वैद्यनाथमहिमावर्णनम् Vaidyanatha Mahima Varnanam

ईश्वरःशृणु त्वमगजे पुण्यां मम भक्तस्य सत्कथाम् ।भक्तभक्तं च मां विद्धि भाववश्योऽस्मि शङ्करि ॥ १॥

īśvaraḥśṛṇu tvamagaje puṇyāṃ mama bhaktasya satkathām |bhaktabhaktaṃ ca māṃ viddhi bhāvavaśyo'smi śaṅkari || 1||

यः कश्चिदस्तु मद्भक्तः स मे प्रियतमोऽम्बिके ।भक्तः प्रियो मे सततं चण्डालोऽस्तु द्विजोऽथवा ॥ २॥

yaḥ kaścidastu madbhaktaḥ sa me priyatamo'mbike |bhaktaḥ priyo me satataṃ caṇḍālo'stu dvijo'thavā || 2||

भक्तान्नस्य क्षुधाविष्टः त्रिनेत्रः पात्रमम्बिके ।वनखण्डमिति ख्यातं क्षेत्रमत्युत्तमोत्तमम् ॥ ३॥

bhaktānnasya kṣudhāviṣṭaḥ trinetraḥ pātramambike |vanakhaṇḍamiti khyātaṃ kṣetramatyuttamottamam || 3||

वैद्यनाथोऽहममले तल्लिङ्गे संवसाम्यहम् ।कामार्थी जनकामानां पूरकोऽहं सदाम्बिके ॥ ४॥

vaidyanātho'hamamale talliṅge saṃvasāmyaham |kāmārthī janakāmānāṃ pūrako'haṃ sadāmbike || 4||

अरण्यशरणो नित्यं वनानां पतिरस्म्यहम् ।ब्रह्मविष्ण्वादिभिर्देवैः गणवृन्दैश्च सेवितः ॥ ५॥

araṇyaśaraṇo nityaṃ vanānāṃ patirasmyaham |brahmaviṣṇvādibhirdevaiḥ gaṇavṛndaiśca sevitaḥ || 5||

पूजितो बिल्वपत्राद्यैर्निवसामि त्वया सह ।बदरीखदरैर्बिल्वैः हरीतकविभीतकैः ॥ ६॥

pūjito bilvapatrādyairnivasāmi tvayā saha |badarīkhadarairbilvaiḥ harītakavibhītakaiḥ || 6||

वैकङ्कतैः केतकैश्च वंशैः कण्टकभूरुहैः ।अन्यैश्च शाखिशतकैः फलपुष्पावनामिभिः ॥ ७॥

vaikaṅkataiḥ ketakaiśca vaṃśaiḥ kaṇṭakabhūruhaiḥ |anyaiśca śākhiśatakaiḥ phalapuṣpāvanāmibhiḥ || 7||

संवृतं वनमत्युग्रं सिंहव्याघ्ररवाकुलम् ।वेणुक्रेङ्कारनिनदैः झिल्लिकागणपूजितैः ॥ ८॥

saṃvṛtaṃ vanamatyugraṃ siṃhavyāghraravākulam |veṇukreṅkāraninadaiḥ jhillikāgaṇapūjitaiḥ || 8||

केसरीविकटारावभीतदन्तिजबृंहितैः ।घूकोलूकोत्थघूत्कारसंवर्धितदिगन्तरम् ॥ ९॥

kesarīvikaṭārāvabhītadantijabṛṃhitaiḥ |ghūkolūkotthaghūtkārasaṃvardhitadigantaram || 9||

केकिकोकिलनादैश्च शिवाकोलजघुर्घुरैः ।भीषणं भीषणस्यापि तत्रारण्यपतिस्त्वहम् ॥ १०॥

kekikokilanādaiśca śivākolajaghurghuraiḥ |bhīṣaṇaṃ bhīṣaṇasyāpi tatrāraṇyapatistvaham || 10||

निवसामि त्वया गौरि तद्वने सञ्चरन्सदा ।फलपुष्पाण्यपाराणि पश्यन्जिघ्रन्वनस्थलीः ॥ ११॥

nivasāmi tvayā gauri tadvane sañcaransadā |phalapuṣpāṇyapārāṇi paśyanjighranvanasthalīḥ || 11||

अरण्यपतिरेवाहं तदा हि वनगोचरः ।तत्रास्ति भिल्लराट्कश्चित्सदाऽत्यन्तसखा मम ॥ १२॥

araṇyapatirevāhaṃ tadā hi vanagocaraḥ |tatrāsti bhillarāṭkaścitsadā'tyantasakhā mama || 12||

भक्तश्च सततं देवि मयि प्रीतिसमन्वितः ।बद्धगोधाङ्गुलित्राणो मृगचर्मलसत्कटिः ॥ १३॥

bhaktaśca satataṃ devi mayi prītisamanvitaḥ |baddhagodhāṅgulitrāṇo mṛgacarmalasatkaṭiḥ || 13||

वराहचर्मादिकृतपादत्राणसमन्वितः ।मातङ्गकृत्तिविलसत्कञ्चुकावृतविग्रहः ॥ १४॥

varāhacarmādikṛtapādatrāṇasamanvitaḥ |mātaṅgakṛttivilasatkañcukāvṛtavigrahaḥ || 14||

पिनाकसदृशं तस्य धनुरस्त्येकमुत्तमम् ।मुष्टिना हस्तलग्नेन धनुषा स विराजितः ॥ १५॥

pinākasadṛśaṃ tasya dhanurastyekamuttamam |muṣṭinā hastalagnena dhanuṣā sa virājitaḥ || 15||

तन्निषङ्गशरैः पूर्णं धारयन्ती तदङ्गना ।सवर्णवाससा तं हि समायास्यति पृष्ठतः ॥ १६॥

tanniṣaṅgaśaraiḥ pūrṇaṃ dhārayantī tadaṅganā |savarṇavāsasā taṃ hi samāyāsyati pṛṣṭhataḥ || 16||

गुञ्जादिविधृतापारभूषणावलिभासुरा ।स मृगाजिनसर्वाङ्गो मधुपिङ्गललोचनः ॥ १७॥

guñjādividhṛtāpārabhūṣaṇāvalibhāsurā |sa mṛgājinasarvāṅgo madhupiṅgalalocanaḥ || 17||

तद्दृष्टिपातभीत्यैव पलायन्ते मृगाण्डजाः ।किं पुनस्तच्छराघातं मृगः कः सोदुमर्हति ॥ १८॥

taddṛṣṭipātabhītyaiva palāyante mṛgāṇḍajāḥ |kiṃ punastaccharāghātaṃ mṛgaḥ kaḥ sodumarhati || 18||

मृगं व महिषं वापि सृमरं चमरं रुरुम् ।कोलं शललकं चैव शशं खङ्गं च विध्यति ॥ १९॥

mṛgaṃ va mahiṣaṃ vāpi sṛmaraṃ camaraṃ rurum |kolaṃ śalalakaṃ caiva śaśaṃ khaṅgaṃ ca vidhyati || 19||

करीन्द्रशुण्डाकाण्डानि गिरीन्द्रशिखराण्यपि ।स्वकाण्डशरकाण्डैश्च खण्डयत्येव भिल्लराट् ॥ २०॥

karīndraśuṇḍākāṇḍāni girīndraśikharāṇyapi |svakāṇḍaśarakāṇḍaiśca khaṇḍayatyeva bhillarāṭ || 20||

व्याघ्रं वापि तरक्षुं वा स विध्यत्येव दुःसहः ।सदा कटितटोद्भासिखङ्गखेटकशोभितः ॥ २१॥

vyāghraṃ vāpi tarakṣuṃ vā sa vidhyatyeva duḥsahaḥ |sadā kaṭitaṭodbhāsikhaṅgakheṭakaśobhitaḥ || 21||

आखेटकपरीवारेर्जालजालैः सदाऽऽवृतः ।त्रिसहस्रमहाभिल्लैः क्रूरेः क्रूरतरैर्वृतः ॥ २२॥

ākheṭakaparīvārerjālajālaiḥ sadā''vṛtaḥ |trisahasramahābhillaiḥ krūreḥ krūratarairvṛtaḥ || 22||

ते नित्यं शस्त्रपाषाणखङ्गखेटधराः सदा ।धनुःशरकराश्चान्ये नित्यं तमनुयायिनः ॥ २३॥

te nityaṃ śastrapāṣāṇakhaṅgakheṭadharāḥ sadā |dhanuḥśarakarāścānye nityaṃ tamanuyāyinaḥ || 23||

व्याघ्रवीयैः श्वमिश्चैव करालोन्नतदंष्ट्रिभिः ।कूजद्भिरनुधावद्भिस्तैः साकं वक्रपुच्छकैः ॥ २४॥

vyāghravīyaiḥ śvamiścaiva karālonnatadaṃṣṭribhiḥ |kūjadbhiranudhāvadbhistaiḥ sākaṃ vakrapucchakaiḥ || 24||

जृम्भमाणललज्जिह्वादीर्घश्रोत्रोरुलोचनैः ।नीलपीत्यारुणैर्वर्णैर्लालातन्तुयुतैर्मुखैः ॥ २५॥

jṛmbhamāṇalalajjihvādīrghaśrotrorulocanaiḥ |nīlapītyāruṇairvarṇairlālātantuyutairmukhaiḥ || 25||

शशान्वराहांश्च मृगाननुद्रुत्याशुचिस्तदा ।विदारयन्ति दशनैस्तद्रक्तापूरितैर्मुखैः ॥ २६॥

śaśānvarāhāṃśca mṛgānanudrutyāśucistadā |vidārayanti daśanaistadraktāpūritairmukhaiḥ || 26||

मृगान्पार्श्वोदरान्त्रेषु वृक्णैश्च वृषणैस्तथा ।शरपातात्पूर्वमेव धावन्त्येते सुदुःसहाः ॥ २७॥

mṛgānpārśvodarāntreṣu vṛkṇaiśca vṛṣaṇaistathā |śarapātātpūrvameva dhāvantyete suduḥsahāḥ || 27||

भिल्लानां पुरतो देवि तस्मिन्सुगहने वने ।स मुष्टिधृतचर्मस्थश्येनैरुग्रारुणाक्षिभिः ॥ २८॥

bhillānāṃ purato devi tasminsugahane vane |sa muṣṭidhṛtacarmasthaśyenairugrāruṇākṣibhiḥ || 28||

पक्षिजालं निहन्ति स्म विसृष्टकरबन्धनैः ।स मण्डलपरिभ्रश्यन्नखतुण्डोरुकुट्टनैः ॥ २९॥

pakṣijālaṃ nihanti sma visṛṣṭakarabandhanaiḥ |sa maṇḍalaparibhraśyannakhatuṇḍorukuṭṭanaiḥ || 29||

पक्षपादप्रहारैस्तां बलाकापङ्क्तिमुत्थिताम् ।नीलनीरदमध्यस्थविदुल्लेखेव उप्रभाम् ॥ ३०॥

pakṣapādaprahāraistāṃ balākāpaṅktimutthitām |nīlanīradamadhyasthavidullekheva uprabhām || 30||

पातयन्ति महीपृष्ठे विष्टव्धवरकार्मुकाः ।गजनीला महाभिल्लाः सर्वे मल्लिङ्गपूजकाः ॥ ३१॥

pātayanti mahīpṛṣṭhe viṣṭavdhavarakārmukāḥ |gajanīlā mahābhillāḥ sarve malliṅgapūjakāḥ || 31||

तेषां श्रेष्ठोऽथ मेधावी जपो नाम्ना महाबलः ।पत्न्या समन्वितो नित्यं झषान्सरसि हन्त्यपि ॥ ३२॥

teṣāṃ śreṣṭho'tha medhāvī japo nāmnā mahābalaḥ |patnyā samanvito nityaṃ jhaṣānsarasi hantyapi || 32||

हत्वा वराहान्पृषतान्रुरूनन्याञ्छशांस्तथा ।सुस्वादुमांसमुत्कृत्य निष्टप्यास्वाद्य शोभते ॥ ३३॥

hatvā varāhānpṛṣatānrurūnanyāñchaśāṃstathā |susvādumāṃsamutkṛtya niṣṭapyāsvādya śobhate || 33||

अन्यदादाय जालेन वारयन्भूरि तद्वलम् ।सम्प्रेषयति तद्गौरि गृहं भिल्लगणैस्तदा ॥ ३४॥

anyadādāya jālena vārayanbhūri tadvalam |sampreṣayati tadgauri gṛhaṃ bhillagaṇaistadā || 34||

सुस्वादुमांसं पेश्यां स निक्षिप्यायाति मां तदा ।भवरोगहरं नाम्ना तीर्थं तत्रास्ति शैलजे ॥ ३५॥

susvādumāṃsaṃ peśyāṃ sa nikṣipyāyāti māṃ tadā |bhavarogaharaṃ nāmnā tīrthaṃ tatrāsti śailaje || 35||

आयुर्वेदः पुरा दत्तो मयाऽश्विभ्यां सुपूजितः ।स्नात्वा तस्मिन्महातीर्थे पूतौ देवभिषग्वरौ ॥ ३६॥

āyurvedaḥ purā datto mayā'śvibhyāṃ supūjitaḥ |snātvā tasminmahātīrthe pūtau devabhiṣagvarau || 36||

देवपङ्क्तिगतौ चापि भवतां सोमपीथिनौ ।ताभ्यां स्तुतोऽहं कल्याणि तत्स्तुतिं शृणु शैलजे ॥ ३७॥

devapaṅktigatau cāpi bhavatāṃ somapīthinau |tābhyāṃ stuto'haṃ kalyāṇi tatstutiṃ śṛṇu śailaje || 37||

पूजितो बिल्वपत्रैश्च वैद्यनाथो महेश्वरि ॥ ३८॥ (वैद्यनाथोऽहमीश्वरि )

pūjito bilvapatraiśca vaidyanātho maheśvari || 38|| (vaidyanātho'hamīśvari )

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते शिवगौरीसंवादे वैद्यनाथमहिमावर्णनं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । भर्गाख्यः पञ्चमांशः । अध्यायः २०॥– ॥ श्रीशिवरहस्यम् । भर्गाख्यः पन्चमांशः । अध्यायः २०॥

|| iti śivarahasyāntargate śivagaurīsaṃvāde vaidyanāthamahimāvarṇanaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | bhargākhyaḥ pañcamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 20||– || śrīśivarahasyam | bhargākhyaḥ pancamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 20||