देवीस्तोत्रम् (प्रह्लादकृतं देवीभागवतान्तर्गतम्) Prahladakritam Devi Stotram

प्रह्लाद उवाच ।स्तौमि देवीं महामायां सृष्टिस्थित्यन्तकारिणीम् ।सर्वेषां जननीं शक्तिं भक्तानामभयङ्करीम् ॥ ३२॥

prahlāda uvāca |staumi devīṃ mahāmāyāṃ sṛṣṭisthityantakāriṇīm |sarveṣāṃ jananīṃ śaktiṃ bhaktānāmabhayaṅkarīm || 32||

व्यास उवाच ।इत्युक्त्वा विष्णुभक्तस्तु प्रह्लादः परमार्थवित् ।तुष्टाव जगतां धात्रीं कृताञ्जलिपुटस्तदा ॥ ३३॥

vyāsa uvāca |ityuktvā viṣṇubhaktastu prahlādaḥ paramārthavit |tuṣṭāva jagatāṃ dhātrīṃ kṛtāñjalipuṭastadā || 33||

मालासर्पवदाभाति यस्यां सर्वं चराचरम् ।सर्वाधिष्ठानरूपायै तस्यै ह्रीम्मूर्तये नमः ॥ ३४॥

mālāsarpavadābhāti yasyāṃ sarvaṃ carācaram |sarvādhiṣṭhānarūpāyai tasyai hrīmmūrtaye namaḥ || 34||

त्वत्तः सर्वमिदं विश्वं स्थावरं जङ्गमं तथा ।अन्ये निमित्तमात्रास्ते कर्तारस्तव निर्मिताः ॥ ३५॥

tvattaḥ sarvamidaṃ viśvaṃ sthāvaraṃ jaṅgamaṃ tathā |anye nimittamātrāste kartārastava nirmitāḥ || 35||

नमो देवि महामाये सर्वेषां जननी स्मृता ।को भेदस्तव देवेषु दैत्येषु स्वकृतेषु च ॥ ३६॥

namo devi mahāmāye sarveṣāṃ jananī smṛtā |ko bhedastava deveṣu daityeṣu svakṛteṣu ca || 36||

मातुः पुत्रेषु को भेदोऽप्यशुभेषु शुभेषु च ।तथैव देवेष्वस्मासु न कर्तव्यस्त्वयाधुना ॥ ३७॥

mātuḥ putreṣu ko bhedo'pyaśubheṣu śubheṣu ca |tathaiva deveṣvasmāsu na kartavyastvayādhunā || 37||

यादृशास्तादृशा मातः सुतास्ते दानवाः किल ।यतस्त्वं विश्वजननी पुराणेषु प्रकीर्तिता ॥ ३८॥

yādṛśāstādṛśā mātaḥ sutāste dānavāḥ kila |yatastvaṃ viśvajananī purāṇeṣu prakīrtitā || 38||

तेऽपि स्वार्थपरा नूनं यथैव वयमप्युत ।नान्तरं दैत्यसुरयोर्भेदोऽयं मोहसम्भवः ॥ ३९॥

te'pi svārthaparā nūnaṃ yathaiva vayamapyuta |nāntaraṃ daityasurayorbhedo'yaṃ mohasambhavaḥ || 39||

धनदारादिभोगेषु वयं सक्ता दिवानिशम् ।तथैव देवा देवेशि को भेदोऽसुरदेवयोः ॥ ४०॥

dhanadārādibhogeṣu vayaṃ saktā divāniśam |tathaiva devā deveśi ko bhedo'suradevayoḥ || 40||

तेऽपि कश्यपदायादा वयं तत्सम्भवाः किल ।कुतो विरोधसम्भूतिर्जाता मातस्तवाधुना ॥ ४१॥

te'pi kaśyapadāyādā vayaṃ tatsambhavāḥ kila |kuto virodhasambhūtirjātā mātastavādhunā || 41||

न तथा विहितं मातस्त्वयि सर्वसमुद्भवे ।साम्यतैव त्वया स्थाप्या देवेष्वस्मासु चैव हि ॥ ४२॥

na tathā vihitaṃ mātastvayi sarvasamudbhave |sāmyataiva tvayā sthāpyā deveṣvasmāsu caiva hi || 42||

गुणव्यतिकरात्सर्वे समुत्पन्नाः सुरासुराः ।गुणान्विता भवेयुस्ते कथं देहभृतोऽमराः ॥ ४३॥

guṇavyatikarātsarve samutpannāḥ surāsurāḥ |guṇānvitā bhaveyuste kathaṃ dehabhṛto'marāḥ || 43||

कामः क्रोधश्च लोभश्च सर्वदेहेषु संस्थिताः ।वर्तन्ते सर्वदा तस्मात् कोऽविरोधी भवेञ्चनः ॥ ४४॥

kāmaḥ krodhaśca lobhaśca sarvadeheṣu saṃsthitāḥ |vartante sarvadā tasmāt ko'virodhī bhaveñcanaḥ || 44||

त्वया मिथो विरोधोऽयं कल्पितः किल कौतुकात् ।मन्यामहे विभेदेन नूनं युद्धदिदृक्षया ॥ ४५॥

tvayā mitho virodho'yaṃ kalpitaḥ kila kautukāt |manyāmahe vibhedena nūnaṃ yuddhadidṛkṣayā || 45||

अन्यथा खलु भ्रातॄणां विरोधः कीदृशोऽनघे ।त्वं चेन्नेच्छसि चामुण्डे वीक्षितुं कलहं किल ॥ ४६॥

anyathā khalu bhrātṝṇāṃ virodhaḥ kīdṛśo'naghe |tvaṃ cennecchasi cāmuṇḍe vīkṣituṃ kalahaṃ kila || 46||

जानामि धर्मं धर्मज्ञे वेद्मि चाहं शतक्रतुम् ।तथापि कलहोऽस्माकं भोगार्थं देवि सर्वदा ॥ ४७॥

jānāmi dharmaṃ dharmajñe vedmi cāhaṃ śatakratum |tathāpi kalaho'smākaṃ bhogārthaṃ devi sarvadā || 47||

एकः कोऽपि न शास्तास्ति संसारे त्वां विनाम्बिके ।स्पृहावतस्तु कः कर्तुं क्षमते वचनं बुधः ॥ ४८॥

ekaḥ ko'pi na śāstāsti saṃsāre tvāṃ vināmbike |spṛhāvatastu kaḥ kartuṃ kṣamate vacanaṃ budhaḥ || 48||

देवासुरैरयं सिन्धुर्मथितः समये क्वचित् ।विष्णुना विहितो भेदः सुधारत्नच्छलेन वै ॥ ४९॥

devāsurairayaṃ sindhurmathitaḥ samaye kvacit |viṣṇunā vihito bhedaḥ sudhāratnacchalena vai || 49||

त्वयासौ कल्पितः शौरिः पालकत्वे जगद्गुरुः ।तेन लक्ष्मीः स्वयं लोभाद्गृहीतामरसुन्दरी ॥ ५०॥

tvayāsau kalpitaḥ śauriḥ pālakatve jagadguruḥ |tena lakṣmīḥ svayaṃ lobhādgṛhītāmarasundarī || 50||

ऐरावतस्तथेन्द्रेण पारिजातोऽथ कामधुक् ।उच्चैःश्रवाः सुरैः सर्वं गृहीतं वैष्णवेच्छया ॥ ५१॥

airāvatastathendreṇa pārijāto'tha kāmadhuk |uccaiḥśravāḥ suraiḥ sarvaṃ gṛhītaṃ vaiṣṇavecchayā || 51||

अनयं तादृशं कृत्वा जाता देवास्तु साधवः ।(अन्यायिनः सुरा नूनं पश्य त्वं धर्मलक्षणं। ।)।संस्थापिताः सुरा नूनं विष्णुना बहुमानिना ॥ ५२॥

anayaṃ tādṛśaṃ kṛtvā jātā devāstu sādhavaḥ |(anyāyinaḥ surā nūnaṃ paśya tvaṃ dharmalakṣaṇaṃ| |)|saṃsthāpitāḥ surā nūnaṃ viṣṇunā bahumāninā || 52||

नूनं दैत्याः पराभूवन्पश्य त्वं धर्मलक्षणम् ।क्व धर्मः कीदृशो धर्मः क्व कार्यं क्व च साधुता ॥ ५३॥

nūnaṃ daityāḥ parābhūvanpaśya tvaṃ dharmalakṣaṇam |kva dharmaḥ kīdṛśo dharmaḥ kva kāryaṃ kva ca sādhutā || 53||

कथयामि च कस्याग्रे सिद्धं मैमांसिकं मतम् ।तार्किका युक्तिवादज्ञा विधिज्ञा वेदवादकाः ॥ ५४॥

kathayāmi ca kasyāgre siddhaṃ maimāṃsikaṃ matam |tārkikā yuktivādajñā vidhijñā vedavādakāḥ || 54||

उक्ताः सकर्तृकं विश्वं विवदन्ते जडात्मकाः ।कर्ता भवति चेदस्मिन्संसारे वितते किल ॥ ५५॥

uktāḥ sakartṛkaṃ viśvaṃ vivadante jaḍātmakāḥ |kartā bhavati cedasminsaṃsāre vitate kila || 55||

विरोधः कीदृशस्तत्र चैककर्मणि वै मिथः ।वेदे नैकमतिः कस्माच्छास्त्रेष्वपि तथा पुनः ॥ ५६॥

virodhaḥ kīdṛśastatra caikakarmaṇi vai mithaḥ |vede naikamatiḥ kasmācchāstreṣvapi tathā punaḥ || 56||

नैकवाक्यं वचस्तेषामपि वेदविदां पुनः ।यतः स्वार्थपरं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ ५७॥

naikavākyaṃ vacasteṣāmapi vedavidāṃ punaḥ |yataḥ svārthaparaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam || 57||

निःस्पृहः कोऽपि संसारे न भवेन्न भविष्यति ।शशिनाथ गुरोर्भार्या हृता ज्ञात्वा बलादपि ॥ ५८॥

niḥspṛhaḥ ko'pi saṃsāre na bhavenna bhaviṣyati |śaśinātha gurorbhāryā hṛtā jñātvā balādapi || 58||

गौतमस्य तथेन्द्रेण जानता धर्मनिश्चयम् ।गुरुणानुजभार्या च भुक्ता गर्भवती बलात् ॥ ५९॥

gautamasya tathendreṇa jānatā dharmaniścayam |guruṇānujabhāryā ca bhuktā garbhavatī balāt || 59||

शप्तो गर्भगतो बालः कृतश्चान्धस्तथा पुनः ।विष्णुना च शिरश्छिन्नं राहोश्चक्रेण वै बलात् ॥ ६०॥

śapto garbhagato bālaḥ kṛtaścāndhastathā punaḥ |viṣṇunā ca śiraśchinnaṃ rāhoścakreṇa vai balāt || 60||

अपराधं विना कामं तदा सत्त्ववताम्बिके ।पौत्रो धर्मवतां शूरः सत्यव्रतपरायणः ॥ ६१॥

aparādhaṃ vinā kāmaṃ tadā sattvavatāmbike |pautro dharmavatāṃ śūraḥ satyavrataparāyaṇaḥ || 61||

यज्वा दानपतिः शान्तः सर्वज्ञः सर्वपूजकः ।कृत्वाथ वामनं रूपं हरिणा छलवेदिना ॥ ६२॥

yajvā dānapatiḥ śāntaḥ sarvajñaḥ sarvapūjakaḥ |kṛtvātha vāmanaṃ rūpaṃ hariṇā chalavedinā || 62||

वञ्चितोऽसौ बलिः सर्वं हृतं राज्यं पुरा किल ।तथापि देवान्धर्मस्थान्प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ ६३॥

vañcito'sau baliḥ sarvaṃ hṛtaṃ rājyaṃ purā kila |tathāpi devāndharmasthānpravadanti manīṣiṇaḥ || 63||

वदन्ति चाटुवादांश्च धर्मवादाज्जयं गताः ।एवं ज्ञात्वा जगन्मातर्यथेच्छसि तथा कुरु ॥ ६४॥

vadanti cāṭuvādāṃśca dharmavādājjayaṃ gatāḥ |evaṃ jñātvā jaganmātaryathecchasi tathā kuru || 64||

शरणा दानवाः सर्वे जहि वा रक्ष वा पुनः ।इति देवीभागवते चतुर्थस्कन्धे पञ्चदशाध्यायान्तर्गतंप्रह्लादकृतं देवीस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।देवीभागवतम् । स्कन्ध ४। अध्याय ५/३२६४॥देवीभागवतम् । स्कन्ध ४। अध्याय ५/३२-६४॥

śaraṇā dānavāḥ sarve jahi vā rakṣa vā punaḥ |iti devībhāgavate caturthaskandhe pañcadaśādhyāyāntargataṃprahlādakṛtaṃ devīstotraṃ sampūrṇam |devībhāgavatam | skandha 4| adhyāya 5/3264||devībhāgavatam | skandha 4| adhyāya 5/32-64||