विष्णुस्तोत्रम् (प्रचेतसकृतं विष्णुपुराणान्तर्गतम् नताः स्म सर्ववचसां प्रतिष्ठा यत्र शाश्वती नताः स्म सर्ववचसां प्रतिष्ठा यत्र शाश्वती) Prachetasakritam Vishnu Stotram

प्रचेतस ऊचुः ।नताः स्म सर्ववचसां प्रतिष्ठा यत्र शाश्वती ।तमाद्यन्तमशेषस्य जगतः परमं प्रभुम् ॥ २३॥

pracetasa ūcuḥ |natāḥ sma sarvavacasāṃ pratiṣṭhā yatra śāśvatī |tamādyantamaśeṣasya jagataḥ paramaṃ prabhum || 23||

ज्योतिराद्यमनौपम्यमण्वनन्तमपारवत् ।योनिभूतमश्षस्य स्थावरस्य चरस्य च ॥ २४॥

jyotirādyamanaupamyamaṇvanantamapāravat |yonibhūtamaśṣasya sthāvarasya carasya ca || 24||

यस्याहः प्रथमं रूपमरूपस्य तथा निशा ।सन्ध्या च परमेशस्य तस्मै कालात्मने नमः ॥ २५॥

yasyāhaḥ prathamaṃ rūpamarūpasya tathā niśā |sandhyā ca parameśasya tasmai kālātmane namaḥ || 25||

भुज्यतेऽनुदिनं देवैः पितृभिश्च सुधात्मकः ।बीजभूतं समस्तस्य तस्मै सोमात्मनेन मः ॥ २६॥

bhujyate'nudinaṃ devaiḥ pitṛbhiśca sudhātmakaḥ |bījabhūtaṃ samastasya tasmai somātmanena maḥ || 26||

यस्तमास्यत्ति तीव्रात्मा प्रभाभिर्भासयन्नभः ।घर्मशीताम्भसां योनिस्तस्मै सूर्यात्मने नमः ॥ २७॥

yastamāsyatti tīvrātmā prabhābhirbhāsayannabhaḥ |gharmaśītāmbhasāṃ yonistasmai sūryātmane namaḥ || 27||

काठिन्यवान् यो बिभर्त्ति जगदेतदशेषतः ।शब्दादिसंश्रयो व्यापी तस्मै भूम्यात्मने नमः ॥ २८॥

kāṭhinyavān yo bibhartti jagadetadaśeṣataḥ |śabdādisaṃśrayo vyāpī tasmai bhūmyātmane namaḥ || 28||

यद्योनिभूतं जगतो बीजं यत्सर्वदेहिनाम् ।तत्तोयरूपमीशस्य नमामो हरिमेधसः ॥ २९॥

yadyonibhūtaṃ jagato bījaṃ yatsarvadehinām |tattoyarūpamīśasya namāmo harimedhasaḥ || 29||

यो मुखं सर्वदेवानां हव्यभुक्कव्यभुक्तथा ।पितॄणां च नमस्तस्मै विष्णवे पावकात्मने ॥ ३०॥

yo mukhaṃ sarvadevānāṃ havyabhukkavyabhuktathā |pitṝṇāṃ ca namastasmai viṣṇave pāvakātmane || 30||

पञ्चधावस्थितो देहे यश्चेष्टां कुरुतेऽनिशम् ।आकाशयोनिर्भगवांस्तस्मै वाय्वात्मने नमः ॥ ३१॥

pañcadhāvasthito dehe yaśceṣṭāṃ kurute'niśam |ākāśayonirbhagavāṃstasmai vāyvātmane namaḥ || 31||

अवकाशमशेषाणां भूतानां यः प्रयच्छति ।अनन्तमूर्तिमाञ्छुद्धस्तस्मै व्योमात्मने नमः ॥ ३२॥

avakāśamaśeṣāṇāṃ bhūtānāṃ yaḥ prayacchati |anantamūrtimāñchuddhastasmai vyomātmane namaḥ || 32||

समस्तेन्द्रियसर्गस्य यः सदा स्थानमुत्तमम् ।तस्मै शब्दादिरूपाय नमः कृष्णाय वेधसे ॥ ३३॥

samastendriyasargasya yaḥ sadā sthānamuttamam |tasmai śabdādirūpāya namaḥ kṛṣṇāya vedhase || 33||

गृह्णाति विषयान्नित्यमिन्द्रियात्माक्षराक्षरः ।यस्तस्मै ज्ञानमूलाय नताः स्म हरिमेधसे ॥ ३४॥

gṛhṇāti viṣayānnityamindriyātmākṣarākṣaraḥ |yastasmai jñānamūlāya natāḥ sma harimedhase || 34||

गृहीतानिन्द्रियैरर्थानात्मने यः प्रयच्छति ।अन्तःकरणरूपाय तस्मै विश्वात्मने नमः ॥ ३५॥

gṛhītānindriyairarthānātmane yaḥ prayacchati |antaḥkaraṇarūpāya tasmai viśvātmane namaḥ || 35||

यस्मिन्ननन्ते सकलं विश्वं यस्मात्तथोद्गतम् ।लयस्थानं च यस्तस्मै नमः प्रकृतिधर्मिणे ॥ ३६॥

yasminnanante sakalaṃ viśvaṃ yasmāttathodgatam |layasthānaṃ ca yastasmai namaḥ prakṛtidharmiṇe || 36||

शुद्धः संल्लक्ष्यते भ्रान्त्या गुणवानिव योऽगुणः ।तमात्मरूपिणं देवं नताः स्म पुरुषोत्तमम् ॥ ३७॥

śuddhaḥ saṃllakṣyate bhrāntyā guṇavāniva yo'guṇaḥ |tamātmarūpiṇaṃ devaṃ natāḥ sma puruṣottamam || 37||

अविकारमजं शुद्धं निर्गुणं यन्निरञ्जनम् ।नतास्स्म तत्परं ब्रह्म विष्णोर्यत्परमं पदम् ॥ ३८॥

avikāramajaṃ śuddhaṃ nirguṇaṃ yannirañjanam |natāssma tatparaṃ brahma viṣṇoryatparamaṃ padam || 38||

अदीर्घह्रस्वमस्थूलण्वनमश्यामलोहितम् ।अस्नेहच्छायमतनुमसक्तमशरीरिणम् ॥ ३९॥

adīrghahrasvamasthūlaṇvanamaśyāmalohitam |asnehacchāyamatanumasaktamaśarīriṇam || 39||

अनाकाशमसंस्पर्शमगन्धमरसं च यत् ।अचक्षुश्रोत्रमचलमवाक्पाणिममानिसम् ॥ ४०॥

anākāśamasaṃsparśamagandhamarasaṃ ca yat |acakṣuśrotramacalamavākpāṇimamānisam || 40||

अनामगोमत्रसुखमतेजस्कमहेतुकम् ।अभयं भ्रान्तिरहितमनिद्रमजरामरम् ॥ ४१॥

anāmagomatrasukhamatejaskamahetukam |abhayaṃ bhrāntirahitamanidramajarāmaram || 41||

अरजोशब्दममृतमप्लुतं यदसंवृतम् ।पूर्वापरेण वै यस्मिंस्तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ ४२॥

arajośabdamamṛtamaplutaṃ yadasaṃvṛtam |pūrvāpareṇa vai yasmiṃstadviṣṇoḥ paramaṃ padam || 42||

परमेशत्वगुणवत्सर्वभूतमसंशयम् ।नताः स्म तत्पदं विष्णोर्जिह्वादृग्गोचरं न यत् ॥ ४३॥

parameśatvaguṇavatsarvabhūtamasaṃśayam |natāḥ sma tatpadaṃ viṣṇorjihvādṛggocaraṃ na yat || 43||

इति विष्णुपुराणे चतुर्दशाध्यायान्तर्गतंप्रचेतसकृतं विष्णुस्तोत्रं समाप्तम् ।विष्णुपुराण । अध्याय १४/२३४३॥विष्णुपुराण । अध्याय १४/२३-४३॥

iti viṣṇupurāṇe caturdaśādhyāyāntargataṃpracetasakṛtaṃ viṣṇustotraṃ samāptam |viṣṇupurāṇa | adhyāya 14/2343||viṣṇupurāṇa | adhyāya 14/23-43||