गौर्युत्पत्तिवर्णनम् Gauryutpattivarnanam

(शिवरहस्यान्तर्गते ईशाख्ये)सुब्रह्मण्य उवाच ।यदा सती तनुं त्यक्त्वा योगेनैव स्वतेजसा ।सुमुहूर्ते सुदिवसे मेनागर्भे समाविशत् ॥ ७॥

(śivarahasyāntargate īśākhye)subrahmaṇya uvāca |yadā satī tanuṃ tyaktvā yogenaiva svatejasā |sumuhūrte sudivase menāgarbhe samāviśat || 7||

विचित्रशक्तिः सा देवी माया पशुपतेस्तदा ।तत्रैव दशमे मासि शुभलग्ने ग्रहैर्युते ॥ ८॥

vicitraśaktiḥ sā devī māyā paśupatestadā |tatraiva daśame māsi śubhalagne grahairyute || 8||

पञ्चग्रहेषूच्चगेषु तदा हिमवतो गृहे ।जज्ञे तत्र महादेवी तत्रासीदुत्सवो महान् ॥ ९॥

pañcagraheṣūccageṣu tadā himavato gṛhe |jajñe tatra mahādevī tatrāsīdutsavo mahān || 9||

देवास्तत्र समाजग्मुर्विष्णुब्रह्मादयः सुराः ।मरुतो वसवः साध्या गन्धर्वाश्च जगुः कलम् ॥ १०॥

devāstatra samājagmurviṣṇubrahmādayaḥ surāḥ |maruto vasavaḥ sādhyā gandharvāśca jaguḥ kalam || 10||

देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिरभूच्च खात् ।नृत्यन्त्यप्सरसो हृष्टास्तदा हिमवतो गृहे ॥ ११॥

devadundubhayo neduḥ puṣpavṛṣṭirabhūcca khāt |nṛtyantyapsaraso hṛṣṭāstadā himavato gṛhe || 11||

सोऽपि विश्राणयामास धनधान्यं गवां गणम् ।रत्नानि चैव वासांसि स ददौ शाम्भवेषु सः ॥ १२॥

so'pi viśrāṇayāmāsa dhanadhānyaṃ gavāṃ gaṇam |ratnāni caiva vāsāṃsi sa dadau śāmbhaveṣu saḥ || 12||

मुनयः पूजितास्तेन नारदाद्या महर्षयः ।विष्णुब्रह्मादिविबुधान् गन्धपुष्पैः समार्चयत् ॥ १३॥

munayaḥ pūjitāstena nāradādyā maharṣayaḥ |viṣṇubrahmādivibudhān gandhapuṣpaiḥ samārcayat || 13||

भक्ष्यैर्भोज्यैश्च वासोभिर्भूषणैर्मुदमादधत् ।जातकर्मादिकर्माणि चकार स गिरीश्वरः ॥ १४॥

bhakṣyairbhojyaiśca vāsobhirbhūṣaṇairmudamādadhat |jātakarmādikarmāṇi cakāra sa girīśvaraḥ || 14||

ययुः सन्तोषमतुलं मुदा ते विबुधर्षयः ।मेनया सहितां दृष्ट्वा पार्वतीं सूतिकागृहे ॥ १५॥

yayuḥ santoṣamatulaṃ mudā te vibudharṣayaḥ |menayā sahitāṃ dṛṣṭvā pārvatīṃ sūtikāgṛhe || 15||

उत्तानशयनां बालां नीलकुन्तलमूर्धजाम् ।पद्मपत्रेक्षणां चारु बिम्बोष्ठीं पद्मवक्त्रकाम् ॥ १६॥

uttānaśayanāṃ bālāṃ nīlakuntalamūrdhajām |padmapatrekṣaṇāṃ cāru bimboṣṭhīṃ padmavaktrakām || 16||

कम्बुकण्ठीं मृणालाभबाहुद्वयविराजिताम् ।रक्ताब्जाभसुहस्तां च नखचन्द्रयुताङ्गुलिम् ॥ १७॥

kambukaṇṭhīṃ mṛṇālābhabāhudvayavirājitām |raktābjābhasuhastāṃ ca nakhacandrayutāṅgulim || 17||

बालारम्भाभवृत्तोरुस्फिग्जङ्घाजघनावृताम् ।फुल्लपद्मभपादेन उत्तानेन विराजिताम् ॥ १८॥

bālārambhābhavṛttorusphigjaṅghājaghanāvṛtām |phullapadmabhapādena uttānena virājitām || 18||

द्वितीयासोमसङ्काशपादाम्बुनखावलिम् ।व्यालोलनयनां बालां सर्वभूषणभूषिताम् ॥ १९॥

dvitīyāsomasaṅkāśapādāmbunakhāvalim |vyālolanayanāṃ bālāṃ sarvabhūṣaṇabhūṣitām || 19||

रत्नग्रैवेयवलयैर्मुक्ताहारविराजिताम् ।भालमध्यालकालोलमुक्ताजालकभूषिताम् ॥ २०॥

ratnagraiveyavalayairmuktāhāravirājitām |bhālamadhyālakālolamuktājālakabhūṣitām || 20||

तिलकाढ्यमुखेन्दूत्थकर्णावलिकभूषिताम् ।रूषितां दिव्यगन्धेन दिव्यपुष्पैः सुरार्चिताम् ॥ २२॥

tilakāḍhyamukhendūtthakarṇāvalikabhūṣitām |rūṣitāṃ divyagandhena divyapuṣpaiḥ surārcitām || 22||

काञ्चीखचितमध्यां च क्षुद्रघण्टालसत्कटिम् ।पादनूपुर संरावजित क्रौञ्चवरस्वनाम् ॥ २३॥

kāñcīkhacitamadhyāṃ ca kṣudraghaṇṭālasatkaṭim |pādanūpura saṃrāvajita krauñcavarasvanām || 23||

दिव्यवासोभिराच्छन्नां लोलान्दोलनवीजिताम् ।देवपत्न्यः समागत्य शची स्वाहा स्वाधा रमा ॥ २४॥

divyavāsobhirācchannāṃ lolāndolanavījitām |devapatnyaḥ samāgatya śacī svāhā svādhā ramā || 24||

नीराजयन्ति तां देवीं दिव्यमङ्गलगायनैः ।रक्षां रक्षाकरीं तस्या राक्षसेभ्यस्तदा मुदा ॥ २५॥

nīrājayanti tāṃ devīṃ divyamaṅgalagāyanaiḥ |rakṣāṃ rakṣākarīṃ tasyā rākṣasebhyastadā mudā || 25||

रात्रौ रात्रौ पठन्ति स्म समवेता महर्षयः ।गायन्ति ललितं वल्गु मधुरं गायनास्तदा ॥ २६॥

rātrau rātrau paṭhanti sma samavetā maharṣayaḥ |gāyanti lalitaṃ valgu madhuraṃ gāyanāstadā || 26||

तद्गानेन च सा देवी विनिद्राति दिने दिने ।देवस्त्रियः ऊचुः ।अयि जगदम्ब कदम्बवनस्थित नीपविदीपितसौधयुतामृतवार्धितरङ्गित वातसुपोतक वीजितरत्नगणप्रभ लोलकडोलवरासन तात वितान सुवस्त्रमणीगणपुष्पविराजितफुल्लसुहल्लक लोलसमावृतमञ्चविकर्षणकूजितकम् ॥ २७॥

tadgānena ca sā devī vinidrāti dine dine |devastriyaḥ ūcuḥ |ayi jagadamba kadambavanasthita nīpavidīpitasaudhayutāmṛtavārdhitaraṅgita vātasupotaka vījitaratnagaṇaprabha lolakaḍolavarāsana tāta vitāna suvastramaṇīgaṇapuṣpavirājitaphullasuhallaka lolasamāvṛtamañcavikarṣaṇakūjitakam || 27||

घनरवरागसुरागविरागमृगावलि धूत सुचामरचन्द्रक वीजनवीजितमारुतसापधनावृत चन्द्रसमप्रभ धूततराकृति देवगजाङ्गनगीतमिदम् ॥ २८॥

ghanaravarāgasurāgavirāgamṛgāvali dhūta sucāmaracandraka vījanavījitamārutasāpadhanāvṛta candrasamaprabha dhūtatarākṛti devagajāṅganagītamidam || 28||

विश्रुतमणिगणभूषणकृतरव रिङ्खण झणझणरव वर घोषण निद्रित हर्षितधर्षितमेध सुचातकपोतकजातक भावुककल्पनशिल्पनजातसुसम्भ्रमदिग्गजसुद्विजगर्जन तोषस्तुतावितसर्वसुरावनपावनसुन्दर निर्जरदारकृतस्तुतिनिद्रितपर्वतबालमबालतनुप्रभभावितनतजनपोषितविश्रुत गीतमिदम् ॥ २९॥

viśrutamaṇigaṇabhūṣaṇakṛtarava riṅkhaṇa jhaṇajhaṇarava vara ghoṣaṇa nidrita harṣitadharṣitamedha sucātakapotakajātaka bhāvukakalpanaśilpanajātasusambhramadiggajasudvijagarjana toṣastutāvitasarvasurāvanapāvanasundara nirjaradārakṛtastutinidritaparvatabālamabālatanuprabhabhāvitanatajanapoṣitaviśruta gītamidam || 29||

एवं गीतेन तां बालां देव्यो निद्रापयन्त्यपि ।लालयन्ति स्त्रियः काश्चित्स्नापयन्ति मनोरमाः ॥ ३०॥

evaṃ gītena tāṃ bālāṃ devyo nidrāpayantyapi |lālayanti striyaḥ kāścitsnāpayanti manoramāḥ || 30||

भूषयन्ति तथा बालं तिलकैर्वेणिमण्डनैः ।पाययन्ति तथान्यास्ता धिक्कृतामृतमुत्तमम् ॥ ३१॥

bhūṣayanti tathā bālaṃ tilakairveṇimaṇḍanaiḥ |pāyayanti tathānyāstā dhikkṛtāmṛtamuttamam || 31||

दिने दिने महादेवीं तथा नीराजयन्त्यपि ।दुकूलवसनैश्चित्रैर्वासयन्ति स्त्रियोऽखिलाः ॥ ३२॥

dine dine mahādevīṃ tathā nīrājayantyapi |dukūlavasanaiścitrairvāsayanti striyo'khilāḥ || 32||

एवं तत्र महादेवीं पूजयन्ति सुराङ्गनाः ।तदा सा ववृधे बाला कला चान्द्रमसीव सा ॥ ३३॥

evaṃ tatra mahādevīṃ pūjayanti surāṅganāḥ |tadā sā vavṛdhe bālā kalā cāndramasīva sā || 33||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते सुब्रह्मण्यप्रोक्तं गौर्युत्पत्तिवर्णनं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । ईशाख्यः द्वादशमांशः । अध्यायः ९ गौर्युत्पत्तिः । १६८ ॥

|| iti śivarahasyāntargate subrahmaṇyaproktaṃ gauryutpattivarṇanaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | īśākhyaḥ dvādaśamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 9 gauryutpattiḥ | 168 ||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।ईशाख्यः द्वादशमांशः ।अध्यायः ९ गौर्युत्पत्तिः ।१-६८ ॥

– || śrīśivarahasyam |īśākhyaḥ dvādaśamāṃśaḥ |adhyāyaḥ 9 gauryutpattiḥ | 1-68 ||