मैथिलीमहोपनिषत् Maithili Mahopanishat

अथ मैथिलीमहोपनिषत् ।नित्यां निरञ्जनां शुद्धां रामाभिन्नां महेश्वरीम् ।मातरं मैथिलीं वन्दे गुणग्रामां रमारमाम् ॥ १॥

atha maithilīmahopaniṣat |nityāṃ nirañjanāṃ śuddhāṃ rāmābhinnāṃ maheśvarīm |mātaraṃ maithilīṃ vande guṇagrāmāṃ ramāramām || 1||

ॐ तत्सत् । रामरूपिणे परब्रह्मणे नमः । अथ हवैकदा रत्नसिंहासनेसमारूढां भगवतीं मैथिलीं लाट्यायनः कौञ्जायनः खाडायनोभलन्दनो विल्व ऐलाक्यस्तालुक्ष्य एते सप्त ऋषयः प्रेत्यतामूचुः ।भूर्भुवः स्वः । सप्तद्वीपा वसुमती । त्रयो लोकाः । अन्तरिक्षम् । सर्वेत्वयि निवसन्ति । आमोदः । प्रमोदः । विमोदः । सम्मोदः । सर्वांस्त्वंसन्धत्से । आञ्जनेयाय ब्रह्मविद्या प्रदात्रि धात्रित्वां सर्वे वयंप्रणमामहे प्रणमामहे ॥अथ हैनान्मैथिल्युवाच । वत्साः कुशलिनोऽदब्धासोऽरेपसः किं कामा यूयं प्रत्यपद्यध्वम् ॥ ते होचुर्मातर्मोक्षकामैः किं जाप्यं किं प्राप्यं किं ध्येयं किं विज्ञेयमित्येतत् सर्वं नो ब्रूहि ॥सोवाच । राम इत्यक्षर द्वयं जाप्यम् । रिं राम इत्यक्षर त्रयंजाप्यम् । रुं राम इत्यक्षर त्रयं जाप्यम् । रें राम इत्यक्षर त्रयंजाप्यम् । रैं राम इत्यक्षर त्रयं जाप्यम् । रों राम इत्यक्षरत्रयं जाप्यम् । एतदेव हि तारकम् । एतदेव हि बन्धनबन्धनम् ॥सार्द्धतिस्रो मात्रा ओमित्यत्र । इमानि त्र्यक्षराणि जपंस्तज्जपति ॥ त्रीणिवै दुःखानि । आध्यात्मिकमाधिदैविकमाधिभौतिकम् । इमानि त्र्यक्षराणिजपंस्तानि प्रणाशयति ॥ विष्णुलोकात्परे लोके साकेते शुभशंसिनि ।राजन्तं रामचन्द्रेति जपन् बन्धाद् विमुच्यते जपन् बन्धाद् विमुच्यते॥ इति प्रथमोपनिषत् ॥ १॥

oṃ tatsat | rāmarūpiṇe parabrahmaṇe namaḥ | atha havaikadā ratnasiṃhāsanesamārūḍhāṃ bhagavatīṃ maithilīṃ lāṭyāyanaḥ kauñjāyanaḥ khāḍāyanobhalandano vilva ailākyastālukṣya ete sapta ṛṣayaḥ pretyatāmūcuḥ |bhūrbhuvaḥ svaḥ | saptadvīpā vasumatī | trayo lokāḥ | antarikṣam | sarvetvayi nivasanti | āmodaḥ | pramodaḥ | vimodaḥ | sammodaḥ | sarvāṃstvaṃsandhatse | āñjaneyāya brahmavidyā pradātri dhātritvāṃ sarve vayaṃpraṇamāmahe praṇamāmahe ||atha hainānmaithilyuvāca | vatsāḥ kuśalino'dabdhāso'repasaḥ kiṃ kāmā yūyaṃ pratyapadyadhvam || te hocurmātarmokṣakāmaiḥ kiṃ jāpyaṃ kiṃ prāpyaṃ kiṃ dhyeyaṃ kiṃ vijñeyamityetat sarvaṃ no brūhi ||sovāca | rāma ityakṣara dvayaṃ jāpyam | riṃ rāma ityakṣara trayaṃjāpyam | ruṃ rāma ityakṣara trayaṃ jāpyam | reṃ rāma ityakṣara trayaṃjāpyam | raiṃ rāma ityakṣara trayaṃ jāpyam | roṃ rāma ityakṣaratrayaṃ jāpyam | etadeva hi tārakam | etadeva hi bandhanabandhanam ||sārddhatisro mātrā omityatra | imāni tryakṣarāṇi japaṃstajjapati || trīṇivai duḥkhāni | ādhyātmikamādhidaivikamādhibhautikam | imāni tryakṣarāṇijapaṃstāni praṇāśayati || viṣṇulokātpare loke sākete śubhaśaṃsini |rājantaṃ rāmacandreti japan bandhād vimucyate japan bandhād vimucyate|| iti prathamopaniṣat || 1||

परात्परतरो निखिलहेयप्रत्यनीकगुणाकरोजगदादिकारणममिततेजोराशिर्ब्रह्मादि देवैरप्युपास्यः स श्री भगवान्दाशरथिरेव प्राप्यो दाशरथिरेव प्राप्यः ॥ इति द्वितीयोपनिषत् ॥ २॥

parātparataro nikhilaheyapratyanīkaguṇākarojagadādikāraṇamamitatejorāśirbrahmādi devairapyupāsyaḥ sa śrī bhagavāndāśarathireva prāpyo dāśarathireva prāpyaḥ || iti dvitīyopaniṣat || 2||

सकलजगत्कारणबीजं भक्तवत्सलः स एव भगवांज्ञेयः स एवभगवांज्ञेयः ॥ इति तृतीयोपनिषत् ॥ ३॥

sakalajagatkāraṇabījaṃ bhaktavatsalaḥ sa eva bhagavāṃjñeyaḥ sa evabhagavāṃjñeyaḥ || iti tṛtīyopaniṣat || 3||

ते ह पुनरेनामूचुः । षट्स्वपि मन्त्रेषु कतमो मन्त्रो गरीयान् ।कमभिमन्त्र्य स्वकं कल्याणमभिपश्यामः । तन्नो ब्रूहि महेश्वरि ॥सोवाचैनान् । सर्व एव मन्त्राः सुखप्रदाः शुभप्रदाः क्षेमप्रदाधनप्रदाः । एकमक्षरमुच्चारितं सदाजन्मभिरर्जितानिमहापातकान्यपि विनाशयति । तत्रापि । षडक्षरो मन्त्रःसर्वोत्कृष्टः । आशुफलप्रदः । सर्वमेव वाञ्छितमभिपूरयति ।मोक्षार्थी मोक्षं लभते । स्वर्गार्थी च स्वर्गम् । पुत्रार्थी पुत्रम् ।धनार्थी धनम् । विद्यार्थी विद्याम् । यद्यत्कामयते सर्वमग्रतःस्थितमिवाभिपश्यति । ततः स एव सर्वोत्कृष्टः । स एव शिवकारणम् ।स एव जाप्यः ॥ इति चतुर्थौपनिषत् ॥ ४॥

te ha punarenāmūcuḥ | ṣaṭsvapi mantreṣu katamo mantro garīyān |kamabhimantrya svakaṃ kalyāṇamabhipaśyāmaḥ | tanno brūhi maheśvari ||sovācainān | sarva eva mantrāḥ sukhapradāḥ śubhapradāḥ kṣemapradādhanapradāḥ | ekamakṣaramuccāritaṃ sadājanmabhirarjitānimahāpātakānyapi vināśayati | tatrāpi | ṣaḍakṣaro mantraḥsarvotkṛṣṭaḥ | āśuphalapradaḥ | sarvameva vāñchitamabhipūrayati |mokṣārthī mokṣaṃ labhate | svargārthī ca svargam | putrārthī putram |dhanārthī dhanam | vidyārthī vidyām | yadyatkāmayate sarvamagrataḥsthitamivābhipaśyati | tataḥ sa eva sarvotkṛṣṭaḥ | sa eva śivakāraṇam |sa eva jāpyaḥ || iti caturthaupaniṣat || 4||

इममेव मनुं पूर्वं साकेतपतिर्मामिवोचत् । अहं हनुमते मम प्रियायप्रियतराय । सर्वेद वेदिने ब्रह्मणे । स वसिष्ठाय । स पराशराय ।स व्यासाय । स शुकाय । इत्येषोपनिषत् इत्येषा ब्रह्मविद्या ।तेह प्रणम्योचुः । कृतकृत्या वयम् । विदित्तवेदितव्याः । पूर्णकामाः ।संशयाद्वियुक्तः । त्वं हि मातर्नूनमस्माकं गुरुरस्माकं गुरुः ॥इति पञ्चम्युपनिषत् ॥ ५॥

imameva manuṃ pūrvaṃ sāketapatirmāmivocat | ahaṃ hanumate mama priyāyapriyatarāya | sarveda vedine brahmaṇe | sa vasiṣṭhāya | sa parāśarāya |sa vyāsāya | sa śukāya | ityeṣopaniṣat ityeṣā brahmavidyā |teha praṇamyocuḥ | kṛtakṛtyā vayam | vidittaveditavyāḥ | pūrṇakāmāḥ |saṃśayādviyuktaḥ | tvaṃ hi mātarnūnamasmākaṃ gururasmākaṃ guruḥ ||iti pañcamyupaniṣat || 5||

॥ इति वाल्मीकि संहिता पञ्चम अध्याय अन्तर्गत मैथिलीमहोपनिषद् समाप्ता ॥

|| iti vālmīki saṃhitā pañcama adhyāya antargata maithilīmahopaniṣad samāptā ||