बालासहस्रनामस्तोत्रम् २ Shri Bala Sahasranamastotram 2

शौनक उवाचकैलासशिखरे रम्ये नानापुय्ष्पोपशोभिते ।कल्पपादपमध्यस्थे गन्धर्वगणसेविते ॥ १॥

śaunaka uvācakailāsaśikhare ramye nānāpuyṣpopaśobhite |kalpapādapamadhyasthe gandharvagaṇasevite || 1||

मणिमण्डपमध्यस्थे नानारत्नोपशोभिते ।तं कदाचित् सुखासीनं भगवन्तं जगद्गुरुम् ॥ २॥

maṇimaṇḍapamadhyasthe nānāratnopaśobhite |taṃ kadācit sukhāsīnaṃ bhagavantaṃ jagadgurum || 2||

कपालखट्वाङ्गधरं चन्द्रार्धकृतशेखरम् ।त्रिशूलडमरुधरं महावृषभवाहनम् ॥ ३॥

kapālakhaṭvāṅgadharaṃ candrārdhakṛtaśekharam |triśūlaḍamarudharaṃ mahāvṛṣabhavāhanam || 3||

जटाजूटधरं देवं वासुकिकण्ठभूषणम् ।विभूतिभूषणं देवं नीलकण्ठं त्रिलोचनम् ॥ ४॥

jaṭājūṭadharaṃ devaṃ vāsukikaṇṭhabhūṣaṇam |vibhūtibhūṣaṇaṃ devaṃ nīlakaṇṭhaṃ trilocanam || 4||

द्वीपिचर्मपरीधानं शुद्धस्फटिकसन्निभम् ।सहस्रादित्यसङ्काशं गिरिजार्धाङ्गभूषणम् ॥ ५॥

dvīpicarmaparīdhānaṃ śuddhasphaṭikasannibham |sahasrādityasaṅkāśaṃ girijārdhāṅgabhūṣaṇam || 5||

प्रणम्य शिरसा नाथं कारणं विश्वरूपिणम् ।कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्राह तं शिखिवाहनः ॥ ६॥

praṇamya śirasā nāthaṃ kāraṇaṃ viśvarūpiṇam |kṛtāñjalipuṭo bhūtvā prāha taṃ śikhivāhanaḥ || 6||

कार्तिकेय उवाचदेवदेव महादेव ! सृष्टिस्थित्यन्तकारक ! ।त्वं गतिः सर्वदेवानां त्वं गतिः सर्वदेहिनाम् ॥ ७॥

kārtikeya uvācadevadeva mahādeva ! sṛṣṭisthityantakāraka ! |tvaṃ gatiḥ sarvadevānāṃ tvaṃ gatiḥ sarvadehinām || 7||

त्वं गतिः सर्वदेवानां सर्वेषां त्वं गतिर्विभो ! ।त्वमेव जगदाधारस्त्वमेव विश्वकारणम् ॥ ८॥

tvaṃ gatiḥ sarvadevānāṃ sarveṣāṃ tvaṃ gatirvibho ! |tvameva jagadādhārastvameva viśvakāraṇam || 8||

त्वमेव पूज्यः सर्वेषां त्वदन्यो नास्ति मे गतिः ।किं गुह्यं परमं लोके किमेकं सर्वसिद्धिदम् ॥ ९॥

tvameva pūjyaḥ sarveṣāṃ tvadanyo nāsti me gatiḥ |kiṃ guhyaṃ paramaṃ loke kimekaṃ sarvasiddhidam || 9||

किमेकं परमं सृष्टिः किं भौमैश्वर्यमोक्षदम् ।विना तीर्थेन तपसा विना वेदैर्विना मखैः ॥ १०॥

kimekaṃ paramaṃ sṛṣṭiḥ kiṃ bhaumaiśvaryamokṣadam |vinā tīrthena tapasā vinā vedairvinā makhaiḥ || 10||

विना जाप्येन ध्यानेन कथं सिद्धिमवाप्नुयात् ।कस्मादुत्पद्यते सृष्टिः कस्मिंश्च विलयो भवेत् ॥ ११॥

vinā jāpyena dhyānena kathaṃ siddhimavāpnuyāt |kasmādutpadyate sṛṣṭiḥ kasmiṃśca vilayo bhavet || 11||

कस्मादुत्तीर्यते देव ! संसारार्णवसङ्कटात् ।तदहं श्रोतुमिच्छामि कथयस्व महेश्वर ! ॥ १२॥

kasmāduttīryate deva ! saṃsārārṇavasaṅkaṭāt |tadahaṃ śrotumicchāmi kathayasva maheśvara ! || 12||

श्रीमहादेव उवाचसाधु साधु त्वया पृष्टोऽस्म्यहं पार्वतीनन्दन ! ।अस्ति गुह्यतमं पुत्र ! कथयिष्याम्यसंशयम् ॥ १३॥

śrīmahādeva uvācasādhu sādhu tvayā pṛṣṭo'smyahaṃ pārvatīnandana ! |asti guhyatamaṃ putra ! kathayiṣyāmyasaṃśayam || 13||

सत्त्वं रजस्तमश्चैव ब्रह्मविष्णुशिवादयः ।ये चान्ये बहवो भूताः सर्वे प्रकृतिसम्भवाः ॥ १४॥

sattvaṃ rajastamaścaiva brahmaviṣṇuśivādayaḥ |ye cānye bahavo bhūtāḥ sarve prakṛtisambhavāḥ || 14||

सैव देवी पराशक्तिर्महात्रिपुरसुन्दरी ।सैव संहरते विश्वं जगदेतच्चराचरम् ॥ १५॥

saiva devī parāśaktirmahātripurasundarī |saiva saṃharate viśvaṃ jagadetaccarācaram || 15||

आधारं सर्वभूतानां सैव रोगार्तिहारिणी ।इच्छाशक्तिः क्रियारूपा ब्रह्मविष्णुशिवात्मिका ॥ १६॥

ādhāraṃ sarvabhūtānāṃ saiva rogārtihāriṇī |icchāśaktiḥ kriyārūpā brahmaviṣṇuśivātmikā || 16||

त्रिधा शक्तिस्वरूपेण सृष्टिस्थितिविनाशिनी ।सृजति ब्रह्मरूपेण विष्णुरूपेण रक्षति ॥ १७॥

tridhā śaktisvarūpeṇa sṛṣṭisthitivināśinī |sṛjati brahmarūpeṇa viṣṇurūpeṇa rakṣati || 17||

हरते रुद्ररूपेण जगदेतच्चराचरम् ।यस्य योनौ जगत्सर्वमद्यापि वर्ततेऽखिलम् ॥ १८॥

harate rudrarūpeṇa jagadetaccarācaram |yasya yonau jagatsarvamadyāpi vartate'khilam || 18||

यस्यां प्रलीयते चान्ते यस्यां च जायते पुनः ।यां समाराध्य त्रैलोक्ये सम्प्राप्तं पदमुत्तमम् ।तस्या नामसहस्रं ते कथयामि शृणुष्व तत् ॥ १९॥

yasyāṃ pralīyate cānte yasyāṃ ca jāyate punaḥ |yāṃ samārādhya trailokye samprāptaṃ padamuttamam |tasyā nāmasahasraṃ te kathayāmi śṛṇuṣva tat || 19||

ॐ अस्य श्रीबालासहस्रनामस्तोत्रमन्त्रस्य, भगवान्दक्षिणामुर्तिर्वामदेवः ऋषिः, गायत्री छन्दः,प्रकटगुप्तगुप्ततरसम्प्रदाय कुलकौलोत्तीर्णानिगर्भरहस्यातिरहस्यपरापररहस्या चिन्त्या वर्तिनी बाला देवता ।आं बीजं, ह्रीं शक्तिः, क्लीं कीलकम्, श्री बालाप्रीत्यर्थे पारायणे विनियोगः ।ध्यानंआधारे तरुणार्कबिम्बसदृशं हेमप्रभं वाग्भवंबीजं मान्मथमिन्द्रगोपसदृशं हृत्पङ्कजे संस्थितम् ।चक्रं भालमयं शशाङ्करुचिरं बीजं तु तार्तीयकंये ध्यायन्ति पदत्रयं तव शिवे ते यान्ति सूक्ष्मां गतिम् ॥कल्याणी कमला काली कराली कामरूपिणी ।कामाक्षा कामदा काम्या कामना कामचारिणी ॥ २२॥

oṃ asya śrībālāsahasranāmastotramantrasya, bhagavāndakṣiṇāmurtirvāmadevaḥ ṛṣiḥ, gāyatrī chandaḥ,prakaṭaguptaguptatarasampradāya kulakaulottīrṇānigarbharahasyātirahasyaparāpararahasyā cintyā vartinī bālā devatā |āṃ bījaṃ, hrīṃ śaktiḥ, klīṃ kīlakam, śrī bālāprītyarthe pārāyaṇe viniyogaḥ |dhyānaṃādhāre taruṇārkabimbasadṛśaṃ hemaprabhaṃ vāgbhavaṃbījaṃ mānmathamindragopasadṛśaṃ hṛtpaṅkaje saṃsthitam |cakraṃ bhālamayaṃ śaśāṅkaruciraṃ bījaṃ tu tārtīyakaṃye dhyāyanti padatrayaṃ tava śive te yānti sūkṣmāṃ gatim ||kalyāṇī kamalā kālī karālī kāmarūpiṇī |kāmākṣā kāmadā kāmyā kāmanā kāmacāriṇī || 22||

कौमारी करुणामूर्तिः कलिकल्मषनाशिनी ।कात्यायनी कलाधारा कौमुदी कमलप्रिया ॥ २३॥

kaumārī karuṇāmūrtiḥ kalikalmaṣanāśinī |kātyāyanī kalādhārā kaumudī kamalapriyā || 23||

कीर्तिदा बुद्धिदा मेधा नीतिज्ञा नीतिवत्सला ।माहेश्वरी महामाया महातेजा महेश्वरी ॥ २४॥

kīrtidā buddhidā medhā nītijñā nītivatsalā |māheśvarī mahāmāyā mahātejā maheśvarī || 24||

महामोहान्धकारघ्नी महामोक्षप्रदयिनी ।महादारिद्र्यराशिघ्नी महाशत्रुविमर्दिनी ॥ २६॥

mahāmohāndhakāraghnī mahāmokṣapradayinī |mahādāridryarāśighnī mahāśatruvimardinī || 26||

महाशक्तिर्महाज्योतिर्महासुरविमर्दिनी ।महाकाया महाबीजा महापातकनाशिनी ॥ २७॥

mahāśaktirmahājyotirmahāsuravimardinī |mahākāyā mahābījā mahāpātakanāśinī || 27||

महामखा मन्त्रमयी मणिपुरनिवासिनी ।मानसी मानदा मान्या मनश्चक्षुरगोचरा ॥ २८॥

mahāmakhā mantramayī maṇipuranivāsinī |mānasī mānadā mānyā manaścakṣuragocarā || 28||

गणमाता च गायत्री गणगन्धर्वसेविता ।गिरिजा गिरिशा साध्वी गिरिसूर्गिरिसम्भवा ॥ २९॥

gaṇamātā ca gāyatrī gaṇagandharvasevitā |girijā giriśā sādhvī girisūrgirisambhavā || 29||

चण्डेश्वरी चन्द्ररूपा प्रचण्डा चण्डमालिनी ।चर्चिका चर्चिताकारा चण्डिका चारुरूपिणी ॥ ३०॥

caṇḍeśvarī candrarūpā pracaṇḍā caṇḍamālinī |carcikā carcitākārā caṇḍikā cārurūpiṇī || 30||

यज्ञेश्वरी यज्ञरूपा जपयज्ञपरायणा ।यज्ञमाता यज्ञगोप्त्री यज्ञेशी यज्ञसम्भवा ॥ ३१॥

yajñeśvarī yajñarūpā japayajñaparāyaṇā |yajñamātā yajñagoptrī yajñeśī yajñasambhavā || 31||

यज्ञसिद्धिः क्रियासिद्धिर्यज्ञाङ्गी यज्ञरक्षका ।यज्ञप्रिया यज्ञरूपा याज्ञी यज्ञकृपालया ॥ ३२॥

yajñasiddhiḥ kriyāsiddhiryajñāṅgī yajñarakṣakā |yajñapriyā yajñarūpā yājñī yajñakṛpālayā || 32||

जालन्धरी जगन्माता जातवेदा जगत्प्रिया ।जितेन्द्रिया जितक्रोधा जननी जन्मदायिनी ॥ ३३॥

jālandharī jaganmātā jātavedā jagatpriyā |jitendriyā jitakrodhā jananī janmadāyinī || 33||

गङ्गा गोदावरी गौरी गौतभी च शतह्रदा ।घुर्घुरा वेदगर्भा च रेविका करसम्भवा ॥ ३४॥

gaṅgā godāvarī gaurī gautabhī ca śatahradā |ghurghurā vedagarbhā ca revikā karasambhavā || 34||

सिन्धुर्मन्दाकिनी क्षिप्रा यमुना च सरस्वती ।चन्द्रभागा विपाशा च गण्डकी विन्ध्यवासिनी ॥ ३५॥

sindhurmandākinī kṣiprā yamunā ca sarasvatī |candrabhāgā vipāśā ca gaṇḍakī vindhyavāsinī || 35||

नर्मदा कह्नकावेरी वेत्रवत्या च कौशिकी ।महोनतनया चैव अहल्या चम्पकावती ॥ ३६॥

narmadā kahnakāverī vetravatyā ca kauśikī |mahonatanayā caiva ahalyā campakāvatī || 36||

अयोध्या मथुरा माया काशी काञ्ची अवन्तिका ।द्वारावती च तीर्थेशी महाकिल्विषनाशिनी ॥ ३७॥

ayodhyā mathurā māyā kāśī kāñcī avantikā |dvārāvatī ca tīrtheśī mahākilviṣanāśinī || 37||

पद्मिनी पद्ममध्यस्था पद्मकिञ्जल्कवासिनी ।पद्मवक्त्रा च पद्माक्षी पद्मस्था पद्मसम्भवा ॥ ३८॥

padminī padmamadhyasthā padmakiñjalkavāsinī |padmavaktrā ca padmākṣī padmasthā padmasambhavā || 38||

ह्रीङ्कारी कुण्डली धात्री हृत्पद्मथा सुलोचना ।श्रीङ्कारी भूषणा लक्ष्मीः क्लीङ्कारी क्लेशनाशिनी ॥ ३९॥

hrīṅkārī kuṇḍalī dhātrī hṛtpadmathā sulocanā |śrīṅkārī bhūṣaṇā lakṣmīḥ klīṅkārī kleśanāśinī || 39||

हरिप्रिया हरेर्मूर्तिर्हरिनेत्रकृतालया ।हरिवक्त्रोद्भवा शान्ता हरिवक्षःस्थितालया ॥ ४०॥

haripriyā harermūrtirharinetrakṛtālayā |harivaktrodbhavā śāntā harivakṣaḥsthitālayā || 40||

वैष्णवी विष्णुरूपा च विष्णुमातृस्वरूपिणी ।विष्णुमाया विशालाक्षी विशालनयनोज्ज्वला ॥ ४१॥

vaiṣṇavī viṣṇurūpā ca viṣṇumātṛsvarūpiṇī |viṣṇumāyā viśālākṣī viśālanayanojjvalā || 41||

विश्वेश्वरी च विश्वात्मा विश्वेशी विश्वरूपिणी ।विश्वेश्वरी शिवाधारा शिवनाथा शिवप्रिया ॥ ४२॥

viśveśvarī ca viśvātmā viśveśī viśvarūpiṇī |viśveśvarī śivādhārā śivanāthā śivapriyā || 42||

शिवमाता शिवाक्षी च शिवदा शिवरूपिणी ।भवेश्वरी भवाराध्या भवेशी भवनायिका ॥ ४३॥

śivamātā śivākṣī ca śivadā śivarūpiṇī |bhaveśvarī bhavārādhyā bhaveśī bhavanāyikā || 43||

भवमाता भवागम्या भवकण्टकनाशिनी ।भवप्रिया भवानन्दा भवानी भवमोचिनी ॥ ४४॥

bhavamātā bhavāgamyā bhavakaṇṭakanāśinī |bhavapriyā bhavānandā bhavānī bhavamocinī || 44||

गीतिर्वरेण्या सावित्री ब्रह्माणी ब्रह्मरूपिणी ।ब्रह्मेशी ब्रह्मदा ब्राह्मी ब्रह्माणी ब्रह्मवादिनी ॥ ४५॥

gītirvareṇyā sāvitrī brahmāṇī brahmarūpiṇī |brahmeśī brahmadā brāhmī brahmāṇī brahmavādinī || 45||

दुर्गस्था दुर्गरूपा च दुर्गा दुर्गार्तिनाशिनी ।त्रयीदा ब्रह्मदा ब्राह्मी ब्रह्माणी ब्रह्मवादिनी ॥ ४६॥

durgasthā durgarūpā ca durgā durgārtināśinī |trayīdā brahmadā brāhmī brahmāṇī brahmavādinī || 46||

त्वक्स्था तथा च त्वग्रूपा त्वग्गा त्वगार्तिहारिणी ।स्वगमा निर्गमा दात्री दाया दोग्ध्री दुरापहा ॥ ४७॥

tvaksthā tathā ca tvagrūpā tvaggā tvagārtihāriṇī |svagamā nirgamā dātrī dāyā dogdhrī durāpahā || 47||

दूरघ्नी च दुराराध्या दूरदुष्कृतनाशिनी ।पञ्चस्था पञ्चमी पूर्णा पूर्णापीठ निवासिनी ॥ ४८॥

dūraghnī ca durārādhyā dūraduṣkṛtanāśinī |pañcasthā pañcamī pūrṇā pūrṇāpīṭha nivāsinī || 48||

सत्त्वस्था सत्त्वरूपा च सत्त्वदा सत्त्वसम्भवा ।रजःस्था च रजोतूपा रजोगुणसमुद्भवा ॥ ४९॥

sattvasthā sattvarūpā ca sattvadā sattvasambhavā |rajaḥsthā ca rajotūpā rajoguṇasamudbhavā || 49||

तामसी च तमोरूपा तामसी तमसः प्रिया ।तमोगुणसमुद्भूता सात्त्विकी राजसी तमी ॥ ५०॥

tāmasī ca tamorūpā tāmasī tamasaḥ priyā |tamoguṇasamudbhūtā sāttvikī rājasī tamī || 50||

कला काष्ठा निमेषा च स्वकृता तदनन्तरा ।अर्धमासा च मासा च संवत्सरस्वरूपिणी ॥ ५१॥

kalā kāṣṭhā nimeṣā ca svakṛtā tadanantarā |ardhamāsā ca māsā ca saṃvatsarasvarūpiṇī || 51||

युगस्था युगरूपा च कल्पस्था कल्परूपिणी ।नानारत्नविचित्राङ्गी नानाभरणमण्डिता ॥ ५२॥

yugasthā yugarūpā ca kalpasthā kalparūpiṇī |nānāratnavicitrāṅgī nānābharaṇamaṇḍitā || 52||

विश्वात्मिका विश्वमाता विश्वपाशा विधायिनी ।विश्वासकारिणी विश्वा विश्वशक्तिर्विचक्षणा ॥ ५३॥

viśvātmikā viśvamātā viśvapāśā vidhāyinī |viśvāsakāriṇī viśvā viśvaśaktirvicakṣaṇā || 53||