विष्णुस्तवराजः १ Shri Vishnustavaraja from Narasimhapurana

श्रीशुक उवाचसंसारवृक्षमारुह्य द्वन्द्वपाशशतैर्दृढैः ।बध्यमानः सुतैश्वर्यैः पतितो योनिसागरे ॥ १॥

śrīśuka uvācasaṃsāravṛkṣamāruhya dvandvapāśaśatairdṛḍhaiḥ |badhyamānaḥ sutaiśvaryaiḥ patito yonisāgare || 1||

यः कामक्रोधलोभैस्तु विषयैः परिपीडितः ।बद्धः स्वकर्मभिर्गौणैः पुत्रदारैषणादिभिः ॥ २॥

yaḥ kāmakrodhalobhaistu viṣayaiḥ paripīḍitaḥ |baddhaḥ svakarmabhirgauṇaiḥ putradāraiṣaṇādibhiḥ || 2||

स केन निस्तरत्याशु दुस्तरं भवसागरम् ।पृच्छाम्याख्याहि मे तात तस्य मुक्तिः कथं भवेत् ॥ ३॥

sa kena nistaratyāśu dustaraṃ bhavasāgaram |pṛcchāmyākhyāhi me tāta tasya muktiḥ kathaṃ bhavet || 3||

श्रीव्यास उवाचशृणु वत्स महाप्राज्ञ यञ्ज्ञात्वा मुक्तिमाप्नुयात् ।तच्च वक्ष्यामि ते दिव्यं नारदेन श्रुतं पुरा ॥ ४॥

śrīvyāsa uvācaśṛṇu vatsa mahāprājña yañjñātvā muktimāpnuyāt |tacca vakṣyāmi te divyaṃ nāradena śrutaṃ purā || 4||

नरके रौरवे घोरे धर्मज्ञानविवर्जिताः ।स्वकर्मभिर्महादुःखं प्राप्ता यत्र यमालये ॥ ५॥

narake raurave ghore dharmajñānavivarjitāḥ |svakarmabhirmahāduḥkhaṃ prāptā yatra yamālaye || 5||

महापापकृतं घोरं सम्प्राप्ताः पापकृज्जनाः ।आलोक्य नारदः शीघ्रं गत्वा यत्र त्रिलोचनः ॥ ६॥

mahāpāpakṛtaṃ ghoraṃ samprāptāḥ pāpakṛjjanāḥ |ālokya nāradaḥ śīghraṃ gatvā yatra trilocanaḥ || 6||

गङ्गाधरं महादेवं शङ्करं शूलपाणिनम् ।प्रणम्य विधिवद्देवं नारदः परिपृच्छति ॥ ७॥

gaṅgādharaṃ mahādevaṃ śaṅkaraṃ śūlapāṇinam |praṇamya vidhivaddevaṃ nāradaḥ paripṛcchati || 7||

नारद उवाचयः संसारे महाद्वन्द्वैः कामभोगैः शुभाशुभैः ।शब्दादिविषयैर्बद्धः पीड्यमानः षडूर्मिभिः ॥ ८॥

nārada uvācayaḥ saṃsāre mahādvandvaiḥ kāmabhogaiḥ śubhāśubhaiḥ |śabdādiviṣayairbaddhaḥ pīḍyamānaḥ ṣaḍūrmibhiḥ || 8||

कथं नु मुच्यते क्षिप्रं मृत्युसंसारसागरात् ।भगवन् ब्रूहि मे तत्त्वं श्रोतुमिच्छामि शङ्कर ॥ ९॥

kathaṃ nu mucyate kṣipraṃ mṛtyusaṃsārasāgarāt |bhagavan brūhi me tattvaṃ śrotumicchāmi śaṅkara || 9||

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नारदस्य त्रिलोचनः ।उवाच तमृषिं शम्भुः प्रसन्नवदनो हरः ॥ १०॥

tasya tadvacanaṃ śrutvā nāradasya trilocanaḥ |uvāca tamṛṣiṃ śambhuḥ prasannavadano haraḥ || 10||

महेश्वर उवाचज्ञानामृतं च गुह्यं च रहस्यमृषिसत्तम ।वक्ष्यामि शृणु दुःखघ्नं सर्वबन्धभयापहम् ॥ ११॥

maheśvara uvācajñānāmṛtaṃ ca guhyaṃ ca rahasyamṛṣisattama |vakṣyāmi śṛṇu duḥkhaghnaṃ sarvabandhabhayāpaham || 11||

तृणादि चतुरास्यान्तं भूतग्रामं चतुर्विधम् ।चराचरं जगत्सर्वं प्रसुप्तं यस्य मायया ॥ १२॥

tṛṇādi caturāsyāntaṃ bhūtagrāmaṃ caturvidham |carācaraṃ jagatsarvaṃ prasuptaṃ yasya māyayā || 12||

तस्य विष्णोः प्रसादेन यदि कश्चित् प्रबुध्यते ।स निस्तरति संसारं देवानामपि दुस्तरम् ॥ १३॥

tasya viṣṇoḥ prasādena yadi kaścit prabudhyate |sa nistarati saṃsāraṃ devānāmapi dustaram || 13||

भोगैश्वर्यमदोन्मत्तस्तत्त्वज्ञानपराङ्मुखः ।संसारसुमहापङ्के जीर्णा गौरिव मज्जति ॥ १४॥

bhogaiśvaryamadonmattastattvajñānaparāṅmukhaḥ |saṃsārasumahāpaṅke jīrṇā gauriva majjati || 14||

यस्त्वात्मानं निबध्नाति कर्मभिः कोशकारवत् ।तस्य मुक्तिं न पश्यामि जन्मकोटिशतैरपि ॥ १५॥

yastvātmānaṃ nibadhnāti karmabhiḥ kośakāravat |tasya muktiṃ na paśyāmi janmakoṭiśatairapi || 15||

तस्मान्नारद सर्वेशं देवानां देवमव्ययम् ।आराधयेत्सदा सम्यग् ध्यायेद्विष्णुं समाहितः ॥ १६॥

tasmānnārada sarveśaṃ devānāṃ devamavyayam |ārādhayetsadā samyag dhyāyedviṣṇuṃ samāhitaḥ || 16||

यस्तं विश्वमनाद्यन्तमाद्यं स्वात्मनि संस्थितम् ।सर्वज्ञममलं विष्णुं सदा ध्यायन् विमुच्यते ॥ १७॥

yastaṃ viśvamanādyantamādyaṃ svātmani saṃsthitam |sarvajñamamalaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyan vimucyate || 17||

निर्विकल्पं निराकाशं निष्प्रपञ्चं निरामयम् ।वासुदेवमजं विष्णुं सदा ध्यायन् विमुच्यते ॥ १८॥

nirvikalpaṃ nirākāśaṃ niṣprapañcaṃ nirāmayam |vāsudevamajaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyan vimucyate || 18||

निरञ्जनं परं शान्तमच्युतं भूतभावनम् ।देवगर्भं विभुं विष्णुं सदा ध्यायन् विमुच्यते ॥ १९॥

nirañjanaṃ paraṃ śāntamacyutaṃ bhūtabhāvanam |devagarbhaṃ vibhuṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyan vimucyate || 19||

सर्वपापविनिर्मुक्तमप्रमेयमलक्षणम् ।निर्वाणमनघं विष्णुं सदा ध्यायन् विमुच्यते ॥ २०॥

sarvapāpavinirmuktamaprameyamalakṣaṇam |nirvāṇamanaghaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyan vimucyate || 20||

अमृतं परमानन्दं सर्वपापविवर्जितम् ।ब्रह्मण्यं शङ्करं विष्णुं सदा सङ्कीर्त्य मुच्यते ॥ २१॥

amṛtaṃ paramānandaṃ sarvapāpavivarjitam |brahmaṇyaṃ śaṅkaraṃ viṣṇuṃ sadā saṅkīrtya mucyate || 21||

योगेश्वरं पुराणाख्यमशरीरं गुहाशयम् ।अमात्रमव्ययं विष्णुं सदा ध्यायन् विमुच्यते ॥ २२॥

yogeśvaraṃ purāṇākhyamaśarīraṃ guhāśayam |amātramavyayaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyan vimucyate || 22||

शुभाशुभविनिर्मुक्तमूर्मिषट्कपरं विभुम् ।अचिन्त्यममलं विष्णुं सदा ध्यायन् विमुच्यते ॥ २३॥

śubhāśubhavinirmuktamūrmiṣaṭkaparaṃ vibhum |acintyamamalaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyan vimucyate || 23||

सर्वद्वन्द्वविनिर्मुक्तं सर्वदुःखविवर्जितम् ।अप्रतर्क्यमजं विष्णुं सदा ध्यायन् विमुच्यते ॥ २४॥

sarvadvandvavinirmuktaṃ sarvaduḥkhavivarjitam |apratarkyamajaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyan vimucyate || 24||

अनामगोत्रमद्वैतं चतुर्थं परमं पदम् ।तं सर्वहृद्गतं विष्णुं सदा ध्यायन् विमुच्यते ॥ २५॥

anāmagotramadvaitaṃ caturthaṃ paramaṃ padam |taṃ sarvahṛdgataṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyan vimucyate || 25||

अरूपं सत्यसङ्कल्पं शुद्धमाकाशवत्परम् ।एकाग्रमनसा विष्णुं सदा ध्यायन् विमुच्यते ॥ २६॥

arūpaṃ satyasaṅkalpaṃ śuddhamākāśavatparam |ekāgramanasā viṣṇuṃ sadā dhyāyan vimucyate || 26||

सर्वात्मकं स्वभावस्थमात्मचैतन्यरूपकम् ।शुभ्रमेकाक्षरं विष्णुं सदा ध्यायन् विमुच्यते ॥ २७॥

sarvātmakaṃ svabhāvasthamātmacaitanyarūpakam |śubhramekākṣaraṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyan vimucyate || 27||

अनिर्वाच्यमविज्ञेयमक्षरादिमसम्भवम् ।एकं नूत्नं सदा विष्णुं सदा ध्यायन् विमुच्यते ॥ २८॥

anirvācyamavijñeyamakṣarādimasambhavam |ekaṃ nūtnaṃ sadā viṣṇuṃ sadā dhyāyan vimucyate || 28||

विश्वाद्यं विश्वगोप्तारं विश्वादं सर्वकामदम् ।स्थानत्रयातिगं विष्णुं सदा ध्यायन् विमुच्यते ॥ २९॥

viśvādyaṃ viśvagoptāraṃ viśvādaṃ sarvakāmadam |sthānatrayātigaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyan vimucyate || 29||

सर्वदुःखक्षयकरं सर्वशान्तिकरं हरिम् ।सर्वपापहरं विष्णुं सदा ध्यायन् विमुच्यते ॥ ३०॥

sarvaduḥkhakṣayakaraṃ sarvaśāntikaraṃ harim |sarvapāpaharaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyan vimucyate || 30||

ब्रह्मादिदेवगन्धर्वैर्मुनिभिः सिद्धचारणैः ।योगिभिः सेवितं विष्णुं सदा ध्यायन् विमुच्यते ॥ ३१॥

brahmādidevagandharvairmunibhiḥ siddhacāraṇaiḥ |yogibhiḥ sevitaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyan vimucyate || 31||

विष्णौ प्रतिष्ठितं विश्वं विष्णुर्विश्वे प्रतिष्ठितः ।विश्वेश्वरमजं विष्णुं कीर्तयन्नेव मुच्यते ॥ ३२॥

viṣṇau pratiṣṭhitaṃ viśvaṃ viṣṇurviśve pratiṣṭhitaḥ |viśveśvaramajaṃ viṣṇuṃ kīrtayanneva mucyate || 32||

संसारबन्धनान्मुक्तिमिच्छन् काममशेषतः ।भक्त्यैव वरदं विष्णुं सदा ध्यायन् विमुच्यते ॥ ३३॥

saṃsārabandhanānmuktimicchan kāmamaśeṣataḥ |bhaktyaiva varadaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyan vimucyate || 33||

व्यास उवाचनारदेन पुरा पृष्ट एवं स वृषभध्वजः ।यदुवाच तदा तस्मै तन्मया कथितं तव ॥ ३४॥

vyāsa uvācanāradena purā pṛṣṭa evaṃ sa vṛṣabhadhvajaḥ |yaduvāca tadā tasmai tanmayā kathitaṃ tava || 34||

तमेव सततं ध्याहि निर्बीजं ब्रह्म केवलम् ।अवाप्स्यसि ध्रुवं तात शाश्वतं पदमव्ययम् ॥ ३५॥

tameva satataṃ dhyāhi nirbījaṃ brahma kevalam |avāpsyasi dhruvaṃ tāta śāśvataṃ padamavyayam || 35||

श्रुत्वा सुरऋषिर्विष्णोः प्राधान्यमिदमीश्वरात् ।स विष्णुं सम्यगाराध्य परां सिद्धिमवाप्तवान् ॥ ३६॥

śrutvā suraṛṣirviṣṇoḥ prādhānyamidamīśvarāt |sa viṣṇuṃ samyagārādhya parāṃ siddhimavāptavān || 36||

यश्चैनं पठते चैव नृसिंहकृतमानसः ।शतजन्मकृतं पापमपि तस्य प्रणश्यति ॥ ३७॥

yaścainaṃ paṭhate caiva nṛsiṃhakṛtamānasaḥ |śatajanmakṛtaṃ pāpamapi tasya praṇaśyati || 37||

विष्णोः स्तवमिदं पुण्यं महादेवेन कीर्तितम् ।प्रातः स्नात्वा पठेन्नित्यममृतत्वं स गच्छति ॥ ३८॥

viṣṇoḥ stavamidaṃ puṇyaṃ mahādevena kīrtitam |prātaḥ snātvā paṭhennityamamṛtatvaṃ sa gacchati || 38||

ध्यायन्ति ये नित्यमनन्तमच्युतंहृत्पद्ममध्येष्वथ कीर्तयन्ति ये ।उपासकानां प्रभुमीश्वरं परंते यान्ति सिद्धिं परमां तु वैष्णवीम् ॥ ३९॥

dhyāyanti ye nityamanantamacyutaṃhṛtpadmamadhyeṣvatha kīrtayanti ye |upāsakānāṃ prabhumīśvaraṃ paraṃte yānti siddhiṃ paramāṃ tu vaiṣṇavīm || 39||

इति श्रीनरसिंहपुराणे विष्णोः स्तवराजनिरूपणे षोडशोऽध्यायः ॥ १६॥

iti śrīnarasiṃhapurāṇe viṣṇoḥ stavarājanirūpaṇe ṣoḍaśo'dhyāyaḥ || 16||

णरसिम्हपुरन अध्याय १६

ṇarasimhapurana adhyāya 16