शिवसहस्रनामस्तोत्रम् (वायुपुराणान्तर्गतं अध्याय ३० नमस्ते देवदेवेश देवारिबलसूदन) Shri Shivasahasranamastotra from Vayupurana Adhyaya 30

दक्ष उवाच ।ॐ नमस्ते देवदेवेश देवारिबलसूदन ।देवेन्द्र ह्यमरश्रेष्ठ देवदानवपूजित ॥ १८०॥

dakṣa uvāca |oṃ namaste devadeveśa devāribalasūdana |devendra hyamaraśreṣṭha devadānavapūjita || 180||

सहस्राक्ष विरूपाक्ष त्र्यक्ष यक्षाधिपप्रिय ।सर्वतः पाणिपादस्त्वं सर्वतोऽक्षिशिरोमुखः ।सर्वतः श्रुतिमान् लोके सर्वानावृत्य तिष्ठसि ॥ १८१॥

sahasrākṣa virūpākṣa tryakṣa yakṣādhipapriya |sarvataḥ pāṇipādastvaṃ sarvato'kṣiśiromukhaḥ |sarvataḥ śrutimān loke sarvānāvṛtya tiṣṭhasi || 181||

शङ्कुकर्ण महाकर्ण कुम्भकर्णार्णवालय ।गजेन्द्रकर्ण गोकर्ण पाणिकर्ण नमोऽस्तु ते ॥ १८२॥

śaṅkukarṇa mahākarṇa kumbhakarṇārṇavālaya |gajendrakarṇa gokarṇa pāṇikarṇa namo'stu te || 182||

शतोदर शतावर्त्त शतजिह्व शतानन ।गायन्ति त्वां गायत्रिणो ह्यर्च्चयन्ति तथार्च्चिनः ॥ १८३॥

śatodara śatāvartta śatajihva śatānana |gāyanti tvāṃ gāyatriṇo hyarccayanti tathārccinaḥ || 183||

देवदानवगोप्ता च ब्रह्मा च त्वं शतक्रतुः ।मूर्त्तीशस्त्वं महामूर्ते समुद्राम्बु धराय च ॥ १८४॥

devadānavagoptā ca brahmā ca tvaṃ śatakratuḥ |mūrttīśastvaṃ mahāmūrte samudrāmbu dharāya ca || 184||

सर्वा ह्यस्मिन् देवतास्ते गावो गोष्ठ इवासते ।शरीरन्ते प्रपश्यामि सोममग्निं जलेश्वरम् ॥ १८५॥

sarvā hyasmin devatāste gāvo goṣṭha ivāsate |śarīrante prapaśyāmi somamagniṃ jaleśvaram || 185||

आदित्यमथ विष्णुञ्च ब्रह्माणं सबृहस्पतिम् ।क्रिया कार्य्यं कारणञ्च कर्त्ता करणमेव च ॥ १८६॥

ādityamatha viṣṇuñca brahmāṇaṃ sabṛhaspatim |kriyā kāryyaṃ kāraṇañca karttā karaṇameva ca || 186||

असच्च सदसच्चैव तथैव प्रभवाव्ययम् ।नमो भवाय शर्वाय रुद्राय वरदाय च ॥ १८७॥

asacca sadasaccaiva tathaiva prabhavāvyayam |namo bhavāya śarvāya rudrāya varadāya ca || 187||

पशूनां पतये चैव नमस्त्वन्धकघातिने ।त्रिजटाय त्रिशीर्षाय त्रिशूलवरधारिणे ॥ १८८॥

paśūnāṃ pataye caiva namastvandhakaghātine |trijaṭāya triśīrṣāya triśūlavaradhāriṇe || 188||

त्र्यम्बकाय त्रिनेत्राय त्रिपुरघ्नाय वै नमः ।नमश्चण्डाय मुण्डाय प्रचण्डाय धराय च ॥ १८९॥

tryambakāya trinetrāya tripuraghnāya vai namaḥ |namaścaṇḍāya muṇḍāya pracaṇḍāya dharāya ca || 189||

दण्डि मासक्तकर्णाय दण्डिमुण्डाय वै नमः ।नमोऽर्द्धदण्डकेशाय निष्काय विकृताय च ॥ १९०॥

daṇḍi māsaktakarṇāya daṇḍimuṇḍāya vai namaḥ |namo'rddhadaṇḍakeśāya niṣkāya vikṛtāya ca || 190||

विलोहिताय धूम्राय नीलग्रीवाय ते नमः ।नमस्त्वप्रतिरूपाय शिवाय च नमोऽस्तु ते ॥ १९१॥

vilohitāya dhūmrāya nīlagrīvāya te namaḥ |namastvapratirūpāya śivāya ca namo'stu te || 191||

सूर्य्याय सूर्य्यपतये सूर्य्यध्वजपताकिने ।नमः प्रमथनाथाय वृषस्कन्धाय धन्विने ॥ १९२॥

sūryyāya sūryyapataye sūryyadhvajapatākine |namaḥ pramathanāthāya vṛṣaskandhāya dhanvine || 192||

नमो हिरण्यगर्भाय हिरण्यकवचाय च ।हिरण्यकृतचूडाय हिरण्यपतये नमः ॥ १९३॥

namo hiraṇyagarbhāya hiraṇyakavacāya ca |hiraṇyakṛtacūḍāya hiraṇyapataye namaḥ || 193||

सत्रघाताय दण्डाय वर्णपानपुटाय च ।नमः स्तुताय स्तुत्याय स्तूयमानाय वै नमः ॥ १९४॥

satraghātāya daṇḍāya varṇapānapuṭāya ca |namaḥ stutāya stutyāya stūyamānāya vai namaḥ || 194||

सर्वायाभक्ष्यभक्ष्याय सर्वभूतान्त्तरात्मने ।नमो होत्राय मन्त्राय शुक्लध्वजपताकिने ॥ १९५॥

sarvāyābhakṣyabhakṣyāya sarvabhūtānttarātmane |namo hotrāya mantrāya śukladhvajapatākine || 195||

नमो नमाय नम्याय नमः किलिकिलाय च ।नमस्ते शयमानाय शयितायोत्थिताय च ॥ १९६॥

namo namāya namyāya namaḥ kilikilāya ca |namaste śayamānāya śayitāyotthitāya ca || 196||

स्थिताय चलमानाय मुद्राय कुटिलाय च ।नमो नर्त्तनशीलाय मुखवादित्रकारिणे ॥ १९७॥

sthitāya calamānāya mudrāya kuṭilāya ca |namo narttanaśīlāya mukhavāditrakāriṇe || 197||

नाट्योपहारलुब्धाय गीतवाद्यरताय च ।नमो ज्येष्ठाय श्रेष्ठाय बलप्रमथनाय च ॥ १९८॥

nāṭyopahāralubdhāya gītavādyaratāya ca |namo jyeṣṭhāya śreṣṭhāya balapramathanāya ca || 198||

कलनाय च कल्पाय क्षयायोपक्षयाय च ।भीमदुन्दुभिहासाय भीमसेनप्रियाय च ॥ १९९॥

kalanāya ca kalpāya kṣayāyopakṣayāya ca |bhīmadundubhihāsāya bhīmasenapriyāya ca || 199||

उग्राय च नमो नित्यं नमस्ते दशबाहवे ।नमः कपालहस्ताय चिताभस्मप्रियाय च ॥ २००॥

ugrāya ca namo nityaṃ namaste daśabāhave |namaḥ kapālahastāya citābhasmapriyāya ca || 200||

विभीषणाय भीष्माय भीष्मव्रतधराय च ।नमो विकृतवक्षाय खड्गजिह्वाग्रदंष्ट्रिणे ॥ २०१॥

vibhīṣaṇāya bhīṣmāya bhīṣmavratadharāya ca |namo vikṛtavakṣāya khaḍgajihvāgradaṃṣṭriṇe || 201||

पक्वाममांसलुब्धाय तुम्बवीणाप्रियाय च ।नमो वृषाय वृष्याय वृष्णये वृषणाय च ॥ २०२॥

pakvāmamāṃsalubdhāya tumbavīṇāpriyāya ca |namo vṛṣāya vṛṣyāya vṛṣṇaye vṛṣaṇāya ca || 202||

कटङ्कटाय चण्डाय नमः सावयवाय च ।नमस्ते वरकृष्णाय वराय वरदाय च ॥ २०३॥

kaṭaṅkaṭāya caṇḍāya namaḥ sāvayavāya ca |namaste varakṛṣṇāya varāya varadāya ca || 203||

वरगन्धमाल्यवस्त्राय वरातिवरये नमः ।नमो वर्षाय वाताय छायायै आतपाय च ॥ २०४॥

varagandhamālyavastrāya varātivaraye namaḥ |namo varṣāya vātāya chāyāyai ātapāya ca || 204||

नमो रक्तविरक्ताय शोभनायाक्षमालिने ।सम्भिन्नाय विभिन्नाय विविक्तविकटाय च ॥ २०५॥

namo raktaviraktāya śobhanāyākṣamāline |sambhinnāya vibhinnāya viviktavikaṭāya ca || 205||

अघोररूपरूपाय घोरघोरतराय च ।नमः शिवाय शान्ताय नमः शान्ततराय च ॥ २०६॥

aghorarūparūpāya ghoraghoratarāya ca |namaḥ śivāya śāntāya namaḥ śāntatarāya ca || 206||

एकपाद्बहुनेत्राय एकशीर्षन्नमोऽस्तु ते ।नमो वृद्धाय लुब्धाय संविभागप्रियाय च ॥ २०७॥

ekapādbahunetrāya ekaśīrṣannamo'stu te |namo vṛddhāya lubdhāya saṃvibhāgapriyāya ca || 207||

पञ्चमालार्चिताङ्गाय नमः पाशुपताय च ।नमश्चण्डाय घण्टाय घण्टया जग्धरन्ध्रिणे ॥ २०८॥

pañcamālārcitāṅgāya namaḥ pāśupatāya ca |namaścaṇḍāya ghaṇṭāya ghaṇṭayā jagdharandhriṇe || 208||

सहस्रशतघण्टाय घण्टामालाप्रियाय च ।प्राणदण्डाय त्यागाय नमो हिलिहिलाय च ॥ २०९॥

sahasraśataghaṇṭāya ghaṇṭāmālāpriyāya ca |prāṇadaṇḍāya tyāgāya namo hilihilāya ca || 209||

हूंहूङ्काराय पाराय हूंहूङ्कारप्रियाय च ।नमश्च शम्भवे नित्यं गिरि वृक्षकलाय च ॥ २१०॥

hūṃhūṅkārāya pārāya hūṃhūṅkārapriyāya ca |namaśca śambhave nityaṃ giri vṛkṣakalāya ca || 210||

गर्भमांसशृगालाय तारकाय तराय च ।नमो यज्ञाधिपतये द्रुतायोपद्रुताय च ॥ २११॥

garbhamāṃsaśṛgālāya tārakāya tarāya ca |namo yajñādhipataye drutāyopadrutāya ca || 211||

यज्ञवाहाय दानाय तप्याय तपनाय च ।नमस्तटाय भव्याय तडितां पतये नमः ॥ २१२॥

yajñavāhāya dānāya tapyāya tapanāya ca |namastaṭāya bhavyāya taḍitāṃ pataye namaḥ || 212||

अन्नदायान्नपतये नमोऽस्त्वन्नभवाय च ।नमः सहस्रशीर्ष्णे च सहस्रचरणाय च ॥ २१३॥

annadāyānnapataye namo'stvannabhavāya ca |namaḥ sahasraśīrṣṇe ca sahasracaraṇāya ca || 213||

सहस्रोद्यतशूलाय सहस्रनयनाय च ।नमोऽस्तु बालरूपाय बालरूपधराय च ॥ २१४॥

sahasrodyataśūlāya sahasranayanāya ca |namo'stu bālarūpāya bālarūpadharāya ca || 214||

बालानाञ्चैव गोप्त्रे च बालक्रीडनकाय च ।नमः शुद्धाय बुद्धाय क्षोभणायाक्षताय च ॥ २१५॥

bālānāñcaiva goptre ca bālakrīḍanakāya ca |namaḥ śuddhāya buddhāya kṣobhaṇāyākṣatāya ca || 215||

तरङ्गाङ्कितकेशाय मुक्तकेशाय वै नमः ।नमः षट्कर्मनिष्ठाय त्रिकर्मनिरताय च ॥ २१६॥

taraṅgāṅkitakeśāya muktakeśāya vai namaḥ |namaḥ ṣaṭkarmaniṣṭhāya trikarmaniratāya ca || 216||

वर्णाश्रमाणां विधिवत् पृथक्कर्मप्रवर्तिने ।नमो घोषाय घोष्याय नमः कलकलाय च ॥ २१७॥

varṇāśramāṇāṃ vidhivat pṛthakkarmapravartine |namo ghoṣāya ghoṣyāya namaḥ kalakalāya ca || 217||

श्वेतपिङ्गलनेत्राय कृष्णरक्तक्षणाय च ।धर्मार्थ काममोक्षाय क्रथाय कथनाय च ॥ २१८॥

śvetapiṅgalanetrāya kṛṣṇaraktakṣaṇāya ca |dharmārtha kāmamokṣāya krathāya kathanāya ca || 218||

साङ्ख्याय साङ्ख्यमुख्याय योगाधिपतये नमः ।नमो रथ्यविरथ्याय चतुष्पथरताय च ॥ २१९॥

sāṅkhyāya sāṅkhyamukhyāya yogādhipataye namaḥ |namo rathyavirathyāya catuṣpatharatāya ca || 219||

कृष्णा जिनोत्तरीयाय व्यालयज्ञोपवीतिने ।ईशानवज्रसंहाय हरिकेश नमोऽस्तु ते ।अविवेकैकनाथाय व्यक्ताव्यक्त नमोऽस्तु ते ॥ २२०॥

kṛṣṇā jinottarīyāya vyālayajñopavītine |īśānavajrasaṃhāya harikeśa namo'stu te |avivekaikanāthāya vyaktāvyakta namo'stu te || 220||

काम कामद कामध्न धृष्टोदृप्तनिषूदन ।सर्व सर्वद सर्वज्ञ सन्ध्याराग नमोऽस्तु ते ॥ २२१॥

kāma kāmada kāmadhna dhṛṣṭodṛptaniṣūdana |sarva sarvada sarvajña sandhyārāga namo'stu te || 221||

महाबाल महाबाहो महासत्त्व महाद्युते ।महामेघवरप्रेक्ष महाकाल नमोऽस्तु ते ॥ २२२॥

mahābāla mahābāho mahāsattva mahādyute |mahāmeghavaraprekṣa mahākāla namo'stu te || 222||

स्थूलजीर्णाङ्गजटिने वल्कलाजिनधारिणे ।दीप्तसूर्याग्निजटिने वल्कलाजिनवाससे ।सहस्रसूर्यप्रतिम तपोनित्य नमोऽस्तु ते ॥ २२३॥

sthūlajīrṇāṅgajaṭine valkalājinadhāriṇe |dīptasūryāgnijaṭine valkalājinavāsase |sahasrasūryapratima taponitya namo'stu te || 223||

उन्मादनशतावर्त्त गङ्गातोयार्द्धमूर्द्धज ।चन्द्रावर्त्त युगावर्त्त मेघावर्त्त नमोऽस्तु ते ॥ २२४॥

unmādanaśatāvartta gaṅgātoyārddhamūrddhaja |candrāvartta yugāvartta meghāvartta namo'stu te || 224||

त्वमन्नमन्नकर्त्ता च अन्नदश्च त्वमेव हि ।अन्नस्रष्टा च पक्ता च पक्वभुक्तपचे नमः ॥ २२५॥

tvamannamannakarttā ca annadaśca tvameva hi |annasraṣṭā ca paktā ca pakvabhuktapace namaḥ || 225||

जरायुजोऽण्डजश्चैव स्वेदजोद्भिज्ज एव च ।त्वमेव देवदेवशो भूतग्रामश्चतुर्विधः ॥ २२६॥

jarāyujo'ṇḍajaścaiva svedajodbhijja eva ca |tvameva devadevaśo bhūtagrāmaścaturvidhaḥ || 226||

चराचरस्य ब्रह्मा त्वं प्रतिहर्त्ता त्वमेव च ।त्वमेव ब्रह्मविदुषामपि ब्रह्मविदां वरः ॥ २२७॥

carācarasya brahmā tvaṃ pratiharttā tvameva ca |tvameva brahmaviduṣāmapi brahmavidāṃ varaḥ || 227||

सत्त्वस्य परमा योनिरब्वायुज्योतिषां निधिः ।ऋक्सामानि तथोङ्कारमाहुस्त्वां ब्रह्मवादिनः ॥ २२८॥

sattvasya paramā yonirabvāyujyotiṣāṃ nidhiḥ |ṛksāmāni tathoṅkāramāhustvāṃ brahmavādinaḥ || 228||

हविर्हावी हवो हावी हुवां वाचाहुतिः सदा ।गायन्ति त्वां सुरश्रेष्ठ सामगा ब्रह्मवादिनः ॥ २२९॥

havirhāvī havo hāvī huvāṃ vācāhutiḥ sadā |gāyanti tvāṃ suraśreṣṭha sāmagā brahmavādinaḥ || 229||

यजुर्मयो ऋङ्मयश्च सामाथर्वमयस्तथा ।पठ्यसे ब्रह्मविद्भिस्त्वं कल्पोपनिषदां गणैः ॥ २३०॥

yajurmayo ṛṅmayaśca sāmātharvamayastathā |paṭhyase brahmavidbhistvaṃ kalpopaniṣadāṃ gaṇaiḥ || 230||

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा वर्णावराश्च ये ।त्वामेव मेघसङ्घाश्च विश्वस्त नितगर्ज्जितम् ॥ २३१॥

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrā varṇāvarāśca ye |tvāmeva meghasaṅghāśca viśvasta nitagarjjitam || 231||

संवत्सरस्त्वमृतवो मासा मासार्द्धमेव च ।कला काष्ठा निमेषाश्च नक्षत्राणि युगा ग्रहाः ॥ २३२॥

saṃvatsarastvamṛtavo māsā māsārddhameva ca |kalā kāṣṭhā nimeṣāśca nakṣatrāṇi yugā grahāḥ || 232||

वृषाणां ककुदं त्वं हि गिरीणां शिखराणि च ।सिंहो मृगाणां पततां तार्क्ष्योऽनन्तश्च भोगिनाम् ॥ २३३॥

vṛṣāṇāṃ kakudaṃ tvaṃ hi girīṇāṃ śikharāṇi ca |siṃho mṛgāṇāṃ patatāṃ tārkṣyo'nantaśca bhoginām || 233||

क्षीरोदो ह्युदधीनाञ्च यन्त्राणां धनुरेव च ।वज्रम्प्रहरणानाञ्च व्रतानां सत्यमेव च ॥ २३४॥

kṣīrodo hyudadhīnāñca yantrāṇāṃ dhanureva ca |vajrampraharaṇānāñca vratānāṃ satyameva ca || 234||

इच्छा द्वेषश्च रागश्च मोहः क्षामो दमः शमः ।व्यवसायो धृतिर्लोभः कामक्रोधौ जयाजयौ ॥ २३५॥

icchā dveṣaśca rāgaśca mohaḥ kṣāmo damaḥ śamaḥ |vyavasāyo dhṛtirlobhaḥ kāmakrodhau jayājayau || 235||

त्वं गदी त्वं शरी चापि खट्वाङ्गी झर्झरी तथा ।छेत्ता भेत्ता प्रहर्त्ता च त्वं नेताप्यन्तको मतः ॥ २३६॥

tvaṃ gadī tvaṃ śarī cāpi khaṭvāṅgī jharjharī tathā |chettā bhettā praharttā ca tvaṃ netāpyantako mataḥ || 236||

दशलक्षणसंयुक्तो धर्मोऽर्थः काम एव च ।इन्द्रः समुद्राः सरितः पल्वलानि सरांसि च ॥ २३७॥

daśalakṣaṇasaṃyukto dharmo'rthaḥ kāma eva ca |indraḥ samudrāḥ saritaḥ palvalāni sarāṃsi ca || 237||

लतावल्ली तृणौषध्यः पशवो मृगपक्षिणः ।द्रव्यकर्मगुणारम्भः कालपुष्पफलप्रदः ॥ २३८॥

latāvallī tṛṇauṣadhyaḥ paśavo mṛgapakṣiṇaḥ |dravyakarmaguṇārambhaḥ kālapuṣpaphalapradaḥ || 238||

आदिश्चान्तश्च मध्यश्च गायत्र्योङ्कार एव च ।हरितो लोहितः कृष्णो नीलः पीतस्तथारुणः ॥ २३९॥

ādiścāntaśca madhyaśca gāyatryoṅkāra eva ca |harito lohitaḥ kṛṣṇo nīlaḥ pītastathāruṇaḥ || 239||

कद्रुश्च कपिलश्चैव कपोतो मेचकस्तथा ।सुवर्णरेता विख्यातः सुवर्णश्चाप्यतो मतः ॥ २४०॥

kadruśca kapilaścaiva kapoto mecakastathā |suvarṇaretā vikhyātaḥ suvarṇaścāpyato mataḥ || 240||

सुवर्णनामा च तथा सुवर्णप्रिय एव च ।त्वमिन्द्रोऽथ यमश्चैव वरुणो धनदोऽनलः ॥ २४१॥

suvarṇanāmā ca tathā suvarṇapriya eva ca |tvamindro'tha yamaścaiva varuṇo dhanado'nalaḥ || 241||

उत्फुल्लश्चित्रभानुश्च स्वर्भानुर्भानुरेव च ।होत्रं होता च होमस्त्वं हुतञ्च प्रहुतं प्रभुः ॥ २४२॥

utphullaścitrabhānuśca svarbhānurbhānureva ca |hotraṃ hotā ca homastvaṃ hutañca prahutaṃ prabhuḥ || 242||

सुपर्णञ्च तथा ब्रह्म यजुषां शतरुद्रियम् ।पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानाञ्च मङ्गलम् ॥ २४३॥

suparṇañca tathā brahma yajuṣāṃ śatarudriyam |pavitrāṇāṃ pavitraṃ ca maṅgalānāñca maṅgalam || 243||

गिरिः स्तोकस्तथा वृक्षो जीवः पुद्गल एव च ।सत्त्वं त्वञ्च रजस्त्वञ्च तमश्च प्रजनं तथा ॥ २४४॥

giriḥ stokastathā vṛkṣo jīvaḥ pudgala eva ca |sattvaṃ tvañca rajastvañca tamaśca prajanaṃ tathā || 244||

प्राणोऽपानः समानश्च उदानो व्यान एव च ।उन्मेषश्चैव मेषश्च तथा जृम्भितमेव च ॥ २४५॥

prāṇo'pānaḥ samānaśca udāno vyāna eva ca |unmeṣaścaiva meṣaśca tathā jṛmbhitameva ca || 245||

लोहिताङ्गो गदी दंष्ट्री महावक्त्रो महोदरः ।शुचिरोमा हरिच्छ्मश्रुरूर्द्ध्वकेशस्त्रिलोचनः ॥ २४६॥

lohitāṅgo gadī daṃṣṭrī mahāvaktro mahodaraḥ |śuciromā haricchmaśrurūrddhvakeśastrilocanaḥ || 246||

गीतवादित्रनृत्याङ्गो गीतवादनकप्रियः ।मत्स्यो जली जलो जल्यो जवः कालः कली कलः ॥ २४७॥

gītavāditranṛtyāṅgo gītavādanakapriyaḥ |matsyo jalī jalo jalyo javaḥ kālaḥ kalī kalaḥ || 247||

विकालश्च सुकालश्च दुष्कालः कलनाशनः ।मृत्युश्चैव क्षयोऽन्तश्च क्षमापायकरो हरः ॥ २४८॥

vikālaśca sukālaśca duṣkālaḥ kalanāśanaḥ |mṛtyuścaiva kṣayo'ntaśca kṣamāpāyakaro haraḥ || 248||

संवर्त्तकोऽन्तकश्चैव संवर्त्तकबलाहकौ ।घटो घटीको घण्टीको चूडालोलबलो बलम् ॥ २४९॥

saṃvarttako'ntakaścaiva saṃvarttakabalāhakau |ghaṭo ghaṭīko ghaṇṭīko cūḍālolabalo balam || 249||

ब्रह्मकालोऽग्निवक्त्रश्च दण्डी मुण्डी च दण्डधृक् ।चतुर्युगश्चतुर्वेदश्चतुर्होत्रश्चतुष्पथः ॥ २५०॥

brahmakālo'gnivaktraśca daṇḍī muṇḍī ca daṇḍadhṛk |caturyugaścaturvedaścaturhotraścatuṣpathaḥ || 250||

चतुरा श्रमवेत्ता च चातुर्वर्ण्यकरश्च ह ।क्षराक्षरप्रियो धूर्त्तोऽगण्योऽगण्यगणाधिपः ॥ २५१॥

caturā śramavettā ca cāturvarṇyakaraśca ha |kṣarākṣarapriyo dhūrtto'gaṇyo'gaṇyagaṇādhipaḥ || 251||

रुद्राक्षमाल्याम्बरधरो गिरिको गिरिकप्रियः ।शिल्पीशः शिल्पिनां श्रेष्ठः सर्वशिल्पप्रवर्त्तकः ॥ २५२॥

rudrākṣamālyāmbaradharo giriko girikapriyaḥ |śilpīśaḥ śilpināṃ śreṣṭhaḥ sarvaśilpapravarttakaḥ || 252||

भगनेत्रान्तकश्चन्द्रः पूष्णो दन्तविनाशनः ।गूढावर्त्तश्च गूढश्च गूढप्रतिनिषेविता ॥ २५३॥

bhaganetrāntakaścandraḥ pūṣṇo dantavināśanaḥ |gūḍhāvarttaśca gūḍhaśca gūḍhapratiniṣevitā || 253||

तरणस्तारकश्चैव सर्वभूतसुतारणः ।धाता विधाता सत्त्वानां निधाता धारणो धरः ॥ २५४॥

taraṇastārakaścaiva sarvabhūtasutāraṇaḥ |dhātā vidhātā sattvānāṃ nidhātā dhāraṇo dharaḥ || 254||

तपो ब्रह्म च सत्यञ्च ब्रह्मचर्यमथार्जवम् ।भूतात्मा भूतकृद्भूतो भूतभव्यभवोद्भवः ॥ २५५॥

tapo brahma ca satyañca brahmacaryamathārjavam |bhūtātmā bhūtakṛdbhūto bhūtabhavyabhavodbhavaḥ || 255||

भूर्भुवःस्वरितश्चैव तथोत्पत्तिर्महेश्वरः ।ईशानो वीक्षणः शान्तो दुर्दान्तो दन्तनाशनः ॥ २५६॥

bhūrbhuvaḥsvaritaścaiva tathotpattirmaheśvaraḥ |īśāno vīkṣaṇaḥ śānto durdānto dantanāśanaḥ || 256||

ब्रह्मावर्त्त सुरावर्त्त कामावर्त्त नमोऽस्तु ते ।कामबिम्बनिहर्त्ता च कर्णिकाररजःप्रियः ॥ २५७॥

brahmāvartta surāvartta kāmāvartta namo'stu te |kāmabimbaniharttā ca karṇikārarajaḥpriyaḥ || 257||

मुखचन्द्रो भीममुखः सुमुखो दुर्मुखो मुखः ।चतुर्मुखो बहुमुखो रणे ह्यभिमुखः सदा ॥ २५८॥

mukhacandro bhīmamukhaḥ sumukho durmukho mukhaḥ |caturmukho bahumukho raṇe hyabhimukhaḥ sadā || 258||

हिरण्यगर्भः शकुनिर्महोदधिः परो विराट् ।अधर्महा महादण्डो दण्डधारी रणप्रियः ॥ २५९॥

hiraṇyagarbhaḥ śakunirmahodadhiḥ paro virāṭ |adharmahā mahādaṇḍo daṇḍadhārī raṇapriyaḥ || 259||

गोतमो गोप्रतारश्च गोवृषेश्वरवाहनः ।धर्मकृद्धर्मस्रष्टा च धर्मो धर्मविदुत्तमः ॥ २६०॥

gotamo gopratāraśca govṛṣeśvaravāhanaḥ |dharmakṛddharmasraṣṭā ca dharmo dharmaviduttamaḥ || 260||

त्रैलोक्यगोप्ता गोविन्दो मानदो मान एव च ।तिष्ठन् स्थिरश्च स्थाणुश्च निष्कम्पः कम्प एव च ॥ २६१॥

trailokyagoptā govindo mānado māna eva ca |tiṣṭhan sthiraśca sthāṇuśca niṣkampaḥ kampa eva ca || 261||

दुर्वारणो दुर्विषदो दुःसहो दुरतिक्रमः ।दुर्द्धरो दुष्प्रकम्पश्च दुर्विदो दुर्ज्जयो जयः ॥ २६२॥

durvāraṇo durviṣado duḥsaho duratikramaḥ |durddharo duṣprakampaśca durvido durjjayo jayaḥ || 262||

शशः शशाङ्कः शमनः शीतोष्णं दुर्जराऽथ तृट् ।आधयो व्याधयश्चैव व्याधिहा व्याधिगश्च ह ॥ २६३॥

śaśaḥ śaśāṅkaḥ śamanaḥ śītoṣṇaṃ durjarā'tha tṛṭ |ādhayo vyādhayaścaiva vyādhihā vyādhigaśca ha || 263||

सह्यो यज्ञो मृगा व्याधा व्याधीनामाकरोऽकरः ।शिखण्डी पुण्डरीकाक्षः पुण्डरीकावलोकनः ॥ २६४॥

sahyo yajño mṛgā vyādhā vyādhīnāmākaro'karaḥ |śikhaṇḍī puṇḍarīkākṣaḥ puṇḍarīkāvalokanaḥ || 264||

दण्डधरः सदण्डश्च दण्डमुण्डविभूषितः ।विषपोऽमृतपश्चैव सुरापः क्षीरसोमपः ॥ २६५॥

daṇḍadharaḥ sadaṇḍaśca daṇḍamuṇḍavibhūṣitaḥ |viṣapo'mṛtapaścaiva surāpaḥ kṣīrasomapaḥ || 265||

मधुपश्चाज्यपश्चैव सर्वपश्च महाबलः ।वृषाश्ववाह्यो वृषभस्तथा वृषभलोचनः ॥ २६६॥

madhupaścājyapaścaiva sarvapaśca mahābalaḥ |vṛṣāśvavāhyo vṛṣabhastathā vṛṣabhalocanaḥ || 266||

वृषभश्चैव विख्यातो लोकानां लोकसत्कृतः ।चन्द्रादित्यौ चक्षुषी ते हृदयञ्च पितामहः ।अग्निरापस्तथा देवो धर्मकर्मप्रसाधितः ॥ २६७॥

vṛṣabhaścaiva vikhyāto lokānāṃ lokasatkṛtaḥ |candrādityau cakṣuṣī te hṛdayañca pitāmahaḥ |agnirāpastathā devo dharmakarmaprasādhitaḥ || 267||

न ब्रह्मा न च गोविन्दः पुराणऋषयो न च ।माहात्म्यं वेदितुं शक्ता याथातथ्येन ते शिव ॥ २६८॥

na brahmā na ca govindaḥ purāṇaṛṣayo na ca |māhātmyaṃ vedituṃ śaktā yāthātathyena te śiva || 268||

या मूर्त्तयः सुसूक्ष्मास्ते न मह्यं यान्ति दर्शनम् ।ताभिर्मां सततं रक्ष पिता पुत्रमिवौरसम् ॥ २६९॥

yā mūrttayaḥ susūkṣmāste na mahyaṃ yānti darśanam |tābhirmāṃ satataṃ rakṣa pitā putramivaurasam || 269||

रक्ष मां रक्षणीयोऽहं तवानघ नमोऽस्तु ते ।भक्तानुकम्पी भगवान् भक्तश्चाहं सदा त्वयि ॥ २७०॥

rakṣa māṃ rakṣaṇīyo'haṃ tavānagha namo'stu te |bhaktānukampī bhagavān bhaktaścāhaṃ sadā tvayi || 270||

यः सहस्राण्यनेकानि पुंसामाहृत्य दुर्द्दशः ।तिष्ठत्येकः समुद्रान्ते स मे गोप्तास्तु नित्यशः ॥ २७१॥

yaḥ sahasrāṇyanekāni puṃsāmāhṛtya durddaśaḥ |tiṣṭhatyekaḥ samudrānte sa me goptāstu nityaśaḥ || 271||

यं विनिद्रा जितश्वासाः सत्त्वस्थाः समदर्शिनः ।ज्योतिः पश्यन्ति युञ्जानास्तस्मै योगात्मने नमः ॥ २७२॥

yaṃ vinidrā jitaśvāsāḥ sattvasthāḥ samadarśinaḥ |jyotiḥ paśyanti yuñjānāstasmai yogātmane namaḥ || 272||

सम्भक्ष्य सर्व भूतानि युगान्ते समुपस्थिते ।यः शेते जलमध्यस्थस्तं प्रपद्येऽप्सुशायिनम् ॥ २७३॥

sambhakṣya sarva bhūtāni yugānte samupasthite |yaḥ śete jalamadhyasthastaṃ prapadye'psuśāyinam || 273||

प्रविश्य वदने राहोर्यः सोमं ग्रसते निशि ।ग्रसत्यर्कञ्च स्वर्भानुर्भूत्वा सोमाग्निरेव च ॥ २७४॥

praviśya vadane rāhoryaḥ somaṃ grasate niśi |grasatyarkañca svarbhānurbhūtvā somāgnireva ca || 274||

येऽङ्गुष्ठमात्राः पुरुषा देहस्थाः सर्वदेहिनाम् ।रक्षन्तु ते हि मां नित्यं नित्यमाप्याययन्तु माम् ॥ २७५॥

ye'ṅguṣṭhamātrāḥ puruṣā dehasthāḥ sarvadehinām |rakṣantu te hi māṃ nityaṃ nityamāpyāyayantu mām || 275||

ये चाप्युत्पतिता गर्भादधोभागगताश्च ये ।तेषां स्वाहाः स्वधाश्चैव आप्नुवन्तु स्वदन्तु च ॥ २७६॥

ye cāpyutpatitā garbhādadhobhāgagatāśca ye |teṣāṃ svāhāḥ svadhāścaiva āpnuvantu svadantu ca || 276||

ये न रोदन्ति देहस्थाः प्राणिनो रोदयन्ति च ।हर्षयन्ति च हृष्यन्ति नमस्तेभ्योऽस्तु नित्यशः ॥ २७७॥

ye na rodanti dehasthāḥ prāṇino rodayanti ca |harṣayanti ca hṛṣyanti namastebhyo'stu nityaśaḥ || 277||

ये समुद्रे नदीदुर्गे पर्वतेषु गुहासु च ।वृक्षमूलेषु गोष्ठेषु कान्तारगहनेषु न ॥ २७८॥

ye samudre nadīdurge parvateṣu guhāsu ca |vṛkṣamūleṣu goṣṭheṣu kāntāragahaneṣu na || 278||

चतुष्पथेषु रथ्यासु चत्वरेषु सभासु च ।चन्द्रार्कयोर्मध्यगता ये च चन्द्रार्करश्मिषु ॥ २७९॥

catuṣpatheṣu rathyāsu catvareṣu sabhāsu ca |candrārkayormadhyagatā ye ca candrārkaraśmiṣu || 279||

रसातलगता ये च ये च तस्मात्परङ्गताः ।नमस्तेभ्यो नमस्तेभ्यो नमस्तेभ्यश्च नित्यशः ।सूक्ष्माः स्थूलाः कृशा ह्रस्वा नमस्तेभ्यस्तु नित्यशः ॥ २८०॥

rasātalagatā ye ca ye ca tasmātparaṅgatāḥ |namastebhyo namastebhyo namastebhyaśca nityaśaḥ |sūkṣmāḥ sthūlāḥ kṛśā hrasvā namastebhyastu nityaśaḥ || 280||

सर्वस्त्वं सर्वगो देव सर्वभूतपतिर्भवान् ।सर्वभूतान्तरात्मा च तेन त्वं न निमन्त्रितः ॥ २८१॥

sarvastvaṃ sarvago deva sarvabhūtapatirbhavān |sarvabhūtāntarātmā ca tena tvaṃ na nimantritaḥ || 281||

त्वमेव चेज्यसे यस्माद्यज्ञैर्विविधदक्षिणैः ।त्वमेव कर्त्ता सर्वस्य तेन त्वं न निमन्त्रितः ॥ २८२॥

tvameva cejyase yasmādyajñairvividhadakṣiṇaiḥ |tvameva karttā sarvasya tena tvaṃ na nimantritaḥ || 282||

अथवा मायया देव मोहितः सूक्ष्मया त्वया ।एतस्मात् कारणाद्वापि तेन त्वं न निमन्त्रितः ॥ २८३॥

athavā māyayā deva mohitaḥ sūkṣmayā tvayā |etasmāt kāraṇādvāpi tena tvaṃ na nimantritaḥ || 283||

प्रसीद मम देवेश त्वमेव शरणं मम ।त्वं गतिस्त्वं प्रतिष्ठा च न चान्यास्ति न मे गतिः ॥ २८४॥

prasīda mama deveśa tvameva śaraṇaṃ mama |tvaṃ gatistvaṃ pratiṣṭhā ca na cānyāsti na me gatiḥ || 284||

स्तुत्वैवं स महादेवं विरराम प्रजापतिः ।भगवानपि सुप्रीतः पुनर्दक्षमभाषत ॥ २८५॥

stutvaivaṃ sa mahādevaṃ virarāma prajāpatiḥ |bhagavānapi suprītaḥ punardakṣamabhāṣata || 285||

परितुष्टोऽस्मि ते दक्ष स्तवेनानेन सुव्रत ।बहुनात्र किमुक्तेन मत्समीपं गमिष्यसि ॥ २८६॥

parituṣṭo'smi te dakṣa stavenānena suvrata |bahunātra kimuktena matsamīpaṃ gamiṣyasi || 286||

अथैनमब्रवीद्वाक्यं त्रैलोक्याधिपतिर्भवः ।कृत्वाश्वासकरं वाक्यं वाक्यज्ञो वाक्यमाहतम् ॥ २८७॥

athainamabravīdvākyaṃ trailokyādhipatirbhavaḥ |kṛtvāśvāsakaraṃ vākyaṃ vākyajño vākyamāhatam || 287||

दक्ष दक्ष न कर्त्तव्यो मन्युर्विघ्नमिमं प्रति ।अहं यज्ञहा न त्वन्यो दृश्यते तत्पुरा त्वया ॥ २८८॥

dakṣa dakṣa na karttavyo manyurvighnamimaṃ prati |ahaṃ yajñahā na tvanyo dṛśyate tatpurā tvayā || 288||

भूयश्च तं वरमिमं मत्तो गृह्णीष्व सुव्रत ।प्रसन्नवदनो भूत्वा त्वमेकाग्रमनाः शृणु ॥ २८९॥

bhūyaśca taṃ varamimaṃ matto gṛhṇīṣva suvrata |prasannavadano bhūtvā tvamekāgramanāḥ śṛṇu || 289||

अश्वमेधसहस्रस्य वाजपेयशतस्य च ।प्रजापते मत्प्रसादात् फलभागी भविष्यसि ॥ २९०॥

aśvamedhasahasrasya vājapeyaśatasya ca |prajāpate matprasādāt phalabhāgī bhaviṣyasi || 290||

वेदान् षडङ्गानुद्धृत्य साङ्ख्यान्योगांश्च कृत्स्नशः ।तपश्च विपुलं तप्त्वा दुश्चरं देवदानवैः ॥ २९१॥

vedān ṣaḍaṅgānuddhṛtya sāṅkhyānyogāṃśca kṛtsnaśaḥ |tapaśca vipulaṃ taptvā duścaraṃ devadānavaiḥ || 291||

अर्थैर्द्दशार्द्धसंयुक्तैर्गूढमप्राज्ञनिर्म्मितम् ।वर्णाश्रमकृतैर्धर्मैंर्विपरीतं क्वचित्समम् ॥ २९२॥

arthairddaśārddhasaṃyuktairgūḍhamaprājñanirmmitam |varṇāśramakṛtairdharmaiṃrviparītaṃ kvacitsamam || 292||

श्रुत्यर्थैरध्यवसितं पशुपाशविमोक्षणम् ।सर्वेषामाश्रमाणान्तु मया पाशुपतं व्रतम् ।उत्पादितं शुभं दक्ष सर्वपापविमोक्षणम् ॥ २९३॥

śrutyarthairadhyavasitaṃ paśupāśavimokṣaṇam |sarveṣāmāśramāṇāntu mayā pāśupataṃ vratam |utpāditaṃ śubhaṃ dakṣa sarvapāpavimokṣaṇam || 293||

अस्य चीर्णस्य यत्सम्यक् फलं भवति पुष्कलम् ।तदस्तु ते महाभाग मानसस्त्यज्यतां ज्वरः ॥ २९४॥

asya cīrṇasya yatsamyak phalaṃ bhavati puṣkalam |tadastu te mahābhāga mānasastyajyatāṃ jvaraḥ || 294||

एवमुक्त्वा महादेवः सपत्नीकः सहानुगः ।अदर्शनमनुप्राप्तो दक्षस्यामितविक्रमः ॥ २९५॥

evamuktvā mahādevaḥ sapatnīkaḥ sahānugaḥ |adarśanamanuprāpto dakṣasyāmitavikramaḥ || 295||

अवाप्य च तदा भागं यथोक्तं ब्रह्मणा भवः ।ज्वरञ्च सर्वधर्मज्ञो बहुधा व्यभजत्तदा ।शान्त्यर्थं सर्वभूतानां शृणुध्वं तत्र वै द्विजाः ॥ २९६॥

avāpya ca tadā bhāgaṃ yathoktaṃ brahmaṇā bhavaḥ |jvarañca sarvadharmajño bahudhā vyabhajattadā |śāntyarthaṃ sarvabhūtānāṃ śṛṇudhvaṃ tatra vai dvijāḥ || 296||

शीर्षाभितापो नागानां पर्वतानां शिलारुजः ।अपान्तु नालिकां विद्यान्निर्मोकम्भुजगेष्वपि ॥ २९७॥

śīrṣābhitāpo nāgānāṃ parvatānāṃ śilārujaḥ |apāntu nālikāṃ vidyānnirmokambhujageṣvapi || 297||

स्वौरकः सौरभेयाणामूषरः पृथिवीतले ।इभा नामपि धर्मज्ञ दृष्टिप्रत्यवरोधनम् ॥ २९८॥

svaurakaḥ saurabheyāṇāmūṣaraḥ pṛthivītale |ibhā nāmapi dharmajña dṛṣṭipratyavarodhanam || 298||

रन्ध्रोद्भूतं तथाश्वानां शिखोद्भेदश्च बर्हिणाम् ।नेत्ररोगः कोकिलानां ज्वरः प्रोक्तो महात्मभिः ॥ २९९॥

randhrodbhūtaṃ tathāśvānāṃ śikhodbhedaśca barhiṇām |netrarogaḥ kokilānāṃ jvaraḥ prokto mahātmabhiḥ || 299||

अजानां पित्तभेदश्च सर्वेषामिति नः श्रुतम् ।शुकानामपि सर्वेषां हिमिका प्रोच्यते ज्वरः ।शार्दूलेष्वपि वै विप्राः श्रमो ज्वर इहोच्यते ॥ ३००॥

ajānāṃ pittabhedaśca sarveṣāmiti naḥ śrutam |śukānāmapi sarveṣāṃ himikā procyate jvaraḥ |śārdūleṣvapi vai viprāḥ śramo jvara ihocyate || 300||

मानुषेषु तु सर्वज्ञ ज्वरो नामैष कीर्तितः ।मरणे जन्मनि तथा मध्ये च विशते सदा ॥ ३०१॥

mānuṣeṣu tu sarvajña jvaro nāmaiṣa kīrtitaḥ |maraṇe janmani tathā madhye ca viśate sadā || 301||

एतन्माहेश्वरं तेजो ज्वरो नाम सुदारुणः ।नमस्यश्चैव मान्यश्च सर्वप्राणिभिरीश्वरः ॥ ३०२॥

etanmāheśvaraṃ tejo jvaro nāma sudāruṇaḥ |namasyaścaiva mānyaśca sarvaprāṇibhirīśvaraḥ || 302||

इमां ज्वरोत्पत्तिमदीनमानसः पठेत्सदा यः सुसमाहितो नरः ।विमुक्तरोगः स नरो मुदा युतो लभेत कामान् स यथामनीषितान् ॥ ३०३॥

imāṃ jvarotpattimadīnamānasaḥ paṭhetsadā yaḥ susamāhito naraḥ |vimuktarogaḥ sa naro mudā yuto labheta kāmān sa yathāmanīṣitān || 303||

दक्षप्रोक्तं स्तवञ्चापि कीर्त्तयेद्यः शृणोति वा ।नाशुभं प्राप्नुयात् किञ्चिद्दीर्घञ्चायुरवाप्नुयात् ॥ ३०४॥

dakṣaproktaṃ stavañcāpi kīrttayedyaḥ śṛṇoti vā |nāśubhaṃ prāpnuyāt kiñciddīrghañcāyuravāpnuyāt || 304||

यथा सर्वेषु देवेषु वरिष्ठो योगवान् हरः ।तथा स्तवो वरिष्ठोऽयं स्तवानां ब्रह्मनिर्मितः ॥ ३०५॥

yathā sarveṣu deveṣu variṣṭho yogavān haraḥ |tathā stavo variṣṭho'yaṃ stavānāṃ brahmanirmitaḥ || 305||

यशोराज्यसुखैश्वर्यवित्तायुर्धनकाङ्क्षिभिः ।स्तोतव्यो भक्तिमास्थाय विद्याकामैश्च यत्नतः ॥ ३०६॥

yaśorājyasukhaiśvaryavittāyurdhanakāṅkṣibhiḥ |stotavyo bhaktimāsthāya vidyākāmaiśca yatnataḥ || 306||

व्याधितो दुःखितो दीनश्चौरत्रस्तो भयार्दितः ।राजकार्यनियुक्तो वा मुच्यते महतो भयात् ॥ ३०७॥

vyādhito duḥkhito dīnaścauratrasto bhayārditaḥ |rājakāryaniyukto vā mucyate mahato bhayāt || 307||

अनेन चैव देहेन गणानां स गणाधिपः ।इह लोके सुखं प्राप्य गण एवोपपद्यते ॥ ३०८॥

anena caiva dehena gaṇānāṃ sa gaṇādhipaḥ |iha loke sukhaṃ prāpya gaṇa evopapadyate || 308||

न च यक्षाः पिशाचा वा न नागा न विनायकाः ।कुर्युर्विघ्नं गृहे तस्य यत्र संस्तूयते भवः ॥ ३०९॥

na ca yakṣāḥ piśācā vā na nāgā na vināyakāḥ |kuryurvighnaṃ gṛhe tasya yatra saṃstūyate bhavaḥ || 309||

शृणुयाद्वा इदं नारी सुभक्त्या ब्रह्मचारिणी ।पितृभिर्भर्तृपक्षाभ्यां पूज्या भवति देववत् ॥ ३१०॥

śṛṇuyādvā idaṃ nārī subhaktyā brahmacāriṇī |pitṛbhirbhartṛpakṣābhyāṃ pūjyā bhavati devavat || 310||

शृणुयाद्वा इदं सर्वं कीर्त्तयेद्वाप्यभीक्ष्णशः ।तस्य सर्वाणि कार्याणि सिद्धिं गच्छन्त्यविघ्नतः ॥ ३११॥

śṛṇuyādvā idaṃ sarvaṃ kīrttayedvāpyabhīkṣṇaśaḥ |tasya sarvāṇi kāryāṇi siddhiṃ gacchantyavighnataḥ || 311||

मनसा चिन्तितं यच्च यच्च वाचाप्युदाहृतम् ।सर्वं सम्पद्यते तस्य स्तवनस्यानुकीर्त्तनात् ॥ ३१२॥

manasā cintitaṃ yacca yacca vācāpyudāhṛtam |sarvaṃ sampadyate tasya stavanasyānukīrttanāt || 312||

देवस्य सगुहस्याथ देव्या नन्दीश्वरस्य तु ।बलिं विभवतः कृत्वा दमेन नियमेन च ॥ ३१३॥

devasya saguhasyātha devyā nandīśvarasya tu |baliṃ vibhavataḥ kṛtvā damena niyamena ca || 313||

ततः स युक्तो गृह्णीयान्नामान्याशु यथाक्रमम् ।ईप्सितान् लभतेऽत्यर्थं कामान् भोगांश्च मानवः ।मृतश्च स्वर्गमाप्नोति स्त्रीसहस्रपरिवृतः ॥ ३१४॥

tataḥ sa yukto gṛhṇīyānnāmānyāśu yathākramam |īpsitān labhate'tyarthaṃ kāmān bhogāṃśca mānavaḥ |mṛtaśca svargamāpnoti strīsahasraparivṛtaḥ || 314||

सर्व कर्मसु युक्तो वा युक्तो वा सर्वपातकैः ।पठन् दक्षकृतं स्तोत्रं सर्वपापैः प्रमुच्यते ।मृतश्च गणसालोक्यं पूज्यमानः सुरासुरैः ॥ ३१५॥

sarva karmasu yukto vā yukto vā sarvapātakaiḥ |paṭhan dakṣakṛtaṃ stotraṃ sarvapāpaiḥ pramucyate |mṛtaśca gaṇasālokyaṃ pūjyamānaḥ surāsuraiḥ || 315||

वृषेव विधियुक्तेन विमानेन विराजते ।आभूतसम्प्लवस्थायी रुद्रस्यानुचरो भवेत् ॥ ३१६॥

vṛṣeva vidhiyuktena vimānena virājate |ābhūtasamplavasthāyī rudrasyānucaro bhavet || 316||

इत्याह भगवान् व्यासः पराशरसुतः प्रभुः ।नैतद्वेदयते कश्चिन्नेदं श्राव्यन्तु कस्यचित् ॥ ३१७॥

ityāha bhagavān vyāsaḥ parāśarasutaḥ prabhuḥ |naitadvedayate kaścinnedaṃ śrāvyantu kasyacit || 317||

श्रुत्वैतत्परमं गुह्यं येऽपि स्युः पापकारिणः ।वैश्याः स्त्रियश्च शूद्राश्च रुद्रलोकमवाप्नुयुः ॥ ३१८॥

śrutvaitatparamaṃ guhyaṃ ye'pi syuḥ pāpakāriṇaḥ |vaiśyāḥ striyaśca śūdrāśca rudralokamavāpnuyuḥ || 318||

श्रावयेद्यस्तु विप्रेभ्यः सदा पर्वसु पर्वसु ।रुद्रलोकमवाप्नोति द्विजो वै नात्र संशयः ॥ ३१९॥

śrāvayedyastu viprebhyaḥ sadā parvasu parvasu |rudralokamavāpnoti dvijo vai nātra saṃśayaḥ || 319||

इति श्रीवायुमहापुराणे पूर्वार्धे वायुप्रोक्ते दक्षशापवर्णनं नाम त्रिंशोऽध्यायः ॥ ३०॥

iti śrīvāyumahāpurāṇe pūrvārdhe vāyuprokte dakṣaśāpavarṇanaṃ nāma triṃśo'dhyāyaḥ || 30||

वायुपुराण । अध्याय ३०/१८०३१९॥वायुपुराण । अध्याय ३०/१८०-३१९॥दक्षस्त्वनिरूपणम्षिमिलर् इन्ब्रह्मपुराण । अध्याय ३८ अथवा ४० /२१००/१३७ब्रह्मपुराण । अध्याय ३८ ओर् ४० /२-१००/१३७इन् अ नामावली फ़ोर्म्।

vāyupurāṇa | adhyāya 30/180319||vāyupurāṇa | adhyāya 30/180-319||dakṣastvanirūpaṇamṣimilar inbrahmapurāṇa | adhyāya 38 athavā 40 /2100/137brahmapurāṇa | adhyāya 38 or 40 /2-100/137in a nāmāvalī फ़orm|