दत्तात्मपूजास्तोत्रम् Datta Atmapuja Stotram

श्रीगणेशाय नमः ॥श्रीः । अथ प्रबोधः ।अजितामृत योगनिद्रिताच्युत शक्तेः स्वकृतातिमोहित ।द्युमुखे श्रुतिबन्दिगीततो भगवञ्जागृहि जागृहि त्र्यधीट् ॥ १॥

śrīgaṇeśāya namaḥ ||śrīḥ | atha prabodhaḥ |ajitāmṛta yoganidritācyuta śakteḥ svakṛtātimohita |dyumukhe śrutibandigītato bhagavañjāgṛhi jāgṛhi tryadhīṭ || 1||

अथ ध्यानम् ।यतोऽस्य जनताद्यज स्ववशमाय आद्यो विभुःस्वराट् सकलविद्गुरुः स सुखसच्चिदात्मा प्रभुः ।असंसृतिरूप उज्झितमलोऽमुमैक्याप्तयेनिवर्त्य नयनं निषेधविधिवाक्यतश्चिन्तये ॥ २॥

atha dhyānam |yato'sya janatādyaja svavaśamāya ādyo vibhuḥsvarāṭ sakalavidguruḥ sa sukhasaccidātmā prabhuḥ |asaṃsṛtirūpa ujjhitamalo'mumaikyāptayenivartya nayanaṃ niṣedhavidhivākyataścintaye || 2||

अथ वाहनम् ।कार्याक्षमान्वीक्ष्य पृथग्युतान्वा योऽनुप्रविश्यापि विभुर्निजांशात् ।निन्ये प्रभुत्वं हि महन्मखांस्तमुपाह्वये त्रीशमवन्यचित्तः ॥ ३॥

atha vāhanam |kāryākṣamānvīkṣya pṛthagyutānvā yo'nupraviśyāpi vibhurnijāṃśāt |ninye prabhutvaṃ hi mahanmakhāṃstamupāhvaye trīśamavanyacittaḥ || 3||

अथासनम् ।अनेजज्जवीयो हृदोऽप्याप्नुवन्नो सुराः पूर्वमर्शत्पराञ्चोऽपि तिष्ठत् ।परान्धावतोऽत्येति यद्व्यसनं ते त्र्यधीशाऽर्पितं चित्तमस्तान्यवृत्ति ॥ ४॥

athāsanam |anejajjavīyo hṛdo'pyāpnuvanno surāḥ pūrvamarśatparāñco'pi tiṣṭhat |parāndhāvato'tyeti yadvyasanaṃ te tryadhīśā'rpitaṃ cittamastānyavṛtti || 4||

अथ पाद्यम् ।राहोः शीर्षादौपचारिकभिदा विष्णो पदं त्रीश तेप्रत्यक्त्वाच्च निसर्गशुद्धमपि सन् मायांशतोऽशुद्धवत् ।भातं मूढधिया तदर्थममलं ज्ञानामृतं यत्नतोध्यामत्रेऽत्र हिरण्मये विनिहितं पाद्यं गृहाणात्मभ ॥ ५॥

atha pādyam |rāhoḥ śīrṣādaupacārikabhidā viṣṇo padaṃ trīśa tepratyaktvācca nisargaśuddhamapi san māyāṃśato'śuddhavat |bhātaṃ mūḍhadhiyā tadarthamamalaṃ jñānāmṛtaṃ yatnatodhyāmatre'tra hiraṇmaye vinihitaṃ pādyaṃ gṛhāṇātmabha || 5||

अथार्ग्यम् ।देवाचार्यप्रसादप्रजनितसुरसम्पत्तिसद्रत्नजातश्रेण्याढ्ये मञ्जुलेऽस्मिन्नतितरविमले भाजने वै विशाले ।धृतभजनजलाद्वेष्टृताद्यर्थजालेस्वर्घ्यं सम्पादितं ते त्र्यधिप परम भोः स्वीकुरुष्वाप्तकाम ॥ ६॥

athārgyam |devācāryaprasādaprajanitasurasampattisadratnajātaśreṇyāḍhye mañjule'sminnatitaravimale bhājane vai viśāle |dhṛtabhajanajalādveṣṭṛtādyarthajālesvarghyaṃ sampāditaṃ te tryadhipa parama bhoḥ svīkuruṣvāptakāma || 6||

अथाचनम् ।विधिवच्छ्रवणादि यत्कृतं ते त्र्यधिपा भव मे प्रसीद शम्भो ।द्विदविधावरणाम्बु तेऽर्पितं सत्कृपयाऽऽचमनं कुरुष्व तेन ॥ ७॥

athācanam |vidhivacchravaṇādi yatkṛtaṃ te tryadhipā bhava me prasīda śambho |dvidavidhāvaraṇāmbu te'rpitaṃ satkṛpayā''camanaṃ kuruṣva tena || 7||

अथ स्नानम् ।प्रवचनादिसुदुर्लभता श्रुतेस्त्र्यधिपते त इह श्रुतिविश्रुते ।परमभक्तिसुशीतलसज्जलं वपुषि सिक्तमथाप्लुतयेऽस्त्वलम् ॥ ८॥

atha snānam |pravacanādisudurlabhatā śrutestryadhipate ta iha śrutiviśrute |paramabhaktisuśītalasajjalaṃ vapuṣi siktamathāplutaye'stvalam || 8||

अथ वस्त्रम् ।यत्किञ्चिज्जगति त्रीश तत्त्वयाऽऽवास्यमीश ते ।वस्त्रत्वेनार्पितं तेन परानन्दार्हतास्तु मे ॥ ९॥

atha vastram |yatkiñcijjagati trīśa tattvayā''vāsyamīśa te |vastratvenārpitaṃ tena parānandārhatāstu me || 9||

अथ यज्ञसूत्रम् ।यद्ब्रह्मसूत्रं त्रिवृतं कृत्वा समन्त्रं त्रिप सस्वन्त्रम् ।दत्तं सुमित्रं भजते न चात्र सन्त्रसुपात्रं कुरुमाऽन्यतन्त्रम् ॥ १०॥

atha yajñasūtram |yadbrahmasūtraṃ trivṛtaṃ kṛtvā samantraṃ tripa sasvantram |dattaṃ sumitraṃ bhajate na cātra santrasupātraṃ kurumā'nyatantram || 10||

अथ चन्दनम् ।आह्लादनं चन्दनमुच्यते तत्सत्यर्तरूपं न ततः परं ते ।प्रेष्ठं त्र्यधीशागुण तेन नूनमालेपनं ते प्रकरोमि भक्त्या ॥ ११॥

atha candanam |āhlādanaṃ candanamucyate tatsatyartarūpaṃ na tataḥ paraṃ te |preṣṭhaṃ tryadhīśāguṇa tena nūnamālepanaṃ te prakaromi bhaktyā || 11||

अथ पुष्पम् ।भगवंस्त्र्यधिप प्रददामि मुदे सुमनः सुमनः सकलार्थविदे ।खलु तुभ्यममूल्यमघौघभिदे सुमनः सुमनस्कमनन्यहृदे ॥ १२॥

atha puṣpam |bhagavaṃstryadhipa pradadāmi mude sumanaḥ sumanaḥ sakalārthavide |khalu tubhyamamūlyamaghaughabhide sumanaḥ sumanaskamananyahṛde || 12||

अथ धूपः ।योगानलेऽत्र बलदर्पपरिग्रहाहङ्काराभिलाषममताप्रतिघांश्च दग्ध्वा ।धूपोऽयमुत्तमतमोऽर्पित आर्यशान्तिद्वारा त्र्यधीश पदपर्यवसाय्यसौ ते ॥ १३॥

atha dhūpaḥ |yogānale'tra baladarpaparigrahāhaṅkārābhilāṣamamatāpratighāṃśca dagdhvā |dhūpo'yamuttamatamo'rpita āryaśāntidvārā tryadhīśa padaparyavasāyyasau te || 13||

अथ दीपः ।सोऽहम्भावप्रोज्वलज्ज्ञानदीपो मूलाज्ञानध्वान्तसम्पातहृत्यै ।स्थेयान्भास्वाँश्छाश्वतस्त्रीश तुभ्यं स्वात्मज्योतिर्दत्त एतं गृहाण ॥ १४॥

atha dīpaḥ |so'hambhāvaprojvalajjñānadīpo mūlājñānadhvāntasampātahṛtyai |stheyānbhāsvām̐śchāśvatastrīśa tubhyaṃ svātmajyotirdatta etaṃ gṛhāṇa || 14||

अथ नैवेद्यम् ।यस्य ब्रह्मक्षत्रे मित्रे ग्रासो मृत्युर्लेह्यं पेयम् ।क्वान्वेष्टव्यं तस्मै कस्मै नैवेद्यार्थं दत्तं द्वैतम् ॥ १५॥

atha naivedyam |yasya brahmakṣatre mitre grāso mṛtyurlehyaṃ peyam |kvānveṣṭavyaṃ tasmai kasmai naivedyārthaṃ dattaṃ dvaitam || 15||

ताम्बुलमाह ।त्रीश तेऽद्य परभक्तिवीटिका पञ्चमैकपुरुषार्थसाधिका ।निर्विकल्पकसमाधितः पुरा रञ्जिकाऽस्तु भवभञ्जिका वरा ॥ १६॥

tāmbulamāha |trīśa te'dya parabhaktivīṭikā pañcamaikapuruṣārthasādhikā |nirvikalpakasamādhitaḥ purā rañjikā'stu bhavabhañjikā varā || 16||

अथ प्रदक्षिणा ।त्वं त्रीशाहमहं त्वमित्यवगते स्थेम्ने निदिध्यासनात्मानस्ते परिदक्षिणा हि विहिता यद्यच्च मे क्रीडितम् ।तद्ब्रह्मास्तु चिदन्वयेक्षितुरथो त्वानुस्मरन् व्याहरेत्तारं तारकमेकमात्मनि यथा शार्दूलविक्रीडितम् ॥ १७॥

atha pradakṣiṇā |tvaṃ trīśāhamahaṃ tvamityavagate sthemne nididhyāsanātmānaste paridakṣiṇā hi vihitā yadyacca me krīḍitam |tadbrahmāstu cidanvayekṣituratho tvānusmaran vyāharettāraṃ tārakamekamātmani yathā śārdūlavikrīḍitam || 17||

अथ नमस्कारः ।असकृदभिहिता तेऽनेकजन्माप्तपुण्यैः प्रणतिविततिरेषा द्वैतशेषा विशेषा ।त्वयि विनिहितमेतन्मेज्ञ सर्वं स्वकीयं त्र्यधिप जयतु पूजा त्वद्यशोमालिनीयम् ॥ १८॥

atha namaskāraḥ |asakṛdabhihitā te'nekajanmāptapuṇyaiḥ praṇativitatireṣā dvaitaśeṣā viśeṣā |tvayi vinihitametanmejña sarvaṃ svakīyaṃ tryadhipa jayatu pūjā tvadyaśomālinīyam || 18||

अथ क्षमापनम् ।यन्मे न्यूनं सम्मतं स्थूलदृष्ट्या भूमन् तेऽनुक्रोशपीयूषवृष्ट्या ।नित्यं प्रेयः स्वप्रभं शालिनीयं तस्याभूत्सम्पूर्णता शालिनीयम् ॥ १९॥

atha kṣamāpanam |yanme nyūnaṃ sammataṃ sthūladṛṣṭyā bhūman te'nukrośapīyūṣavṛṣṭyā |nityaṃ preyaḥ svaprabhaṃ śālinīyaṃ tasyābhūtsampūrṇatā śālinīyam || 19||

रोधनं द्व्यात्मनः शोधनं द्व्यात्मनः पूजनं त्र्यात्मनो भोजनं स्वात्मनः ।यत्र सैषाऽऽत्मपूजाऽस्तु कण्ठे सतां स्रग्विणी मा परा स्त्रीव कण्ठे सताम् ॥ २०॥

rodhanaṃ dvyātmanaḥ śodhanaṃ dvyātmanaḥ pūjanaṃ tryātmano bhojanaṃ svātmanaḥ |yatra saiṣā''tmapūjā'stu kaṇṭhe satāṃ sragviṇī mā parā strīva kaṇṭhe satām || 20||

इति श्रीमद्वासुदेवानन्दसरस्वतीविरचिताऽऽत्मपूजास्तोत्रं सम्पूर्णम् ।

iti śrīmadvāsudevānandasarasvatīviracitā''tmapūjāstotraṃ sampūrṇam |