हयवदनस्तोत्रम् Shri Hayavadana Stotram

ज्ञानानन्दमयं देवं निर्मलस्फटिकाकृतिम् ।आधारं सर्वविद्यानां हयग्रीवमुपास्महे ॥ १॥

jñānānandamayaṃ devaṃ nirmalasphaṭikākṛtim |ādhāraṃ sarvavidyānāṃ hayagrīvamupāsmahe || 1||

हयाननमुपास्महे स्फटिकनिर्मलाङ्गं स्फुटेसिताम्बुरुहविष्टरे समुपविष्टमब्जालयम् ।प्रसन्नकमलालयाकलितमञ्जुलाङ्कं त्रयीशिरश्चिकुरभूषणं कृतनताघसंशोषणम् ॥ २॥

hayānanamupāsmahe sphaṭikanirmalāṅgaṃ sphuṭesitāmburuhaviṣṭare samupaviṣṭamabjālayam |prasannakamalālayākalitamañjulāṅkaṃ trayīśiraścikurabhūṣaṇaṃ kṛtanatāghasaṃśoṣaṇam || 2||

तवाक्षियुगळं स्फुरत्पृथुलतारकं सादरंनिपातय कृपाम्बुधे! मयि च पापकूपस्थिते ।यदुद्धरति बालिशं नवमिवाचरन् मानवंबृहस्पतिसमं जगत् प्रथितकीर्तिमीड्यं प्रभो!॥ ३॥

tavākṣiyugaḷaṃ sphuratpṛthulatārakaṃ sādaraṃnipātaya kṛpāmbudhe! mayi ca pāpakūpasthite |yaduddharati bāliśaṃ navamivācaran mānavaṃbṛhaspatisamaṃ jagat prathitakīrtimīḍyaṃ prabho!|| 3||

हयास्य! तव चन्द्रिकाधवळकायकान्तिच्छटामदीयहृदयावृतप्रसृततामसं साम्प्रतम् ।सुदूरमुपसार्य तद्विमलबोधपीयूषतोनिवारयतु मे चिरादुपनतां भवाब्धिफ्लुतिम् ॥ ४॥

hayāsya! tava candrikādhavaḷakāyakānticchaṭāmadīyahṛdayāvṛtaprasṛtatāmasaṃ sāmpratam |sudūramupasārya tadvimalabodhapīyūṣatonivārayatu me cirādupanatāṃ bhavābdhiphlutim || 4||

कदापि हयकन्धर! त्वदमलाङ्घ्रिपङ्केरुहद्वयस्मरणमप्यहो! न कृतवान् विमूढात्मकः ।त्वदङ्कतलसंस्थितां कुवलनीललोलेक्षणांविलोक्य कमलां तथाऽप्यहमिहास्मि निस्साध्वसः ॥ ५॥

kadāpi hayakandhara! tvadamalāṅghripaṅkeruhadvayasmaraṇamapyaho! na kṛtavān vimūḍhātmakaḥ |tvadaṅkatalasaṃsthitāṃ kuvalanīlalolekṣaṇāṃvilokya kamalāṃ tathā'pyahamihāsmi nissādhvasaḥ || 5||

विधूस्रशुचिकेसर प्रकटफालपुण्ड्रं करैःचतुर्भिरपि पुस्तकं धवळशङ्खचक्रे तथा ।दधानमुपदेशदप्रयतमुद्रिकां वाक्पतिंस्मरामि हयकन्धरं कमलयासमं भासुरम् ॥ ६॥

vidhūsraśucikesara prakaṭaphālapuṇḍraṃ karaiḥcaturbhirapi pustakaṃ dhavaḷaśaṅkhacakre tathā |dadhānamupadeśadaprayatamudrikāṃ vākpatiṃsmarāmi hayakandharaṃ kamalayāsamaṃ bhāsuram || 6||

किरीटमणिमालिकारुचिरतृकेयूरकक्वणत् कनककङ्कण प्रमुखभूषणालङ्कृतः ।सुधांशुरुचिराम्बरः श्रितजनार्तिहर्ता प्रभुःममापि दुरिदं द्रुतं हरतु वाजिरम्यासनः ॥ ७॥

kirīṭamaṇimālikāruciratṛkeyūrakakvaṇat kanakakaṅkaṇa pramukhabhūṣaṇālaṅkṛtaḥ |sudhāṃśurucirāmbaraḥ śritajanārtihartā prabhuḥmamāpi duridaṃ drutaṃ haratu vājiramyāsanaḥ || 7||

हयानन! भवत्पदद्वयपयोजपीयूषजंसमुद्धर विधाय मां यदिह ते शुभंयून् गुणान् ।चतुर्मुखशतक्रतु प्रमुखदेवबृन्दस्तुतान्भवेयमहमादरा द्विदितुमेष शक्तः प्रभो!॥ ८॥

hayānana! bhavatpadadvayapayojapīyūṣajaṃsamuddhara vidhāya māṃ yadiha te śubhaṃyūn guṇān |caturmukhaśatakratu pramukhadevabṛndastutānbhaveyamahamādarā dviditumeṣa śaktaḥ prabho!|| 8||

कटाक्षलवपात्रतां तव गताश्च ये चेतनाःचतुर्मुखसतीबृहस्पतिगणाधिपास्तेऽभवन् ।समस्तजनताक्षितौ सकलभव्यविद्याप्तयेसमर्चति कृताञ्जलिः नुतिशतेन तान् वाक्फते!॥ ९॥

kaṭākṣalavapātratāṃ tava gatāśca ye cetanāḥcaturmukhasatībṛhaspatigaṇādhipāste'bhavan |samastajanatākṣitau sakalabhavyavidyāptayesamarcati kṛtāñjaliḥ nutiśatena tān vākphate!|| 9||

पयोनिधिसुतास्मरन्मुखनिशापतेः कौमुदीविवर्धितवळक्षतारुचिरदिव्यदेहो हरे!।मदीयमपि मानसं दुरिततामसैः व्यापृतंहयानन! दयाम्बुधे! धवळयाशु कारुण्यतः ॥ १०॥

payonidhisutāsmaranmukhaniśāpateḥ kaumudīvivardhitavaḷakṣatāruciradivyadeho hare!|madīyamapi mānasaṃ duritatāmasaiḥ vyāpṛtaṃhayānana! dayāmbudhe! dhavaḷayāśu kāruṇyataḥ || 10||

ततस्तव पदाम्बुजद्वयमपि प्रमोदात् स्थिरंनिधातुमपि मे क्षमं हृदयपुण्डरीकं भवेत् ।अहं च हयकन्धर! त्वदतिमार्दवाङ्घ्रिद्वयंनितान्तदृढमानसः प्रमुदितो भवेयं स्मरन् ॥ ११॥

tatastava padāmbujadvayamapi pramodāt sthiraṃnidhātumapi me kṣamaṃ hṛdayapuṇḍarīkaṃ bhavet |ahaṃ ca hayakandhara! tvadatimārdavāṅghridvayaṃnitāntadṛḍhamānasaḥ pramudito bhaveyaṃ smaran || 11||

श्रुतिर्हि तव सद्गुणान् गदितुमुत्सुका सादरंस्यवर्तत गुणोदधे रनवसाद्य पारं चिरात् ।यथोचितमतिर्बत ! प्रथितवैभवं निर्भयोभवन्तमिह निस्त्रपः क्रमधुतः स्तुवन् संश्रये ॥ १२॥

śrutirhi tava sadguṇān gaditumutsukā sādaraṃsyavartata guṇodadhe ranavasādya pāraṃ cirāt |yathocitamatirbata ! prathitavaibhavaṃ nirbhayobhavantamiha nistrapaḥ kramadhutaḥ stuvan saṃśraye || 12||

अहं त्वममतामतिः चिरतरानुवृत्ता ममश्रुतिस्मृतिपुराणवाच्छ्रवणतोऽपि नो निस्सरेत् ।अतश्च भवसागरे पतितवानहं दुःखितःविनाशय हयानन! प्रतिभटां तु तां वीक्षणात् ॥ १३॥

ahaṃ tvamamatāmatiḥ ciratarānuvṛttā mamaśrutismṛtipurāṇavācchravaṇato'pi no nissaret |ataśca bhavasāgare patitavānahaṃ duḥkhitaḥvināśaya hayānana! pratibhaṭāṃ tu tāṃ vīkṣaṇāt || 13||

श्रुतीरितपथे कथञ्चिदपि गच्छतो मे भवेत्प्रमादवशतः क्वचित् स्खलिनमात्मपातप्रदम् ।कथं दुरिताकरः प्रकृतिपाशबद्धात्मकःसतां गतिमवाप्नुयां भवदनुग्रहं तं विना ॥ १४॥

śrutīritapathe kathañcidapi gacchato me bhavetpramādavaśataḥ kvacit skhalinamātmapātapradam |kathaṃ duritākaraḥ prakṛtipāśabaddhātmakaḥsatāṃ gatimavāpnuyāṃ bhavadanugrahaṃ taṃ vinā || 14||

हयानन! तवानघा श्रुतिमयी तु हेषाजुषामशेषमघसङ्घमप्यपनुदत्यनर्घा कलाः ।उदञ्चयति कीर्तिमप्यखिललोकमान्यत्वमप्यतः श्रुतिपथेममाप्यटतु सा प्रमोदावहा ॥ १५॥

hayānana! tavānaghā śrutimayī tu heṣājuṣāmaśeṣamaghasaṅghamapyapanudatyanarghā kalāḥ |udañcayati kīrtimapyakhilalokamānyatvamapyataḥ śrutipathemamāpyaṭatu sā pramodāvahā || 15||

करद्वयसमुद्धृत प्रथितशङ्खचक्रो भवान्विशालविशदस्फुटस्फटिककान्तिर्हरे!।विभाति शरदम्बुदो दलिततूल शुभ्रद्युतिःनिजाञ्चलसमुद्गतद्युतिमदिन्दुभास्वानिव ॥ १६॥

karadvayasamuddhṛta prathitaśaṅkhacakro bhavānviśālaviśadasphuṭasphaṭikakāntirhare!|vibhāti śaradambudo dalitatūla śubhradyutiḥnijāñcalasamudgatadyutimadindubhāsvāniva || 16||

मम हृदि सततं हयानन! त्वं निवस यथा हृदयं शुचित्वमीयात् ।अकलुषमतिदायिनं भवन्तं हृदि कलयेयमहं यथा च भक्त्या ॥ १७॥

mama hṛdi satataṃ hayānana! tvaṃ nivasa yathā hṛdayaṃ śucitvamīyāt |akaluṣamatidāyinaṃ bhavantaṃ hṛdi kalayeyamahaṃ yathā ca bhaktyā || 17||

देहि मे नाथ वाक्छुद्धिं रसवद्वाग्विजृम्भणम् ।आयुरारोग्यमैश्वर्यं नमस्ते हयकन्धर!॥ १८॥

dehi me nātha vākchuddhiṃ rasavadvāgvijṛmbhaṇam |āyurārogyamaiśvaryaṃ namaste hayakandhara!|| 18||

ज्ञानाभिवृद्धिसम्प्राप्त्यै हयानननुतिस्रजम् ।व्यधात्तस्य पदद्वन्द्वे जग्गू वकुळभूषणः ॥ १९॥

jñānābhivṛddhisamprāptyai hayānananutisrajam |vyadhāttasya padadvandve jaggū vakuḷabhūṣaṇaḥ || 19||

इति श्री जग्गु वकुळभूषणकविकृतं श्रीहयवदनस्तोत्र्ं सम्पूर्णम् ।

iti śrī jaggu vakuḷabhūṣaṇakavikṛtaṃ śrīhayavadanastotrṃ sampūrṇam |