1 Tripurasundari Ashtakam with meaning

ईन्त्रोदुच्तिओन्:अथ त्रिपुरसुन्दरी अष्टकम् ।कदम्बवनचारिणीं मुनिकदम्बकादम्बिनींनितम्बजित भूधरां सुरनितम्बिनीसेविताम् ।नवाम्बुरुहलोचनामभिनवाम्बुदश्यामलांत्रिलोचनकुटुम्बिनीं त्रिपुरसुन्दरीमाश्रये ॥ १॥

īntroduction:atha tripurasundarī aṣṭakam |kadambavanacāriṇīṃ munikadambakādambinīṃnitambajita bhūdharāṃ suranitambinīsevitām |navāmburuhalocanāmabhinavāmbudaśyāmalāṃtrilocanakuṭumbinīṃ tripurasundarīmāśraye || 1||

कदम्बवनवासिनीं कनकवल्लकीधारिणींमहार्हमणिहारिणीं मुखसमुल्लसद्वारुणीम् ।दयाविभवकारिणीं विशदलोचनीं चारिणीं (दयितपार्श्वसञ्चारिणीं)त्रिलोचनकुटुम्बिनीं त्रिपुरसुन्दरीमाश्रये ॥ २॥

kadambavanavāsinīṃ kanakavallakīdhāriṇīṃmahārhamaṇihāriṇīṃ mukhasamullasadvāruṇīm |dayāvibhavakāriṇīṃ viśadalocanīṃ cāriṇīṃ (dayitapārśvasañcāriṇīṃ)trilocanakuṭumbinīṃ tripurasundarīmāśraye || 2||

कदम्बवनशालया कुचभरोल्लसन्मालयाकुचोपमितशैलया गुरुकृपालसद्वेलया ।मदारुणकपोलया मधुरगीतवाचालयाकयाऽपि घननीलया कवचिता वयं लीलया ॥ ३॥

kadambavanaśālayā kucabharollasanmālayākucopamitaśailayā gurukṛpālasadvelayā |madāruṇakapolayā madhuragītavācālayākayā'pi ghananīlayā kavacitā vayaṃ līlayā || 3||

कदम्बवनमध्यगां कनकमण्डलोपस्थितांषडम्बुरुहवासिनीं सततसिद्धसौदामिनीम् ।विडम्बितजपारुचिं विकचचंद्रचूडामणिंत्रिलोचनकुटुम्बिनीं त्रिपुरसुन्दरीमाश्रये ॥ ४॥

kadambavanamadhyagāṃ kanakamaṇḍalopasthitāṃṣaḍamburuhavāsinīṃ satatasiddhasaudāminīm |viḍambitajapāruciṃ vikacacaṃdracūḍāmaṇiṃtrilocanakuṭumbinīṃ tripurasundarīmāśraye || 4||

कुचाञ्चितविपञ्चिकां कुटिलकुन्तलालंकृतांकुशेशयनिवासिनीं कुटिलचित्तविद्वेषिणीम् ।मदारुणविलोचनां मनसिजारिसंमोहिनींमतङ्गमुनिकन्यकां मधुरभाषिणीमाश्रये ॥ ५॥

kucāñcitavipañcikāṃ kuṭilakuntalālaṃkṛtāṃkuśeśayanivāsinīṃ kuṭilacittavidveṣiṇīm |madāruṇavilocanāṃ manasijārisaṃmohinīṃmataṅgamunikanyakāṃ madhurabhāṣiṇīmāśraye || 5||

स्मरप्रथमपुष्पिणीं रुधिरबिन्दुनीलाम्बरांगृहीतमधुपात्रिकां मदविघूर्णनेत्राञ्चलाम् ।घनस्तनभरोन्नतां गलितचूलिकां श्यामलांत्रिलोचनकुटुंबिनीं त्रिपुरसुन्दरीमाश्रये ॥ ६॥

smaraprathamapuṣpiṇīṃ rudhirabindunīlāmbarāṃgṛhītamadhupātrikāṃ madavighūrṇanetrāñcalām |ghanastanabharonnatāṃ galitacūlikāṃ śyāmalāṃtrilocanakuṭuṃbinīṃ tripurasundarīmāśraye || 6||

सकुङ्कुमविलेपनामलकचुंबिकस्तूरिकांसमन्दहसितेक्षणां सशरचापपाशाङ्कुशाम् ।अशेषजनमोहिनीमरुणमाल्य भूषाम्बरांजपाकुसुमभासुरां जपविधौ स्मराम्यम्बिकाम् ॥ ७॥

sakuṅkumavilepanāmalakacuṃbikastūrikāṃsamandahasitekṣaṇāṃ saśaracāpapāśāṅkuśām |aśeṣajanamohinīmaruṇamālya bhūṣāmbarāṃjapākusumabhāsurāṃ japavidhau smarāmyambikām || 7||

पुरन्दरपुरन्ध्रिका चिकुरबन्धसैरंध्रिकांपितामहपतिव्रता पुटपटीरचर्चारताम् ।मुकुन्दरमणीमणीलसदलङ्क्रियाकारिणींभजामि भुवनांबिकां सुरवधूटिकाचेटिकाम् ॥ ८॥

purandarapurandhrikā cikurabandhasairaṃdhrikāṃpitāmahapativratā puṭapaṭīracarcāratām |mukundaramaṇīmaṇīlasadalaṅkriyākāriṇīṃbhajāmi bhuvanāṃbikāṃ suravadhūṭikāceṭikām || 8||

॥ इति श्रीमद् शङ्कराचार्यविरचितंत्रिपुरसुन्दर्यष्टकं समाप्तम् ॥कदम्बवनवासिनी स्तोत्रम् च॥ अथ त्रिपुरसुन्दरि अष्टकम् ॥कदम्बवनचारिणीं मुनिकदम्बकादम्बिनींनितम्बजितभूधरां सुरनितम्बिनीसेविताम् ।नवाम्बुरुहलोचनां अभिनवाम्बुदश्यामलांत्रिलोचनकुटुम्बिनीं त्रिपुरसुन्दरीमाश्रये ॥ १॥

|| iti śrīmad śaṅkarācāryaviracitaṃtripurasundaryaṣṭakaṃ samāptam ||kadambavanavāsinī stotram ca|| atha tripurasundari aṣṭakam ||kadambavanacāriṇīṃ munikadambakādambinīṃnitambajitabhūdharāṃ suranitambinīsevitām |navāmburuhalocanāṃ abhinavāmbudaśyāmalāṃtrilocanakuṭumbinīṃ tripurasundarīmāśraye || 1||

अहं : ई;(द्वितीया विभक्ति) “त्रिपुरसुन्दरीं'';नितम्ब : हिप्;नवांबुरुह लोचनां : व्होएस् एयेस् रेसेम्ब्ले फ़्रेश् लोतुस्;निम्बुस्।ओने (ळोर्द् शिव);कदम्बवनवासिनीं कनकवल्लकीधारिणींमहार्हमणिहारिणीं मुखसमुल्लसद्वारुणीम् ।दयाविभवकारिणीं विशदलोचनीं चारिणीं (दयितपार्श्वसञ्चारिणीं)त्रिलोचनकुटुम्बिनीं त्रिपुरसुन्दरीमाश्रये ॥ २॥

ahaṃ : ī;(dvitīyā vibhakti) “tripurasundarīṃ'';nitamba : hip;navāṃburuha locanāṃ : vhoes eyes resemble फ़reś lotus;nimbus|one (ḷord śiva);kadambavanavāsinīṃ kanakavallakīdhāriṇīṃmahārhamaṇihāriṇīṃ mukhasamullasadvāruṇīm |dayāvibhavakāriṇīṃ viśadalocanīṃ cāriṇīṃ (dayitapārśvasañcāriṇīṃ)trilocanakuṭumbinīṃ tripurasundarīmāśraye || 2||

कदम्ब वन वासिनीं : (अस् इन् श्लोकं १);दयाविभव कारिणीं : बेस्तोविन्ग् प्रोस्पेरित्य् थ्रोउघ् मेर्च्य्;विशद लोचनीं : च्लेअर् एयेद्;चारिणीं : वन्देरिन्ग्।कदम्बवनशालया कुचभरोल्लसन्मालयाकुचोपमितशैलया गुरुकृपालसद्वेलया ।मदारुणकपोलया मधुरगीतवाचालयाकयाऽपि घननीलया कवचिता वयं लीलया ॥ ३॥

kadamba vana vāsinīṃ : (as in ślokaṃ 1);dayāvibhava kāriṇīṃ : bestoving prosperity through mercy;viśada locanīṃ : clear eyed;cāriṇīṃ : vandering|kadambavanaśālayā kucabharollasanmālayākucopamitaśailayā gurukṛpālasadvelayā |madāruṇakapolayā madhuragītavācālayākayā'pi ghananīlayā kavacitā vayaṃ līlayā || 3||

वयं : वे;कवचिता : (वे) अरे अर्रयेद् इन् पनोप्ल्य्।कदम्बवनमध्यगां कनकमण्डलोपस्थितांषडम्बुरुहवासिनीं सततसिद्धसौदामिनीम् ।विडम्बितजपारुचिं विकचचन्द्रचूडामणिंत्रिलोचनकुटुम्बिनीं त्रिपुरसुन्दरीमाश्रये ॥ ४॥

vayaṃ : ve;kavacitā : (ve) are arrayed in panoply|kadambavanamadhyagāṃ kanakamaṇḍalopasthitāṃṣaḍamburuhavāsinīṃ satatasiddhasaudāminīm |viḍambitajapāruciṃ vikacacandracūḍāmaṇiṃtrilocanakuṭumbinīṃ tripurasundarīmāśraye || 4||

(अहम्) त्रिपुरसुन्दरीं आश्रये : (अस् इन् श्लोकम् १);षडम्बुरुह वासिनीं : व्हो रेसिदेस् इन् सिक्ष् लोतुस् फ़्लोवेर्स्;ःइबिस्चोउस् फ़्लोवेर्;च्रेस्त् जेवेल्;त्रिलोचन कुटुम्बिनीं : (अस् इन् श्लोकम् १)।कुचाञ्चितविपञ्चिकां कुटिलकुन्तलालङ्कृतांकुशेशयनिवासिनीं कुटिलचित्तविद्वेषिणीम् ।मदारुणविलोचनां मनसिजारिसंमोहिनींमतङ्गमुनिकन्यकां मधुरभाषिणीमाश्रये ॥ ५॥

(aham) tripurasundarīṃ āśraye : (as in ślokam 1);ṣaḍamburuha vāsinīṃ : vho resides in sikṣ lotus फ़lovers;ḥibiscous फ़lover;crest jevel;trilocana kuṭumbinīṃ : (as in ślokam 1)|kucāñcitavipañcikāṃ kuṭilakuntalālaṅkṛtāṃkuśeśayanivāsinīṃ kuṭilacittavidveṣiṇīm |madāruṇavilocanāṃ manasijārisaṃmohinīṃmataṅgamunikanyakāṃ madhurabhāṣiṇīmāśraye || 5||

(आहं) : ई;कुशेसय निवासिनीं : रेसिदिन्ग् इन् लोतुस्;मधुर भाषिणीं : मेल्लिफ़्लुओउस्ल्य् चोन्वेर्सिन्ग्।स्मरेत्प्रथमपुष्पिणीं रुधिरबिन्दुनीलाम्बरांगृहीतमधुपात्रिकां मदविघूर्णर्नेत्राञ्चलाम् ।घनस्तनभरोन्नतां गलितचूलिकां श्यामलांत्रिलोचनकुटुम्बिनीं त्रिपुरसुन्दरीमाश्रये ॥ ६॥

(āhaṃ) : ī;kuśesaya nivāsinīṃ : residing in lotus;madhura bhāṣiṇīṃ : melliफ़luously conversing|smaretprathamapuṣpiṇīṃ rudhirabindunīlāmbarāṃgṛhītamadhupātrikāṃ madavighūrṇarnetrāñcalām |ghanastanabharonnatāṃ galitacūlikāṃ śyāmalāṃtrilocanakuṭumbinīṃ tripurasundarīmāśraye || 6||

(अहम्) त्रिपुरसुन्दरीं आश्रये : (अस् इन् श्लोकम् १);रुधिर बिन्दु नीलाम्बरां : च्लद् इन् ब्लुए गर्मेन्त्स् स्पोत्तेद्सन्गुइने (रेद्);श्याम्लां : स्वर्थ्य् ओने;त्रिलोचन कुटुम्बिनीं : (अस् इन् श्लोकं १)।सकुङ्कुमविलेपनां अलकचुम्बिकस्तूरिकांसमन्दहसितेक्षणां सशरचापपाशाङ्कुशाम् ।अशेषजनमोहिनीं अरुणमाल्यभूषाम्बरांजपाकुसुमभासुरां जपविधौ स्मराम्यम्बिकाम् ॥ ७॥

(aham) tripurasundarīṃ āśraye : (as in ślokam 1);rudhira bindu nīlāmbarāṃ : clad in blue garments spottedsanguine (red);śyāmlāṃ : svarthy one;trilocana kuṭumbinīṃ : (as in ślokaṃ 1)|sakuṅkumavilepanāṃ alakacumbikastūrikāṃsamandahasitekṣaṇāṃ saśaracāpapāśāṅkuśām |aśeṣajanamohinīṃ aruṇamālyabhūṣāmbarāṃjapākusumabhāsurāṃ japavidhau smarāmyambikām || 7||

(अहं) : ई;अम्बिकां : अम्बिका ंओथेर् (द्वितीय विभक्ति);जपविधौ : इन् (दुरिन्ग्) ज़प (मेदिततिओन्);स्मरामि : रेमेम्बेर्;रेद् गर्मेन्त्स्;

(ahaṃ) : ī;ambikāṃ : ambikā ṃother (dvitīya vibhakti);japavidhau : in (during) ज़pa (meditation);smarāmi : remember;red garments;