दत्तप्रार्थनातारावली Shri Datta Prarthana Taravali

दत्तात्रेय महामाय वेदगेय हतामय ।अनसूयात्रितनय ममापायं निवारय ॥ १॥

dattātreya mahāmāya vedageya hatāmaya |anasūyātritanaya mamāpāyaṃ nivāraya || 1||

नमो नमस्ते जगदेकनाथ । नमो नमस्ते सुपवित्रगाथ ।नमो नमस्ते जगतामधीश । नमो नमस्तेऽस्तु परावरेश ॥ २॥

namo namaste jagadekanātha | namo namaste supavitragātha |namo namaste jagatāmadhīśa | namo namaste'stu parāvareśa || 2||

त्वत्तोऽखिलं जातमिदं हि विश्वम् । त्वमेव सर्वं परिपासि विश्वम् ।त्वं शक्तितो धारयसीह विश्वम् । त्वमेव भो संहरसीश विश्वम् ॥ ३॥

tvatto'khilaṃ jātamidaṃ hi viśvam | tvameva sarvaṃ paripāsi viśvam |tvaṃ śaktito dhārayasīha viśvam | tvameva bho saṃharasīśa viśvam || 3||

त्वं जीवरूपेण हि सर्व विश्वम् । प्रविष्ट सञ्चेष्टयसे न विश्वम् ।स्वतन्त्रमत्राखिललोकबन्धो । कारुण्यसिन्धो परबोधसिन्धो ॥ ४॥

tvaṃ jīvarūpeṇa hi sarva viśvam | praviṣṭa sañceṣṭayase na viśvam |svatantramatrākhilalokabandho | kāruṇyasindho parabodhasindho || 4||

यो ब्रह्मरूपेण सृजत्यशेषम् । यो विष्णुरूपेण च पात्यशेषम् ।यो रुद्ररूपेण च हन्त्यशेषम् । दुर्गादिरूपैः शमयत्यशेषम् ॥ ५॥

yo brahmarūpeṇa sṛjatyaśeṣam | yo viṣṇurūpeṇa ca pātyaśeṣam |yo rudrarūpeṇa ca hantyaśeṣam | durgādirūpaiḥ śamayatyaśeṣam || 5||

यो देवतारूपधरोऽत्ति भागम् । यो वेदरूपोऽपि बिभर्ति यागम् ।योऽधीशरूपेण ददाति भोगम् । यो मौनिरूपेण तनोति योगम् ॥ ६॥

yo devatārūpadharo'tti bhāgam | yo vedarūpo'pi bibharti yāgam |yo'dhīśarūpeṇa dadāti bhogam | yo maunirūpeṇa tanoti yogam || 6||

गायन्ति यं नित्यमशेषवेदाः । यजन्ति नित्यं मुनयोऽस्तभेदाः ।ब्रह्मादिदेवा अपि यं नमन्ति । सर्वेऽपि ते लब्धहिता भवन्ति ॥ ७॥

gāyanti yaṃ nityamaśeṣavedāḥ | yajanti nityaṃ munayo'stabhedāḥ |brahmādidevā api yaṃ namanti | sarve'pi te labdhahitā bhavanti || 7||

यो धर्मसेतून्सुदृढान्बिभर्ति । नैकावतारान्समये बिभर्ति ।हत्वा खलान्योऽपि सतो बिभर्ति । यो भक्तकार्यं स्वयमातनोति ॥ ८॥

yo dharmasetūnsudṛḍhānbibharti | naikāvatārānsamaye bibharti |hatvā khalānyo'pi sato bibharti | yo bhaktakāryaṃ svayamātanoti || 8||

स त्वं नूनं देवदेवर्षिगेयो । दत्तात्रेयो भावगम्योऽस्यमेयः ।ध्येयः सर्वैर्योगिभिः सर्वमान्यः । कोऽन्यस्त्राता तारकोधीश धन्यः ॥ ९॥

sa tvaṃ nūnaṃ devadevarṣigeyo | dattātreyo bhāvagamyo'syameyaḥ |dhyeyaḥ sarvairyogibhiḥ sarvamānyaḥ | ko'nyastrātā tārakodhīśa dhanyaḥ || 9||

सजलजलदनीलो योऽनसूयात्रिबालोविनिहतनिजकालो योऽमलो दिव्यलीलः ॥अमलविपुलकीर्तिः सच्चिदानन्दमूर्तिर्हृतनिजभजकार्तिः पात्वसौ दिव्यमूर्तिः ॥ १०॥

sajalajaladanīlo yo'nasūyātribālovinihatanijakālo yo'malo divyalīlaḥ ||amalavipulakīrtiḥ saccidānandamūrtirhṛtanijabhajakārtiḥ pātvasau divyamūrtiḥ || 10||

भक्तानां वरदः सतां च परदः पापात्मनां दण्डदस्त्रस्तानामभयप्रदः कृतधियां सन्न्यासिनां मोक्षदः ॥रुग्णानामगदः पराकृतमदः स्वर्गार्थिनां स्वर्गदःस्वच्छन्दश्च वदोवदः परमुदो दद्यात्स नो बन्धदः ॥ ११॥

bhaktānāṃ varadaḥ satāṃ ca paradaḥ pāpātmanāṃ daṇḍadastrastānāmabhayapradaḥ kṛtadhiyāṃ sannyāsināṃ mokṣadaḥ ||rugṇānāmagadaḥ parākṛtamadaḥ svargārthināṃ svargadaḥsvacchandaśca vadovadaḥ paramudo dadyātsa no bandhadaḥ || 11||

निजकृपाकटाक्षनिरीक्षणाद्धरति यो निजदुःखमपि क्षणात् ।स वरदो वरदोषहरो हरो जयति यो यतियोगिगतिः परा ॥ १२॥

nijakṛpākaṭākṣanirīkṣaṇāddharati yo nijaduḥkhamapi kṣaṇāt |sa varado varadoṣaharo haro jayati yo yatiyogigatiḥ parā || 12||

अज्ञः प्राज्ञो भवति भवति न्यस्तधीश्चेत्क्षणेनप्राज्ञोऽप्यज्ञो भवति भवति व्यस्तधीश्चेत्क्षणेन ॥मत्र्योऽमत्र्यो भवति भवतः सत्कृपावीक्षणेनधन्यो मान्यस्त्रिजगति समः शम्भुना त्रीक्षणेन ॥ १३॥

ajñaḥ prājño bhavati bhavati nyastadhīścetkṣaṇenaprājño'pyajño bhavati bhavati vyastadhīścetkṣaṇena ||matryo'matryo bhavati bhavataḥ satkṛpāvīkṣaṇenadhanyo mānyastrijagati samaḥ śambhunā trīkṣaṇena || 13||

त्वत्तो भीतो देव वातोऽत्र वाति त्वत्तो भीतो भास्करोऽत्राप्युदेति ।त्वत्तो भीतो वर्षतीन्द्रोदवाहस्त्वत्तो भीतोऽग्निस्तथा हव्यवाहः ॥ १४॥

tvatto bhīto deva vāto'tra vāti tvatto bhīto bhāskaro'trāpyudeti |tvatto bhīto varṣatīndrodavāhastvatto bhīto'gnistathā havyavāhaḥ || 14||

भीतस्त्वत्तो धावतीशान्तकोऽत्रभीतस्त्वत्तोऽन्येऽपि तिष्ठन्ति कोऽत्र ॥मत्र्योऽमत्र्योऽन्येऽपि वा शासनं तेपाताले वाऽन्यत्र वाऽतिक्रमन्ते ॥ १५॥

bhītastvatto dhāvatīśāntako'trabhītastvatto'nye'pi tiṣṭhanti ko'tra ||matryo'matryo'nye'pi vā śāsanaṃ tepātāle vā'nyatra vā'tikramante || 15||

अग्निमेकं तृणं दग्धुं न शशाक त्वयार्पितम् ।वातोऽपि तृणमादातुं न शशाक त्वयार्पितम् ॥ १६॥

agnimekaṃ tṛṇaṃ dagdhuṃ na śaśāka tvayārpitam |vāto'pi tṛṇamādātuṃ na śaśāka tvayārpitam || 16||

विना तवाज्ञा न च वृक्षपर्णं चलत्यहो कोऽपि निमेषमेकम् ।कर्तुं समर्थो भुवने किमर्थं करोत्यहन्तां मनुजोऽवशस्ताम् ॥ १७॥

vinā tavājñā na ca vṛkṣaparṇaṃ calatyaho ko'pi nimeṣamekam |kartuṃ samartho bhuvane kimarthaṃ karotyahantāṃ manujo'vaśastām || 17||

पाषाणे कृष्णवर्णे कथमपि परितश्छिद्रहीने न जानेमण्डूकं जीवयस्यप्रतिहतमहिमाचिन्त्यसच्छक्तिजाने ॥काष्ठाश्माद्युत्थवृक्षांस्त्र्युदरकुहरगान्जारवीतांश्च गर्भान्नूनंविश्वम्भरेशावसि कृतपयसा दन्तहीनांस्तथार्भान् ॥ १८॥

pāṣāṇe kṛṣṇavarṇe kathamapi paritaśchidrahīne na jānemaṇḍūkaṃ jīvayasyapratihatamahimācintyasacchaktijāne ||kāṣṭhāśmādyutthavṛkṣāṃstryudarakuharagānjāravītāṃśca garbhānnūnaṃviśvambhareśāvasi kṛtapayasā dantahīnāṃstathārbhān || 18||

करोति सर्वस्य भवानपेक्षा कथं भवत्तोस्य भवेदुपेक्षा ।अथापि मूढः प्रकरोति तुच्छां सेवां तवोझ्झित्य च जीवितेच्छाम् ॥ १९॥

karoti sarvasya bhavānapekṣā kathaṃ bhavattosya bhavedupekṣā |athāpi mūḍhaḥ prakaroti tucchāṃ sevāṃ tavojhjhitya ca jīvitecchām || 19||

द्वेष्यः प्रियो वा न च तेऽस्ति कश्चित् त्वं वर्तसे सर्वसमोऽथ दुश्चित् ।त्वामन्यथा भावयति स्वदोषान्निर्दोषतायां तव वेदघोषः ॥ २०॥

dveṣyaḥ priyo vā na ca te'sti kaścit tvaṃ vartase sarvasamo'tha duścit |tvāmanyathā bhāvayati svadoṣānnirdoṣatāyāṃ tava vedaghoṣaḥ || 20||

गृह्णासि नो कस्यचिदीश पुण्यं गृह्णासि नो कस्यचिदप्यपुण्यम् ।क्रियाफलं मास्य च कर्तृभावं सृजस्यविद्वेत्ति न च स्वभावम् ॥ २१॥

gṛhṇāsi no kasyacidīśa puṇyaṃ gṛhṇāsi no kasyacidapyapuṇyam |kriyāphalaṃ māsya ca kartṛbhāvaṃ sṛjasyavidvetti na ca svabhāvam || 21||

मातुः शिशोर्दुर्गुणनाशनाय न ताडने निर्दयता न दोषः ।तथा नियन्तुर्गुणदोषयोस्ते न दुष्टहत्याऽदयता न दोषः ॥ २२॥

mātuḥ śiśordurguṇanāśanāya na tāḍane nirdayatā na doṣaḥ |tathā niyanturguṇadoṣayoste na duṣṭahatyā'dayatā na doṣaḥ || 22||

दुर्गादिरूपैर्महिषासुराद्यान् रामादिरूपैरपि रावणाद्यान् ।अनेकहिंसादिकपापयुक्तान् क्रूरान्सदाचारकथावियुक्तान् ॥ २३॥

durgādirūpairmahiṣāsurādyān rāmādirūpairapi rāvaṇādyān |anekahiṃsādikapāpayuktān krūrānsadācārakathāviyuktān || 23||

स्वपापनाशार्थमनेककल्पान्यास्यन्त एतान्निरयानकल्पान् ।स्वकीयमुक्तौ निजशस्त्रकृत्तान्कृत्वा भवान्द्या(धा)मनयत्सुपूतान् ॥ २४॥

svapāpanāśārthamanekakalpānyāsyanta etānnirayānakalpān |svakīyamuktau nijaśastrakṛttānkṛtvā bhavāndyā(dhā)manayatsupūtān || 24||

याऽपाययत्स्तन्यमिषाद्विषं सा लेभे गतिं मात्रुचितां दयालुः ।त्वत्तोपरः को निजकार्यसक्तस्त्वमेव नित्यं ह्यभिमानमुक्तः ॥ २५॥

yā'pāyayatstanyamiṣādviṣaṃ sā lebhe gatiṃ mātrucitāṃ dayāluḥ |tvattoparaḥ ko nijakāryasaktastvameva nityaṃ hyabhimānamuktaḥ || 25||

नो कार्यं करणं च ते परगते लिङ्गं कला नापि तेविज्ञाता त्वदमेय नान्य इति ते तत्त्वं प्रसिद्धं श्रुतेः ॥नेशस्ते जनिताधिकः सम उतान्यः कश्चनास्ति प्रभुर्दत्तात्रेय गुरो निजामरतरो त्वं सत्यमेको विभुः ॥ २६॥

no kāryaṃ karaṇaṃ ca te paragate liṅgaṃ kalā nāpi tevijñātā tvadameya nānya iti te tattvaṃ prasiddhaṃ śruteḥ ||neśaste janitādhikaḥ sama utānyaḥ kaścanāsti prabhurdattātreya guro nijāmarataro tvaṃ satyameko vibhuḥ || 26||

भोगार्थं सृजसीति कोऽपि वदति क्रीडार्थमित्थं परेते केच्छास्ति समाप्तकाम महिमानं नो विदुर्हीतरे ॥केपीदं सदसद्वदन्त्वितरथा वामास्तु मेतत्कथापन्था मे श्रुतिदर्शितस्तव पदप्राप्त्यै सुखोऽन्ये वृथा ॥ २७॥

bhogārthaṃ sṛjasīti ko'pi vadati krīḍārthamitthaṃ parete kecchāsti samāptakāma mahimānaṃ no vidurhītare ||kepīdaṃ sadasadvadantvitarathā vāmāstu metatkathāpanthā me śrutidarśitastava padaprāptyai sukho'nye vṛthā || 27||

सोऽनन्यभक्तोऽस्य तु पर्युपासको नित्याभियुक्तो यमुपैत्यभेदतः ।तत्प्रीतयेऽसौ भवतात्समर्थनातारावली तत्पदभक्तिभावना ॥ २८॥

so'nanyabhakto'sya tu paryupāsako nityābhiyukto yamupaityabhedataḥ |tatprītaye'sau bhavatātsamarthanātārāvalī tatpadabhaktibhāvanā || 28||

इति श्रीवासुदेवानन्दसरस्वतीविरचिता प्रार्थनातारावली सम्पूर्णा ।

iti śrīvāsudevānandasarasvatīviracitā prārthanātārāvalī sampūrṇā |