नरसिंहजयन्तीव्रतम् Vaishakhamase Narasimhajayantivratam

अथ वैशाखे नृसिंहजयन्तीव्रतम् । तद्यथा ।सनत्कुमार उवाचअगस्त्याश्रमं पदं पुण्यं हेमाङ्गे पार्श्व उत्तरे ।पुण्यद्रुमलताकीर्णं पुण्यद्रुमसमाकुलम् ॥ १॥

atha vaiśākhe nṛsiṃhajayantīvratam | tadyathā |sanatkumāra uvācaagastyāśramaṃ padaṃ puṇyaṃ hemāṅge pārśva uttare |puṇyadrumalatākīrṇaṃ puṇyadrumasamākulam || 1||

पुण्यभद्रा नदी यत्र चित्राख्या च महाशिला ।राजन्ते सततं नानाद्रुमाः पुण्यफलान्विताः ॥ २॥

puṇyabhadrā nadī yatra citrākhyā ca mahāśilā |rājante satataṃ nānādrumāḥ puṇyaphalānvitāḥ || 2||

मृगाश्च सहजं वैरमुत्सृज्य सुखमासते ।तस्मिन्वटतरोर्मूले चरन्तं दुश्चरस्तपः ॥ ३॥

mṛgāśca sahajaṃ vairamutsṛjya sukhamāsate |tasminvaṭatarormūle carantaṃ duścarastapaḥ || 3||

निगृहीतेन्द्रियग्रामं ब्रह्मभूतमकल्मषम् ।सनत्कुमारो ददृशे मार्कण्डेयं महामुनिम् ॥ ४॥

nigṛhītendriyagrāmaṃ brahmabhūtamakalmaṣam |sanatkumāro dadṛśe mārkaṇḍeyaṃ mahāmunim || 4||

अथ तद् हृदयं योगी मृत्युरूपं समाविशत् ।वसानं वल्कलं रम्यं बिभ्राणं पिङ्गलां जटान् ॥ ५॥

atha tad hṛdayaṃ yogī mṛtyurūpaṃ samāviśat |vasānaṃ valkalaṃ ramyaṃ bibhrāṇaṃ piṅgalāṃ jaṭān || 5||

दैदीप्यमानं तपसा ज्वलन्तमिव पावकम् ।दृष्ट्वा तद् हृदयाम्भोजे विस्मितोभ्युत्थितस्तदा ॥ ६॥

daidīpyamānaṃ tapasā jvalantamiva pāvakam |dṛṣṭvā tad hṛdayāmbhoje vismitobhyutthitastadā || 6||

पुरतः तं मुनिं पश्यन् प्रणतः पर्यपूजयेत् ।मार्कण्डेय उवाचधन्योह्यनुगृहीतोऽस्मि मुनीन्द्र तव दर्शनात् ॥ ७॥

purataḥ taṃ muniṃ paśyan praṇataḥ paryapūjayet |mārkaṇḍeya uvācadhanyohyanugṛhīto'smi munīndra tava darśanāt || 7||

किं देवैः किञ्चितैस्तीर्थैः चिरसेवाफलप्रदे ।दर्शने भवतां पुंसां मूर्त्तानां श्रेयसामिव ॥ ८॥

kiṃ devaiḥ kiñcitaistīrthaiḥ cirasevāphalaprade |darśane bhavatāṃ puṃsāṃ mūrttānāṃ śreyasāmiva || 8||

न भवद्दर्शनादन्यश्रेयसः परमुत्तमम् ।तथापि किञ्चित्पृच्छामि तत्त्वतो वक्तुमर्हसि ॥ ९॥

na bhavaddarśanādanyaśreyasaḥ paramuttamam |tathāpi kiñcitpṛcchāmi tattvato vaktumarhasi || 9||

सर्वेषामपि लोकानां लोक वै परमेष्टिनः ।यमामनन्ति तपसां फलमिज्यामनुत्तमम् ॥ १०॥

sarveṣāmapi lokānāṃ loka vai parameṣṭinaḥ |yamāmananti tapasāṃ phalamijyāmanuttamam || 10||

यं प्राप्य न निवर्तत योगिनो निर्मलाशया ।मूर्तिमन्तो यत्र वेदा पुराणानि च कृत्स्नशः ॥ ११॥

yaṃ prāpya na nivartata yogino nirmalāśayā |mūrtimanto yatra vedā purāṇāni ca kṛtsnaśaḥ || 11||

यत्र गत्वा न शोचन्ति यत्रकामादयो न वा ।तत्स्थानं परमं श्रेष्ठं यद्यस्ति वद मे प्रभो ॥ १२॥

yatra gatvā na śocanti yatrakāmādayo na vā |tatsthānaṃ paramaṃ śreṣṭhaṃ yadyasti vada me prabho || 12||

सनत्कुमार उवाचश्रृणुष्व वक्ष्ये परमं श्लाघ्यं तत्परमेष्ठिनः ।सकाशाद् ब्रह्मणो यद्वै साक्षात् पूर्वमया श्रुतम् ॥ १३॥

sanatkumāra uvācaśrṛṇuṣva vakṣye paramaṃ ślāghyaṃ tatparameṣṭhinaḥ |sakāśād brahmaṇo yadvai sākṣāt pūrvamayā śrutam || 13||

सङ्कर्षणे प्राग्निके च नानाख्यानोपवर्णके ।ब्रह्मोवाचअनन्त श्रुणु वक्ष्यामि कथामन्यां महद्भुताम् ॥ १४॥

saṅkarṣaṇe prāgnike ca nānākhyānopavarṇake |brahmovācaananta śruṇu vakṣyāmi kathāmanyāṃ mahadbhutām || 14||

तरन्ति हि भवाम्बोधि यस्याः श्रवणमात्रतः ।मदीया मानसाः पुत्राः श्रीवैकुण्ठदिदृक्षवः ॥ १५॥

taranti hi bhavāmbodhi yasyāḥ śravaṇamātrataḥ |madīyā mānasāḥ putrāḥ śrīvaikuṇṭhadidṛkṣavaḥ || 15||

गता निवारितास्तस्थुः शप्तवन्तो निरोधिताः ।ततो जयश्च विजयः प्राप्ता वसुरसम्भवः ॥ १६॥

gatā nivāritāstasthuḥ śaptavanto nirodhitāḥ |tato jayaśca vijayaḥ prāptā vasurasambhavaḥ || 16||

हिरण्यकशिपुर्नाम हिरण्याक्ष इति श्रुतौ ।ततो हिरण्यकशिपुस्तपस्तप्त्वा सुदुष्करम् ॥ १७॥

hiraṇyakaśipurnāma hiraṇyākṣa iti śrutau |tato hiraṇyakaśipustapastaptvā suduṣkaram || 17||

अमृत्युं मामकात्सर्गाल्लब्धं जगदपीडयत् ।तस्मात्क्रूरतमाज्जातः प्रह्लादो वैष्णवोत्तमः ॥ १८॥

amṛtyuṃ māmakātsargāllabdhaṃ jagadapīḍayat |tasmātkrūratamājjātaḥ prahlādo vaiṣṇavottamaḥ || 18||

लोकानामुपकाराय सागरादमृतं यथा ।हरेलालापरे तस्मिन् बालक्रीडासु सर्वशः ॥ १९॥

lokānāmupakārāya sāgarādamṛtaṃ yathā |harelālāpare tasmin bālakrīḍāsu sarvaśaḥ || 19||

भक्तिं चकार विश्वेश विश्वेशानुग्रहेरितः ।नामृष्यत्स हरिद्वेषी प्रह्लादं भगवत्प्रियम् ॥ २०॥

bhaktiṃ cakāra viśveśa viśveśānugraheritaḥ |nāmṛṣyatsa haridveṣī prahlādaṃ bhagavatpriyam || 20||

यातनाभिश्च घोराभिः पीडयामास तं सदा ।शस्त्राण्युत्पलसाराणि वह्वयश्चन्द्रशीतलाः ॥ २१॥

yātanābhiśca ghorābhiḥ pīḍayāmāsa taṃ sadā |śastrāṇyutpalasārāṇi vahvayaścandraśītalāḥ || 21||

नारायणे हृदिस्थे च विषाण्यमृततां ययुः ।नैनं व्यथयितुं शेकुः शम्बरा दिग्गजादयः ॥ २२॥

nārāyaṇe hṛdisthe ca viṣāṇyamṛtatāṃ yayuḥ |nainaṃ vyathayituṃ śekuḥ śambarā diggajādayaḥ || 22||

यद्यद्बालवधार्थं स कुरुते क्रूरचेष्टितम् ।तत्तत्सुखाय तस्यासीत् हृदयस्थे जनार्दने ॥ २३॥

yadyadbālavadhārthaṃ sa kurute krūraceṣṭitam |tattatsukhāya tasyāsīt hṛdayasthe janārdane || 23||

एवभिरर्थयतनोहरिचिन्तनेनस्तुत्योपदेशभुवनैश्च कुमारस्य ।आदाय खड्गमतिरोषकषायिताःप्रोवाच बालक ततस्तवरक्षकः ॥ २४॥

evabhirarthayatanoharicintanenastutyopadeśabhuvanaiśca kumārasya |ādāya khaḍgamatiroṣakaṣāyitāḥprovāca bālaka tatastavarakṣakaḥ || 24||

रक्षेन्मां हरिरेवदुष्टशमनः क्वासौ हरिर्दुर्मते ।स स्तम्भे परिदृश्यतामिति वचः श्रुत्वेति पुत्रोदितम् ॥ २५॥

rakṣenmāṃ harirevaduṣṭaśamanaḥ kvāsau harirdurmate |sa stambhe paridṛśyatāmiti vacaḥ śrutveti putroditam || 25||

क्रुद्धस्तम्भमताड्यदृढमहिं सुप्तं यथा बोधयन् ।तस्मादद्भुत भीषणोध्वनिरभूद्रक्षः सभां भीषयन् ॥ २६॥

kruddhastambhamatāḍyadṛḍhamahiṃ suptaṃ yathā bodhayan |tasmādadbhuta bhīṣaṇodhvanirabhūdrakṣaḥ sabhāṃ bhīṣayan || 26||

रक्षोवधार्थं वै मेनिरे ते सभासदाः ।दैत्यो पूर्वाद्भुतात्युग्राध्वनिमाकर्ण्य विह्वलाः ॥ २७॥

rakṣovadhārthaṃ vai menire te sabhāsadāḥ |daityo pūrvādbhutātyugrādhvanimākarṇya vihvalāḥ || 27||

व्याधुन्वन् सहकेसरैर्ग्रहगणान् श्वासैर्गिरीश्चालयन् ।धात्री सन्नमयन्मदैर्दशदिशो देदीपयन् दृष्टिभिः ॥ २८॥

vyādhunvan sahakesarairgrahagaṇān śvāsairgirīścālayan |dhātrī sannamayanmadairdaśadiśo dedīpayan dṛṣṭibhiḥ || 28||

ज्वालामुद्गमयन् कठोरदशनैर्हस्तैर्नभः पूरयन् ।दादद्भुतविग्रहो नरहरिः प्रादुर्भवन्नै क्षणत् ॥ २९॥

jvālāmudgamayan kaṭhoradaśanairhastairnabhaḥ pūrayan |dādadbhutavigraho narahariḥ prādurbhavannai kṣaṇat || 29||

योऽद्भुतमुद्भूतं वीक्ष्य दैत्येन्द्रं स नृकेसरी ।उरौ निपात्य तद्वक्षो ददार नखरैः करैः ॥ ३०॥

yo'dbhutamudbhūtaṃ vīkṣya daityendraṃ sa nṛkesarī |urau nipātya tadvakṣo dadāra nakharaiḥ karaiḥ || 30||

तदा नृसिंहहुङ्कारैरन्यैर्दैत्याः क्षयं गताः ।महान्धतमसव्राता मार्तण्डस्योदयो दिवा ॥ ३१॥

tadā nṛsiṃhahuṅkārairanyairdaityāḥ kṣayaṃ gatāḥ |mahāndhatamasavrātā mārtaṇḍasyodayo divā || 31||

देवदुन्दुभयोर्नेदुर्ववर्षः पुष्पवृष्टयः ।जज्वलुश्चाग्नयः शान्ताः सुप्रभोभूद्दिवाकरः ॥ ३२॥

devadundubhayornedurvavarṣaḥ puṣpavṛṣṭayaḥ |jajvaluścāgnayaḥ śāntāḥ suprabhobhūddivākaraḥ || 32||

दिशस्तु निर्मला जाता वायवः सुखशीतलाम् ।सकालः सर्वजगतां सुखाय समजायत ॥ ३३॥

diśastu nirmalā jātā vāyavaḥ sukhaśītalām |sakālaḥ sarvajagatāṃ sukhāya samajāyata || 33||

ब्रह्मादयस्तदागत्य नन्दतोभिभयान्विताः ।अदृष्टपूर्वं पश्यन्तो दूरः स्थित्वा नमस्तुवन् ॥ ३४॥

brahmādayastadāgatya nandatobhibhayānvitāḥ |adṛṣṭapūrvaṃ paśyanto dūraḥ sthitvā namastuvan || 34||

जय श्रीनरसिंहेश महाभयनिवारण ।प्रसीद करुणाम्भोधे भगवन् भक्तवत्सल ॥ ३५॥

jaya śrīnarasiṃheśa mahābhayanivāraṇa |prasīda karuṇāmbhodhe bhagavan bhaktavatsala || 35||

पापेनान्तरिता सेवा येन जन्मत्रयावधि ।अहोत्यन्तस्य भगवन् निग्रहोऽयमनुग्रहः ॥ ३६॥

pāpenāntaritā sevā yena janmatrayāvadhi |ahotyantasya bhagavan nigraho'yamanugrahaḥ || 36||

इति वैशाखमासे नरसिंहजयन्तीव्रतवर्णनं सम्पूर्णम् ।

iti vaiśākhamāse narasiṃhajayantīvratavarṇanaṃ sampūrṇam |