabāṇāndevī mumoca ha || 64||

चतुर्भिश्चतुरो वाहान्बाणेनैकेन सारथिम् ।द्वाभ्यां नेत्रे भुजौ द्वाभ्यां ध्वजमेकेन पत्रिणा ॥ ६५॥

caturbhiścaturo vāhānbāṇenaikena sārathim |dvābhyāṃ netre bhujau dvābhyāṃ dhvajamekena patriṇā || 65||

पञ्चभिर्हृदयं तस्य विव्याध जगदम्बिका ।ततो वमन् स रुधिरं ममार पुर ईशितुः ॥ ६६॥

pañcabhirhṛdayaṃ tasya vivyādha jagadambikā |tato vaman sa rudhiraṃ mamāra pura īśituḥ || 66||

तस्य तेजस्तु निर्गत्य देवीरूपे विवेश ह ।हते तस्मिन्महावीर्ये शान्तमासीज्जगत्त्रयम् ॥ ६७॥

tasya tejastu nirgatya devīrūpe viveśa ha |hate tasminmahāvīrye śāntamāsījjagattrayam || 67||

ततो ब्रह्मादयः सर्वे तुष्टुवुर्जगदम्बिकाम् ।पुरस्कृत्य हरीशानौ भक्त्या गद्गदया गिरा ॥ ६८॥

tato brahmādayaḥ sarve tuṣṭuvurjagadambikām |puraskṛtya harīśānau bhaktyā gadgadayā girā || 68||

देवा ऊचुःजगद्भ्रमविवर्तैककारणे परमेश्वरि ।नमः शाकम्भरि शिवे नमस्ते शतलोचने ॥ ६९॥

devā ūcuḥjagadbhramavivartaikakāraṇe parameśvari |namaḥ śākambhari śive namaste śatalocane || 69||

सर्वोपनिषदुद्घुष्टे दुर्गमासुरनाशिनि ।नमो मायेश्वरि शिवे पञ्चकोशान्तरस्थिते ॥ ७०॥

sarvopaniṣadudghuṣṭe durgamāsuranāśini |namo māyeśvari śive pañcakośāntarasthite || 70||

चेतसा निर्विकल्पेन यां ध्यायन्ति मुनीश्वराः ।प्रणवार्थस्वरूपां तां भजामो भुवनेश्वरीम् ॥ ७१॥

cetasā nirvikalpena yāṃ dhyāyanti munīśvarāḥ |praṇavārthasvarūpāṃ tāṃ bhajāmo bhuvaneśvarīm || 71||

अनन्तकोटिब्रह्माण्डजननीं दिव्यविग्रहाम् ।ब्रह्मविष्ण्वादिजननीं सर्वभावैर्नता वयम् ॥ ७२॥

anantakoṭibrahmāṇḍajananīṃ divyavigrahām |brahmaviṣṇvādijananīṃ sarvabhāvairnatā vayam || 72||

कः कुर्यात्पामरान्दृष्ट्वा रोदनं सकलेश्वरः ।सदयां परमेशानीं शताक्षीं मातरं विना ॥ ७३॥

kaḥ kuryātpāmarāndṛṣṭvā rodanaṃ sakaleśvaraḥ |sadayāṃ parameśānīṃ śatākṣīṃ mātaraṃ vinā || 73||

व्यास उवाचइति स्तुता सुरैर्देवी ब्रह्मविष्ण्वादिभिर्वरैः ।पूजिता विविधैर्द्रव्यैः सन्तुष्टाभूच्च तत्क्षणे ॥ ७४॥

vyāsa uvācaiti stutā surairdevī brahmaviṣṇvādibhirvaraiḥ |pūjitā vividhairdravyaiḥ santuṣṭābhūcca tatkṣaṇe || 74||

प्रसन्ना सा तदा देवी वेदानाहृत्य सा ददौ ।ब्राह्मणेभ्यो विशेषेण प्रोवाच पिकभाषिणी ॥ ७५॥

prasannā sā tadā devī vedānāhṛtya sā dadau |brāhmaṇebhyo viśeṣeṇa provāca pikabhāṣiṇī || 75||

ममेयं तनुरुत्कृष्टा पालनीया विशेषतः ।यया विनानर्थ एष जातो दृष्टोऽधुनैव हि ॥ ७६॥

mameyaṃ tanurutkṛṣṭā pālanīyā viśeṣataḥ |yayā vinānartha eṣa jāto dṛṣṭo'dhunaiva hi || 76||

पूज्याहं सर्वदा सेव्या युष्माभिः सर्वदैव हि ।नातः परतरं किञ्चित्कल्याणायोपदिश्यते ॥ ७७॥

pūjyāhaṃ sarvadā sevyā yuṣmābhiḥ sarvadaiva hi |nātaḥ parataraṃ kiñcitkalyāṇāyopadiśyate || 77||

पठनीयं ममैतद्धि माहात्म्यं सर्वदोत्तमम् ।तेन तुष्टा भविष्यामि हरिष्यामि तथापदः ॥ ७८॥

paṭhanīyaṃ mamaitaddhi māhātmyaṃ sarvadottamam |tena tuṣṭā bhaviṣyāmi hariṣyāmi tathāpadaḥ || 78||

दुर्गमासुरहन्त्रीत्वाद्दुर्गेति मम नाम यः ।गृह्णाति च शताक्षीति मायां भित्त्वा व्रजत्यसौ ॥ ७९॥

durgamāsurahantrītvāddurgeti mama nāma yaḥ |gṛhṇāti ca śatākṣīti māyāṃ bhittvā vrajatyasau || 79||

किमुक्तेनात्र बहुना सारं वक्ष्यामि तत्त्वतः ।संसेव्याहं सदा देवाः सर्वैरपि सुरासुरैः ॥ ८०॥

kimuktenātra bahunā sāraṃ vakṣyāmi tattvataḥ |saṃsevyāhaṃ sadā devāḥ sarvairapi surāsuraiḥ || 80||

इत्युक्त्वान्तर्हिता देवी देवानां चैव पश्यताम् ।सन्तोषं जनयन्त्येवं सच्चिदानन्दरूपिणी ॥ ८१॥

ityuktvāntarhitā devī devānāṃ caiva paśyatām |santoṣaṃ janayantyevaṃ saccidānandarūpiṇī || 81||

एतत्ते सर्वमाख्यातं रहस्यं परमं महत् ।गोपनीयं प्रयत्नेन सर्वकल्याणकारकम् ॥ ८२॥

etatte sarvamākhyātaṃ rahasyaṃ paramaṃ mahat |gopanīyaṃ prayatnena sarvakalyāṇakārakam || 82||

य इमं शृणुयान्नित्यमध्यायं भक्तितत्परः ।सर्वान्कामानवाप्नोति देवीलोके महीयते ॥ ८३॥

ya imaṃ śṛṇuyānnityamadhyāyaṃ bhaktitatparaḥ |sarvānkāmānavāpnoti devīloke mahīyate || 83||

इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायांसप्तमस्कन्धे शताक्षीचरित्रवर्णनं नामाष्टाविंशोऽध्यायः ॥ २८ ॥

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃsaptamaskandhe śatākṣīcaritravarṇanaṃ nāmāṣṭāviṃśo'dhyāyaḥ || 28 ||