देवीसिद्धपीठानि Devi Siddhapithas from Devi Bhagavatam

जनमेजय उवाचकानि स्थानानि तानि स्युः सिद्धपीठानि चानघ ।कति सङ्ख्यानि नामानि कानि तेषां च मे वद ॥ १॥

janamejaya uvācakāni sthānāni tāni syuḥ siddhapīṭhāni cānagha |kati saṅkhyāni nāmāni kāni teṣāṃ ca me vada || 1||

तत्र स्थितानां देवीनां नामानि च कृपाकर ।कृतार्थोऽहं भवे येन तद्वदाशु महामुने ॥ २॥

tatra sthitānāṃ devīnāṃ nāmāni ca kṛpākara |kṛtārtho'haṃ bhave yena tadvadāśu mahāmune || 2||

व्यास उवाचशृणु राजन्प्रवक्ष्यामि देवेपीठानि साम्प्ततम् ।येषां श्रवणमात्रेण पापहीनो भवेन्नरः ॥ ३॥

vyāsa uvācaśṛṇu rājanpravakṣyāmi devepīṭhāni sāmptatam |yeṣāṃ śravaṇamātreṇa pāpahīno bhavennaraḥ || 3||

येषु येषु च पीठेषूपास्येयं सिद्धिकाङ्क्षिभिः ।भूतिकामैरभिध्येया तानि वक्ष्यामि तत्त्वतः ॥ ४॥

yeṣu yeṣu ca pīṭheṣūpāsyeyaṃ siddhikāṅkṣibhiḥ |bhūtikāmairabhidhyeyā tāni vakṣyāmi tattvataḥ || 4||

वाराणस्यां विशालाक्षी गौरीमुखनिवासिनी ।क्षेत्रे वै नैमिषारण्ये प्रोक्ता सा लिङ्गधारिणी ॥ ५॥

vārāṇasyāṃ viśālākṣī gaurīmukhanivāsinī |kṣetre vai naimiṣāraṇye proktā sā liṅgadhāriṇī || 5||

प्रयागे ललिता प्रोक्ता कामुकी गन्धमादने ।मानसे कुमुदा प्रोक्ता दक्षिणे चोत्तरे तथा ॥ ६॥

prayāge lalitā proktā kāmukī gandhamādane |mānase kumudā proktā dakṣiṇe cottare tathā || 6||

विश्वकामा भगवती विश्वकामप्रपूरणी ।गोमन्ते गोमती देवी मन्दरे कामचारिणी ॥ ७॥

viśvakāmā bhagavatī viśvakāmaprapūraṇī |gomante gomatī devī mandare kāmacāriṇī || 7||

मदोत्कटा चैत्ररथे जयन्ती हस्तिनापुरे ।गौरी प्रोक्ता कान्यकुब्जे रम्भा तु मलयाचले ॥ ८॥

madotkaṭā caitrarathe jayantī hastināpure |gaurī proktā kānyakubje rambhā tu malayācale || 8||

एकाम्रपीठे सम्प्रोक्ता देवी सा कीर्तिमत्यपि ।विश्वे विश्वेश्वरीं प्राहुः पुरुहूतां च पुष्करे ॥ ९॥

ekāmrapīṭhe samproktā devī sā kīrtimatyapi |viśve viśveśvarīṃ prāhuḥ puruhūtāṃ ca puṣkare || 9||

केदारपीठे सम्प्रोक्ता देवी सन्मार्गदायिनी ।मन्दा हिमवतः पृष्ठे गोकर्णे भद्रकर्णिका ॥ १०॥

kedārapīṭhe samproktā devī sanmārgadāyinī |mandā himavataḥ pṛṣṭhe gokarṇe bhadrakarṇikā || 10||

स्थानेश्वरी भवानी तु बिल्वले बिल्वपत्रिका ।श्रीशैले माधवी प्रोक्ता भद्रा भद्रेश्वरे तथा ॥ ११॥

sthāneśvarī bhavānī tu bilvale bilvapatrikā |śrīśaile mādhavī proktā bhadrā bhadreśvare tathā || 11||

वराहशैले तु जया कमला कमलालये ।रुद्राणी रुद्रकोट्यां तु काली कालञ्जरे तथा ॥ १२॥

varāhaśaile tu jayā kamalā kamalālaye |rudrāṇī rudrakoṭyāṃ tu kālī kālañjare tathā || 12||

शालग्रामे महादेवी शिवलिङ्गे जलप्रिया ।महालिङ्गे तु कपिला माकोटे(मर्कोटे) मुकुटेश्वरी ॥ १३॥

śālagrāme mahādevī śivaliṅge jalapriyā |mahāliṅge tu kapilā mākoṭe(markoṭe) mukuṭeśvarī || 13||

मायापुर्यां कुमारी स्यात्सन्ताने ललिताम्बिका ।गंयायां मङ्गला प्रोक्ता विमला पुरुषोत्तमे ॥ १४॥

māyāpuryāṃ kumārī syātsantāne lalitāmbikā |gaṃyāyāṃ maṅgalā proktā vimalā puruṣottame || 14||

उत्पलाक्षी सहस्राक्षे हिरण्याक्षे महोत्पला ।विपाशायाममोघाक्षी पाडला(पाटला) पुण्ड्रवर्धने ॥ १५॥

utpalākṣī sahasrākṣe hiraṇyākṣe mahotpalā |vipāśāyāmamoghākṣī pāḍalā(pāṭalā) puṇḍravardhane || 15||

नारायणी सुपार्श्वे तु त्रिकुटे रुद्रसुन्दरी ।विपुले विपुला देवी कल्याणी मलयाचले ॥ १६॥

nārāyaṇī supārśve tu trikuṭe rudrasundarī |vipule vipulā devī kalyāṇī malayācale || 16||

सह्याद्रावकवीरा तु हरिश्चन्द्रे तु चन्द्रिका ।रमणा रामतीर्थे तु यमुनायां मृगावती ॥ १७॥

sahyādrāvakavīrā tu hariścandre tu candrikā |ramaṇā rāmatīrthe tu yamunāyāṃ mṛgāvatī || 17||

कोटवी कोटतीर्थे तु सुगन्धा माधवे वने ।गोदावर्यां त्रिसन्ध्या तु गङ्गाद्वारे रतिप्रिया ॥ १८॥

koṭavī koṭatīrthe tu sugandhā mādhave vane |godāvaryāṃ trisandhyā tu gaṅgādvāre ratipriyā || 18||

शिवकुण्डे शुभानन्दा नन्दिनी देविकातटे ।रुक्मिणी द्वारवत्यां तु राधा वृन्दावने वने ॥ १९॥

śivakuṇḍe śubhānandā nandinī devikātaṭe |rukmiṇī dvāravatyāṃ tu rādhā vṛndāvane vane || 19||

देवकी मथुरायां तु पाताले परमेश्वरी ।चित्रकूटे तथा सीता विन्ध्ये विन्ध्याधिवासिनी ॥ २०॥

devakī mathurāyāṃ tu pātāle parameśvarī |citrakūṭe tathā sītā vindhye vindhyādhivāsinī || 20||

करवीरे महालक्षीरुमा देवी विनायके ।आरोग्या वैद्यनाथे तु महाकाले महेश्वरी ॥ २१॥

karavīre mahālakṣīrumā devī vināyake |ārogyā vaidyanāthe tu mahākāle maheśvarī || 21||

अभयेत्युष्णतीर्थेषु नितम्बा विन्ध्यपर्वते ।माण्डव्ये माण्डवी नाम स्वाहा माहेश्वरीपुरे ॥ २२॥

abhayetyuṣṇatīrtheṣu nitambā vindhyaparvate |māṇḍavye māṇḍavī nāma svāhā māheśvarīpure || 22||

छगलण्डे(छागलाण्डे) प्रचण्डा तु चण्डीकामरकण्टके ।सोमेश्वरे वरारोहा प्रभासे पुष्करावती ॥ २३॥

chagalaṇḍe(chāgalāṇḍe) pracaṇḍā tu caṇḍīkāmarakaṇṭake |someśvare varārohā prabhāse puṣkarāvatī || 23||

देवमाता सरस्वत्यां पारावारातटे स्मृता ।महालये महाभागा पयोष्ण्यां पिङ्गलेश्वरी ॥ २४॥

devamātā sarasvatyāṃ pārāvārātaṭe smṛtā |mahālaye mahābhāgā payoṣṇyāṃ piṅgaleśvarī || 24||

सिंहिका कृतशौचे तु कार्तिके त्वतिशाङ्करी ।उत्पलावर्तके लोला सुभद्रा शोणसङ्गमे ॥ २५॥

siṃhikā kṛtaśauce tu kārtike tvatiśāṅkarī |utpalāvartake lolā subhadrā śoṇasaṅgame || 25||

माता सिद्धवने लक्ष्मीरनङ्गा भरताश्रमे ।जालन्धरे विश्वमुखी तारा किष्किन्धपर्वते ॥ २६॥

mātā siddhavane lakṣmīranaṅgā bharatāśrame |jālandhare viśvamukhī tārā kiṣkindhaparvate || 26||

देवदारुवने पुष्टिर्मेधा काश्मीरमण्डले ।भीमा देवी हिमाद्रौ तु तुष्टिर्विश्वेश्वरे तथा ॥ २७॥

devadāruvane puṣṭirmedhā kāśmīramaṇḍale |bhīmā devī himādrau tu tuṣṭirviśveśvare tathā || 27||

कपालमोचने शुद्धिर्माता कामावरोहणे ।शङ्खोद्धारे धरा (धारा) नाम धृतिः पिण्डारके तथा ॥ २८॥

kapālamocane śuddhirmātā kāmāvarohaṇe |śaṅkhoddhāre dharā (dhārā) nāma dhṛtiḥ piṇḍārake tathā || 28||

कला तु चन्द्रभागायामच्छोदे शिवधारिणी ।वेणायाममृता नाम बदर्यामुर्वशी तथा ॥ २९॥

kalā tu candrabhāgāyāmacchode śivadhāriṇī |veṇāyāmamṛtā nāma badaryāmurvaśī tathā || 29||

औषधिश्चोत्तरकुरौ कुशद्वीपे कुशोदका ।मन्मथा हेमकूटे तु कुमुदे सत्यवादिनी ॥ ३०॥

auṣadhiścottarakurau kuśadvīpe kuśodakā |manmathā hemakūṭe tu kumude satyavādinī || 30||

अश्वत्थे वन्दनीया तु निधिर्वैश्रवणालये ।गायत्री वेदवदने पार्वती शिवसन्निधौ ॥ ३१॥

aśvatthe vandanīyā tu nidhirvaiśravaṇālaye |gāyatrī vedavadane pārvatī śivasannidhau || 31||

देवलोके तथेन्द्राणी ब्रह्मास्येषु सरस्वती ।सूर्यबिम्बे प्रभा नाम मातॄणां वैष्णवी मता ॥ ३२॥

devaloke tathendrāṇī brahmāsyeṣu sarasvatī |sūryabimbe prabhā nāma mātṝṇāṃ vaiṣṇavī matā || 32||

अरुन्धती सतीनां तु रामासु च तिलोत्तमा ।चित्ते ब्रह्मकला नाम शक्तिः सर्वशरीरिणाम् ॥ ३३॥

arundhatī satīnāṃ tu rāmāsu ca tilottamā |citte brahmakalā nāma śaktiḥ sarvaśarīriṇām || 33||

इमान्यष्टशतानि स्युः पीठानि जनमेजय ।तत्सङ्ख्याकायस्तदीशान्यो देव्यश्च परिकीर्तिताः ॥ ३४॥

imānyaṣṭaśatāni syuḥ pīṭhāni janamejaya |tatsaṅkhyākāyastadīśānyo devyaśca parikīrtitāḥ || 34||

सतीदेव्यङ्गभूतानि पीठानि कथितानि च ।अन्यान्यपि प्रसङ्गेन यानि मुख्यानि भूतले ॥ ३५॥

satīdevyaṅgabhūtāni pīṭhāni kathitāni ca |anyānyapi prasaṅgena yāni mukhyāni bhūtale || 35||

यः स्मरेच्छृणुयाद्वापि नामाष्टशतमुत्तमम् ।सर्वपापविनिर्मुक्तो देवीलोकं परं व्रजेत् ॥ ३६॥

yaḥ smarecchṛṇuyādvāpi nāmāṣṭaśatamuttamam |sarvapāpavinirmukto devīlokaṃ paraṃ vrajet || 36||

एतेषु सर्वपीठेषु गच्छेद्यात्राविधानतः ।सन्तर्पयेच्च पित्रादीञ्छ्राद्धादीनि विधाय च ॥ ३७॥

eteṣu sarvapīṭheṣu gacchedyātrāvidhānataḥ |santarpayecca pitrādīñchrāddhādīni vidhāya ca || 37||

कुर्याच्च महतीं पूजां भगवत्या विधानतः ।क्षमापयेज्जगधात्रीं जगदम्बां मुहुर्मुहुः ॥ ३८॥

kuryācca mahatīṃ pūjāṃ bhagavatyā vidhānataḥ |kṣamāpayejjagadhātrīṃ jagadambāṃ muhurmuhuḥ || 38||

कृतकृत्यं स्वमात्मानं जानीयाज्जनमेजय ।भक्ष्यभोज्यादिभिः सर्वान्ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः ॥ ३९॥

kṛtakṛtyaṃ svamātmānaṃ jānīyājjanamejaya |bhakṣyabhojyādibhiḥ sarvānbrāhmaṇānbhojayettataḥ || 39||

सुवासिनीः कुमारीश्च बटुकादींस्तथा नृप ।तस्मिन्क्षेत्रे स्थिता ये तु चाण्डालाद्या अपि प्रभो ॥ ४०॥

suvāsinīḥ kumārīśca baṭukādīṃstathā nṛpa |tasminkṣetre sthitā ye tu cāṇḍālādyā api prabho || 40||

देवीरूपाः स्मृताः सर्वे पूजनीयास्ततो हि ते ।प्रतिग्रहादिकं सर्वं तेषु क्षेत्रेषु वर्जयेत् ॥ ४१॥

devīrūpāḥ smṛtāḥ sarve pūjanīyāstato hi te |pratigrahādikaṃ sarvaṃ teṣu kṣetreṣu varjayet || 41||

यथाशक्ति पुरश्चर्यां कुर्यान्मन्त्रस्य सत्तमः ।मायाबीजेन देवेशीं तत्तत्पीठाधिवासिनीम् ॥ ४२॥

yathāśakti puraścaryāṃ kuryānmantrasya sattamaḥ |māyābījena deveśīṃ tattatpīṭhādhivāsinīm || 42||

पूजयेदनिशं राजन् पुरश्चरणकृद्भवेत् ।वित्तशाठ्यं न कुर्वीत देवीभक्तिपरो नरः ॥ ४३॥

pūjayedaniśaṃ rājan puraścaraṇakṛdbhavet |vittaśāṭhyaṃ na kurvīta devībhaktiparo naraḥ || 43||

य एवं कुरुते यात्रां श्रीदेव्याः प्रीतमानसः ।सहस्रकल्पपर्यन्तं ब्रह्मलोके महत्तरे ॥ ४४॥

ya evaṃ kurute yātrāṃ śrīdevyāḥ prītamānasaḥ |sahasrakalpaparyantaṃ brahmaloke mahattare || 44||

वसन्ति पितरस्तस्य सोऽपि देवीपुरे तथा ।अन्ते(अन्ते) लब्ध्वा परं ज्ञानं भवेन्मुक्तो भवाम्बुधेः ॥ ४५॥

vasanti pitarastasya so'pi devīpure tathā |ante(ante) labdhvā paraṃ jñānaṃ bhavenmukto bhavāmbudheḥ || 45||

नामाष्टशतजापेन बहवः सिद्धतां गताः ।यत्रैतल्लिखितं साक्षात्पुस्तके वापि तिष्ठति ॥ ४६॥

nāmāṣṭaśatajāpena bahavaḥ siddhatāṃ gatāḥ |yatraitallikhitaṃ sākṣātpustake vāpi tiṣṭhati || 46||

ग्रहमारीभयादीनि तत्र नैव भवन्ति हि ।सौभाग्यं वर्धते नित्यं यथा पर्वणि वारिधिः ॥ ४७॥

grahamārībhayādīni tatra naiva bhavanti hi |saubhāgyaṃ vardhate nityaṃ yathā parvaṇi vāridhiḥ || 47||

न तस्य दुर्लभं किञ्चिन्नामाष्टशतजापिनः ।कृतकृत्यो भवेन्नूनं देवीभक्तिपरायणः ॥ ४८॥

na tasya durlabhaṃ kiñcinnāmāṣṭaśatajāpinaḥ |kṛtakṛtyo bhavennūnaṃ devībhaktiparāyaṇaḥ || 48||

नमन्ति देवतास्तं वै देवीरूपो हि स स्मृतः ।सर्वथा पूज्यन्ते देवैः किं पुनर्मनुजोत्तमैः ॥ ४९॥

namanti devatāstaṃ vai devīrūpo hi sa smṛtaḥ |sarvathā pūjyante devaiḥ kiṃ punarmanujottamaiḥ || 49||

श्राद्धकाले पठेदेतन्नामाष्टशतमुत्तमम् ।तृप्तास्तत्पितरः सर्वे प्रयान्ति परमां गतिम् ॥ ५०॥

śrāddhakāle paṭhedetannāmāṣṭaśatamuttamam |tṛptāstatpitaraḥ sarve prayānti paramāṃ gatim || 50||

इमानि मुक्तिक्षेत्राणि साक्षात्संविन्मयानि च ।सिद्धपीठानि राजेन्द्र संश्रयेन्मतिमान्नरः ॥ ५१॥

imāni muktikṣetrāṇi sākṣātsaṃvinmayāni ca |siddhapīṭhāni rājendra saṃśrayenmatimānnaraḥ || 51||

पृष्टं यत्तत्त्वया राजन्नुक्तं सर्वं महेशितुः ।रहस्यातिरहस्यं च किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ ५२॥

pṛṣṭaṃ yattattvayā rājannuktaṃ sarvaṃ maheśituḥ |rahasyātirahasyaṃ ca kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi || 52||

॥ इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणे सप्तमस्कन्धेदेवीपीठवर्णनं नाम त्रिंशोऽध्यायान्तर्गतं देवीसिद्धपीठानि ॥ ३०

|| iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe saptamaskandhedevīpīṭhavarṇanaṃ nāma triṃśo'dhyāyāntargataṃ devīsiddhapīṭhāni || 30