सौन्दर्यलहरि गुजराती अनुवाद Saundaryalahari with Gujarati translation

श्रीमत् शंकराचार्य विरचितसरळ गुजराती अनुवाद सहितअनुवादक : शांतिकुमार जयशंकर भट्टएम।ए।,एलएल,बी,साहित्य-रत्न॥ सौन्दर्यलहरी ॥आनन्दलहरी (१-४०)शिवः शक्त्या युक्तो यदि भवति शक्तः प्रभवितुंन चेदेवं देवो न खलु कुशलः स्पन्दितुमपि ।अतस्त्वामाराध्यां हरिहरविरिञ्चादिभिरपिप्रणन्तुं स्तोतुं वा कथमकृतपुण्यः प्रभवति ॥ १॥

śrīmat śaṃkarācārya viracitasaraḷa gujarātī anuvāda sahitaanuvādaka : śāṃtikumāra jayaśaṃkara bhaṭṭaema|e|,elaela,bī,sāhitya-ratna|| saundaryalaharī ||ānandalaharī (1-40)śivaḥ śaktyā yukto yadi bhavati śaktaḥ prabhavituṃna cedevaṃ devo na khalu kuśalaḥ spanditumapi |atastvāmārādhyāṃ hariharaviriñcādibhirapipraṇantuṃ stotuṃ vā kathamakṛtapuṇyaḥ prabhavati || 1||

स्तुतिसृष्टिनी रचना करी शके छे अने जे एम न होयहलनचलन पण करी शकता नथी। तेथी हरि, रुद्र,अने ब्रह्मा वडे पूजवा योग्य एवी तने प्रणाम करवामाटे के (तारी) स्तुति करवा माटे (मारा जेवा )पुण्यहीन केवी रीते समर्थ थाय ?तनीयांसं पांसुं तव चरणपङ्केरुहभवंविरिञ्चिस्सञ्चिन्वन् विरचयति लोकानविकलम् ।वहत्येनं शौरिः कथमपि सहस्रेण शिरसांहरस्संक्षुद्यैनं भजति भसितोद्धूलनविधिम् ॥ २॥

stutisṛṣṭinī racanā karī śake che ane je ema na hoyahalanacalana paṇa karī śakatā nathī| tethī hari, rudra,ane brahmā vaḍe pūjavā yogya evī tane praṇāma karavāmāṭe ke (tārī) stuti karavā māṭe (mārā jevā )puṇyahīna kevī rīte samartha thāya ?tanīyāṃsaṃ pāṃsuṃ tava caraṇapaṅkeruhabhavaṃviriñcissañcinvan viracayati lokānavikalam |vahatyenaṃ śauriḥ kathamapi sahasreṇa śirasāṃharassaṃkṣudyainaṃ bhajati bhasitoddhūlanavidhim || 2||

देवीना पगनी रज(हे देवि) तारा चरणरूपी कमळमां उत्पन्नथयेली सूक्ष्म रजने एकठी करीने ब्रह्मा स्थावर जंगमात्मकअखंड सृष्टिओनी विविध रचना करे छे; शेषनागहजार मस्तक उपर भारे श्रमथी एने धारण करे छे(अने) हर एनो नाश करी एनी भस्म बनावी अंगपर लगावे छे।अविद्यानामन्त-स्तिमिर-मिहिरद्वीपनगरीजडानां चैतन्य-स्तबक-मकरन्द-स्रुतिझरी ।दरिद्राणां चिन्तामणिगुणनिका जन्मजलधौनिमग्नानां दंष्ट्रा मुररिपु-वराहस्य भवति ॥ ३॥

devīnā paganī raja(he devi) tārā caraṇarūpī kamaḷamāṃ utpannathayelī sūkṣma rajane ekaṭhī karīne brahmā sthāvara jaṃgamātmakaakhaṃḍa sṛṣṭionī vividha racanā kare che; śeṣanāgahajāra mastaka upara bhāre śramathī ene dhāraṇa kare che(ane) hara eno nāśa karī enī bhasma banāvī aṃgapara lagāve che|avidyānāmanta-stimira-mihiradvīpanagarījaḍānāṃ caitanya-stabaka-makaranda-srutijharī |daridrāṇāṃ cintāmaṇiguṇanikā janmajaladhaunimagnānāṃ daṃṣṭrā muraripu-varāhasya bhavati || 3||

पगनी रजनी शक्ति(आ रज) अज्ञानीओना हृदयमांना अंधकारमारे सूर्यना प्रकाशने सतेज करे छे, जड लोको माटेचैतन्य (रूपी पुष्पो) ना गुच्छामांथी झरता रसनाझरणां जेवी छे; दीनजनो माटे चिंतामणिओनी माळाछे अने संसारसागरमां डूबेलाओ माटे विष्णुना वराहअवतारना आगळना दांत ( जेवी) छे।त्वदन्यः पाणिभ्यामभयवरदो दैवतगणःत्वमेका नैवासि प्रकटितवराभीत्यभिनया ।भयात् त्रातुं दातुं फलमपि च वाञ्छासमधिकंशरण्ये लोकानां तव हि चरणावेव निपुणौ ॥ ४॥

paganī rajanī śakti(ā raja) ajñānīonā hṛdayamāṃnā aṃdhakāramāre sūryanā prakāśane sateja kare che, jaḍa loko māṭecaitanya (rūpī puṣpo) nā gucchāmāṃthī jharatā rasanājharaṇāṃ jevī che; dīnajano māṭe ciṃtāmaṇionī māḷāche ane saṃsārasāgaramāṃ ḍūbelāo māṭe viṣṇunā varāhaavatāranā āgaḷanā dāṃta ( jevī) che|tvadanyaḥ pāṇibhyāmabhayavarado daivatagaṇaḥtvamekā naivāsi prakaṭitavarābhītyabhinayā |bhayāt trātuṃ dātuṃ phalamapi ca vāñchāsamadhikaṃśaraṇye lokānāṃ tava hi caraṇāveva nipuṇau || 4||

देवीना चरणो(हे देवि) तारा सिवायना देवोना समूहो बे हाथएवी छे के,वरदान अने अभयदान अभिनय वडेप्रगट करती नथी। (कारण के) हे चौद भुवन माटेशरण लेवा लायक (देवि), भयमांथी रक्षण करवा अनेवळी इच्छेला करतां पण वधु फळ आपवा माटे ताराचरणो ज समर्थ छे।हरिस्त्वामाराध्य प्रणतजनसौभाग्यजननींपुरा नारी भूत्वा पुररिपुमपि क्षोभमनयत् ।स्मरोऽपि त्वां नत्वा रतिनयनलेह्येन वपुषामुनीनामप्यन्तः प्रभवति हि मोहाय महताम् ॥ ५॥

devīnā caraṇo(he devi) tārā sivāyanā devonā samūho be hāthaevī che ke,varadāna ane abhayadāna abhinaya vaḍepragaṭa karatī nathī| (kāraṇa ke) he cauda bhuvana māṭeśaraṇa levā lāyaka (devi), bhayamāṃthī rakṣaṇa karavā anevaḷī icchelā karatāṃ paṇa vadhu phaḷa āpavā māṭe tārācaraṇo ja samartha che|haristvāmārādhya praṇatajanasaubhāgyajananīṃpurā nārī bhūtvā puraripumapi kṣobhamanayat |smaro'pi tvāṃ natvā ratinayanalehyena vapuṣāmunīnāmapyantaḥ prabhavati hi mohāya mahatām || 5||

देवीनुं अप्रतिम सौंदर्यतुं प्रणाम करनाराओने भाग्यशाळी बनावतीहोवाथी भगवान विष्णुए तारी आराधना करी हती।अने नारी(मोहिनी)नुं स्वरूप धारण करी त्रिपुरारि-(महादेव)ना चित्तने पण विचलित कर्यु हतुं। वळीकामदेव पण तने प्रणाम करीने रतिना नयनथी चुंबनकराता शरीर वडे (अर्थात् अत्यंत मनोहर अनेअदश्य शरीर वडे) मोटा मोटा मुनिओना अंतः-करणमां पण मोह उत्पन करी शके छे।धनुः पौष्पं मौर्वी मधुकरमयी पञ्च विशिखाःवसन्तः सामन्तो मलयमरुदायोधनरथः ।तथाप्येकः सर्वं हिमगिरिसुते कामपि कृपाम्अपाङ्गात्ते लब्ध्वा जगदिद-मनङ्गो विजयते ॥ ६॥

devīnuṃ apratima sauṃdaryatuṃ praṇāma karanārāone bhāgyaśāḷī banāvatīhovāthī bhagavāna viṣṇue tārī ārādhanā karī hatī|ane nārī(mohinī)nuṃ svarūpa dhāraṇa karī tripurāri-(mahādeva)nā cittane paṇa vicalita karyu hatuṃ| vaḷīkāmadeva paṇa tane praṇāma karīne ratinā nayanathī cuṃbanakarātā śarīra vaḍe (arthāt atyaṃta manohara aneadaśya śarīra vaḍe) moṭā moṭā munionā aṃtaḥ-karaṇamāṃ paṇa moha utpana karī śake che|dhanuḥ pauṣpaṃ maurvī madhukaramayī pañca viśikhāḥvasantaḥ sāmanto malayamarudāyodhanarathaḥ |tathāpyekaḥ sarvaṃ himagirisute kāmapi kṛpāmapāṅgātte labdhvā jagadida-manaṅgo vijayate || 6||

देवीना कृपाकटाक्षहे हिमालयनी पुत्री,(कामदेवनुं) धनुष्यपुष्पोनुं छे, धनुष्यनी दोरी भमराओनी छे,(शब्द,स्पर्श, रस,रूप अने गंध ) पांच बाण छे, वसंतसामंत छे, मलय पर्वतने पवन युद्धनो रथ छे अनेजरा जेटली कृपा पण पामीने एकलो (कामदेव) आसाराय जगतने जीती ले छे।क्वणत्काञ्चीदामा करिकलभकुम्भस्तननतापरिक्षीणा मध्ये परिणतशरच्चन्द्रवदना ।धनुर्बाणान् पाशं सृणिमपि दधाना करतलैःपुरस्तादास्तां नः पुरमथितुराहोपुरुषिका ॥ ७॥

devīnā kṛpākaṭākṣahe himālayanī putrī,(kāmadevanuṃ) dhanuṣyapuṣponuṃ che, dhanuṣyanī dorī bhamarāonī che,(śabda,sparśa, rasa,rūpa ane gaṃdha ) pāṃca bāṇa che, vasaṃtasāmaṃta che, malaya parvatane pavana yuddhano ratha che anejarā jeṭalī kṛpā paṇa pāmīne ekalo (kāmadeva) āsārāya jagatane jītī le che|kvaṇatkāñcīdāmā karikalabhakumbhastananatāparikṣīṇā madhye pariṇataśaraccandravadanā |dhanurbāṇān pāśaṃ sṛṇimapi dadhānā karatalaiḥpurastādāstāṃ naḥ puramathiturāhopuruṣikā || 7||

भूषणो अने आयुधो साथेखणखणाट करती केडनी मेखलावाळी, हाथीनाबच्चाना कुंभस्थळ जेवा स्तनोथी नमेली,अत्यन्तपातळी केडवाळी,सोळे कळाए खीलेला चंद्र जेवावदनवाळी,हाथोमां धनुष्य,बाण,पाश अने अंकुशधारण करेली अने-त्रिपुरारि (महादेव) जेने माटेगर्व धारण करे छे एवी देवी अमारी सामे (ध्यानमां) रहो।सुधासिन्धोर्मध्ये सुरविटपिवाटीपरिवृतेमणिद्वीपे नीपोपवनवति चिन्तामणिगृहे ।शिवाकारे मञ्चे परमशिवपर्यङ्कनिलयांभजन्ति त्वां धन्याः कतिचन चिदानन्दलहरीम् ॥ ८॥

bhūṣaṇo ane āyudho sāthekhaṇakhaṇāṭa karatī keḍanī mekhalāvāḷī, hāthīnābaccānā kuṃbhasthaḷa jevā stanothī namelī,atyantapātaḷī keḍavāḷī,soḷe kaḷāe khīlelā caṃdra jevāvadanavāḷī,hāthomāṃ dhanuṣya,bāṇa,pāśa ane aṃkuśadhāraṇa karelī ane-tripurāri (mahādeva) jene māṭegarva dhāraṇa kare che evī devī amārī sāme (dhyānamāṃ) raho|sudhāsindhormadhye suraviṭapivāṭīparivṛtemaṇidvīpe nīpopavanavati cintāmaṇigṛhe |śivākāre mañce paramaśivaparyaṅkanilayāṃbhajanti tvāṃ dhanyāḥ katicana cidānandalaharīm || 8||

परमशिवना पलंगमां स्थान(हे देवि!) अमृतना समुद्रनी वचमां क९५-वृक्षोनी धटाओथी धेरायेला मणिद्वीप नामनो बेटछे, आ बेटमां कदंबनां वृक्षोनो बगीचो छे। आबगीचामां चिंतामणिओनुं बनावेलुं धर छे। एमांकल्याणनुं स्वरूप धारण करतो पलंग छे। एमां परमकल्याणरूप शय्यामां तारो निवास छे आवीचित्तना आनंदनी लहेरीरूपी तने जे विरल लोको भजे छेतेओ धन्य छे।महीं मूलाधारे कमपि मणिपूरे हुतवहंस्थितं स्वाधिष्ठाने हृदि मरुतमाकाशमुपरि ।मनोऽपि भ्रूमध्ये सकलमपि भित्वा कुलपथंसहस्रारे पद्मे सह रहसि पत्या विहरसे ॥ ९॥

paramaśivanā palaṃgamāṃ sthāna(he devi!) amṛtanā samudranī vacamāṃ ka95-vṛkṣonī dhaṭāothī dherāyelā maṇidvīpa nāmano beṭache, ā beṭamāṃ kadaṃbanāṃ vṛkṣono bagīco che| ābagīcāmāṃ ciṃtāmaṇionuṃ banāveluṃ dhara che| emāṃkalyāṇanuṃ svarūpa dhāraṇa karato palaṃga che| emāṃ paramakalyāṇarūpa śayyāmāṃ tāro nivāsa che āvīcittanā ānaṃdanī laherīrūpī tane je virala loko bhaje cheteo dhanya che|mahīṃ mūlādhāre kamapi maṇipūre hutavahaṃsthitaṃ svādhiṣṭhāne hṛdi marutamākāśamupari |mano'pi bhrūmadhye sakalamapi bhitvā kulapathaṃsahasrāre padme saha rahasi patyā viharase || 9||

सहस्रारपद्ममां स्थानमूलाधारचक्रमां पृथ्वीतत्त्वने,मणिपुरचक्रमां जल अनेअग्नितत्त्वने तथा स्वाधिष्ठानचक्रमां रहेला अग्नि-तत्त्वने, हृदयमां वायुतत्त्वने अने उपर (विशुद्धचक्रमां )आक्राशतत्त्वने तथा भ्रूकुटिनी मध्यमां मननेआवी रीते शक्तिना तमाम मार्गोने वींधीने तुं हजारपांखडीवाळा कमळमां (सहस्रारचक्रमां) पतिनी साथेएकांतमां विहरे छे।सुधाधारासारैश्चरणयुगलान्तर्विगलितैःप्रपञ्चं सिञ्चन्ती पुनरपि रसाम्नायमहसः ।अवाप्य स्वां भूमिं भुजगनिभमध्युष्टवलयंस्वमात्मानं कृत्वा स्वपिषि कुलकुण्डे कुहरिणि ॥ १०॥

sahasrārapadmamāṃ sthānamūlādhāracakramāṃ pṛthvītattvane,maṇipuracakramāṃ jala aneagnitattvane tathā svādhiṣṭhānacakramāṃ rahelā agni-tattvane, hṛdayamāṃ vāyutattvane ane upara (viśuddhacakramāṃ )ākrāśatattvane tathā bhrūkuṭinī madhyamāṃ mananeāvī rīte śaktinā tamāma mārgone vīṃdhīne tuṃ hajārapāṃkhaḍīvāḷā kamaḷamāṃ (sahasrāracakramāṃ) patinī sātheekāṃtamāṃ vihare che|sudhādhārāsāraiścaraṇayugalāntarvigalitaiḥprapañcaṃ siñcantī punarapi rasāmnāyamahasaḥ |avāpya svāṃ bhūmiṃ bhujaganibhamadhyuṣṭavalayaṃsvamātmānaṃ kṛtvā svapiṣi kulakuṇḍe kuhariṇi || 10||

आधारकमां स्थानहे गुफामां रहेनारी ( देवि), तारा बन्ने चरणनीअंदरथी टपकती अमृतनी धाराओनी वर्षाथी तुंप्रपंचने (बोंतेर हजार नाडीओने ) सींचे छे अनेवळी अमृतना गुणनी अधिकताने लीधे आधारचक्रमांपहोंची जईने पातानी जातने सर्पना जेवी गूंचळा-ना आकारनी बनावी आधारचक्रमां ( योगनिद्रामां )निद्राधीन थई जाय छे।चतुर्भिः श्रीकण्ठैः शिवयुवतिभिः पञ्चभिरपिप्रभिन्नाभिः शम्भोर्नवभिरपि मूलप्रकृतिभिः ।चतुश्चत्वारिंशद्वसुदलकलाश्रत्रिवलय-त्रिरेखाभिः सार्धं तव शरणकोणाः परिणताः ॥ ११॥

ādhārakamāṃ sthānahe guphāmāṃ rahenārī ( devi), tārā banne caraṇanīaṃdarathī ṭapakatī amṛtanī dhārāonī varṣāthī tuṃprapaṃcane (boṃtera hajāra nāḍīone ) sīṃce che anevaḷī amṛtanā guṇanī adhikatāne līdhe ādhāracakramāṃpahoṃcī jaīne pātānī jātane sarpanā jevī gūṃcaḷā-nā ākāranī banāvī ādhāracakramāṃ ( yoganidrāmāṃ )nidrādhīna thaī jāya che|caturbhiḥ śrīkaṇṭhaiḥ śivayuvatibhiḥ pañcabhirapiprabhinnābhiḥ śambhornavabhirapi mūlaprakṛtibhiḥ |catuścatvāriṃśadvasudalakalāśratrivalaya-trirekhābhiḥ sārdhaṃ tava śaraṇakoṇāḥ pariṇatāḥ || 11||

श्रीचक-निवासस्थानचार श्रीकंठ अने पांच शिवयुवतीओ एम नवमूल प्रकृतिओ वडे तारा निवासस्थान माटे ४३ त्रिंकोणबने छे अने ते शंभुना बिंदुस्थानथी अलग छे। आतारुं निवासस्थान त्रण वर्तुळो अने त्रण रेखाओसहित (आठ) वसु अने (सोळ) कळाओवाळुं छे।त्वदीयं सौन्दर्यं तुहिनगिरिकन्ये तुलयितुंकवीन्द्राः कल्पन्ते कथमपि विरिञ्चिप्रभृतयः ।यदालोकौत्सुक्यादमरललना यान्ति मनसातपोभिर्दुष्प्रापामपि गिरिशसायुज्यपदवीम् ॥ १२॥

śrīcaka-nivāsasthānacāra śrīkaṃṭha ane pāṃca śivayuvatīo ema navamūla prakṛtio vaḍe tārā nivāsasthāna māṭe 43 triṃkoṇabane che ane te śaṃbhunā biṃdusthānathī alaga che| ātāruṃ nivāsasthāna traṇa vartuḷo ane traṇa rekhāosahita (āṭha) vasu ane (soḷa) kaḷāovāḷuṃ che|tvadīyaṃ saundaryaṃ tuhinagirikanye tulayituṃkavīndrāḥ kalpante kathamapi viriñciprabhṛtayaḥ |yadālokautsukyādamaralalanā yānti manasātapobhirduṣprāpāmapi giriśasāyujyapadavīm || 12||

सौंदर्यहे हिमालयनी पुत्री,तारा सौदर्यनी सरखा-मणी करवा माटे ब्रह्मा वगेरे सहुथी मोटा कविओभारे मुश्केलीथी कल्पना करी शके छे। तारुं सौदर्यजोवानी उत्सुकताने लीधे अप्सराओ ध्यानस्थ थईजाय छे अने तप वडे पण महामुश्केलीथी मळी शकेशिवसायुज्यनी (साक्षात्कारना दिव्य आनंदनी)पदवीने पामे छे।नरं वर्षीयांसं नयनविरसं नर्मसु जडंतवापाङ्गालोके पतितमनुधावन्ति शतशः ।गलद्वेणीबन्धाः कुचकलशविस्रस्तसिचयाहठात् त्रुट्यत्काञ्च्यो विगलितदुकूला युवतयः ॥ १३॥

sauṃdaryahe himālayanī putrī,tārā saudaryanī sarakhā-maṇī karavā māṭe brahmā vagere sahuthī moṭā kaviobhāre muśkelīthī kalpanā karī śake che| tāruṃ saudaryajovānī utsukatāne līdhe apsarāo dhyānastha thaījāya che ane tapa vaḍe paṇa mahāmuśkelīthī maḷī śakeśivasāyujyanī (sākṣātkāranā divya ānaṃdanī)padavīne pāme che|naraṃ varṣīyāṃsaṃ nayanavirasaṃ narmasu jaḍaṃtavāpāṅgāloke patitamanudhāvanti śataśaḥ |galadveṇībandhāḥ kucakalaśavisrastasicayāhaṭhāt truṭyatkāñcyo vigalitadukūlā yuvatayaḥ || 13||

दृष्टिनो महिमा(हे देवि) कोई अति वृद्ध होय,आंखथी कशुंजोवानो रस धरावतो न होय अने कामक्रीडामां जडबनी गयेलो होय पण एवा मानवी उपर तारी दष्टिपडतांनी साथे ज तेनी पाछळ सेंकडो युवतीए दोडे छे अनेतेमनी वेणीना बंध तूटी जाय छे; स्तनप्रदेशपरथी वस्रो सरकी पडे छे; गळामांनी मोतीनी माळाओतूटी जाय छे अने रेशमी वस्त्रो सरी पडे छे। ( स्री एशक्तिनुं प्रतीक छे अने तेथी युवतीओना रूपक द्वाराअहीं एनामां जागृत थती शक्तिओ समजवानी छे।)क्षितौ षट्पञ्चाशद् द्विसमधिकपञ्चाशदुदकेहुताशे द्वाषष्टिश्चतुरधिकपञ्चाशदनिले ।दिवि द्विष्षट्त्रिंशन्मनसि च चतुष्षष्टिरिति येमयूखास्तेषामप्युपरि तव पादाम्बुजयुगम् ॥ १४॥

dṛṣṭino mahimā(he devi) koī ati vṛddha hoya,āṃkhathī kaśuṃjovāno rasa dharāvato na hoya ane kāmakrīḍāmāṃ jaḍabanī gayelo hoya paṇa evā mānavī upara tārī daṣṭipaḍatāṃnī sāthe ja tenī pāchaḷa seṃkaḍo yuvatīe doḍe che anetemanī veṇīnā baṃdha tūṭī jāya che; stanapradeśaparathī vasro sarakī paḍe che; gaḷāmāṃnī motīnī māḷāotūṭī jāya che ane reśamī vastro sarī paḍe che| ( srī eśaktinuṃ pratīka che ane tethī yuvatīonā rūpaka dvārāahīṃ enāmāṃ jāgṛta thatī śaktio samajavānī che|)kṣitau ṣaṭpañcāśad dvisamadhikapañcāśadudakehutāśe dvāṣaṣṭiścaturadhikapañcāśadanile |divi dviṣṣaṭtriṃśanmanasi ca catuṣṣaṣṭiriti yemayūkhāsteṣāmapyupari tava pādāmbujayugam || 14||

षट्चक्रमां सौथी उपर स्थानपृथ्वीतत्त्ववाळा ( मूलाधारमां) छप्पन,पाणीनातत्त्ववाळा (मणिपुरस्थानमां) बावन, अग्नितत्ववाळा(स्वाधिष्ठानचक्रमां) बासठ, वायुतत्त्ववाळा ( अनाहत-चक्रमां ) चोपन, आक्राशतत्त्ववाळा ( विशुद्रिचक्रमां )बातेर अने मनस्तत्त्ववाळा (आज्ञाचक्रमां) चोसठ-आवीरीते तारां किरणो प्रसिद्ध छे अने तेमनी उपर (सहस्रार-चक्रमां) कमळो जेवां तारां बन्ने चरणो रहेलां छे।शरज्ज्योत्स्नाशुद्धां शशियुतजटाजूटमकुटांवरत्रासत्राणस्फटिकघटिकापुस्तककराम् ।सकृन्न त्वा नत्वा कथमिव सतां संन्निदधतेमधुक्षीरद्राक्षामधुरिमधुरीणाः भणितयः ॥ १५॥ वर् फणितयः

ṣaṭcakramāṃ sauthī upara sthānapṛthvītattvavāḷā ( mūlādhāramāṃ) chappana,pāṇīnātattvavāḷā (maṇipurasthānamāṃ) bāvana, agnitatvavāḷā(svādhiṣṭhānacakramāṃ) bāsaṭha, vāyutattvavāḷā ( anāhata-cakramāṃ ) copana, ākrāśatattvavāḷā ( viśudricakramāṃ )bātera ane manastattvavāḷā (ājñācakramāṃ) cosaṭha-āvīrīte tārāṃ kiraṇo prasiddha che ane temanī upara (sahasrāra-cakramāṃ) kamaḷo jevāṃ tārāṃ banne caraṇo rahelāṃ che|śarajjyotsnāśuddhāṃ śaśiyutajaṭājūṭamakuṭāṃvaratrāsatrāṇasphaṭikaghaṭikāpustakakarām |sakṛnna tvā natvā kathamiva satāṃ saṃnnidadhatemadhukṣīradrākṣāmadhurimadhurīṇāḥ bhaṇitayaḥ || 15|| var phaṇitayaḥ

कवित्वशक्ति आपनरशरदऋतुना चंद्रना प्रकाश शुद्ध,चंद्रसहित जटाने गुच्छ मुगटमां धारण करती, हाथमांस्फटिकनी माळा तथा पुस्तक धारण करीने वरदानतथा भय सामे अभयढान आपती एवी तने जे एकवार पण प्रणाम न करे ते सारा कविनी कविताजेवी मध,दूध अने द्राक्ष जेवी मधुर कविता केवीरीते रचे?कवीन्द्राणां चेतःकमलवनबालातपरुचिंभजन्ते ये सन्तः कतिचिदरुणामेव भवतीम् ।विरिञ्चिप्रेयस्यास्तरुणतरशृङ्गारलहरी-गभीराभिर्वाग्भिर्विदधति सतां रञ्जनममी ॥ १६॥

kavitvaśakti āpanaraśaradaṛtunā caṃdranā prakāśa śuddha,caṃdrasahita jaṭāne guccha mugaṭamāṃ dhāraṇa karatī, hāthamāṃsphaṭikanī māḷā tathā pustaka dhāraṇa karīne varadānatathā bhaya sāme abhayaḍhāna āpatī evī tane je ekavāra paṇa praṇāma na kare te sārā kavinī kavitājevī madha,dūdha ane drākṣa jevī madhura kavitā kevīrīte race?kavīndrāṇāṃ cetaḥkamalavanabālātaparuciṃbhajante ye santaḥ katicidaruṇāmeva bhavatīm |viriñcipreyasyāstaruṇataraśṛṅgāralaharī-gabhīrābhirvāgbhirvidadhati satāṃ rañjanamamī || 16||

(हे देवि ) तुं मोटा कविओनां कमळोथीशोभता वनरूपी चित्त माटे प्रभातना सूर्यना तडकाजेवी मधुर छे। तारा आवा लालाश पडता स्वरूपनुंध्यान जे संतो जरा पण धरे छे, तेओ सरस्वतीनीशक्तिशाळी शॄंगारनी लहरीवाळी छतां गूढ ( अर्थधरावती ) वाणी वडे श्रोताओनां हृदयने आनंदित करेछे। (अर्थात् उपरथी शॄंगारमय होवा छतां अंदरजुदो ज भावार्थ होय एवी उत्तम कविता बनावे छे।)सवित्रीभिर्वाचां शशिमणिशिलाभङ्गरुचिभिःवशिन्याद्याभिस्त्वां सह जननि संचिन्तयति यः ।स कर्ता काव्यानां भवति महतां भङ्गिरुचिभिःवचोभिर्वाग्देवीवदनकमलामोदमधुरैः ॥ १७॥

(he devi ) tuṃ moṭā kavionāṃ kamaḷothīśobhatā vanarūpī citta māṭe prabhātanā sūryanā taḍakājevī madhura che| tārā āvā lālāśa paḍatā svarūpanuṃdhyāna je saṃto jarā paṇa dhare che, teo sarasvatīnīśaktiśāḷī śṝṃgāranī laharīvāḷī chatāṃ gūḍha ( arthadharāvatī ) vāṇī vaḍe śrotāonāṃ hṛdayane ānaṃdita kareche| (arthāt uparathī śṝṃgāramaya hovā chatāṃ aṃdarajudo ja bhāvārtha hoya evī uttama kavitā banāve che|)savitrībhirvācāṃ śaśimaṇiśilābhaṅgarucibhiḥvaśinyādyābhistvāṃ saha janani saṃcintayati yaḥ |sa kartā kāvyānāṃ bhavati mahatāṃ bhaṅgirucibhiḥvacobhirvāgdevīvadanakamalāmodamadhuraiḥ || 17||

हे माता,तारुं स्वरूप चंद्रकांत नामना मणिजेवुं मनोहर छे, जे वशिनी वगेरे आठ सावित्रीसाथे तारुं ध्यान धरे छे ते उच्च काटिनां अने मनो-हर अर्थ वाळां काव्यो रची शके छे अने एना आवाणीनो विलास सरस्वतीना मुखरूपी कमळने आनंदपमाडे तेवा मधुर होय छे। ( आठ सावित्रीओ-वशिनी, कामेश्वरी,मोदिनी,विमला,अरणा,जयिनी,सर्वेश्वरी ने कौलिनी आ सर्वरोगहर आठ खूणा-वाळा चक्रनी वाग्देवीओ छे, )तनुच्छायाभिस्ते तरुणतरणिश्रीसरणिभिःदिवं सर्वामुर्वीमरुणिमनि मग्नां स्मरति यः ।भवन्त्यस्य त्रस्यद्वनहरिणशालीननयनाःसहोर्वश्या वश्याः कति कति न गीर्वाणगणिकाः ॥ १८॥

he mātā,tāruṃ svarūpa caṃdrakāṃta nāmanā maṇijevuṃ manohara che, je vaśinī vagere āṭha sāvitrīsāthe tāruṃ dhyāna dhare che te ucca kāṭināṃ ane mano-hara artha vāḷāṃ kāvyo racī śake che ane enā āvāṇīno vilāsa sarasvatīnā mukharūpī kamaḷane ānaṃdapamāḍe tevā madhura hoya che| ( āṭha sāvitrīo-vaśinī, kāmeśvarī,modinī,vimalā,araṇā,jayinī,sarveśvarī ne kaulinī ā sarvarogahara āṭha khūṇā-vāḷā cakranī vāgdevīo che, )tanucchāyābhiste taruṇataraṇiśrīsaraṇibhiḥdivaṃ sarvāmurvīmaruṇimani magnāṃ smarati yaḥ |bhavantyasya trasyadvanahariṇaśālīnanayanāḥsahorvaśyā vaśyāḥ kati kati na gīrvāṇagaṇikāḥ || 18||

स्त्रीने वश करवानी शक्ति आपनारतारा शरीरनी कांति प्रभातनां सूर्यनी शोभाजेवी छे अने तेना वडे आकाश अने पृथ्वी लालाशथीछवाई जाय छे। ( आवा तारा स्वरूपनुं )ध्यान धरे छे तेना वशमां, जंगलमां गभरायेलासुंदर हरणो जेवां नयनावाळी उर्वशी वगेरे केट-केटली अप्सराओ न आवी जाय ?(अही अप्सराओएटले मात्र प्रेयस् तरफ दोरी जती मननीचंचळ वृत्तिओ समजवानी छे। )मुखं बिन्दुं कृत्वा कुचयुगमधस्तस्य तदधोहरार्धं ध्यायेद्यो हरमहिषि ते मन्मथकलाम् ।स सद्यः संक्षोभं नयति वनिता इत्यतिलघुत्रिलोकीमप्याशु भ्रमयति रवीन्दुस्तनयुगाम् ॥ १९॥

strīne vaśa karavānī śakti āpanāratārā śarīranī kāṃti prabhātanāṃ sūryanī śobhājevī che ane tenā vaḍe ākāśa ane pṛthvī lālāśathīchavāī jāya che| ( āvā tārā svarūpanuṃ )dhyāna dhare che tenā vaśamāṃ, jaṃgalamāṃ gabharāyelāsuṃdara haraṇo jevāṃ nayanāvāḷī urvaśī vagere keṭa-keṭalī apsarāo na āvī jāya ?(ahī apsarāoeṭale mātra preyas tarapha dorī jatī mananīcaṃcaḷa vṛttio samajavānī che| )mukhaṃ binduṃ kṛtvā kucayugamadhastasya tadadhoharārdhaṃ dhyāyedyo haramahiṣi te manmathakalām |sa sadyaḥ saṃkṣobhaṃ nayati vanitā ityatilaghutrilokīmapyāśu bhramayati ravīndustanayugām || 19||

मुखने बिंदुं बनावीने,एनी नीचे बे स्तननेबे बिदुं बनावीने हरना अर्ध भागनुं ध्यान धरवुंजोईए। हे शिवनी पटराणी,आवी रीते जे तारीकामकलानुं ध्यान धरे छे ए तरत ज स्रीओनां चित्तमांक्षोभ उत्पन्न करे छे ए ता ठीक छे, पण सूर्य अनेचंद्र जेना स्तन छे एवा त्रिभुवनने पण डोलावे छे।(अही त्रिभुवननी सरखामणी विराट स्री साथेकरवामां आवी छे अने एने डोलावनार अर्थात्शक्तिमय बनी जनार माटे सामान्य स्रीओनुंआकर्षण पण कचांथी रहे ? )किरन्तीमङ्गेभ्यः किरणनिकुरम्बामृतरसंहृदि त्वामाधत्ते हिमकरशिलामूर्तिमिव यः ।स सर्पाणां दर्पं शमयति शकुन्ताधिप इवज्वरप्लुष्टान् दृष्ट्या सुखयति सुधाधारसिरया ॥ २०॥

mukhane biṃduṃ banāvīne,enī nīce be stananebe biduṃ banāvīne haranā ardha bhāganuṃ dhyāna dharavuṃjoīe| he śivanī paṭarāṇī,āvī rīte je tārīkāmakalānuṃ dhyāna dhare che e tarata ja srīonāṃ cittamāṃkṣobha utpanna kare che e tā ṭhīka che, paṇa sūrya anecaṃdra jenā stana che evā tribhuvanane paṇa ḍolāve che|(ahī tribhuvananī sarakhāmaṇī virāṭa srī sāthekaravāmāṃ āvī che ane ene ḍolāvanāra arthātśaktimaya banī janāra māṭe sāmānya srīonuṃākarṣaṇa paṇa kacāṃthī rahe ? )kirantīmaṅgebhyaḥ kiraṇanikurambāmṛtarasaṃhṛdi tvāmādhatte himakaraśilāmūrtimiva yaḥ |sa sarpāṇāṃ darpaṃ śamayati śakuntādhipa ivajvarapluṣṭān dṛṣṭyā sukhayati sudhādhārasirayā || 20||

विषमज्वर हरनारजे मनुष्य अंगोमांथी अमृतररूपी किरणोनासमूहने फेलावता तथा चंद्रकांत मणिनी मूर्ति होयएवा तारा स्वरूपनुं ध्यान धरे छे, ते गरुडनी माफकसापना गर्वनुं शमन करे छे अने पोतानी अमृतवरसावती ( आज्ञाचक्रमां रहेली नाडीने लीधे )जोतांनी साथे ज तावथी पीडाता लोकोने सुखआपे छे।तटिल्लेखातन्वीं तपनशशिवैश्वानरमयींनिषण्णां षण्णामप्युपरि कमलानां तव कलाम् ।महापद्माटव्यां मृदितमलमायेन मनसामहान्तः पश्यन्तो दधति परमाह्लादलहरीम् ॥ २१॥

viṣamajvara haranāraje manuṣya aṃgomāṃthī amṛtararūpī kiraṇonāsamūhane phelāvatā tathā caṃdrakāṃta maṇinī mūrti hoyaevā tārā svarūpanuṃ dhyāna dhare che, te garuḍanī māphakasāpanā garvanuṃ śamana kare che ane potānī amṛtavarasāvatī ( ājñācakramāṃ rahelī nāḍīne līdhe )jotāṃnī sāthe ja tāvathī pīḍātā lokone sukhaāpe che|taṭillekhātanvīṃ tapanaśaśivaiśvānaramayīṃniṣaṇṇāṃ ṣaṇṇāmapyupari kamalānāṃ tava kalām |mahāpadmāṭavyāṃ mṛditamalamāyena manasāmahāntaḥ paśyanto dadhati paramāhlādalaharīm || 21||

परम आनंद आपनार(हे देवि) तारी कला वीजळीनी रेखा जेवीपातळी अने सूर्य,चंद्र तथा अग्नि तेमांरहेला छे तथा ते षट्रचक्ररूपी कमळोनी उपर महापद्म-(सहस्रारचक्र)ना वनमां रहेली छे। आ कलानेमहापुरुषो मायारूपी मळथी मुक्त थयेला मन वडेजुए छे अने परम आनंदनी लहेरीनो अनुभवकरे छे।भवानि त्वं दासे मयि वितर दृष्टिं सकरुणा-मिति स्तोतुं वाञ्छन् कथयति भवानि त्वमिति यः ।तदैव त्वं तस्मै दिशसि निजसायुज्यपदवींमुकुन्दब्रह्मेन्द्रस्फुटमकुटनीराजितपदाम् ॥ २२॥

parama ānaṃda āpanāra(he devi) tārī kalā vījaḷīnī rekhā jevīpātaḷī ane sūrya,caṃdra tathā agni temāṃrahelā che tathā te ṣaṭracakrarūpī kamaḷonī upara mahāpadma-(sahasrāracakra)nā vanamāṃ rahelī che| ā kalānemahāpuruṣo māyārūpī maḷathī mukta thayelā mana vaḍejue che ane parama ānaṃdanī laherīno anubhavakare che|bhavāni tvaṃ dāse mayi vitara dṛṣṭiṃ sakaruṇā-miti stotuṃ vāñchan kathayati bhavāni tvamiti yaḥ |tadaiva tvaṃ tasmai diśasi nijasāyujyapadavīṃmukundabrahmendrasphuṭamakuṭanīrājitapadām || 22||

साचुज्य पद आपनारहे भवानि, मारा ( जेवा) दास पर तारीदयामय दृष्टि नाख ! एम स्तुति करवा इच्छनारज तुं तेने एवुं सायुज्यपद आपे छे के जे पदनीआरती ब्रह्मा,विष्णु अने इंद्र पण पाताना मुगटनाप्रकाशथी उतारे छे।त्वया हृत्वा वामं वपुरपरितृप्तेन मनसाशरीरार्धं शम्भोरपरमपि शङ्के हृतमभूत् ।यदेतत्त्वद्रूपं सकलमरुणाभं त्रिनयनंकुचाभ्यामानम्रं कुटिलशशिचूडालमकुटम् ॥ २३॥

sācujya pada āpanārahe bhavāni, mārā ( jevā) dāsa para tārīdayāmaya dṛṣṭi nākha ! ema stuti karavā icchanāraja tuṃ tene evuṃ sāyujyapada āpe che ke je padanīāratī brahmā,viṣṇu ane iṃdra paṇa pātānā mugaṭanāprakāśathī utāre che|tvayā hṛtvā vāmaṃ vapuraparitṛptena manasāśarīrārdhaṃ śambhoraparamapi śaṅke hṛtamabhūt |yadetattvadrūpaṃ sakalamaruṇābhaṃ trinayanaṃkucābhyāmānamraṃ kuṭilaśaśicūḍālamakuṭam || 23||

गात्रोशंभुनुं डाबा भागनुं शरीर हरी लेवा छतांपण तारूं मन संताष पाम्युं न होय तेथीअर्धुं शरीर पण तें हरी लीधुं छे एम हुं मानुंछुं; कारण के तारुं आ आखुं शरीर लालाश पडतारंगथी प्रकाशे छे, त्रण नयनो धरावे छे अने बीजनोचंद्र केशना मुगटमां छे।जगत्सूते धाता हरिरवति रुद्रः क्षपयतेतिरस्कुर्वन्नेतत्स्वमपि वपुरीशस्तिरयति ।सदापूर्वः सर्वं तदिदमनुगृह्णाति च शिव-स्तवाज्ञामालम्ब्य क्षणचलितयोर्भ्रूलतिकयोः ॥ २४॥

gātrośaṃbhunuṃ ḍābā bhāganuṃ śarīra harī levā chatāṃpaṇa tārūṃ mana saṃtāṣa pāmyuṃ na hoya tethīardhuṃ śarīra paṇa teṃ harī līdhuṃ che ema huṃ mānuṃchuṃ; kāraṇa ke tāruṃ ā ākhuṃ śarīra lālāśa paḍatāraṃgathī prakāśe che, traṇa nayano dharāve che ane bījanocaṃdra keśanā mugaṭamāṃ che|jagatsūte dhātā hariravati rudraḥ kṣapayatetiraskurvannetatsvamapi vapurīśastirayati |sadāpūrvaḥ sarvaṃ tadidamanugṛhṇāti ca śiva-stavājñāmālambya kṣaṇacalitayorbhrūlatikayoḥ || 24||

स्व-आज्ञा-परतंत्र त्रिमूर्तिब्रह्मा जगतनुं सर्ज न करे छे,विष्णु एनुं रक्षणुकरे छे अने रुद्र एनो संहार करे छे। ए त्रणेय देवोनेदूर करीने इश्वर पण पाताना शरीरने अंतर्धान करेछे। पछी सदा शब्द जेमना नामनी आगळ छेएवा सदाशिव एक क्षण माटे फरकेल भ्रमररूपी लता-ओ पासेथी आज्ञा मेळवीने एने पाताना शरीरमांलीन करे छे। ( अर्थात् देवीनी आंख बंध थवाथीआपेआप सदाशिवनी आंख पण बिडाई जाय छेअने समग्र विश्व तेमां समाई जाय छे। )त्रयाणां देवानां त्रिगुणजनितानां तव शिवेभवेत् पूजा पूजा तव चरणयोर्या विरचिता ।तथा हि त्वत्पादोद्वहनमणिपीठस्य निकटेस्थिता ह्येते शश्वन्मुकुलितकरोत्तंसमकुटाः ॥ २५॥

sva-ājñā-parataṃtra trimūrtibrahmā jagatanuṃ sarja na kare che,viṣṇu enuṃ rakṣaṇukare che ane rudra eno saṃhāra kare che| e traṇeya devonedūra karīne iśvara paṇa pātānā śarīrane aṃtardhāna kareche| pachī sadā śabda jemanā nāmanī āgaḷa cheevā sadāśiva eka kṣaṇa māṭe pharakela bhramararūpī latā-o pāsethī ājñā meḷavīne ene pātānā śarīramāṃlīna kare che| ( arthāt devīnī āṃkha baṃdha thavāthīāpeāpa sadāśivanī āṃkha paṇa biḍāī jāya cheane samagra viśva temāṃ samāī jāya che| )trayāṇāṃ devānāṃ triguṇajanitānāṃ tava śivebhavet pūjā pūjā tava caraṇayoryā viracitā |tathā hi tvatpādodvahanamaṇipīṭhasya nikaṭesthitā hyete śaśvanmukulitakarottaṃsamakuṭāḥ || 25||

त्रिमूर्तिनी पूजा थाय एवी देवीनी पूजाशिव,तारा बंने चरणनी जे पूजा करवामांआवे तेने लीधे तारा त्रण गुण ( सत्त्व,रजस् अनेतमस्)मांथी जन्मेला त्रण देवोनी पूजा थई जाय छे।अने ए बराबर छे; कारण के तारा पग मूकवानुं जेमणिओथी जडेलुं आसन छे,तेनी पासे तेओ हमेशांहाथ जेडीने तथा मुगट नमावीने ऊभा रहे छे।विरिञ्चिः पञ्चत्वं व्रजति हरिराप्नोति विरतिंविनाशं कीनाशो भजति धनदो याति निधनम् ।वितन्द्री माहेन्द्री विततिरपि संमीलितदृशामहासंहारेऽस्मिन् विहरति सति त्वत्पतिरसौ ॥ २६॥

trimūrtinī pūjā thāya evī devīnī pūjāśiva,tārā baṃne caraṇanī je pūjā karavāmāṃāve tene līdhe tārā traṇa guṇa ( sattva,rajas anetamas)māṃthī janmelā traṇa devonī pūjā thaī jāya che|ane e barābara che; kāraṇa ke tārā paga mūkavānuṃ jemaṇiothī jaḍeluṃ āsana che,tenī pāse teo hameśāṃhātha jeḍīne tathā mugaṭa namāvīne ūbhā rahe che|viriñciḥ pañcatvaṃ vrajati harirāpnoti viratiṃvināśaṃ kīnāśo bhajati dhanado yāti nidhanam |vitandrī māhendrī vitatirapi saṃmīlitadṛśāmahāsaṃhāre'smin viharati sati tvatpatirasau || 26||

कल्पांते पण जीवंतज्यारे महाप्रलय थाय छे त्यारे ब्रह्मा मृत्यु पामेछे,विष्णु पण मरण पामे छे,यमराजानो पणनाश थाय छे। कुबेरनुं पण अवसान थाय छे।जेने कयारेय पण तंद्रा आवती नथी एवो महेंद्रपण पातानी फेलायेली ( हजार ) आंखो बंध करीदे छे, पण त्यारे हे सति,तारा आ पति सदाशिवविहार करे छे।जपो जल्पः शिल्पं सकलमपि मुद्राविरचनागतिः प्रादक्षिण्यक्रमणमशनाद्याहुतिविधिः ।प्रणामस्संवेशस्सुखमखिलमात्मार्पणदृशासपर्यापर्यायस्तव भवतु यन्मे विलसितम् ॥ २७॥

kalpāṃte paṇa jīvaṃtajyāre mahāpralaya thāya che tyāre brahmā mṛtyu pāmeche,viṣṇu paṇa maraṇa pāme che,yamarājāno paṇanāśa thāya che| kuberanuṃ paṇa avasāna thāya che|jene kayāreya paṇa taṃdrā āvatī nathī evo maheṃdrapaṇa pātānī phelāyelī ( hajāra ) āṃkho baṃdha karīde che, paṇa tyāre he sati,tārā ā pati sadāśivavihāra kare che|japo jalpaḥ śilpaṃ sakalamapi mudrāviracanāgatiḥ prādakṣiṇyakramaṇamaśanādyāhutividhiḥ |praṇāmassaṃveśassukhamakhilamātmārpaṇadṛśāsaparyāparyāyastava bhavatu yanme vilasitam || 27||

बधां कार्यमां देवीनी पूजाहुं बोलुं ते ( मंत्रनो ) जप,हाथ वगेरेनुंहलनचलन ए मुद्रानी रचना,मारी हरफर तेप्रदक्षिणा,भोजन लेवुं ते आहुतिनी क्रिया, पड्यारहेवुं ते प्रणाम, बधां सुखोना उपभोग ते आत्म-समर्पणनी दष्टि – आम हुं जे कंई करुं ते तारी पूजा-मां फेरवाई जाव।सुधामप्यास्वाद्य प्रतिभयजरामृत्युहरिणींविपद्यन्ते विश्वे विधिशतमखाद्या दिविषदः ।करालं यत्क्ष्वेलं कबलितवतः कालकलनान शम्भोस्तन्मूलं तव जननि ताटङ्कमहिमा ॥ २८॥

badhāṃ kāryamāṃ devīnī pūjāhuṃ boluṃ te ( maṃtrano ) japa,hātha vagerenuṃhalanacalana e mudrānī racanā,mārī haraphara tepradakṣiṇā,bhojana levuṃ te āhutinī kriyā, paḍyārahevuṃ te praṇāma, badhāṃ sukhonā upabhoga te ātma-samarpaṇanī daṣṭi – āma huṃ je kaṃī karuṃ te tārī pūjā-māṃ pheravāī jāva|sudhāmapyāsvādya pratibhayajarāmṛtyuhariṇīṃvipadyante viśve vidhiśatamakhādyā diviṣadaḥ |karālaṃ yatkṣvelaṃ kabalitavataḥ kālakalanāna śambhostanmūlaṃ tava janani tāṭaṅkamahimā || 28||

देवीना कुंडळनो महिमाअमृत दुश्मनना भयने, वृद्रावस्थाने तथा मृत्यु-ने दूर राखे छे। आवुं अमृत पीवा छतां ब्रह्मा,इंद्रवगेरे देवो विश्वमां ( प्रलयकाळमां ) मृत्यु पामेपण भयंकर हळाहळ झेर पीनार शंभु पर काळनुंकंई चालतुं नथी,एनुं कारण तारा काननां कुंडळनो(तारा सतीपणाना प्रभावनो ) महिमा छे।किरीटं वैरिञ्चं परिहर पुरः कैटभभिदःकठोरे कोटीरे स्खलसि जहि जम्भारिमुकुटम् ।प्रणम्रेष्वेतेषु प्रसभमुपयातस्य भवनंभवस्याभ्युत्थाने तव परिजनोक्तिर्विजयते ॥ २९॥

devīnā kuṃḍaḷano mahimāamṛta duśmananā bhayane, vṛdrāvasthāne tathā mṛtyu-ne dūra rākhe che| āvuṃ amṛta pīvā chatāṃ brahmā,iṃdravagere devo viśvamāṃ ( pralayakāḷamāṃ ) mṛtyu pāmepaṇa bhayaṃkara haḷāhaḷa jhera pīnāra śaṃbhu para kāḷanuṃkaṃī cālatuṃ nathī,enuṃ kāraṇa tārā kānanāṃ kuṃḍaḷano(tārā satīpaṇānā prabhāvano ) mahimā che|kirīṭaṃ vairiñcaṃ parihara puraḥ kaiṭabhabhidaḥkaṭhore koṭīre skhalasi jahi jambhārimukuṭam |praṇamreṣveteṣu prasabhamupayātasya bhavanaṃbhavasyābhyutthāne tava parijanoktirvijayate || 29||

पतिमिलननी आतुरताअचानक भगवान शंकरने तारा निवास्थानपर आवेला जोईने तेम ज ब्रह्मा,विष्णु तथा इंद्रतने प्रणाम करी रह्या छे ए ( जोईने ) तारी दासी-ओ कहे छे के, ब्रह्माना मुगट ने दूर राखो; कैटभराक्षसने मारनार विष्णुना मजबूत मुगटनी ( रखे )ठोकर लागे; जम्भ नामना राक्षसने मारनार इंद्र-ना मुगटने पण् बाजुए राखो आवी तारी दासी-ओनी वाणी विजय पामे छे,स्वदेहोद्भूताभिर्घृणिभिरणिमाद्याभिरभितोनिषेव्ये नित्ये त्वामहमिति सदा भावयति यः ।किमाश्चर्यं तस्य त्रिनयनसमृद्धिं तृणयतोमहासंवर्ताग्निर्विरचयति निराजनविधिम् ॥ ३०॥

patimilananī āturatāacānaka bhagavāna śaṃkarane tārā nivāsthānapara āvelā joīne tema ja brahmā,viṣṇu tathā iṃdratane praṇāma karī rahyā che e ( joīne ) tārī dāsī-o kahe che ke, brahmānā mugaṭa ne dūra rākho; kaiṭabharākṣasane māranāra viṣṇunā majabūta mugaṭanī ( rakhe )ṭhokara lāge; jambha nāmanā rākṣasane māranāra iṃdra-nā mugaṭane paṇ bājue rākho āvī tārī dāsī-onī vāṇī vijaya pāme che,svadehodbhūtābhirghṛṇibhiraṇimādyābhirabhitoniṣevye nitye tvāmahamiti sadā bhāvayati yaḥ |kimāścaryaṃ tasya trinayanasamṛddhiṃ tṛṇayatomahāsaṃvartāgnirviracayati nirājanavidhim || 30||

अष्टसिद्धिमय किरणोहे सेवा करवा याग्य अने आदि तथा अंतवगरनी देवि,तारा पोताना देहमांथी बधी बाजुथीअणिमा वगेरे सिद्धिनां किरणो नीकळे छे।आवा तारा स्वरूपनुं जे भक्त,तुं ते हुं छुंएम मानी हमेशां ध्यान धरे छे (तारी साथेतन्मय बनी जाय छे ),आरती प्रलयकाळनोअग्नि उतारे छे।चतुष्षष्ट्या तन्त्रैः सकलमतिसंधाय भुवनंस्थितस्तत्तत्सिद्धिप्रसवपरतन्त्रैः पशुपतिः ।पुनस्त्वन्निर्बन्धादखिलपुरुषार्थैकघटना-स्वतन्त्रं ते तन्त्रं क्षितितलमवातीतरदिदम् ॥ ३१॥

aṣṭasiddhimaya kiraṇohe sevā karavā yāgya ane ādi tathā aṃtavagaranī devi,tārā potānā dehamāṃthī badhī bājuthīaṇimā vagere siddhināṃ kiraṇo nīkaḷe che|āvā tārā svarūpanuṃ je bhakta,tuṃ te huṃ chuṃema mānī hameśāṃ dhyāna dhare che (tārī sāthetanmaya banī jāya che ),āratī pralayakāḷanoagni utāre che|catuṣṣaṣṭyā tantraiḥ sakalamatisaṃdhāya bhuvanaṃsthitastattatsiddhiprasavaparatantraiḥ paśupatiḥ |punastvannirbandhādakhilapuruṣārthaikaghaṭanā-svatantraṃ te tantraṃ kṣititalamavātītaradidam || 31||

देवीनुं तंत्रचोसठ सिद्धांतो( तंत्रो )नी सिद्धिओनो आधारए सिद्धिओना जन्म पर रहेला छे ( अर्थात् ज्यांसुधी सिद्धिओ मळे नही त्यां सुधी पुरुषार्थ नकामोजाय छे )-आवा प्रकारनी रचना करीने साराय(मायामय ) जगतने छेतरीने भगवान शंकर स्थिरथई गया, पण तारा आग्रहने लीधे तारास्वतन्त्र ( तंत्र ) सिद्रांतने ( तमाम पुरुषार्थनी सिद्धिमळे-तमाम आराधनानुं केळ मळे ए माटे ) पृथ्वीनापट पर उतार्या।शिवः शक्तिः कामः क्षितिरथ रविः शीतकिरणःस्मरो हंसः शक्रस्तदनु च परामारहरयः ।अमी हृल्लेखाभिस्तिसृभिरवसानेषु घटिताभजन्ते वर्णास्ते तव जननि नामावयवताम् ॥ ३२॥

devīnuṃ taṃtracosaṭha siddhāṃto( taṃtro )nī siddhiono ādhārae siddhionā janma para rahelā che ( arthāt jyāṃsudhī siddhio maḷe nahī tyāṃ sudhī puruṣārtha nakāmojāya che )-āvā prakāranī racanā karīne sārāya(māyāmaya ) jagatane chetarīne bhagavāna śaṃkara sthirathaī gayā, paṇa tārā āgrahane līdhe tārāsvatantra ( taṃtra ) sidrāṃtane ( tamāma puruṣārthanī siddhimaḷe-tamāma ārādhanānuṃ keḷa maḷe e māṭe ) pṛthvīnāpaṭa para utāryā|śivaḥ śaktiḥ kāmaḥ kṣitiratha raviḥ śītakiraṇaḥsmaro haṃsaḥ śakrastadanu ca parāmāraharayaḥ |amī hṛllekhābhistisṛbhiravasāneṣu ghaṭitābhajante varṇāste tava janani nāmāvayavatām || 32||

देवीमंत्रशिव ( ककार ), शक्ति (ऐकार), काम (इकार ),पृथ्वी (लकार ) अने सूर्य ( हकार ), चंद्र ( सकार ),स्मर ( ककार ), हंस ( हकार ), इंद्र ( लकार ) अनेत्यार बाद पराशक्ति (सकार ), मार (ककार) अने हरि(लकार) आ त्रणेयना अंतमां ३ हृल्लेखाओतारा नामना अवयवस्वरूप अक्षरोने साधको भजे छे,(अहीं हादि लोपामुद्राना मंत्रनो उल्लेख छे, जेनापंदर अक्षरो छे।)स्मरं योनिं लक्ष्मीं त्रितयमिदमादौ तव मनो-र्निधायैके नित्ये निरवधिमहाभोगरसिकाः ।भजन्ति त्वां चिन्तामणिगुननिबद्धाक्षवलयाःशिवाग्नौ जुह्वन्तः सुरभिघृतधाराहुतिशतैः ॥ ३३॥

devīmaṃtraśiva ( kakāra ), śakti (aikāra), kāma (ikāra ),pṛthvī (lakāra ) ane sūrya ( hakāra ), caṃdra ( sakāra ),smara ( kakāra ), haṃsa ( hakāra ), iṃdra ( lakāra ) anetyāra bāda parāśakti (sakāra ), māra (kakāra) ane hari(lakāra) ā traṇeyanā aṃtamāṃ 3 hṛllekhāotārā nāmanā avayavasvarūpa akṣarone sādhako bhaje che,(ahīṃ hādi lopāmudrānā maṃtrano ullekha che, jenāpaṃdara akṣaro che|)smaraṃ yoniṃ lakṣmīṃ tritayamidamādau tava mano-rnidhāyaike nitye niravadhimahābhogarasikāḥ |bhajanti tvāṃ cintāmaṇigunanibaddhākṣavalayāḥśivāgnau juhvantaḥ surabhighṛtadhārāhutiśataiḥ || 33||

कामदेव,भुवनेश्वरी तथा श्रीबीज ए त्रणेनेपहेलां तारा मंत्रमां जोडीने,हे आदि अने अंतवगरनी देवि,शाश्वत सुख अनुभववा इच्छनाराचित्कलारूपी मणिओने त्रिगुण( सत्त्,रजसतमस)ना दोरामां परोवी अमर माळा धारण करे छेअने (कुंडलिनीना मुखरूपी ) शिवाग्निमां (हवन-कुंडमां) कामधेनुना धीनी सेंकडो आहुत्तिओ आपीनेतने भजे छे।शरीरं त्वं शम्भोः शशिमिहिरवक्षोरुहयुगंतवात्मानं मन्ये भगवति नवात्मानमनघम् ।अतश्शेषश्शेषीत्ययमुभयसाधारणतयास्थितः संबन्धो वां समरसपरानन्दपरयोः ॥ ३४॥

kāmadeva,bhuvaneśvarī tathā śrībīja e traṇenepahelāṃ tārā maṃtramāṃ joḍīne,he ādi ane aṃtavagaranī devi,śāśvata sukha anubhavavā icchanārācitkalārūpī maṇione triguṇa( satt,rajasatamasa)nā dorāmāṃ parovī amara māḷā dhāraṇa kare cheane (kuṃḍalinīnā mukharūpī ) śivāgnimāṃ (havana-kuṃḍamāṃ) kāmadhenunā dhīnī seṃkaḍo āhuttio āpīnetane bhaje che|śarīraṃ tvaṃ śambhoḥ śaśimihiravakṣoruhayugaṃtavātmānaṃ manye bhagavati navātmānamanagham |ataśśeṣaśśeṣītyayamubhayasādhāraṇatayāsthitaḥ saṃbandho vāṃ samarasaparānandaparayoḥ || 34||

शिव-शक्तिनो संबंधहे भगवति, हुं मानुं छुं के,तुं ज शंभुनुंशरीर छे अने चंद्र तथा सूर्य तारा बंने स्तन छेतथा तारो आत्मा ए जाणे के शंकरनो नवो आत्माछे। एटले तमे बंने पराशक्ति अने आनंद एकरसबनी गयां होवाथी तमारा संबंध शेष अने शेषीजेवो छे ( एकात्मभाववाळो छे। )मनस्त्वं व्योम त्वं मरुदसि मरुत्सारथिरसित्वमापस्त्वं भूमिस्त्वयि परिणतायां न हि परम् ।त्वमेव स्वात्मानं परिणमयितुं विश्ववपुषाचिदानन्दाकारं शिवयुवति भावेन बिभृषे ॥ ३५॥

śiva-śaktino saṃbaṃdhahe bhagavati, huṃ mānuṃ chuṃ ke,tuṃ ja śaṃbhunuṃśarīra che ane caṃdra tathā sūrya tārā baṃne stana chetathā tāro ātmā e jāṇe ke śaṃkarano navo ātmāche| eṭale tame baṃne parāśakti ane ānaṃda ekarasabanī gayāṃ hovāthī tamārā saṃbaṃdha śeṣa ane śeṣījevo che ( ekātmabhāvavāḷo che| )manastvaṃ vyoma tvaṃ marudasi marutsārathirasitvamāpastvaṃ bhūmistvayi pariṇatāyāṃ na hi param |tvameva svātmānaṃ pariṇamayituṃ viśvavapuṣācidānandākāraṃ śivayuvati bhāvena bibhṛṣe || 35||

देवीनी सर्वत्र व्यापकताशिवनी युवती,तुं मन छे,तुं आकाश छे,तुं पवन छे अने पवन जेनो सारथि छे एवो अग्निपण तुं छे,तुं पाणी छे अने तुं भूमि छे। तारा(प्रकृत्तिना) विस्तारनी बहार कशुं ज नथी। तें पोतेज पोतानो विस्तार करवा माटे विश्वरूपी देह वडेब्रह्मस्वरूपनो विस्तार कर्चो छे।तवाज्ञाचक्रस्थं तपनशशिकोटिद्युतिधरंपरं शम्भुं वन्दे परिमिलितपार्श्वं परचिता ।यमाराध्यन् भक्त्या रविशशिशुचीनामविषयेनिरालोकेऽलोके निवसति हि भालोकभवने ॥ ३६॥

devīnī sarvatra vyāpakatāśivanī yuvatī,tuṃ mana che,tuṃ ākāśa che,tuṃ pavana che ane pavana jeno sārathi che evo agnipaṇa tuṃ che,tuṃ pāṇī che ane tuṃ bhūmi che| tārā(prakṛttinā) vistāranī bahāra kaśuṃ ja nathī| teṃ poteja potāno vistāra karavā māṭe viśvarūpī deha vaḍebrahmasvarūpano vistāra karco che|tavājñācakrasthaṃ tapanaśaśikoṭidyutidharaṃparaṃ śambhuṃ vande parimilitapārśvaṃ paracitā |yamārādhyan bhaktyā raviśaśiśucīnāmaviṣayenirāloke'loke nivasati hi bhālokabhavane || 36||

आज्ञाचक्र(हे देवि) तारा आज्ञाचक्रमां रहेला अने अग-णित सूर्य अने चंद्रना प्रकाश धारण करनारा परमशिवने हुं वंदन करुं छु डे, जेमना डाबो भाग परमचैतन्यरूप (पार्वती साथे) साव मळी गयो छे। आवापरम शिवनी जे भक्तिपूर्वक आराधना करे छे तेजयां सूर्य, चंद्र अने अग्नि न होय एवा अदृश्यएकांतमय प्रकाशमय जगतमां (सहस्रारचक्रमां )निरांते वसे छे,विशुद्धौ ते शुद्धस्फटिकविशदं व्योमजनकंशिवं सेवे देवीमपि शिवसमानव्यवसिताम् ।ययोः कान्त्या यान्त्याः शशिकिरणसारूप्यसरणे-विधूतान्तर्ध्वान्ता विलसति चकोरीव जगती ॥ ३७॥

ājñācakra(he devi) tārā ājñācakramāṃ rahelā ane aga-ṇita sūrya ane caṃdranā prakāśa dhāraṇa karanārā paramaśivane huṃ vaṃdana karuṃ chu ḍe, jemanā ḍābo bhāga paramacaitanyarūpa (pārvatī sāthe) sāva maḷī gayo che| āvāparama śivanī je bhaktipūrvaka ārādhanā kare che tejayāṃ sūrya, caṃdra ane agni na hoya evā adṛśyaekāṃtamaya prakāśamaya jagatamāṃ (sahasrāracakramāṃ )nirāṃte vase che,viśuddhau te śuddhasphaṭikaviśadaṃ vyomajanakaṃśivaṃ seve devīmapi śivasamānavyavasitām |yayoḥ kāntyā yāntyāḥ śaśikiraṇasārūpyasaraṇe-vidhūtāntardhvāntā vilasati cakorīva jagatī || 37||

विशुद्धिचक्रतारा विशुद्धिचक्रमां आकाशतत्त्वना जनक,शुद्धस्फटिक जेवा स्वच्छ शिवनी निर्गुण शिव समान जरहेली देवीनी पण हुं सेवा करुं छुं। आ बंनेनीचंद्रनां किरणो जेवी कांतिथी त्रणेय लोक पातानो(अज्ञानरूपी ) अंदरना अंधकार नाश पामवाथीचकोरी माकृक आनंदी बने छे।समुन्मीलत् संवित् कमलमकरन्दैकरसिकंभजे हंसद्वन्द्वं किमपि महतां मानसचरम् ।यदालापादष्टादशगुणितविद्यापरिणति-र्यदादत्ते दोषाद् गुणमखिलमद्भ्यः पय इव ॥ ३८॥

viśuddhicakratārā viśuddhicakramāṃ ākāśatattvanā janaka,śuddhasphaṭika jevā svaccha śivanī nirguṇa śiva samāna jarahelī devīnī paṇa huṃ sevā karuṃ chuṃ| ā baṃnenīcaṃdranāṃ kiraṇo jevī kāṃtithī traṇeya loka pātāno(ajñānarūpī ) aṃdaranā aṃdhakāra nāśa pāmavāthīcakorī mākṛka ānaṃdī bane che|samunmīlat saṃvit kamalamakarandaikarasikaṃbhaje haṃsadvandvaṃ kimapi mahatāṃ mānasacaram |yadālāpādaṣṭādaśaguṇitavidyāpariṇati-ryadādatte doṣād guṇamakhilamadbhyaḥ paya iva || 38||

अनाकतचक्रविकसता ज्ञानरूपी कमळमांथी नीकळता रसनाशोखीन अवर्णनीय अने महापुरुषोना मनमां करनाराहंसना युगलनी हुं आराधना करु छुं। आ युगलनाअवाजथी १८ विद्याओना विकास थाय छे अने आयुगल पाणीमांथी दूध काढी ले तेम दोषमांथी बधायगुणने काढी ले छे।तव स्वाधिष्ठाने हुतवहमधिष्ठाय निरतंतमीडे संवर्तं जननि महतीं तां च समयाम् ।यदालोके लोकान् दहति महति क्रोधकलितेदयार्द्रा या दृष्टिः शिशिरमुपचारं रचयति ॥ ३९॥

anākatacakravikasatā jñānarūpī kamaḷamāṃthī nīkaḷatā rasanāśokhīna avarṇanīya ane mahāpuruṣonā manamāṃ karanārāhaṃsanā yugalanī huṃ ārādhanā karu chuṃ| ā yugalanāavājathī 18 vidyāonā vikāsa thāya che ane āyugala pāṇīmāṃthī dūdha kāḍhī le tema doṣamāṃthī badhāyaguṇane kāḍhī le che|tava svādhiṣṭhāne hutavahamadhiṣṭhāya nirataṃtamīḍe saṃvartaṃ janani mahatīṃ tāṃ ca samayām |yadāloke lokān dahati mahati krodhakalitedayārdrā yā dṛṣṭiḥ śiśiramupacāraṃ racayati || 39||

स्वाधिष्ठानचक्रहे जननि,तारां स्वाधिष्ठानचक्रमां अग्नितत्त्वनेहमेशां बराबर स्थापीने, जे संवर्ताग्नि छे तेनी तथाए महती समयादेवीनी हुं आराधना करुं छुं।जयारेसंवर्ताग्नि ( प्रलयनो अग्नि) कोधभरी नजरथी त्रणेचलोकोने सळगावी देवा मांडे छे,त्यारे आ समयादेवीनीदयार्द्र नजरथी एमने ठंडक वळे छे।तटित्त्वन्तं शक्त्या तिमिरपरिपन्थिफुरणयास्फुरन्नानारत्नाभरणपरिणद्धेन्द्रधनुषम् ।तव श्यामं मेघं कमपि मणिपूरैकशरणंनिषेवे वर्षन्तं हरमिहिरतप्तं त्रिभुवनम् ॥ ४०॥

svādhiṣṭhānacakrahe janani,tārāṃ svādhiṣṭhānacakramāṃ agnitattvanehameśāṃ barābara sthāpīne, je saṃvartāgni che tenī tathāe mahatī samayādevīnī huṃ ārādhanā karuṃ chuṃ|jayāresaṃvartāgni ( pralayano agni) kodhabharī najarathī traṇecalokone saḷagāvī devā māṃḍe che,tyāre ā samayādevīnīdayārdra najarathī emane ṭhaṃḍaka vaḷe che|taṭittvantaṃ śaktyā timiraparipanthiphuraṇayāsphurannānāratnābharaṇapariṇaddhendradhanuṣam |tava śyāmaṃ meghaṃ kamapi maṇipūraikaśaraṇaṃniṣeve varṣantaṃ haramihirataptaṃ tribhuvanam || 40||

मणिपुरचक्रतारा मणिपुरचक्रना शरणमां गयेला श्याममेघोनुं रूप धारण करनारा कं नामना जलनी पण हुंसेवा करुं छुं के, जेमां अंधकारनी दुश्मन वीजळीनीचमक आभूषणोमां जडेलां विविध रत्नोनी चमकनीमाफक इंद्रधनुष्यनुं रूप धारण करे छे अने जे अग्निनेसूर्यना तापथी तपी गयेला त्रिभुवन पर वर्षा करे छे।तवाधारे मूले सह समयया लास्यपरयानवात्मानं मन्ये नवरसमहाताण्डवनटम् ।उभाभ्यामेताभ्यामुदयविधिमुद्दिश्य दययासनाथाभ्यां जज्ञे जनकजननीमज्जगदिदम् ॥ ४१॥

maṇipuracakratārā maṇipuracakranā śaraṇamāṃ gayelā śyāmameghonuṃ rūpa dhāraṇa karanārā kaṃ nāmanā jalanī paṇa huṃsevā karuṃ chuṃ ke, jemāṃ aṃdhakāranī duśmana vījaḷīnīcamaka ābhūṣaṇomāṃ jaḍelāṃ vividha ratnonī camakanīmāphaka iṃdradhanuṣyanuṃ rūpa dhāraṇa kare che ane je agninesūryanā tāpathī tapī gayelā tribhuvana para varṣā kare che|tavādhāre mūle saha samayayā lāsyaparayānavātmānaṃ manye navarasamahātāṇḍavanaṭam |ubhābhyāmetābhyāmudayavidhimuddiśya dayayāsanāthābhyāṃ jajñe janakajananīmajjagadidam || 41||

आधारचक्र(हे देवि) लास्य नृत्यमां तल्लीन बनेली समया-देवीनुं अने नव रस धरावता अद्दभुत तांडवना नृत्य-कार आनंदभैरवनुं चिंतन हुं मूलाधारचक्रमां करूंछुं। आ बन्नी दया करीने जगतने उत्पन्न कर्युंहोवाथी जगतने माता अने पिता पण मळी गयांएम हुं मानुं छुं।सौन्दर्यलहरीगतैर्माणिक्यत्वं गगनमणिभिः सान्द्रघटितंकिरीटं ते हैमं हिमगिरिसुते कीर्तयति यः ।स नीडेयच्छायाच्छुरणशबलं चन्द्रशकलंधनुः शौनासीरं किमिति न निबध्नाति धिषणाम् ॥ ४२॥

ādhāracakra(he devi) lāsya nṛtyamāṃ tallīna banelī samayā-devīnuṃ ane nava rasa dharāvatā addabhuta tāṃḍavanā nṛtya-kāra ānaṃdabhairavanuṃ ciṃtana huṃ mūlādhāracakramāṃ karūṃchuṃ| ā bannī dayā karīne jagatane utpanna karyuṃhovāthī jagatane mātā ane pitā paṇa maḷī gayāṃema huṃ mānuṃ chuṃ|saundaryalaharīgatairmāṇikyatvaṃ gaganamaṇibhiḥ sāndraghaṭitaṃkirīṭaṃ te haimaṃ himagirisute kīrtayati yaḥ |sa nīḍeyacchāyācchuraṇaśabalaṃ candraśakalaṃdhanuḥ śaunāsīraṃ kimiti na nibadhnāti dhiṣaṇām || 42||

देवीनो मुगटहिमालयनी पुत्री,तारा सोनाना मुगटमांआकाशना अनेक मणिओ ( ताराओ ) जडवामांआव्या छे आने तेमां पृथ्वीना माळा जेवो चंद्रनेटुकडो (बीजनो चंद्र ) मणीओना प्रकाशथी चमकेछे। (बीजना आ चंद्र पर मुगटना विविध मणिओ-ना प्रकाश पडवाथी ते इंद्रधधनुष्य जेवो देखातोहोवाथी) आवा मुगटनुं वर्णन करनारा एम केमधुनोतु ध्वान्तं नस्तुलितदलितेन्दीवरवनंघनस्निग्धश्लक्ष्णं चिकुरनिकुरुम्बं तव शिवे ।यदीयं सौरभ्यं सहजमुपलब्धुं सुमनसोवसन्त्यस्मिन् मन्ये वलमथनवाटीविटपिनाम् ॥ ४३॥

devīno mugaṭahimālayanī putrī,tārā sonānā mugaṭamāṃākāśanā aneka maṇio ( tārāo ) jaḍavāmāṃāvyā che āne temāṃ pṛthvīnā māḷā jevo caṃdraneṭukaḍo (bījano caṃdra ) maṇīonā prakāśathī camakeche| (bījanā ā caṃdra para mugaṭanā vividha maṇio-nā prakāśa paḍavāthī te iṃdradhadhanuṣya jevo dekhātohovāthī) āvā mugaṭanuṃ varṇana karanārā ema kemadhunotu dhvāntaṃ nastulitadalitendīvaravanaṃghanasnigdhaślakṣṇaṃ cikuranikurumbaṃ tava śive |yadīyaṃ saurabhyaṃ sahajamupalabdhuṃ sumanasovasantyasmin manye valamathanavāṭīviṭapinām || 43||

देवीना केशहे शिवे ! तारा भरचक,चमकता अने मुलायमकेश भूरा कमळना वन जेवा (लागे ) छे,आ केश-ना समूहे अमारा (अज्ञानरूपी) अंधकारने दूर करो।इंद्रना बगीचाना कल्पवृक्षनां पुष्पो आ केशमांथीकुदरती सुगंध प्राप्त करवा आ केशमां ज आवीवस्यां छे।तनोतु क्षेमं नस्तव वदनसौन्दर्यलहरी-परीवाहस्रोतःसरणिरिव सीमन्तसरणिः ।वहन्ती सिन्दूरं प्रबलकबरीभारतिमिर-द्विषां बृन्दैर्बन्दीकृतमिव नवीनार्ककिरणम् ॥ ४४॥

devīnā keśahe śive ! tārā bharacaka,camakatā ane mulāyamakeśa bhūrā kamaḷanā vana jevā (lāge ) che,ā keśa-nā samūhe amārā (ajñānarūpī) aṃdhakārane dūra karo|iṃdranā bagīcānā kalpavṛkṣanāṃ puṣpo ā keśamāṃthīkudaratī sugaṃdha prāpta karavā ā keśamāṃ ja āvīvasyāṃ che|tanotu kṣemaṃ nastava vadanasaundaryalaharī-parīvāhasrotaḥsaraṇiriva sīmantasaraṇiḥ |vahantī sindūraṃ prabalakabarībhāratimira-dviṣāṃ bṛndairbandīkṛtamiva navīnārkakiraṇam || 44||

देवीनो सेंथो(हे देवि) सिंदूरथी भरेलो तारो सेंथो तारामुखना सौंदर्यनी लहेरीना प्रवाहनो मार्ग छे अनेते अमारुं कल्याण करो। भरचक अंबोडाना श्यामरंगमां आ सेंथो जाणे दुश्मनोना समूहोए प्रभातनासूर्यनां किरणोने बंदीवान बनाव्यां होय एवोलागे छे।अरालैः स्वाभाव्यादलिकलभसश्रीभिरलकैःपरीतं ते वक्त्रं परिहसति पङ्केरुहरुचिम् ।दरस्मेरे यस्मिन् दशनरुचिकिञ्जल्करुचिरेसुगन्धौ माद्यन्ति स्मरदहनचक्षुर्मधुलिहः ॥ ४५॥

devīno seṃtho(he devi) siṃdūrathī bharelo tāro seṃtho tārāmukhanā sauṃdaryanī laherīnā pravāhano mārga che anete amāruṃ kalyāṇa karo| bharacaka aṃboḍānā śyāmaraṃgamāṃ ā seṃtho jāṇe duśmanonā samūhoe prabhātanāsūryanāṃ kiraṇone baṃdīvāna banāvyāṃ hoya evolāge che|arālaiḥ svābhāvyādalikalabhasaśrībhiralakaiḥparītaṃ te vaktraṃ parihasati paṅkeruharucim |darasmere yasmin daśanarucikiñjalkaruciresugandhau mādyanti smaradahanacakṣurmadhulihaḥ || 45||

देवीना केश अने दांत(हे देवी) कुदरती रीते ज वांकडिया तारावाळ नाना भमरा जेवा शोभायमान छे। आवावाळथी घेरायेलुं तारुं मुख कमळना सौंदर्यनीमश्करी करे छे। आ मुखनी अंदरना मनोहर दांत,हळवा स्मितने लीधे पुंकेसर जेवा मनोहर देखाय छे,(लाल होठनुं प्रतिबिंब पडवाथी) अने ते कामदेवनेबाळी नाखनार (भगवान शंकर)नां नयनारूपी भमरा-सुगंधमां मस्त बनावे छे।ललाटं लावण्यद्युतिविमलमाभाति तव य-द्द्वितीयं तन्मन्ये मकुटघटितं चन्द्रशकलम् ।विपर्यासन्यासादुभयमपि संभूय च मिथःसुधालेपस्यूतिः परिणमति राकाहिमकरः ॥ ४६॥

devīnā keśa ane dāṃta(he devī) kudaratī rīte ja vāṃkaḍiyā tārāvāḷa nānā bhamarā jevā śobhāyamāna che| āvāvāḷathī gherāyeluṃ tāruṃ mukha kamaḷanā sauṃdaryanīmaśkarī kare che| ā mukhanī aṃdaranā manohara dāṃta,haḷavā smitane līdhe puṃkesara jevā manohara dekhāya che,(lāla hoṭhanuṃ pratibiṃba paḍavāthī) ane te kāmadevanebāḷī nākhanāra (bhagavāna śaṃkara)nāṃ nayanārūpī bhamarā-sugaṃdhamāṃ masta banāve che|lalāṭaṃ lāvaṇyadyutivimalamābhāti tava ya-ddvitīyaṃ tanmanye makuṭaghaṭitaṃ candraśakalam |viparyāsanyāsādubhayamapi saṃbhūya ca mithaḥsudhālepasyūtiḥ pariṇamati rākāhimakaraḥ || 46||

देवीनुं ललाट(हे देवि), तारुं ललाट सौंदर्यनी चमकनीपवित्रताथी प्रकाशे छे अने मने लागे छे के,तें जाणेमुगट धारण करेलो चंद्रनो टुकडो ( बीजनोचंद्र ) छे। ( केशमां रहेलो एक बीजना चंद्र ) अनेआ बीजो ( बीजने चंद्र ) एम बन्ने एकबीजाथीऊलटा बनी जईने अमृतना रसथी जोडाई जाय छे।अने जाणे के एमांथी पृर्ण चंद्र बन्यो छे।भ्रुवौ भुग्ने किंचिद्भुवनभयभङ्गव्यसनिनित्वदीये नेत्राभ्यां मधुकररुचिभ्यां धृतगुणम् ।धनुर्मन्ये सव्येतरकरगृहीतं रतिपतेःप्रकोष्ठे मुष्टौ च स्थगयति निगूढान्तरमुमे ॥ ४७॥

devīnuṃ lalāṭa(he devi), tāruṃ lalāṭa sauṃdaryanī camakanīpavitratāthī prakāśe che ane mane lāge che ke,teṃ jāṇemugaṭa dhāraṇa karelo caṃdrano ṭukaḍo ( bījanocaṃdra ) che| ( keśamāṃ rahelo eka bījanā caṃdra ) aneā bījo ( bījane caṃdra ) ema banne ekabījāthīūlaṭā banī jaīne amṛtanā rasathī joḍāī jāya che|ane jāṇe ke emāṃthī pṛrṇa caṃdra banyo che|bhruvau bhugne kiṃcidbhuvanabhayabhaṅgavyasaninitvadīye netrābhyāṃ madhukararucibhyāṃ dhṛtaguṇam |dhanurmanye savyetarakaragṛhītaṃ ratipateḥprakoṣṭhe muṣṭau ca sthagayati nigūḍhāntaramume || 47||

देवीनी भ्रमरोहे जगतना भयना नाश करवामां आनंद लेनारीउमा, तुं जयारे जरा भ्रमर चडावे छे त्यारे हुं तेनेकामदेवे डाबा हाथमां लीधेला धनुष्यनी उपमा आपुंछुं; कारण के एनी पणछ ( दोरी ) मनोहर भमरा-ओरूपी नेत्रोनी बनेली छे अने एने मध्यभाग मुठ्ठीअने हथेळीनी नीचे छुपावी राख्यो छे।अहः सूते सव्यं तव नयनमर्कात्मकतयात्रियामां वामं ते सृजति रजनीनायकतया ।तृतीया ते दृष्टिर्दरदलितहेमाम्बुजरुचिःसमाधत्ते संध्यां दिवसनिशयोरन्तरचरीम् ॥ ४८॥

devīnī bhramarohe jagatanā bhayanā nāśa karavāmāṃ ānaṃda lenārīumā, tuṃ jayāre jarā bhramara caḍāve che tyāre huṃ tenekāmadeve ḍābā hāthamāṃ līdhelā dhanuṣyanī upamā āpuṃchuṃ; kāraṇa ke enī paṇacha ( dorī ) manohara bhamarā-orūpī netronī banelī che ane ene madhyabhāga muṭhṭhīane hatheḷīnī nīce chupāvī rākhyo che|ahaḥ sūte savyaṃ tava nayanamarkātmakatayātriyāmāṃ vāmaṃ te sṛjati rajanīnāyakatayā |tṛtīyā te dṛṣṭirdaradalitahemāmbujaruciḥsamādhatte saṃdhyāṃ divasaniśayorantaracarīm || 48||

देवीनी दष्टि(हे देवि),तारुं जमणुं नयन सूर्यात्मक होवाथीदिवस बनावे छे अने डाबुं नयन चंद्रात्मक होवाथीरात्रि बनावे छे तथा तारुं त्रीजुं नयन जराक खीलेला(तपावेला) सोनाना कमळ जेवुं मनाहेर छे अने तेदिवस अने रातनी वच्चे रहेली संध्या बनावे छे।विशाला कल्याणी स्फुटरुचिरयोध्या कुवलयैःकृपाधाराधारा किमपि मधुराभोगवतिका ।अवन्ती दृष्टिस्ते बहुनगरविस्तारविजयाध्रुवं तत्तन्नामव्यवहरणयोग्या विजयते ॥ ४९॥

devīnī daṣṭi(he devi),tāruṃ jamaṇuṃ nayana sūryātmaka hovāthīdivasa banāve che ane ḍābuṃ nayana caṃdrātmaka hovāthīrātri banāve che tathā tāruṃ trījuṃ nayana jarāka khīlelā(tapāvelā) sonānā kamaḷa jevuṃ manāhera che ane tedivasa ane rātanī vacce rahelī saṃdhyā banāve che|viśālā kalyāṇī sphuṭarucirayodhyā kuvalayaiḥkṛpādhārādhārā kimapi madhurābhogavatikā |avantī dṛṣṭiste bahunagaravistāravijayādhruvaṃ tattannāmavyavaharaṇayogyā vijayate || 49||

(हे देवि) तारी दष्टि विशाळ अने कल्याणकारकछे, तेनुं सौंदर्य स्पष्ट होवाथी कमळोथी पण वधुसुंदर छे। ते कृपाना प्रवाहने आधार आपे छे। ते वर्णनन थई शके एवी मधुर, लांबी, रक्षण करनारी अनेअनेक नगरोना विस्तार पर विजय मेळवनारी छे अनेतेथी ज ते ते नामथी ( अर्थात् विशाला, कल्याणी,अयोध्या, धारा, मधुरा, भोगावती, अवंती अनेविजया ) ओळखावी शकाय छे। आवी तारी दष्टिअचूक विजय पामे छे।कवीनां संदर्भस्तबकमकरन्दैकरसिकंकटाक्षव्याक्षेपभ्रमरकलभौ कर्णयुगलम् ।अमुञ्चन्तौ दृष्ट्वा तव नवरसास्वादतरला-वसूयासंसर्गादलिकनयनं किंचिदरुणम् ॥ ५०॥

(he devi) tārī daṣṭi viśāḷa ane kalyāṇakārakache, tenuṃ sauṃdarya spaṣṭa hovāthī kamaḷothī paṇa vadhusuṃdara che| te kṛpānā pravāhane ādhāra āpe che| te varṇanana thaī śake evī madhura, lāṃbī, rakṣaṇa karanārī aneaneka nagaronā vistāra para vijaya meḷavanārī che anetethī ja te te nāmathī ( arthāt viśālā, kalyāṇī,ayodhyā, dhārā, madhurā, bhogāvatī, avaṃtī anevijayā ) oḷakhāvī śakāya che| āvī tārī daṣṭiacūka vijaya pāme che|kavīnāṃ saṃdarbhastabakamakarandaikarasikaṃkaṭākṣavyākṣepabhramarakalabhau karṇayugalam |amuñcantau dṛṣṭvā tava navarasāsvādataralā-vasūyāsaṃsargādalikanayanaṃ kiṃcidaruṇam || 50||

(हे देवि) तारा बन्ने कान कविनां काव्यो-रूपी गुच्छामांथी नीकळता रसना शोखीन छे अनेआ तारा कान नव रसना आस्वादथी चेतनमयबनेला छे। तथा भमरा जेवा कटाक्ष फेकतां नयननोसाथ छोडता नथी। आ जोईने ईर्ष्याने लीधे तारुंललाट परनुं नेत्र जरा लाल बने छे।शिवे शृङ्गारार्द्रा तदितरजने कुत्सनपरासरोषा गङ्गायां गिरिशचरिते विस्मयवती ।हराहिभ्यो भीता सरसिरुहसौभाग्यजयिनीसखीषु स्मेरा ते मयि जननी दृष्टिः सकरुणा ॥ ५१॥

(he devi) tārā banne kāna kavināṃ kāvyo-rūpī gucchāmāṃthī nīkaḷatā rasanā śokhīna che aneā tārā kāna nava rasanā āsvādathī cetanamayabanelā che| tathā bhamarā jevā kaṭākṣa phekatāṃ nayananosātha choḍatā nathī| ā joīne īrṣyāne līdhe tāruṃlalāṭa paranuṃ netra jarā lāla bane che|śive śṛṅgārārdrā taditarajane kutsanaparāsaroṣā gaṅgāyāṃ giriśacarite vismayavatī |harāhibhyo bhītā sarasiruhasaubhāgyajayinīsakhīṣu smerā te mayi jananī dṛṣṭiḥ sakaruṇā || 51||

(हे जननि) तारी दष्टि शिव तरफ शृंगार-वाळी छे। शिवना विरोधीए तरफ घणु करनारीबिभत्स रसवाळी छे), गंगा तरफ गुस्सावाळी(रौद्र रसवाळी छे), शिवनी ( त्रिपुरविजय वगेरेपराकमोनी) कथा तरफ विस्मयवाळी छे ( अद्दभुत-रसवाळी छे ), शिवना सापथी भयभीत बनेली छे(भयानक रसवाळी छे), कमळनी लालाशने जन्मआपे छे (वीररसवाळी छे), सखीओ तरफ स्मित-वाळी छे ( हास्यरसवाळी छे ) मारा तरफकरुणामय छे ( शांत रसवाळी छे)।गते कर्णाभ्यर्णं गरुत इव पक्ष्माणि दधतीपुरां भेत्तुश्चित्तप्रशमरसविद्रावणफले ।इमे नेत्रे गोत्राधरपतिकुलोत्तंसकलिकेतवाकर्णाकृष्टस्मरशरविलासं कलयतः ॥ ५२॥

(he janani) tārī daṣṭi śiva tarapha śṛṃgāra-vāḷī che| śivanā virodhīe tarapha ghaṇu karanārībibhatsa rasavāḷī che), gaṃgā tarapha gussāvāḷī(raudra rasavāḷī che), śivanī ( tripuravijaya vagereparākamonī) kathā tarapha vismayavāḷī che ( addabhuta-rasavāḷī che ), śivanā sāpathī bhayabhīta banelī che(bhayānaka rasavāḷī che), kamaḷanī lālāśane janmaāpe che (vīrarasavāḷī che), sakhīo tarapha smita-vāḷī che ( hāsyarasavāḷī che ) mārā taraphakaruṇāmaya che ( śāṃta rasavāḷī che)|gate karṇābhyarṇaṃ garuta iva pakṣmāṇi dadhatīpurāṃ bhettuścittapraśamarasavidrāvaṇaphale |ime netre gotrādharapatikulottaṃsakaliketavākarṇākṛṣṭasmaraśaravilāsaṃ kalayataḥ || 52||

पर्वतराजना कुळनी मुख्य कळी, आ तारांबंने नेत्रो बाणनी माफक काननी पासे पहोचेलांअने बाणना पाछळना भागनी माफक पांपणोधरावे छे तथा त्रिपुरनो नाश करनारु शंकरनी शांति-नो भंग करनार, फळ ( बाणना आगळना भाग) धरावेछे अने कान सुधी खेंचायेलां आ नयनो कामदेवनाबाणनुं काम करे छे।विभक्तत्रैवर्ण्यं व्यतिकरितलीलाञ्जनतयाविभाति त्वन्नेत्रत्रितयमिदमीशानदयिते ।पुनः स्रष्टुं देवान् द्रुहिणहरिरुद्रानुपरतान्रजः सत्त्वं बिभ्रत्तम इति गुणानां त्रयमिव ॥ ५३॥

parvatarājanā kuḷanī mukhya kaḷī, ā tārāṃbaṃne netro bāṇanī māphaka kānanī pāse pahocelāṃane bāṇanā pāchaḷanā bhāganī māphaka pāṃpaṇodharāve che tathā tripurano nāśa karanāru śaṃkaranī śāṃti-no bhaṃga karanāra, phaḷa ( bāṇanā āgaḷanā bhāga) dharāveche ane kāna sudhī kheṃcāyelāṃ ā nayano kāmadevanābāṇanuṃ kāma kare che|vibhaktatraivarṇyaṃ vyatikaritalīlāñjanatayāvibhāti tvannetratritayamidamīśānadayite |punaḥ sraṣṭuṃ devān druhiṇaharirudrānuparatānrajaḥ sattvaṃ bibhrattama iti guṇānāṃ trayamiva || 53||

हे महादेवनी प्रेयसी,तारां त्रणे नेत्रो त्रणरंगनां अंजन लगाडवाथी जुदा जुदा त्रण रंगथीचमके छे अने महाप्रलयने अंते अंतर्धान थईगयेला ब्रह्मा,विष्णु अने रुद्रने फरी उत्पन्न करवामाटे रजस, सत्व अने तमस ए त्रण गुणोने जाणेधारण करतां होय एम लागे छे।पवित्रीकर्तुं नः पशुपतिपराधीनहृदयेदयामित्रैर्नेत्रैररुणधवलश्यामरुचिभिः ।नदः शोणो गङ्गा तपनतनयेति ध्रुवममुंत्रयाणां तीर्थानामुपनयसि संभेदमनघम् ॥ ५४॥

he mahādevanī preyasī,tārāṃ traṇe netro traṇaraṃganāṃ aṃjana lagāḍavāthī judā judā traṇa raṃgathīcamake che ane mahāpralayane aṃte aṃtardhāna thaīgayelā brahmā,viṣṇu ane rudrane pharī utpanna karavāmāṭe rajasa, satva ane tamasa e traṇa guṇone jāṇedhāraṇa karatāṃ hoya ema lāge che|pavitrīkartuṃ naḥ paśupatiparādhīnahṛdayedayāmitrairnetrairaruṇadhavalaśyāmarucibhiḥ |nadaḥ śoṇo gaṅgā tapanatanayeti dhruvamamuṃtrayāṇāṃ tīrthānāmupanayasi saṃbhedamanagham || 54||

हे पशुपति (भगवान शंकर )ने हृदय अर्प णकरनारी देवि ! तारां लाल,धोळां अने श्याम तथादयामय नेत्रो वडे तुं शोण,गंगा अने यमुना ए त्रणमोटी नदीओनो जाणे पवित्र तीर्थरूप संगमबनावे छे।निमेषोन्मेषाभ्यां प्रलयमुदयं याति जगतीतवेत्याहुः सन्तो धरणिधरराजन्यतनये ।त्वदुन्मेषाज्जातं जगदिदमशेषं प्रलयतःपरित्रातुं शङ्के परिहृतनिमेषास्तव दृशः ॥ ५५॥

he paśupati (bhagavāna śaṃkara )ne hṛdaya arpa ṇakaranārī devi ! tārāṃ lāla,dhoḷāṃ ane śyāma tathādayāmaya netro vaḍe tuṃ śoṇa,gaṃgā ane yamunā e traṇamoṭī nadīono jāṇe pavitra tīrtharūpa saṃgamabanāve che|nimeṣonmeṣābhyāṃ pralayamudayaṃ yāti jagatītavetyāhuḥ santo dharaṇidhararājanyatanaye |tvadunmeṣājjātaṃ jagadidamaśeṣaṃ pralayataḥparitrātuṃ śaṅke parihṛtanimeṣāstava dṛśaḥ || 55||

हे हिमालयनी पुत्री,तुं ज्यारे तारां नेत्रो बंधकरे छे त्यारे जगतनो प्रलय थाय छे अने नेत्रो उधाडेछे त्यारे जगतनो उद्दभव थाय छे एम संतो कहे छे।आ समग्र जगत प्रलय पछी तारां नेत्रो ऊधडवाथीजन्म पाम्युं छे अने मने लागे छे के,जाणे एनुसंपूर्ण रक्षण करवानी तारी आंखोए मिचाई जवानुंबंध कर्युं छे।तवापर्णे कर्णेजपनयनपैशुन्यचकितानिलीयन्ते तोये नियतमनिमेषाः शफरिकाः ।इयं च श्रीर्बद्धच्छदपुटकवाटं कुवलयम्जहाति प्रत्यूषे निशि च विघटय्य प्रविशति ॥ ५६॥

he himālayanī putrī,tuṃ jyāre tārāṃ netro baṃdhakare che tyāre jagatano pralaya thāya che ane netro udhāḍeche tyāre jagatano uddabhava thāya che ema saṃto kahe che|ā samagra jagata pralaya pachī tārāṃ netro ūdhaḍavāthījanma pāmyuṃ che ane mane lāge che ke,jāṇe enusaṃpūrṇa rakṣaṇa karavānī tārī āṃkhoe micāī javānuṃbaṃdha karyuṃ che|tavāparṇe karṇejapanayanapaiśunyacakitānilīyante toye niyatamanimeṣāḥ śapharikāḥ |iyaṃ ca śrīrbaddhacchadapuṭakavāṭaṃ kuvalayamjahāti pratyūṣe niśi ca vighaṭayya praviśati || 56||

हे अपर्णा,हमेश उधाडी आंखवाळी माछलीभय रहे छे के,क्यांक तारां नयनो ईर्ष्यावश थईने एमनीचाडी तारा कानमां न खाय; अने लक्ष्मी सवार थायत्यारे कबाटनी माफक बंध थई जनारा कुमुदने छोडीनेजती रहे छे अने राते एमने खोलीने प्रवेश करे छे।दृशा द्राघीयस्या दरदलितनीलोत्पलरुचादवीयांसं दीनं स्नपय कृपया मामपि शिवे ।अनेनायं धन्यो भवति न च ते हानिरियतावने वा हर्म्ये वा समकरनिपातो हिमकरः ॥ ५७॥

he aparṇā,hameśa udhāḍī āṃkhavāḷī māchalībhaya rahe che ke,kyāṃka tārāṃ nayano īrṣyāvaśa thaīne emanīcāḍī tārā kānamāṃ na khāya; ane lakṣmī savāra thāyatyāre kabāṭanī māphaka baṃdha thaī janārā kumudane choḍīnejatī rahe che ane rāte emane kholīne praveśa kare che|dṛśā drāghīyasyā daradalitanīlotpalarucādavīyāṃsaṃ dīnaṃ snapaya kṛpayā māmapi śive |anenāyaṃ dhanyo bhavati na ca te hāniriyatāvane vā harmye vā samakaranipāto himakaraḥ || 57||

हे शिवे,तारी जराक विकसेला भूरा कमळ जेवीमनोहर दृष्टि वडे दूर रहेला मारा जेवा दीनने पण्कृपा करीने स्नान कराव ( मारा पर दष्टि नाख अनेस्नान करवाथी पवित्र थवाय छे तेम पवित्र बनाव) !आने लीधे (हुं) धन्य बनी जईश अने वळी तनेअरालं ते पालीयुगलमगराजन्यतनयेन केषामाधत्ते कुसुमशरकोदण्डकुतुकम् ।तिरश्चीनो यत्र श्रवणपथमुल्लङ्घ्य विलस-न्नपाङ्गव्यासङ्गो दिशति शरसंधानधिषणाम् ॥ ५८॥

he śive,tārī jarāka vikaselā bhūrā kamaḷa jevīmanohara dṛṣṭi vaḍe dūra rahelā mārā jevā dīnane paṇkṛpā karīne snāna karāva ( mārā para daṣṭi nākha anesnāna karavāthī pavitra thavāya che tema pavitra banāva) !āne līdhe (huṃ) dhanya banī jaīśa ane vaḷī tanearālaṃ te pālīyugalamagarājanyatanayena keṣāmādhatte kusumaśarakodaṇḍakutukam |tiraścīno yatra śravaṇapathamullaṅghya vilasa-nnapāṅgavyāsaṅgo diśati śarasaṃdhānadhiṣaṇām || 58||

देवीना काननी बूटहे पर्वतराजपुत्री, तारा बंने काननी वांकी बूटकामदेवना ( पुष्पनुं बाण् धारण करनारना) बाण जेवुंआकर्षण कोने नही करे ? आ काननी बूट आगळवधीने तारा तीरछा कटाक्ष काननी बूट ओळंगीनेकान सुधी पहोंचेलां बाण जेवां देखाच छे।स्फुरद्गण्डाभोगप्रतिफलितताटङ्कयुगलंचतुश्चक्रं मन्ये तव मुखमिदं मन्मथरथम् ।यमारुह्य द्रुह्यत्यवनिरथमर्केन्दुचरणंमहावीरो मारः प्रमथपतये सज्जितवते ॥ ५९॥

devīnā kānanī būṭahe parvatarājaputrī, tārā baṃne kānanī vāṃkī būṭakāmadevanā ( puṣpanuṃ bāṇ dhāraṇa karanāranā) bāṇa jevuṃākarṣaṇa kone nahī kare ? ā kānanī būṭa āgaḷavadhīne tārā tīrachā kaṭākṣa kānanī būṭa oḷaṃgīnekāna sudhī pahoṃcelāṃ bāṇa jevāṃ dekhāca che|sphuradgaṇḍābhogapratiphalitatāṭaṅkayugalaṃcatuścakraṃ manye tava mukhamidaṃ manmatharatham |yamāruhya druhyatyavanirathamarkenducaraṇaṃmahāvīro māraḥ pramathapataye sajjitavate || 59||

देवीनां कुंडळोतारा चमकता गाल पर तारां कर्णफूलोनुं ( कुंडळोनुं)प्रतिबिंब पडे छे। (अने तेथी) मने लागेके, तारुं मुख चार पैंडावाळो कामदेवनो रथ छे। एनापर बेसीने महान वीर कामदेव सूर्य अने चंद्र जेनांपैडां छे एवा पृथ्वीना रथ पर युद्ध माटे सज्ज थयेलाभगवान शंकरनो सामनो करे छे।सरस्वत्याः सूक्तीरमृतलहरीकौशलहरीःपिबन्त्याः शर्वाणि श्रवणचुलुकाभ्यामविरलम् ।चमत्कारश्लाघाचलितशिरसः कुण्डलगणोझणत्कारैस्तारैः प्रतिवचनमाचष्ट इव ते ॥ ६०॥

devīnāṃ kuṃḍaḷotārā camakatā gāla para tārāṃ karṇaphūlonuṃ ( kuṃḍaḷonuṃ)pratibiṃba paḍe che| (ane tethī) mane lāgeke, tāruṃ mukha cāra paiṃḍāvāḷo kāmadevano ratha che| enāpara besīne mahāna vīra kāmadeva sūrya ane caṃdra jenāṃpaiḍāṃ che evā pṛthvīnā ratha para yuddha māṭe sajja thayelābhagavāna śaṃkarano sāmano kare che|sarasvatyāḥ sūktīramṛtalaharīkauśalaharīḥpibantyāḥ śarvāṇi śravaṇaculukābhyāmaviralam |camatkāraślāghācalitaśirasaḥ kuṇḍalagaṇojhaṇatkāraistāraiḥ prativacanamācaṣṭa iva te || 60||

देवीनां कुंडळनो अवाजहे शर्वाणी ! सरस्वतीनी मधुर वाणी अमृतनीलहरीथी पण चडी जाय छे। आ वाणीने कानरूपीपात्रथी तुं पीए छे अने प्रशंसा माटे तु मस्तकहलावे छे, ए समये तारां कुंडळो झणझणी ऊडेअने जाणे के ॐ कारना उच्चार करीने (बराबरएम कहीने ) पडघो पाडे छे।असौ नासावंशस्तुहिनगिरिवंशध्वजपटित्वदीयो नेदीयः फलतु फलमस्माकमुचितम् ।वहन्नन्तर्मुक्ताः शिशिरतरनिश्वासगलितंसमृद्ध्या यत्तासां बहिरपि च मुक्तामणिधरः ॥ ६१॥

devīnāṃ kuṃḍaḷano avājahe śarvāṇī ! sarasvatīnī madhura vāṇī amṛtanīlaharīthī paṇa caḍī jāya che| ā vāṇīne kānarūpīpātrathī tuṃ pīe che ane praśaṃsā māṭe tu mastakahalāve che, e samaye tārāṃ kuṃḍaḷo jhaṇajhaṇī ūḍeane jāṇe ke oṃ kāranā uccāra karīne (barābaraema kahīne ) paḍagho pāḍe che|asau nāsāvaṃśastuhinagirivaṃśadhvajapaṭitvadīyo nedīyaḥ phalatu phalamasmākamucitam |vahannantarmuktāḥ śiśirataraniśvāsagalitaṃsamṛddhyā yattāsāṃ bahirapi ca muktāmaṇidharaḥ || 61||

देवीनुं नाकहे हिमालयना वंशनी पताका, तारा नाकनुंआ टेरवुं अमने तरत ज फळ आपनार बनो;अथवाएनी अंदर तारा शीतळ उच्छवासथी मोती बने छेअने एमना डाबा नसकोरामां एटली समृद्धि छे के,एक मुक्तामणी बहार पण देखाय छे।प्रकृत्या रक्तायास्तव सुदति दन्तच्छदरुचेःप्रवक्ष्ये सादृश्यं जनयतु फलं विद्रुमलता ।न बिम्बं तद्बिम्बप्रतिफलनरागादरुणितंतुलामध्यारोढुं कथमिव विलज्जेत कलया ॥ ६२॥

devīnuṃ nākahe himālayanā vaṃśanī patākā, tārā nākanuṃā ṭeravuṃ amane tarata ja phaḷa āpanāra bano;athavāenī aṃdara tārā śītaḷa ucchavāsathī motī bane cheane emanā ḍābā nasakorāmāṃ eṭalī samṛddhi che ke,eka muktāmaṇī bahāra paṇa dekhāya che|prakṛtyā raktāyāstava sudati dantacchadaruceḥpravakṣye sādṛśyaṃ janayatu phalaṃ vidrumalatā |na bimbaṃ tadbimbapratiphalanarāgādaruṇitaṃtulāmadhyāroḍhuṃ kathamiva vilajjeta kalayā || 62||

देवीना होठहे सुंदर दांतवाळी (देवि), कुदरती रीते जलाल एवा तारा होठोनी शोभानी तुलना करे एवापदार्थोनां नाम हुं कहुं छुं। जो परवाळानी ( लाल )लालाशनुं प्रतिबिंख मात्र छे। ए सहेज पण तुलनाकरवामां आवतां शा माटे शरमाई न जाय ?स्मितज्योत्स्नाजालं तव वदनचन्द्रस्य पिबतांचकोराणामासीदतिरसतया चञ्चुजडिमा ।अतस्ते शीतांशोरमृतलहरीमम्लरुचयःपिबन्ति स्वच्छन्दं निशि निशि भृशं काञ्जिकधिया ॥ ६३॥

devīnā hoṭhahe suṃdara dāṃtavāḷī (devi), kudaratī rīte jalāla evā tārā hoṭhonī śobhānī tulanā kare evāpadārthonāṃ nāma huṃ kahuṃ chuṃ| jo paravāḷānī ( lāla )lālāśanuṃ pratibiṃkha mātra che| e saheja paṇa tulanākaravāmāṃ āvatāṃ śā māṭe śaramāī na jāya ?smitajyotsnājālaṃ tava vadanacandrasya pibatāṃcakorāṇāmāsīdatirasatayā cañcujaḍimā |ataste śītāṃśoramṛtalaharīmamlarucayaḥpibanti svacchandaṃ niśi niśi bhṛśaṃ kāñjikadhiyā || 63||

देवीनुं वदनतारा चंद्र जेवा मुखमांथी ( वरसती ) व्यापक,स्मितरूपी चांदनी अत्यंत मधुर छे अने तेने लीधेचकोर पक्षीओनी चांचो ( वधु पडतो रस पीवाथी )जड थई गई छे,एटले तेओ चंद्रना खाटा अमृतने(एनी लहेरीने) इच्छा प्रमाणे कांजी समजीने खूबपीए छे।अविश्रान्तं पत्युर्गुणगणकथाम्रेडनजपाजपापुष्पच्छाया तव जननि जिह्वा जयति सा ।यदग्रासीनायाः स्फटिकदृषदच्छच्छविमयीसरस्वत्या मूर्तिः परिणमति माणिक्यवपुषा ॥ ६४॥

devīnuṃ vadanatārā caṃdra jevā mukhamāṃthī ( varasatī ) vyāpaka,smitarūpī cāṃdanī atyaṃta madhura che ane tene līdhecakora pakṣīonī cāṃco ( vadhu paḍato rasa pīvāthī )jaḍa thaī gaī che,eṭale teo caṃdranā khāṭā amṛtane(enī laherīne) icchā pramāṇe kāṃjī samajīne khūbapīe che|aviśrāntaṃ patyurguṇagaṇakathāmreḍanajapājapāpuṣpacchāyā tava janani jihvā jayati sā |yadagrāsīnāyāḥ sphaṭikadṛṣadacchacchavimayīsarasvatyā mūrtiḥ pariṇamati māṇikyavapuṣā || 64||

देवीनी जीभहे जननि, पतिना अनेक गुणोनी कथा वारंवारअटक्या वगर गानारी तथा जासूदना पुष्प जेवा रंगभरी जीभ विजय पामे छे। स्फटिकना पथ्थर जेवुं स्वरूपधरावती सरस्वतीनुं शरीर आ जीभना आगळनाभाग पर होवाथी माणेकना शरीर जेवुं बनी जाय।रणे जित्वा दैत्यानपहृतशिरस्त्रैः कवचिभिर्-निवृत्तैश्चण्डांशत्रिपुरहरनिर्माल्यविमुखैः ।विशाखेन्द्रोपेन्द्रैः शशिविशदकर्पूरशकलाविलीयन्ते मातस्तव वदनताम्बूलकबलाः ॥ ६५॥

devīnī jībhahe janani, patinā aneka guṇonī kathā vāraṃvāraaṭakyā vagara gānārī tathā jāsūdanā puṣpa jevā raṃgabharī jībha vijaya pāme che| sphaṭikanā paththara jevuṃ svarūpadharāvatī sarasvatīnuṃ śarīra ā jībhanā āgaḷanābhāga para hovāthī māṇekanā śarīra jevuṃ banī jāya|raṇe jitvā daityānapahṛtaśirastraiḥ kavacibhir-nivṛttaiścaṇḍāṃśatripuraharanirmālyavimukhaiḥ |viśākhendropendraiḥ śaśiviśadakarpūraśakalāvilīyante mātastava vadanatāmbūlakabalāḥ || 65||

देवीना पाननो महिमाहे माता, लडाईना मेदानमां राक्षसोनेजीतीने एमना माथानां रक्षण करनार साधनो तथाबख्तरो (कवच) उतारी लईने पाछा फरेला स्कंद,इंद्रअने विष्णुने अने शिवजीना निर्माल्यनो ( पूजामां चडावेलोअमल वगेरेनो ) भाग चंडनो होवाथी मळतो नथी।परतु चंद्र जेवा स्वच्छ कपूरना कटका धरवता तथातारा मुखमां रहेला पानना कटका तेमा गहण करे छे,विपञ्च्या गायन्ती विविधमपदानं पशुपतेःत्वयारब्धे वक्तुं चलितशिरसा साधुवचने ।तदीयैर्माधुर्यैरपलपिततन्त्रीकलरवांनिजां वीणां वाणी निचुलयति चोलेन निभृतम् ॥ ६६॥

devīnā pānano mahimāhe mātā, laḍāīnā medānamāṃ rākṣasonejītīne emanā māthānāṃ rakṣaṇa karanāra sādhano tathābakhtaro (kavaca) utārī laīne pāchā pharelā skaṃda,iṃdraane viṣṇune ane śivajīnā nirmālyano ( pūjāmāṃ caḍāveloamala vagereno ) bhāga caṃḍano hovāthī maḷato nathī|paratu caṃdra jevā svaccha kapūranā kaṭakā dharavatā tathātārā mukhamāṃ rahelā pānanā kaṭakā temā gahaṇa kare che,vipañcyā gāyantī vividhamapadānaṃ paśupateḥtvayārabdhe vaktuṃ calitaśirasā sādhuvacane |tadīyairmādhuryairapalapitatantrīkalaravāṃnijāṃ vīṇāṃ vāṇī niculayati colena nibhṛtam || 66||

देवीनी वाणीसरस्वती (भगवान) शंकरनां विविध पराकमोनुंगान वीणा साथे करे छे, त्यारे तुं डोक हलावीनेबराबर छे एम कहेवानी शरूआत करे छे त्यारे तारीवाणीनी मधुरता आगळ वीणानो अवाज पणझंखवाई जाय छे आने तेथी सरस्वती पोतानी वीणानेदेखाय नही तेवी रीते कपडामां वींटी ले छे।कराग्रेण स्पृष्टं तुहिनगिरिणा वत्सलतयागिरीशेनोदस्तं मुहुरधरपानाकुलतया ।करग्राह्यं शम्भोर्मुखमुकुरवृन्तं गिरिसुतेकथङ्कारं ब्रूमस्तव चिबुकमौपम्यरहितम् ॥ ६७॥

devīnī vāṇīsarasvatī (bhagavāna) śaṃkaranāṃ vividha parākamonuṃgāna vīṇā sāthe kare che, tyāre tuṃ ḍoka halāvīnebarābara che ema kahevānī śarūāta kare che tyāre tārīvāṇīnī madhuratā āgaḷa vīṇāno avāja paṇajhaṃkhavāī jāya che āne tethī sarasvatī potānī vīṇānedekhāya nahī tevī rīte kapaḍāmāṃ vīṃṭī le che|karāgreṇa spṛṣṭaṃ tuhinagiriṇā vatsalatayāgirīśenodastaṃ muhuradharapānākulatayā |karagrāhyaṃ śambhormukhamukuravṛntaṃ girisutekathaṅkāraṃ brūmastava cibukamaupamyarahitam || 67||

देवीनी हडपचीतारी हडपचीने वात्सल्यथी हिमालय आंगळीथीअडकता हता अने हवे होठ पर च्रुंबन करवा माटेभगवान शंकर आकुळताथी ऊंची करे छे, हे पर्वत-राजनी पुत्री, तारा मुखरूपी अरीसानो ए छेडोभगवान शंकरना हाथथी ज ऊंचो करवा योग्य छे।हडपचीने कशानी उपमा ज आपी शकाय तेम नहोवाथी अमे एनुं वर्णन केवी रीते करीए ?भुजाश्लेषान् नित्यं पुरदमयितुः कण्टकवतीतव ग्रीवा धत्ते मुखकमलनालश्रियमियम् ।स्वतः श्वेता कालागुरुबहुलजम्बालमलिनामृणालीलालित्यम् वहति यदधो हारलतिका ॥ ६८॥

devīnī haḍapacītārī haḍapacīne vātsalyathī himālaya āṃgaḷīthīaḍakatā hatā ane have hoṭha para cruṃbana karavā māṭebhagavāna śaṃkara ākuḷatāthī ūṃcī kare che, he parvata-rājanī putrī, tārā mukharūpī arīsāno e cheḍobhagavāna śaṃkaranā hāthathī ja ūṃco karavā yogya che|haḍapacīne kaśānī upamā ja āpī śakāya tema nahovāthī ame enuṃ varṇana kevī rīte karīe ?bhujāśleṣān nityaṃ puradamayituḥ kaṇṭakavatītava grīvā dhatte mukhakamalanālaśriyamiyam |svataḥ śvetā kālāgurubahulajambālamalināmṛṇālīlālityam vahati yadadho hāralatikā || 68||

देवीनी डोकभगवान शंकरना (बे) हाथ वडे हंमेशां आलिंगनकरवाने लीधे रोमांच अनुभवती तारी डोक मुखरूपी कमळनीछे पण लांबा समय सुधी अगरुनो गाढ लेप करेवाथीमलिन देखाय छे अने तेनी नीचे हार पहेरेलो छे।गले रेखास्तिस्रो गतिगमकगीतैकनिपुणेविवाहव्यानद्धप्रगुणगुणसंख्याप्रतिभुवः ।विराजन्ते नानाविधमधुररागाकरभुवांत्रयाणां ग्रामाणां स्थितिनियमसीमान इव ते ॥ ६९॥

devīnī ḍokabhagavāna śaṃkaranā (be) hātha vaḍe haṃmeśāṃ āliṃganakaravāne līdhe romāṃca anubhavatī tārī ḍoka mukharūpī kamaḷanīche paṇa lāṃbā samaya sudhī agaruno gāḍha lepa karevāthīmalina dekhāya che ane tenī nīce hāra paherelo che|gale rekhāstisro gatigamakagītaikanipuṇevivāhavyānaddhapraguṇaguṇasaṃkhyāpratibhuvaḥ |virājante nānāvidhamadhurarāgākarabhuvāṃtrayāṇāṃ grāmāṇāṃ sthitiniyamasīmāna iva te || 69||

देवीना गळा परनी त्रण रेखाओगति,गमक अने गीतमां संपूण निपुण (एवी देवि)तारा कंठ पर (सौभाग्यशाळी ) त्रण रेखाओपडेली छे अने ते विवाहना समये बांधेला अनेकदेरीआवाळा सौभाग्यसूत्र जेवी छे। ते अनेक प्रकारनामधुर रागना आश्रयस्थान बनेला त्रण ग्रामना स्थिति,नियम अने सीमा जेवी शाभे छे। ( गति,गमक अनेगीत संगीतना त्रण प्रकारो छे। गति=संगीतना मार्गअने देशी नामना प्रकार। गमक=स्वरनुं कंपन,गीत=संगीतता शब्दो, ग्राम=संगीतना स्वरो, स्थिति,नियम अने सीमा ए संगीतना क्रम छे। )मृणालीमृद्वीनां तव भुजलतानां चतसृणांचतुर्भिः सौन्दर्यं सरसिजभवः स्तौति वदनैः ।नखेभ्यः सन्त्रस्यन् प्रथममथनादन्धकरिपो-श्चतुर्णां शीर्षाणां सममभयहस्तार्पणधिया ॥ ७०॥

devīnā gaḷā paranī traṇa rekhāogati,gamaka ane gītamāṃ saṃpūṇa nipuṇa (evī devi)tārā kaṃṭha para (saubhāgyaśāḷī ) traṇa rekhāopaḍelī che ane te vivāhanā samaye bāṃdhelā anekaderīāvāḷā saubhāgyasūtra jevī che| te aneka prakāranāmadhura rāganā āśrayasthāna banelā traṇa grāmanā sthiti,niyama ane sīmā jevī śābhe che| ( gati,gamaka anegīta saṃgītanā traṇa prakāro che| gati=saṃgītanā mārgaane deśī nāmanā prakāra| gamaka=svaranuṃ kaṃpana,gīta=saṃgītatā śabdo, grāma=saṃgītanā svaro, sthiti,niyama ane sīmā e saṃgītanā krama che| )mṛṇālīmṛdvīnāṃ tava bhujalatānāṃ catasṛṇāṃcaturbhiḥ saundaryaṃ sarasijabhavaḥ stauti vadanaiḥ |nakhebhyaḥ santrasyan prathamamathanādandhakaripo-ścaturṇāṃ śīrṣāṇāṃ samamabhayahastārpaṇadhiyā || 70||

देवीनी भुजाओ,अगाउ शिवजीए नखो वडे ( ब्रह्माना पांचमाशिरनुं) उच्छेदन कर्युं त्यारे गभराई गयेला ब्रह्माए(बाकीनां) चार मस्तकनी रक्षा माटे तारा अभयदानआपनार चार भुजना शरणमां पातानी बुद्धि समर्पणकरी हती अने कमळनी दांडी जेवा कोमळ तारी चारभुजाना सौंदर्य नी स्तुति ब्रह्मा चार मुखथी करे छे।नखानामुद्द्योतैर्नवनलिनरागं विहसतांकराणां ते कान्तिं कथय कथयामः कथमुमे ।कयाचिद्वा साम्यं भजतु कलया हन्त कमलंयदि क्रीडल्लक्ष्मीचरणतललाक्षारसछणम् ॥ ७१॥

devīnī bhujāo,agāu śivajīe nakho vaḍe ( brahmānā pāṃcamāśiranuṃ) ucchedana karyuṃ tyāre gabharāī gayelā brahmāe(bākīnāṃ) cāra mastakanī rakṣā māṭe tārā abhayadānaāpanāra cāra bhujanā śaraṇamāṃ pātānī buddhi samarpaṇakarī hatī ane kamaḷanī dāṃḍī jevā komaḷa tārī cārabhujānā sauṃdarya nī stuti brahmā cāra mukhathī kare che|nakhānāmuddyotairnavanalinarāgaṃ vihasatāṃkarāṇāṃ te kāntiṃ kathaya kathayāmaḥ kathamume |kayācidvā sāmyaṃ bhajatu kalayā hanta kamalaṃyadi krīḍallakṣmīcaraṇatalalākṣārasachaṇam || 71||

देवीना हाथहे उमा, तारा ( हाथना ) नखोनो प्रकाश नवाखीलेला कमळनी रताशनी मश्करी करे छे। आवाहाथना सौंदर्यनुं अमे केवी रीते वर्णन करीए तेअमने कहे। जो कीडा करती लक्ष्मी पाताना अळताथीकमळनी साथे अंशमात्र एनी तुलना थई शके।समं देवि स्कन्दद्विपवदनपीतं स्तनयुगंतवेदं नः खेदं हरतु सततं प्रस्नुतमुखम् ।यदालोक्याशङ्काकुलितहृदयो हासजनकःस्वकुम्भौ हेरम्बः परिमृशति हस्तेन झडिति ॥ ७२॥

devīnā hāthahe umā, tārā ( hāthanā ) nakhono prakāśa navākhīlelā kamaḷanī ratāśanī maśkarī kare che| āvāhāthanā sauṃdaryanuṃ ame kevī rīte varṇana karīe teamane kahe| jo kīḍā karatī lakṣmī pātānā aḷatāthīkamaḷanī sāthe aṃśamātra enī tulanā thaī śake|samaṃ devi skandadvipavadanapītaṃ stanayugaṃtavedaṃ naḥ khedaṃ haratu satataṃ prasnutamukham |yadālokyāśaṅkākulitahṛdayo hāsajanakaḥsvakumbhau herambaḥ parimṛśati hastena jhaḍiti || 72||

दैवीतु स्तनयुगलहे देवि, तारा सदाय (अमृत)झरता बन्नेस्तनो अमारो खेद हरी लो। कार्तिकेय अने गणेशएकसाथे स्तनपान करता होय त्यारे आ बन्नेस्तनने जोई न शकवाथी आकुळ बनेला हृदयवाळागणेश पाताना कुंभस्थळने हाथ वडे जलदी शोधीरह्या ( तमने ) हसावी रह्या छे। ( अर्थात्गणेशने देवीना कुंभस्थळ जेवा स्तनो जोई शंका जायअमू ते वक्षोजावमृतरसमाणिक्यकुतुपौन संदेहस्पन्दो नगपतिपताके मनसि नः ।पिबन्तौ तौ यस्मादविदितवधूसङ्गरसिकौकुमारावद्यापि द्विरदवदनक्रौञ्चदलनौ ॥ ७३॥

daivītu stanayugalahe devi, tārā sadāya (amṛta)jharatā bannestano amāro kheda harī lo| kārtikeya ane gaṇeśaekasāthe stanapāna karatā hoya tyāre ā bannestanane joī na śakavāthī ākuḷa banelā hṛdayavāḷāgaṇeśa pātānā kuṃbhasthaḷane hātha vaḍe jaladī śodhīrahyā ( tamane ) hasāvī rahyā che| ( arthātgaṇeśane devīnā kuṃbhasthaḷa jevā stano joī śaṃkā jāyaamū te vakṣojāvamṛtarasamāṇikyakutupauna saṃdehaspando nagapatipatāke manasi naḥ |pibantau tau yasmādaviditavadhūsaṅgarasikaukumārāvadyāpi dviradavadanakrauñcadalanau || 73||

हे हिमालयनी पताका, तारा आ स्तनो अमृत-रसना ( भरेला) माणेकना ( बनावेला ) कुप्पा (तेलभरवाना जूना जमानानां साधनो ) बाबतमांअमारा मनमां जराय शंका नथी; कारण के एमनुंस्तनपान करवाथी गणेश अने कार्तिकेय आजे पणकुंवारा ज रह्या छे,वहत्यम्ब स्तम्बेरमदनुजकुम्भप्रकृतिभिःसमारब्धां मुक्तामणिभिरमलां हारलतिकाम् ।कुचाभोगो बिम्बाधररुचिभिरन्तः शबलितांप्रतापव्यामिश्रां पुरदमयितुः कीर्तिमिव ते ॥ ७४॥

he himālayanī patākā, tārā ā stano amṛta-rasanā ( bharelā) māṇekanā ( banāvelā ) kuppā (telabharavānā jūnā jamānānāṃ sādhano ) bābatamāṃamārā manamāṃ jarāya śaṃkā nathī; kāraṇa ke emanuṃstanapāna karavāthī gaṇeśa ane kārtikeya āje paṇakuṃvārā ja rahyā che,vahatyamba stamberamadanujakumbhaprakṛtibhiḥsamārabdhāṃ muktāmaṇibhiramalāṃ hāralatikām |kucābhogo bimbādhararucibhirantaḥ śabalitāṃpratāpavyāmiśrāṃ puradamayituḥ kīrtimiva te || 74||

देवीनो हारहे माता,तारी छातीना भाग पर तें गजासुरनमस्तकरूपी कुंभस्थळमांथी नीकळेला मोतीओनीनिर्मल माळा पहेरी छे। एना उपर तारा होठनो(लाल) प्रकाश पडवाथी ते लाल देखाच छे। आनेलीधे तारी माळा जाणे के,भगवान शंकरनी प्रताप-शाळी कीर्ति जेवी छे।तव स्तन्यं मन्ये धरणिधरकन्ये हृदयतःपयःपारावारः परिवहति सारस्वतमिव ।दयावत्या दत्तं द्रविडशिशुरास्वाद्य तव यत्कवीनां प्रौढानामजनि कमनीयः कवयिता ॥ ७५॥

devīno hārahe mātā,tārī chātīnā bhāga para teṃ gajāsuranamastakarūpī kuṃbhasthaḷamāṃthī nīkaḷelā motīonīnirmala māḷā paherī che| enā upara tārā hoṭhano(lāla) prakāśa paḍavāthī te lāla dekhāca che| ānelīdhe tārī māḷā jāṇe ke,bhagavāna śaṃkaranī pratāpa-śāḷī kīrti jevī che|tava stanyaṃ manye dharaṇidharakanye hṛdayataḥpayaḥpārāvāraḥ parivahati sārasvatamiva |dayāvatyā dattaṃ draviḍaśiśurāsvādya tava yatkavīnāṃ prauḍhānāmajani kamanīyaḥ kavayitā || 75||

देवीना स्तन्यनो महिमाहे पर्वतराजनी कन्या, हुं मानुं छुं के, तारास्तनोमांथी दूधनो जे सागर वहे छे ते जाणे के,साक्षात्ज्ञान छे,ते दयाळु बनीने आ दूध आप्युं होवाथीतारा आ द्रविड (जातिना) बाळके (श्रीमद् शंकराचार्ये)प्रौढ कविओनी माफ्क मनोहर काव्य रच्युं छे।हरक्रोधज्वालावलिभिरवलीढेन वपुषागभीरे ते नाभीसरसि कृतसङ्गो मनसिजः ।समुत्तस्थौ तस्मादचलतनये धूमलतिकाजनस्तां जानीते तव जननि रोमावलिरिति ॥ ७६॥

devīnā stanyano mahimāhe parvatarājanī kanyā, huṃ mānuṃ chuṃ ke, tārāstanomāṃthī dūdhano je sāgara vahe che te jāṇe ke,sākṣātjñāna che,te dayāḷu banīne ā dūdha āpyuṃ hovāthītārā ā draviḍa (jātinā) bāḷake (śrīmad śaṃkarācārye)prauḍha kavionī māphka manohara kāvya racyuṃ che|harakrodhajvālāvalibhiravalīḍhena vapuṣāgabhīre te nābhīsarasi kṛtasaṅgo manasijaḥ |samuttasthau tasmādacalatanaye dhūmalatikājanastāṃ jānīte tava janani romāvaliriti || 76||

देवीनी रोमावलिहे पर्वत(राज)नी पुत्री, हे माता,(कामदहनसमये) भगवान शंकरना क्रोधनी ज्वाळाओथी लपेटा-येला शरीरवाळा कामदेवे तारी नाभिरूपी खूब ऊंडासरोवरमां डूबकी मारी; अने मनुष्य एम जणे छे केआने लीधे जे धुमाडानी सेर नीकळी ए ज तारीआ रोमावलि छे।यदेतत् कालिन्दीतनुतरतरङ्गाकृति शिवेकृशे मध्ये किंचिज्जननि तव यद्भाति सुधियाम् ।विमर्दादन्योऽन्यं कुचकलशयोरन्तरगतंतनूभूतं व्योम प्रविशदिव नाभिं कुहरिणीम् ॥ ७७॥

devīnī romāvalihe parvata(rāja)nī putrī, he mātā,(kāmadahanasamaye) bhagavāna śaṃkaranā krodhanī jvāḷāothī lapeṭā-yelā śarīravāḷā kāmadeve tārī nābhirūpī khūba ūṃḍāsarovaramāṃ ḍūbakī mārī; ane manuṣya ema jaṇe che keāne līdhe je dhumāḍānī sera nīkaḷī e ja tārīā romāvali che|yadetat kālindītanutarataraṅgākṛti śivekṛśe madhye kiṃcijjanani tava yadbhāti sudhiyām |vimardādanyo'nyaṃ kucakalaśayorantaragataṃtanūbhūtaṃ vyoma praviśadiva nābhiṃ kuhariṇīm || 77||

हे शिवे, हे माता, यमुनाना खूब पातळातरंगो जेवा आकार धरावती आ रोमावलि तारीपातळी केडना भागमां जराक देखाय छे ते सद्बुद्धिधरावनाराओने एवी लागे छे के जाणे तारा स्तनोरूपीकळशो एकबीजानी साथे धसावाने लीधे एमनी वच्चेरहेलु आकाश पातळुं बनी जईने नाभिरूपी गुफामांप्रवेशे छे।स्थिरो गङ्गावर्तः स्तनमुकुलरोमावलिलता-कलावालं कुण्डं कुसुमशरतेजोहुतभुजः ।रतेर्लीलागारं किमपि तव नाभिर्गिरिसुतेबिलद्वारं सिद्धेर्गिरिशनयनानां विजयते ॥ ७८॥

he śive, he mātā, yamunānā khūba pātaḷātaraṃgo jevā ākāra dharāvatī ā romāvali tārīpātaḷī keḍanā bhāgamāṃ jarāka dekhāya che te sadbuddhidharāvanārāone evī lāge che ke jāṇe tārā stanorūpīkaḷaśo ekabījānī sāthe dhasāvāne līdhe emanī vaccerahelu ākāśa pātaḷuṃ banī jaīne nābhirūpī guphāmāṃpraveśe che|sthiro gaṅgāvartaḥ stanamukularomāvalilatā-kalāvālaṃ kuṇḍaṃ kusumaśaratejohutabhujaḥ |raterlīlāgāraṃ kimapi tava nābhirgirisutebiladvāraṃ siddhergiriśanayanānāṃ vijayate || 78||

देवीनी नाभिहे पर्वत(राज)नी पुत्री,तारी नाभि जय पामेछे। एने आटला प्रकारनी उपमा आपी शकाय–गंगानां वमळ, स्तनरूपी विकसेलां पुष्पो धारण करनाररेमावलीनी लतानुं रेखाओवाळुं पात्र, कामदेवनातेजरूपी अग्निने धारण करनार ( हवनने ) कुंड, रतिनुंक्रीडास्थळ अथवा भगवान शंकरना जय माटे सिद्धिप्राप्त करवा ( तप करवा ) गुफानुं द्वार छे।निसर्गक्षीणस्य स्तनतटभरेण क्लमजुषोनमन्मूर्तेर्नारीतिलक शनकैस्त्रुट्यत इव ।चिरं ते मध्यस्य त्रुटिततटिनीतीरतरुणासमावस्थास्थेम्नो भवतु कुशलं शैलतनये ॥ ७९॥

devīnī nābhihe parvata(rāja)nī putrī,tārī nābhi jaya pāmeche| ene āṭalā prakāranī upamā āpī śakāya–gaṃgānāṃ vamaḷa, stanarūpī vikaselāṃ puṣpo dhāraṇa karanāraremāvalīnī latānuṃ rekhāovāḷuṃ pātra, kāmadevanātejarūpī agnine dhāraṇa karanāra ( havanane ) kuṃḍa, ratinuṃkrīḍāsthaḷa athavā bhagavāna śaṃkaranā jaya māṭe siddhiprāpta karavā ( tapa karavā ) guphānuṃ dvāra che|nisargakṣīṇasya stanataṭabhareṇa klamajuṣonamanmūrternārītilaka śanakaistruṭyata iva |ciraṃ te madhyasya truṭitataṭinītīrataruṇāsamāvasthāsthemno bhavatu kuśalaṃ śailatanaye || 79||

देवीना पेटनो मध्यभागहे पर्वत( राज )नी पुत्री, तारा (पेटना ) मध्य-भागनी सरखी अथवा सारी स्थितिमां रहो। आमध्यभाग कुदरती रीते ज पातळो छे अने स्तनरूपीकिनाराना भारथी थाकी जवाथी तारुं स्वरूप झूकीजाय छे अने तेने लीधे ते तारा नाभिना भाग पासेमाकृक झूकी पडता देखाय छे।कुचौ सद्यःस्विद्यत्तटघटितकूर्पासभिदुरौकषन्तौ दोर्मूले कनककलशाभौ कलयता ।तव त्रातुं भङ्गादलमिति वलग्नं तनुभुवात्रिधा नद्धं देवि त्रिवलि लवलीवल्लिभिरिव ॥ ८०॥

devīnā peṭano madhyabhāgahe parvata( rāja )nī putrī, tārā (peṭanā ) madhya-bhāganī sarakhī athavā sārī sthitimāṃ raho| āmadhyabhāga kudaratī rīte ja pātaḷo che ane stanarūpīkinārānā bhārathī thākī javāthī tāruṃ svarūpa jhūkījāya che ane tene līdhe te tārā nābhinā bhāga pāsemākṛka jhūkī paḍatā dekhāya che|kucau sadyaḥsvidyattaṭaghaṭitakūrpāsabhiduraukaṣantau dormūle kanakakalaśābhau kalayatā |tava trātuṃ bhaṅgādalamiti valagnaṃ tanubhuvātridhā naddhaṃ devi trivali lavalīvallibhiriva || 80||

देवीना पेटनी त्रण रेखाओहे देवि,तारी बगल धसावाने लीधे जलदी जलदीपरसेवा थवाथी किनारी परथी चोळीना छेडा फाटीजाय छे अने तेथी तारा सुवर्णना कळश जेवा चम-कता स्तनोना हालवाने लीधे तूटता बचाववा जोडाणनीजरूर छे एम मानीने कामदेवे (पेट ५२) एकमनोहर वेलने त्रेवडी करीने बांधी दीधी होयएम लागे छे।गुरुत्वं विस्तारं क्षितिधरपतिः पार्वति निजा-न्नितम्बादाच्छिद्य त्वयि हरणरूपेण निदधे ।अतस्ते विस्तीर्णो गुरुरयमशेषां वसुमतींनितम्बप्राग्भारः स्थगयति लघुत्वं नयति च ॥ ८१॥

devīnā peṭanī traṇa rekhāohe devi,tārī bagala dhasāvāne līdhe jaladī jaladīparasevā thavāthī kinārī parathī coḷīnā cheḍā phāṭījāya che ane tethī tārā suvarṇanā kaḷaśa jevā cama-katā stanonā hālavāne līdhe tūṭatā bacāvavā joḍāṇanījarūra che ema mānīne kāmadeve (peṭa 52) ekamanohara velane trevaḍī karīne bāṃdhī dīdhī hoyaema lāge che|gurutvaṃ vistāraṃ kṣitidharapatiḥ pārvati nijā-nnitambādācchidya tvayi haraṇarūpeṇa nidadhe |ataste vistīrṇo gururayamaśeṣāṃ vasumatīṃnitambaprāgbhāraḥ sthagayati laghutvaṃ nayati ca || 81||

देवीनी साथळहे पार्वति, पर्वतराज ( हिमालये ) पोतानीसाथळमांथी भारे विस्तार कापीने तने दायजारूपेआप्या, आने लीधे तारा साथळना आ विशाळविस्तारनो भार आखी पृथ्वीनी गतिने रोकी राखे छेतथा (तेना विस्तारनी सरखामणीमां ) पृथ्वी नानीलागे छे।करीन्द्राणां शुण्डान् कनककदलीकाण्डपटली-मुभाभ्यामूरुभ्यामुभयमपि निर्जित्य भवती ।सुवृत्ताभ्यां पत्युः प्रणतिकठिनाभ्यां गिरिसुतेविधिज्ञ्ये जानुभ्यां विबुधकरिकुम्भद्वयमसि ॥ ८२॥

devīnī sāthaḷahe pārvati, parvatarāja ( himālaye ) potānīsāthaḷamāṃthī bhāre vistāra kāpīne tane dāyajārūpeāpyā, āne līdhe tārā sāthaḷanā ā viśāḷavistārano bhāra ākhī pṛthvīnī gatine rokī rākhe chetathā (tenā vistāranī sarakhāmaṇīmāṃ ) pṛthvī nānīlāge che|karīndrāṇāṃ śuṇḍān kanakakadalīkāṇḍapaṭalī-mubhābhyāmūrubhyāmubhayamapi nirjitya bhavatī |suvṛttābhyāṃ patyuḥ praṇatikaṭhinābhyāṃ girisutevidhijñye jānubhyāṃ vibudhakarikumbhadvayamasi || 82||

देवीनां धूंटणहे पर्वत(राज )नी पुत्री, हे वेदोने जाणनारी,मोटा हाथीओनी सूंढने अने सुवर्णनी केळना थांभ-लाना समूहने तारां बंने धूंटण वडे जीती ले छे अनेपतिने प्रणाम करतां करतां सखत बनी गयेलां एवांबंने धूंटणो (जाणे) बीजा दिकपालरूपी हाथीओनांकुंभस्थळ छे।पराजेतुं रुद्रं द्विगुणशरगर्भौ गिरिसुतेनिषङ्गौ जङ्घे ते विषमविशिखो बाढमकृत ।यदग्रे दृश्यन्ते दशशरफलाः पादयुगली-नखाग्रच्छद्मानः सुरमकुटशाणैकनिशिताः ॥ ८३॥

devīnāṃ dhūṃṭaṇahe parvata(rāja )nī putrī, he vedone jāṇanārī,moṭā hāthīonī sūṃḍhane ane suvarṇanī keḷanā thāṃbha-lānā samūhane tārāṃ baṃne dhūṃṭaṇa vaḍe jītī le che anepatine praṇāma karatāṃ karatāṃ sakhata banī gayelāṃ evāṃbaṃne dhūṃṭaṇo (jāṇe) bījā dikapālarūpī hāthīonāṃkuṃbhasthaḷa che|parājetuṃ rudraṃ dviguṇaśaragarbhau girisuteniṣaṅgau jaṅghe te viṣamaviśikho bāḍhamakṛta |yadagre dṛśyante daśaśaraphalāḥ pādayugalī-nakhāgracchadmānaḥ suramakuṭaśāṇaikaniśitāḥ || 83||

देवीनी जंघाओहे पर्वत(राजनी पुत्री,कामदेव माटे तारीबंने जंधाओ ए रुद्रने जीतवा माटे बमणां तीरोथीभरेला कामदेवना ( बाणना ) भाथा जेवी छे। आबाणना भाथामां तारा बन्ने पगना नखना आगळनाभागने ढांकता होय एवा दस बाणना आगळनाभाग (जणाय) छे अने तेमने देवोना मुगटरूपीसराण ५र चढावीने अणीदार (तेजस्वी) बनावेला छे।श्रुतीनां मूर्धानो दधति तव यौ शेखरतयाममाप्येतौ मातः शिरसि दयया धेहि चरणौ ।ययोः पाद्यं पाथः पशुपतिजटाजूटतटिनीययोर्लाक्षालक्ष्मीररुणहरिचूडामणिरुचिः ॥ ८४॥

devīnī jaṃghāohe parvata(rājanī putrī,kāmadeva māṭe tārībaṃne jaṃdhāo e rudrane jītavā māṭe bamaṇāṃ tīrothībharelā kāmadevanā ( bāṇanā ) bhāthā jevī che| ābāṇanā bhāthāmāṃ tārā banne paganā nakhanā āgaḷanābhāgane ḍhāṃkatā hoya evā dasa bāṇanā āgaḷanābhāga (jaṇāya) che ane temane devonā mugaṭarūpīsarāṇa 5ra caḍhāvīne aṇīdāra (tejasvī) banāvelā che|śrutīnāṃ mūrdhāno dadhati tava yau śekharatayāmamāpyetau mātaḥ śirasi dayayā dhehi caraṇau |yayoḥ pādyaṃ pāthaḥ paśupatijaṭājūṭataṭinīyayorlākṣālakṣmīraruṇaharicūḍāmaṇiruciḥ || 84||

देवीना चरणोहे माता, तारां चरणो ऊंचा होवाथी वेदोनामस्तक उपर रहेला ए ज बे चरणोने दयाकरीने मारा मस्तक उपर मूक। तारा पग पूजवाथीझरतुं पाणी ए ज ( जाणे के) भगवान शंकरनीजटाना गुच्छामांथी नीकळती नदी (गंगा)एना आ पगनी नीचेना भागमां लगाडेला अळतानीचमक विष्णुना वाळमां धारण करेला लाल मणिनीचमक जेवी छे।नमोवाकं ब्रूमो नयनरमणीयाय पदयो-स्तवास्मै द्वन्द्वाय स्फुटरुचिरसालक्तकवते ।असूयत्यत्यन्तं यदभिहननाय स्पृहयतेपशूनामीशानः प्रमदवनकङ्केलितरवे ॥ ८५॥

devīnā caraṇohe mātā, tārāṃ caraṇo ūṃcā hovāthī vedonāmastaka upara rahelā e ja be caraṇone dayākarīne mārā mastaka upara mūka| tārā paga pūjavāthījharatuṃ pāṇī e ja ( jāṇe ke) bhagavāna śaṃkaranījaṭānā gucchāmāṃthī nīkaḷatī nadī (gaṃgā)enā ā paganī nīcenā bhāgamāṃ lagāḍelā aḷatānīcamaka viṣṇunā vāḷamāṃ dhāraṇa karelā lāla maṇinīcamaka jevī che|namovākaṃ brūmo nayanaramaṇīyāya padayo-stavāsmai dvandvāya sphuṭarucirasālaktakavate |asūyatyatyantaṃ yadabhihananāya spṛhayatepaśūnāmīśānaḥ pramadavanakaṅkelitarave || 85||

नयनने रमणीय लागता अने अळतानी पार-दर्शक कांतिथी चमकता बंने चरणोने प्रणाम हो; एमअमे कहीए छीए। ( आ चरणोथी बगीचामां तुंअशोक वृक्षने ठेस मारे छे अने तेथी एवी रीते ) आचरणोथी स्पर्श पामवा माटे भगवान शंकर ताराक्रीडाना बगीचामां अशोक वृक्षनी अदेखाई करे छे।मृषा कृत्वा गोत्रस्खलनमथ वैलक्ष्यनमितंललाटे भर्तारं चरणकमले ताडयति ते ।चिरादन्तःशल्यं दहनकृतमुन्मूलितवतातुलाकोटिक्वाणैः किलिकिलितमीशानरिपुणा ॥ ८६॥

nayanane ramaṇīya lāgatā ane aḷatānī pāra-darśaka kāṃtithī camakatā baṃne caraṇone praṇāma ho; emaame kahīe chīe| ( ā caraṇothī bagīcāmāṃ tuṃaśoka vṛkṣane ṭhesa māre che ane tethī evī rīte ) ācaraṇothī sparśa pāmavā māṭe bhagavāna śaṃkara tārākrīḍānā bagīcāmāṃ aśoka vṛkṣanī adekhāī kare che|mṛṣā kṛtvā gotraskhalanamatha vailakṣyanamitaṃlalāṭe bhartāraṃ caraṇakamale tāḍayati te |cirādantaḥśalyaṃ dahanakṛtamunmūlitavatātulākoṭikvāṇaiḥ kilikilitamīśānaripuṇā || 86||

इंद्रियोने जीतनार (तारा पतिने) तें चळाव्याहोवाथी तेमनुं कपाळ लज्जाथी नमी गयुं छे। अनेतेना पर तुं तारा चरणकमळथी प्रहार करे छे। काम-देवने भस्मीभूत करी निमूळ करी नाखवामां आव्योहोवाथी लांबा समयथी एना हृदयमां तीर खू चीगयुं होय एवी पीडा थती तारा झांझरनीधूधरीओना अवाजथी ( जाणे के) खिलखिलाट करीनेहसी रह्यो छे।हिमानीहन्तव्यं हिमगिरिनिवासैकचतुरौनिशायां निद्राणं निशि चरमभागे च विशदौ ।वरं लक्ष्मीपात्रं श्रियमतिसृजन्तौ समयिनांसरोजं त्वत्पादौ जननि जयतश्चित्रमिह किम् ॥ ८७॥

iṃdriyone jītanāra (tārā patine) teṃ caḷāvyāhovāthī temanuṃ kapāḷa lajjāthī namī gayuṃ che| anetenā para tuṃ tārā caraṇakamaḷathī prahāra kare che| kāma-devane bhasmībhūta karī nimūḷa karī nākhavāmāṃ āvyohovāthī lāṃbā samayathī enā hṛdayamāṃ tīra khū cīgayuṃ hoya evī pīḍā thatī tārā jhāṃjharanīdhūdharīonā avājathī ( jāṇe ke) khilakhilāṭa karīnehasī rahyo che|himānīhantavyaṃ himagirinivāsaikacaturauniśāyāṃ nidrāṇaṃ niśi caramabhāge ca viśadau |varaṃ lakṣmīpātraṃ śriyamatisṛjantau samayināṃsarojaṃ tvatpādau janani jayataścitramiha kim || 87||

हे जननि,तारा बंने चरणकमळ जय पामेएमां आश्चर्य शुं छे ! तारां चरणकमळ हिमा-लयमां ( पण) कुशळताथी रही शके छे, जयारे (कमळ)हिमथी नाश पामे छे, कमळ राते बिडाई जाय छे जयारेतारां चरणकमळ राते तथा दिवसे खीलेलां रहे छे।ते इष्ट लक्ष्मीना आधार छे; ज्यारे आ चरणकमळतारा भक्तोने अत्यंत लक्ष्मी आपे छे।पदं ते कीर्तीनां प्रपदमपदं देवि विपदांकथं नीतं सद्भिः कठिनकमठीकर्परतुलाम् ।कथं वा बाहुभ्यामुपयमनकाले पुरभिदायदादाय न्यस्तं दृषदि दयमानेन मनसा ॥ ८८॥

he janani,tārā baṃne caraṇakamaḷa jaya pāmeemāṃ āścarya śuṃ che ! tārāṃ caraṇakamaḷa himā-layamāṃ ( paṇa) kuśaḷatāthī rahī śake che, jayāre (kamaḷa)himathī nāśa pāme che, kamaḷa rāte biḍāī jāya che jayāretārāṃ caraṇakamaḷa rāte tathā divase khīlelāṃ rahe che|te iṣṭa lakṣmīnā ādhāra che; jyāre ā caraṇakamaḷatārā bhaktone atyaṃta lakṣmī āpe che|padaṃ te kīrtīnāṃ prapadamapadaṃ devi vipadāṃkathaṃ nītaṃ sadbhiḥ kaṭhinakamaṭhīkarparatulām |kathaṃ vā bāhubhyāmupayamanakāle purabhidāyadādāya nyastaṃ dṛṣadi dayamānena manasā || 88||

हे देवि,तारा चरणो कीर्तिओनां विशिष्टस्थानरूप छेअने त्यां आपत्ति रहेती नथी। शा माटे सत्पुरुषोएएने काचबानी पीठनी उपमा आपी हशे ? आचरणो एटला कामळ छे के विवाह समये भगवानशंकरे दयामय मनथी मुश्केलीथी ग्रहण करीने पथ्थरपर मूक्या हता।नखैर्नाकस्त्रीणां करकमलसंकोचशशिभि-स्तरूणां दिव्यानां हसत इव ते चण्डि चरणौ ।फलानि स्वःस्थेभ्यः किसलयकराग्रेण ददतांदरिद्रेभ्यो भद्रां श्रियमनिशमह्नाय ददतौ ॥ ८९॥

he devi,tārā caraṇo kīrtionāṃ viśiṣṭasthānarūpa cheane tyāṃ āpatti rahetī nathī| śā māṭe satpuruṣoeene kācabānī pīṭhanī upamā āpī haśe ? ācaraṇo eṭalā kāmaḷa che ke vivāha samaye bhagavānaśaṃkare dayāmaya manathī muśkelīthī grahaṇa karīne paththarapara mūkyā hatā|nakhairnākastrīṇāṃ karakamalasaṃkocaśaśibhi-starūṇāṃ divyānāṃ hasata iva te caṇḍi caraṇau |phalāni svaḥsthebhyaḥ kisalayakarāgreṇa dadatāṃdaridrebhyo bhadrāṃ śriyamaniśamahnāya dadatau || 89||

हे चंडि, तारा चरणो पाताना नख वडे कल्प-वृक्षोनी हांसी उडावे छे। आ नखो देवांगनाओनाहाथरूपी कमळोने ( नमस्कारथी ) बंध करवाने माटे(दस) चंद्र जेवा छे। कल्पवृक्ष ते स्वर्गमां रहेनारास्वावलंबी देवताओने पोताना पल्लवरूपी हाथनाआगळना भागोथी फळ आपे छे; परंतु तारा चरणोदरिद्रोने हमेशां तरत पुष्कळ धन आपे छे,ददाने दीनेभ्यः श्रियमनिशमाशानुसदृशी-ममन्दं सौन्दर्यप्रकरमकरन्दम् विकिरति ।तवास्मिन् मन्दारस्तबकसुभगे यातु चरणेनिमज्जन्मज्जीवः करणचरणः षट्चरणताम् ॥ ९०॥

he caṃḍi, tārā caraṇo pātānā nakha vaḍe kalpa-vṛkṣonī hāṃsī uḍāve che| ā nakho devāṃganāonāhātharūpī kamaḷone ( namaskārathī ) baṃdha karavāne māṭe(dasa) caṃdra jevā che| kalpavṛkṣa te svargamāṃ rahenārāsvāvalaṃbī devatāone potānā pallavarūpī hāthanāāgaḷanā bhāgothī phaḷa āpe che; paraṃtu tārā caraṇodaridrone hameśāṃ tarata puṣkaḷa dhana āpe che,dadāne dīnebhyaḥ śriyamaniśamāśānusadṛśī-mamandaṃ saundaryaprakaramakarandam vikirati |tavāsmin mandārastabakasubhage yātu caraṇenimajjanmajjīvaḥ karaṇacaraṇaḥ ṣaṭcaraṇatām || 90||

आ तारा चरणो मंदारवृक्षनां पुष्पोना गुच्छाजेवां सुंदर छे। मारा (पांच ज्ञानेंद्रिय अने एकअंतःकरणरूपी ) छ चरणवाळो आ जीव ( छपगवाळो भमरो ) बनीने तारा चरणोमां मग्न बनीजाव। तारा आ चरणो गरीबोने एमनी आशा प्रमाणेलक्ष्मी आप्या करे छे अने सौंदर्यराशिना परागनेखूब फेलावे छे।पदन्यासक्रीडापरिचयमिवारब्धुमनसःस्खलन्तस्ते खेलं भवनकलहंसा न जहति ।अतस्तेषां शिक्षां सुभगमणिमञ्जीररणित-च्छलादाचक्षाणं चरणकमलं चारुचरिते ॥ ९१॥

ā tārā caraṇo maṃdāravṛkṣanāṃ puṣponā gucchājevāṃ suṃdara che| mārā (pāṃca jñāneṃdriya ane ekaaṃtaḥkaraṇarūpī ) cha caraṇavāḷo ā jīva ( chapagavāḷo bhamaro ) banīne tārā caraṇomāṃ magna banījāva| tārā ā caraṇo garībone emanī āśā pramāṇelakṣmī āpyā kare che ane sauṃdaryarāśinā parāganekhūba phelāve che|padanyāsakrīḍāparicayamivārabdhumanasaḥskhalantaste khelaṃ bhavanakalahaṃsā na jahati |atasteṣāṃ śikṣāṃ subhagamaṇimañjīraraṇita-cchalādācakṣāṇaṃ caraṇakamalaṃ cārucarite || 91||

हे मनोहर चरित्रवाळी,एम लागे छे के ताराभवनमां (रहेला) राजहंसो चालती वखते तारीचालनो परिचय मेळववा तारी गतिनो त्याग करतानथी। ( तारी पाछळ तारी चालनुं अनुकरण करेछे।) अने तुं चाले छे त्यारे चरणकमळो परना मणिथीजडेलां झांझरो झणकार करतां होवाथी एअवाज एमने (जाणे के) चालवानुं शिक्षण आपीरह्यो छे।गतास्ते मञ्चत्वं द्रुहिणहरिरुद्रेश्वरभृतःशिवः स्वच्छच्छायाघटितकपटप्रच्छदपटः ।त्वदीयानां भासां प्रतिफलनरागारुणतयाशरीरी शृङ्गारो रस इव दृशां दोग्धि कुतुकम् ॥ ९२॥

he manohara caritravāḷī,ema lāge che ke tārābhavanamāṃ (rahelā) rājahaṃso cālatī vakhate tārīcālano paricaya meḷavavā tārī gatino tyāga karatānathī| ( tārī pāchaḷa tārī cālanuṃ anukaraṇa kareche|) ane tuṃ cāle che tyāre caraṇakamaḷo paranā maṇithījaḍelāṃ jhāṃjharo jhaṇakāra karatāṃ hovāthī eavāja emane (jāṇe ke) cālavānuṃ śikṣaṇa āpīrahyo che|gatāste mañcatvaṃ druhiṇaharirudreśvarabhṛtaḥśivaḥ svacchacchāyāghaṭitakapaṭapracchadapaṭaḥ |tvadīyānāṃ bhāsāṃ pratiphalanarāgāruṇatayāśarīrī śṛṅgāro rasa iva dṛśāṃ dogdhi kutukam || 92||

देवीनां गात्रोब्रह्मा, हरि,रुद्र अने ईश्वर वडे तारा पलंगनाचार पाया धारण करवामां आव्या छे। ( आ चारपाया ते मूलाधार,स्वाधिष्ठान, मणिपुर अने अना-हतचक्र। ) एना उपर शिव ए प्रकाशवाळी कपटरूपीमायानी चादर छे। ए चादर तारा प्रकाशनी झलकनेलीधे लालाश पडती लागे छे। आने लीधे एम लागेके, जाणे शृंगाररस साक्षात् बनीने दष्टिमां कुतूहलउत्पन्न करी रहो छे।अराला केशेषु प्रकृतिसरला मन्दहसितेशिरीषाभा चित्ते दृषदुपलशोभा कुचतटे ।भृशं तन्वी मध्ये पृथुरुरसिजारोहविषयेजगत्त्रातुं शम्भोर्जयति करुणा काचिदरुणा ॥ ९३॥

devīnāṃ gātrobrahmā, hari,rudra ane īśvara vaḍe tārā palaṃganācāra pāyā dhāraṇa karavāmāṃ āvyā che| ( ā cārapāyā te mūlādhāra,svādhiṣṭhāna, maṇipura ane anā-hatacakra| ) enā upara śiva e prakāśavāḷī kapaṭarūpīmāyānī cādara che| e cādara tārā prakāśanī jhalakanelīdhe lālāśa paḍatī lāge che| āne līdhe ema lāgeke, jāṇe śṛṃgārarasa sākṣāt banīne daṣṭimāṃ kutūhalautpanna karī raho che|arālā keśeṣu prakṛtisaralā mandahasiteśirīṣābhā citte dṛṣadupalaśobhā kucataṭe |bhṛśaṃ tanvī madhye pṛthururasijārohaviṣayejagattrātuṃ śambhorjayati karuṇā kācidaruṇā || 93||

(हे देवि) (तारा) केश कुदरती रीते ज लीसाहोवाथी वांकडिया छे, मुख पर स्मित छे,अंगोशिरीष जेवां चमकतां छे, स्तनोना छेडा पथ्थर जेवाकठोर छे,मध्यमा ( केडनो भाग) पातळो छे,साथळो विशाळ छे। आवी (जाणे के) शंभुनी लालाशपडती दया जगतना रक्षण माटे जय पामे छे।कलङ्कः कस्तूरी रजनिकरबिम्बं जलमयंकलाभिः कर्पूरैर्मरकतकरण्डं निबिडितम् ।अतस्त्वद्भोगेन प्रतिदिनमिदं रिक्तकुहरंविधिर्भूयो भूयो निबिडयति नूनं तव कृते ॥ ९४॥

(he devi) (tārā) keśa kudaratī rīte ja līsāhovāthī vāṃkaḍiyā che, mukha para smita che,aṃgośirīṣa jevāṃ camakatāṃ che, stanonā cheḍā paththara jevākaṭhora che,madhyamā ( keḍano bhāga) pātaḷo che,sāthaḷo viśāḷa che| āvī (jāṇe ke) śaṃbhunī lālāśapaḍatī dayā jagatanā rakṣaṇa māṭe jaya pāme che|kalaṅkaḥ kastūrī rajanikarabimbaṃ jalamayaṃkalābhiḥ karpūrairmarakatakaraṇḍaṃ nibiḍitam |atastvadbhogena pratidinamidaṃ riktakuharaṃvidhirbhūyo bhūyo nibiḍayati nūnaṃ tava kṛte || 94||

देवीना शृंगारनो करंडियो(हे देवि), चंद्रनु बिंब एक मरकत मणिनाबनावेला करंडिया जेवुं छे,एमां जे काळो डाध छे तेकस्तूरी छे। अने एनी चमकती कळाओ कपूर जेवी छे।बंनेने पाणीमां पीसीने तारा शृंगार माटे करंडियामांराखेल छे। दर रात्रिए ते वपराय छे आने ब्रह्माकरीने दिवसे तेने वारंवार भरे छे।पुरारातेरन्तःपुरमसि ततस्त्वच्चरणयोःसपर्यामर्यादा तरलकरणानामसुलभा ।तथा ह्येते नीताः शतमखमुखाः सिद्धिमतुलांतव द्वारोपान्तस्थितिभिरणिमाद्याभिरमराः ॥ ९५॥

devīnā śṛṃgārano karaṃḍiyo(he devi), caṃdranu biṃba eka marakata maṇinābanāvelā karaṃḍiyā jevuṃ che,emāṃ je kāḷo ḍādha che tekastūrī che| ane enī camakatī kaḷāo kapūra jevī che|baṃnene pāṇīmāṃ pīsīne tārā śṛṃgāra māṭe karaṃḍiyāmāṃrākhela che| dara rātrie te vaparāya che āne brahmākarīne divase tene vāraṃvāra bhare che|purārāterantaḥpuramasi tatastvaccaraṇayoḥsaparyāmaryādā taralakaraṇānāmasulabhā |tathā hyete nītāḥ śatamakhamukhāḥ siddhimatulāṃtava dvāropāntasthitibhiraṇimādyābhiramarāḥ || 95||

देवीना चरणनी पूजा(हे देवि), तुं भगवान शंकरना अंतःपुरनीराणी छे एटले तारा चरणनी संपूर्ण पूजा चंचळइंद्रिचावाळा ( मनुष्यो माटे ) सहेली नथी अने इंद्रजेमनी आगळ छे एवा देवाना समूह तारा द्रारनीपासे खडी रहेली अणिमा वगेरे अतुल सिद्धिओपहोंची जाय छे।कलत्रं वैधात्रं कतिकति भजन्ते न कवयःश्रियो देव्याः को वा न भवति पतिः कैरपि धनैः ।महादेवं हित्वा तव सति सतीनामचरमेकुचाभ्यामासङ्गः कुरवकतरोरप्यसुलभः ॥ ९६॥

devīnā caraṇanī pūjā(he devi), tuṃ bhagavāna śaṃkaranā aṃtaḥpuranīrāṇī che eṭale tārā caraṇanī saṃpūrṇa pūjā caṃcaḷaiṃdricāvāḷā ( manuṣyo māṭe ) sahelī nathī ane iṃdrajemanī āgaḷa che evā devānā samūha tārā drāranīpāse khaḍī rahelī aṇimā vagere atula siddhiopahoṃcī jāya che|kalatraṃ vaidhātraṃ katikati bhajante na kavayaḥśriyo devyāḥ ko vā na bhavati patiḥ kairapi dhanaiḥ |mahādevaṃ hitvā tava sati satīnāmacaramekucābhyāmāsaṅgaḥ kuravakatarorapyasulabhaḥ || 96||

देवीनुं पविव्रतविधातानी स्री सरस्वतीने शुं अनेक कविजनेभजता नथी ? अथवा कोण थोडुं पण धनवान बनीनेलक्ष्मीनो पति बनी जतो नथी ? परंतु हे सतीओमांश्रेष्ठ सति,महादेवने छोडीने तारा स्तनोनो संग तेकुरबक तरुने पण दुर्ल भ छे,गिरामाहुर्देवीं द्रुहिणगृहिणीमागमविदोहरेः पत्नीं पद्मां हरसहचरीमद्रितनयाम् ।तुरीया कापि त्वं दुरधिगमनिःसीममहिमामहामाया विश्वं भ्रमयसि परब्रह्ममहिषि ॥ ९७॥

devīnuṃ pavivratavidhātānī srī sarasvatīne śuṃ aneka kavijanebhajatā nathī ? athavā koṇa thoḍuṃ paṇa dhanavāna banīnelakṣmīno pati banī jato nathī ? paraṃtu he satīomāṃśreṣṭha sati,mahādevane choḍīne tārā stanono saṃga tekurabaka tarune paṇa durla bha che,girāmāhurdevīṃ druhiṇagṛhiṇīmāgamavidohareḥ patnīṃ padmāṃ harasahacarīmadritanayām |turīyā kāpi tvaṃ duradhigamaniḥsīmamahimāmahāmāyā viśvaṃ bhramayasi parabrahmamahiṣi || 97||

परब्रह्मनी पटराणीहे परब्रह्मनी पटराणी, शास्रोने जाणनाराओब्रह्मानी पत्नीने सरस्वती-वाग्देवी कहे छे, विष्णुनीपत्नीने पद्मा ( कमला ) कहे छे, महादेवनी पत्नीनेपार्वती कहे छे, परंतु तुं महामाया कोइ चोथी जछे। तारा महिमा असीम छे। तें सारा य विश्व-ने भ्रममां नाखी दीधुं छे अने तने जाणवानुंकठिन छे।कदा काले मातः कथय कलितालक्तकरसंपिबेयं विद्यार्थी तव चरणनिर्णेजनजलम् ।प्रकृत्या मूकानामपि च कविताकारणतयाकदा धत्ते वाणीमुखकमलताम्बूलरसताम् ॥ ९८॥

parabrahmanī paṭarāṇīhe parabrahmanī paṭarāṇī, śāsrone jāṇanārāobrahmānī patnīne sarasvatī-vāgdevī kahe che, viṣṇunīpatnīne padmā ( kamalā ) kahe che, mahādevanī patnīnepārvatī kahe che, paraṃtu tuṃ mahāmāyā koi cothī jache| tārā mahimā asīma che| teṃ sārā ya viśva-ne bhramamāṃ nākhī dīdhuṃ che ane tane jāṇavānuṃkaṭhina che|kadā kāle mātaḥ kathaya kalitālaktakarasaṃpibeyaṃ vidyārthī tava caraṇanirṇejanajalam |prakṛtyā mūkānāmapi ca kavitākāraṇatayākadā dhatte vāṇīmukhakamalatāmbūlarasatām || 98||

चरणना जलनो महिमाहे मा,ए बताव के एवो समय कयारे आवशेके,जयारे हुं एक विद्यार्थी तारा चरण पूजवाथीझरेलुं अने अळतो मिश्र थवाथी लाल बनेलुं जळ(चरणोदक) पीश ? आ चरणोदक-सरस्वतीना मुख-रूपी कमळमांथी नीकळेला पानना रस जेवो आरस जन्मथी मूंगाने पण कविता करवानी शक्तिआपे छे।सरस्वत्या लक्ष्म्या विधिहरिसपत्नो विहरतेरतेः पातिव्रत्यं शिथिलयति रम्येण वपुषा ।चिरं जीवन्नेव क्षपितपशुपाशव्यतिकरःपरानन्दाभिख्यम् रसयति रसं त्वद्भजनवान् ॥ ९९॥

caraṇanā jalano mahimāhe mā,e batāva ke evo samaya kayāre āvaśeke,jayāre huṃ eka vidyārthī tārā caraṇa pūjavāthījhareluṃ ane aḷato miśra thavāthī lāla baneluṃ jaḷa(caraṇodaka) pīśa ? ā caraṇodaka-sarasvatīnā mukha-rūpī kamaḷamāṃthī nīkaḷelā pānanā rasa jevo ārasa janmathī mūṃgāne paṇa kavitā karavānī śaktiāpe che|sarasvatyā lakṣmyā vidhiharisapatno viharaterateḥ pātivratyaṃ śithilayati ramyeṇa vapuṣā |ciraṃ jīvanneva kṣapitapaśupāśavyatikaraḥparānandābhikhyam rasayati rasaṃ tvadbhajanavān || 99||

देवीना भक्तनो महिमातारी भक्ति करनार मनुष्य सरस्वती अने लक्ष्मीबंनेने प्राप्र करीने ब्रह्मा अने विष्णुनी माफक एमनोस्वामी बनी जाय छे अने विहरे छे। वळी ते मनोहरशरीर प्राप्र करी रतिनां पातिव्रतने शिथिल करी नाखेछे ते पाताना संसारी जीवननां बंधनोमांथी मुक्तबनीने लांबा समय सुधी परम आनंदने रस-स्वाद ले छे।प्रदीपज्वालाभिर्दिवसकरनीराजनविधिःसुधासूतेश्चन्द्रोपलजललवैरर्घ्यरचना ।स्वकीयैरम्भोभिः सलिलनिधिसौहित्यकरणंत्वदीयाभिर्वाग्भिस्तव जननि वाचां स्तुतिरियम् ॥ १००॥

devīnā bhaktano mahimātārī bhakti karanāra manuṣya sarasvatī ane lakṣmībaṃnene prāpra karīne brahmā ane viṣṇunī māphaka emanosvāmī banī jāya che ane vihare che| vaḷī te manoharaśarīra prāpra karī ratināṃ pātivratane śithila karī nākheche te pātānā saṃsārī jīvananāṃ baṃdhanomāṃthī muktabanīne lāṃbā samaya sudhī parama ānaṃdane rasa-svāda le che|pradīpajvālābhirdivasakaranīrājanavidhiḥsudhāsūteścandropalajalalavairarghyaracanā |svakīyairambhobhiḥ salilanidhisauhityakaraṇaṃtvadīyābhirvāgbhistava janani vācāṃ stutiriyam || 100||

स्तोत्रना उपसंहा२हे जननि, तारी आपेली वाणीनी शक्तिने लीधेआ स्तुति करी छे,ए दीपकनी ज्योतिथी सूर्यनीआरती उतारवा जेवुं छे, चंद्रकांत मणिमांथी टप-कतां जलबिंदुओथी चंद्रने अर्ध्य आपवा जेवुं छेअथवा समुद्रनो सत्कार एना ज जलथी करवाजेवुं छे।समानीतः पद्भ्यां मणिमुकुरतामम्बरमणि-र्भयादन्तःस्तिमितकिरणश्रेणिमसृणः ।दधाति त्वद्वक्त्रंप्रतिफलनमश्रान्तविकचंनिरातङ्कं चन्द्रान्निजहृदयपङ्केरुहमिव ॥ १०१॥

stotranā upasaṃhā2he janani, tārī āpelī vāṇīnī śaktine līdheā stuti karī che,e dīpakanī jyotithī sūryanīāratī utāravā jevuṃ che, caṃdrakāṃta maṇimāṃthī ṭapa-katāṃ jalabiṃduothī caṃdrane ardhya āpavā jevuṃ cheathavā samudrano satkāra enā ja jalathī karavājevuṃ che|samānītaḥ padbhyāṃ maṇimukuratāmambaramaṇi-rbhayādantaḥstimitakiraṇaśreṇimasṛṇaḥ |dadhāti tvadvaktraṃpratiphalanamaśrāntavikacaṃnirātaṅkaṃ candrānnijahṛdayapaṅkeruhamiva || 101||

देवीनुं दर्पणआकाशनो मणि अर्थात् सूर्य तारा चरणो पासेहोवाथी दर्पण तरीके काम आपे छे,तारा मुखनाभयथी एणे पातानां किरणोना समूहने अंदर छुपावीलीधो होवाथी ते स्वच्छ छे अने तारा मुखनुं प्रति-बिंब एना हृदयकमळनी माफक हमेशां विकसितरहे छे अने चंद्रनो भय लागतो नथी।समुद्भूतस्थूलस्तनभरमुरश्चारु हसितंकटाक्षे कन्दर्पः कतिचन कदम्बद्युति वपुः ।हरस्य त्वद्भ्रान्तिं मनसि जनयाम् स्म विमलाभवत्या ये भक्ताः परिणतिरमीषामियमुमे ॥ १०२॥

devīnuṃ darpaṇaākāśano maṇi arthāt sūrya tārā caraṇo pāsehovāthī darpaṇa tarīke kāma āpe che,tārā mukhanābhayathī eṇe pātānāṃ kiraṇonā samūhane aṃdara chupāvīlīdho hovāthī te svaccha che ane tārā mukhanuṃ prati-biṃba enā hṛdayakamaḷanī māphaka hameśāṃ vikasitarahe che ane caṃdrano bhaya lāgato nathī|samudbhūtasthūlastanabharamuraścāru hasitaṃkaṭākṣe kandarpaḥ katicana kadambadyuti vapuḥ |harasya tvadbhrāntiṃ manasi janayām sma vimalābhavatyā ye bhaktāḥ pariṇatiramīṣāmiyamume || 102||

देवीनी व्यापकताहे उमे, उपर रहेला तारा स्थूल स्तनोना भार-वाळो छातीनो भाग,सुंदर हास्य अने कटाक्षमांकंदर्प अने कदंब वृक्षनी शोभावाळुं शरीर शिवनामनमां तारी चाद आपीने भ्रम उत्पन्न करे छे; कारण केतारा पवित्र भकतोना हृदयमां तारुं प्रतिबिबबराबर तारा जेवुं ज देखाय छे।निधे नित्यस्मेरे निरवधिगुणे नीतिनिपुणेनिराघातज्ञाने नियमपरचित्तैकनिलये ।नियत्या निर्मुक्ते निखिलनिगमान्तस्तुतिपदेनिरातङ्के नित्ये निगमय ममापि स्तुतिमिमाम् ॥ १०३॥

devīnī vyāpakatāhe ume, upara rahelā tārā sthūla stanonā bhāra-vāḷo chātīno bhāga,suṃdara hāsya ane kaṭākṣamāṃkaṃdarpa ane kadaṃba vṛkṣanī śobhāvāḷuṃ śarīra śivanāmanamāṃ tārī cāda āpīne bhrama utpanna kare che; kāraṇa ketārā pavitra bhakatonā hṛdayamāṃ tāruṃ pratibibabarābara tārā jevuṃ ja dekhāya che|nidhe nityasmere niravadhiguṇe nītinipuṇenirāghātajñāne niyamaparacittaikanilaye |niyatyā nirmukte nikhilanigamāntastutipadenirātaṅke nitye nigamaya mamāpi stutimimām || 103||

समर्पणसदाय हसमुखी,असीम गुणनी सागर,नीतिमां निपुण, निरतिशय ज्ञानवती,नियम परा-यण भक्तोना चित्तमां वसनारी,विधिना नियमोथीमुक्त,सर्व शास्रो जेना पदनी स्तुति करे छे एवीअभये, सनातनी,नित्ये मारी आ स्तुति स्वीकारकरीने मने तारा निगमोमां स्थान आप।॥ अत्रे श्रीमत्शंकराचार्य विरचित सौंदर्यलहरीनुंगुजराती भाषांतर संपूर्ण ॥॥ इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यस्यश्रीगोविन्दभगवत्पूज्यपादशिष्यस्यश्रीमच्छङ्करभगवतः कृतौ सौन्दर्यलहरी सम्पूर्णा॥ ॐ तत्सत् ॥

samarpaṇasadāya hasamukhī,asīma guṇanī sāgara,nītimāṃ nipuṇa, niratiśaya jñānavatī,niyama parā-yaṇa bhaktonā cittamāṃ vasanārī,vidhinā niyamothīmukta,sarva śāsro jenā padanī stuti kare che evīabhaye, sanātanī,nitye mārī ā stuti svīkārakarīne mane tārā nigamomāṃ sthāna āpa||| atre śrīmatśaṃkarācārya viracita sauṃdaryalaharīnuṃgujarātī bhāṣāṃtara saṃpūrṇa |||| iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasyaśrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasyaśrīmacchaṅkarabhagavataḥ kṛtau saundaryalaharī sampūrṇā|| oṃ tatsat ||