शिवशतकम् १ Shri Shivashatakam

शिवं गौरीश्लिष्टं सुरविटपिमूलस्थितमहंसुवर्णाभं पद्मासनसहितमर्धेन्दुशिरसम् ।कुठारत्रासानुग्रहवरगदालङ्कृतकरंत्रिणेत्रं संसेवे गुहगजमुखोत्सङ्गमनिशम् ॥ १॥

śivaṃ gaurīśliṣṭaṃ suraviṭapimūlasthitamahaṃsuvarṇābhaṃ padmāsanasahitamardhenduśirasam |kuṭhāratrāsānugrahavaragadālaṅkṛtakaraṃtriṇetraṃ saṃseve guhagajamukhotsaṅgamaniśam || 1||

मनोभूसन्दोहादपि सुवपुषं मन्दहसितप्रभास्तोमस्थेमद्विगुणितमुखाम्भोजसुषमम् ।वृषारूढं प्रौढामरनिकरकोटीरविलसत्पदद्वन्द्वं सेवे परमशिवमार्यासहचरम् ॥ २॥

manobhūsandohādapi suvapuṣaṃ mandahasitaprabhāstomasthemadviguṇitamukhāmbhojasuṣamam |vṛṣārūḍhaṃ prauḍhāmaranikarakoṭīravilasatpadadvandvaṃ seve paramaśivamāryāsahacaram || 2||

शिवं शाणोल्लीढस्फटिकमणिशोभं शशिकलाशुभोत्तंसं हंसादृतपदयुगं श्यामलगलम् ।उमाश्यामार्धाङ्गं भुजगपतिभूषं सुवपुषंजटाजूटक्रोडभ्रमदमरगङ्गं शुभवृषम् ॥ ३॥

śivaṃ śāṇollīḍhasphaṭikamaṇiśobhaṃ śaśikalāśubhottaṃsaṃ haṃsādṛtapadayugaṃ śyāmalagalam |umāśyāmārdhāṅgaṃ bhujagapatibhūṣaṃ suvapuṣaṃjaṭājūṭakroḍabhramadamaragaṅgaṃ śubhavṛṣam || 3||

निरीहं निर्मायं निरवधिसुखं निर्मलतरंनिरासङ्गं नीरागनियमिनिषेव्यं निरुपमम् ।निरातङ्कं नित्यं निखिलगुणनिर्मुक्तमगदंनिराधारं नीडं निखिलजगतां तद्भज मनः ॥ ४॥

nirīhaṃ nirmāyaṃ niravadhisukhaṃ nirmalataraṃnirāsaṅgaṃ nīrāganiyaminiṣevyaṃ nirupamam |nirātaṅkaṃ nityaṃ nikhilaguṇanirmuktamagadaṃnirādhāraṃ nīḍaṃ nikhilajagatāṃ tadbhaja manaḥ || 4||

तव स्तोतुं शम्भो गुणमगणनीयं सुरगणाःस्वतोभातश्रुत्याद्यखिलवचनार्था न कृतिनः ।ममास्मिन्नज्ञस्याधिकृतिरहह क्वाच्युतसरोभवापत्याभ्यामप्यविदितपदाम्भोजमकुट ॥ ५॥

tava stotuṃ śambho guṇamagaṇanīyaṃ suragaṇāḥsvatobhātaśrutyādyakhilavacanārthā na kṛtinaḥ |mamāsminnajñasyādhikṛtirahaha kvācyutasarobhavāpatyābhyāmapyaviditapadāmbhojamakuṭa || 5||

तथापि त्वां स्तोतुं सपदि यतते शर्व रसनामदीया नेदीयस्सरसिरुहजन्मप्रणयिनीम् ।प्रसाद्य प्राग्जन्माचरितसुकृतालेपसरसांनिरासाय त्रासाद्यखिलविपदां मृत्युविजयिन् ॥ ६॥

tathāpi tvāṃ stotuṃ sapadi yatate śarva rasanāmadīyā nedīyassarasiruhajanmapraṇayinīm |prasādya prāgjanmācaritasukṛtālepasarasāṃnirāsāya trāsādyakhilavipadāṃ mṛtyuvijayin || 6||

कथं ते वाग्गुम्भः कथमपि च वाणीचरणयोःप्रसादः प्राचीनव्रतिजनतपोराशिसुलभः ।भवेदित्थं प्रश्नस्तव यदि वदाम्युत्तरमहंभवत्पादद्वन्द्वस्मरणमघहारिन् हृदि न किम् ॥ ७॥

kathaṃ te vāggumbhaḥ kathamapi ca vāṇīcaraṇayoḥprasādaḥ prācīnavratijanataporāśisulabhaḥ |bhaveditthaṃ praśnastava yadi vadāmyuttaramahaṃbhavatpādadvandvasmaraṇamaghahārin hṛdi na kim || 7||

तव भ्रान्ता जन्मान्तरकृतसरूपोदयजुषःप्रगल्भन्ते शम्भो परमसुखसाम्राज्यविमुखाः ।न विज्ञातुं द्रष्टुं भुवि कथयितुं श्रोतुमपि वाजनाः सर्वे यत्किञ्चिदपि महिमाम्भोनिधिकणम् ॥ ८॥

tava bhrāntā janmāntarakṛtasarūpodayajuṣaḥpragalbhante śambho paramasukhasāmrājyavimukhāḥ |na vijñātuṃ draṣṭuṃ bhuvi kathayituṃ śrotumapi vājanāḥ sarve yatkiñcidapi mahimāmbhonidhikaṇam || 8||

अविद्यावैशद्यप्रकटनपराभूतमतयोविरिञ्चादीनञ्चन्त्यहह शिव सृष्ट्या त्वयि विभो ।प्रपञ्चान् किञ्चित्त्वां स्मरणपदवीं चापि न जडानयन्ति त्वां हित्वा तरतु भवमेषां कथय कः ॥ ९॥

avidyāvaiśadyaprakaṭanaparābhūtamatayoviriñcādīnañcantyahaha śiva sṛṣṭyā tvayi vibho |prapañcān kiñcittvāṃ smaraṇapadavīṃ cāpi na jaḍānayanti tvāṃ hitvā taratu bhavameṣāṃ kathaya kaḥ || 9||

न जानेऽहं शम्भो सकृदपि भवन्तं श्रुतिगिरामभूमिं संसारभ्रमणविधिना मोहितमनाः ।अथाप्यद्यास्तिक्यं मम बहु समीक्ष्य प्रभुमणेप्रसीद क्षिप्रं मे निरवधिककारुण्यनिलय ॥ १०॥

na jāne'haṃ śambho sakṛdapi bhavantaṃ śrutigirāmabhūmiṃ saṃsārabhramaṇavidhinā mohitamanāḥ |athāpyadyāstikyaṃ mama bahu samīkṣya prabhumaṇeprasīda kṣipraṃ me niravadhikakāruṇyanilaya || 10||

स्वकर्माद्यैः शम्भो दुरवगमतामर्थमनसांनराणां सर्वेषां शिव तव निशम्यैव यतयः ।निरासङ्गास्तुङ्गं श्रुतिशिखरिणां शृङ्गमभितोगवेषन्ते त्वां ते कलुषधिषणोऽहं भुवि कियान् ॥ ११॥

svakarmādyaiḥ śambho duravagamatāmarthamanasāṃnarāṇāṃ sarveṣāṃ śiva tava niśamyaiva yatayaḥ |nirāsaṅgāstuṅgaṃ śrutiśikhariṇāṃ śṛṅgamabhitogaveṣante tvāṃ te kaluṣadhiṣaṇo'haṃ bhuvi kiyān || 11||

कथञ्चित् कामारे कलुषमतयः केचन विभोविभूतीर्भावत्का विधिशतमखाद्या मृतिजुषः ।उपास्यैव प्रायः शिथिलितमहामोहकणिकाभवन्तं वेदान्ताध्वनि समधिगन्तुं सुकुशलाः ॥ १२॥

kathañcit kāmāre kaluṣamatayaḥ kecana vibhovibhūtīrbhāvatkā vidhiśatamakhādyā mṛtijuṣaḥ |upāsyaiva prāyaḥ śithilitamahāmohakaṇikābhavantaṃ vedāntādhvani samadhigantuṃ sukuśalāḥ || 12||

पुरारे कर्माणि प्रतिजनि शतं प्राकृतजनाःश्रमात् कारङ्कारं कथमपि भुवश्चादिवमिमे ।समुद्गम्यापत्याथ भुवमपि वा क्लेशजलधौनिमज्जन्ति त्यागात्तव पदसमालम्बनविधेः ॥ १३॥

purāre karmāṇi pratijani śataṃ prākṛtajanāḥśramāt kāraṅkāraṃ kathamapi bhuvaścādivamime |samudgamyāpatyātha bhuvamapi vā kleśajaladhaunimajjanti tyāgāttava padasamālambanavidheḥ || 13||

त्वदानन्दं लब्धुं त्रिपुरहर कर्माधदिममिदं (धिकमिदं)निदानं तज्ज्ञात्वासुकरमिति सर्वेऽपि विजहुः ।बहुश्रद्धाभक्तिद्रविणविरहात्तेऽपि भवतःपदाम्भोजं स्मृत्वा सकृदिह सुखं भूरि दधते ॥ १४॥

tvadānandaṃ labdhuṃ tripurahara karmādhadimamidaṃ (dhikamidaṃ)nidānaṃ tajjñātvāsukaramiti sarve'pi vijahuḥ |bahuśraddhābhaktidraviṇavirahātte'pi bhavataḥpadāmbhojaṃ smṛtvā sakṛdiha sukhaṃ bhūri dadhate || 14||

निषिद्धस्य ज्ञानं भवति विहितस्यापि च न हिश्रुतिस्मृत्यज्ञानान्मम पुनरपीषत् पशुपते ।कथं तत्र श्रद्धा यतनमपि वा प्रत्युत कृतिर्घटिष्यत्यत्यन्तं शरणमहह त्वं जडमतेः ॥ १५॥

niṣiddhasya jñānaṃ bhavati vihitasyāpi ca na hiśrutismṛtyajñānānmama punarapīṣat paśupate |kathaṃ tatra śraddhā yatanamapi vā pratyuta kṛtirghaṭiṣyatyatyantaṃ śaraṇamahaha tvaṃ jaḍamateḥ || 15||

पुलिन्दः किं विद्वानुत विहितकर्माचरणवानुतस्विद्वेदादिप्रकटितनिषेधादुपरतः ।स तावद्भक्तानां प्रथमपदवीं त्वत्करुणयाप्रणीतस्तस्मादप्यहमिह भवन्तं शिव भजे ॥ १६॥

pulindaḥ kiṃ vidvānuta vihitakarmācaraṇavānutasvidvedādiprakaṭitaniṣedhāduparataḥ |sa tāvadbhaktānāṃ prathamapadavīṃ tvatkaruṇayāpraṇītastasmādapyahamiha bhavantaṃ śiva bhaje || 16||

कलाहीनं दीनं कलुषहृदयं कामसचिवंशशाङ्कं निःशङ्कं शिरसि च परं गूढवपुषम् ।विधत्से यत्तस्मादविहितविधानप्रणयिनोममापीश श्रीशस्तुत शरणमेकः पशुपते ॥ १७॥

kalāhīnaṃ dīnaṃ kaluṣahṛdayaṃ kāmasacivaṃśaśāṅkaṃ niḥśaṅkaṃ śirasi ca paraṃ gūḍhavapuṣam |vidhatse yattasmādavihitavidhānapraṇayinomamāpīśa śrīśastuta śaraṇamekaḥ paśupate || 17||

यया लोकाः शोकाद्यखिलभवपीडापरिभवंसहन्तो विभ्रान्ताः पुनरपि पुनः फल्गुविषये ।रसभ्रान्त्या श्वानो विगतरुधिरक्रव्यशकलेविमुह्यन्तीवास्थिन्यहह हर मायां पशुपते ॥ २८॥

yayā lokāḥ śokādyakhilabhavapīḍāparibhavaṃsahanto vibhrāntāḥ punarapi punaḥ phalguviṣaye |rasabhrāntyā śvāno vigatarudhirakravyaśakalevimuhyantīvāsthinyahaha hara māyāṃ paśupate || 28||

प्रसीद त्वं प्राह्वेतनतपनभानुव्यतिकरस्फुटाम्भोजौपम्यं वहति हृदये मे पशुपते ।यथा रूढं नान्यद्भवति भवदङ्घ्र्यम्बुजमृतेतथा धूतद्वैतप्रचुरतरदुर्वासनमिह ॥ १९॥

prasīda tvaṃ prāhvetanatapanabhānuvyatikarasphuṭāmbhojaupamyaṃ vahati hṛdaye me paśupate |yathā rūḍhaṃ nānyadbhavati bhavadaṅghryambujamṛtetathā dhūtadvaitapracurataradurvāsanamiha || 19||

निरासङ्गेऽद्वैते त्वयि विरचितं शङ्कर विभावनीशैर्ब्रह्माद्यैर्जगदखिलमारोप्य कुधिया ।महास्वप्ने सृष्ट्वा भुजगमिव भीत्याद्यनुभवाःप्रलभ्यन्ते लोकैर्हृदयगतदुर्वासनतया ॥ २०॥

nirāsaṅge'dvaite tvayi viracitaṃ śaṅkara vibhāvanīśairbrahmādyairjagadakhilamāropya kudhiyā |mahāsvapne sṛṣṭvā bhujagamiva bhītyādyanubhavāḥpralabhyante lokairhṛdayagatadurvāsanatayā || 20||

दुरालोकं लोकैरविकलहृषीकैर्नियमिभिःकियान् द्रष्टुं श्रोतुं कथयितुमहं शङ्कर विभो ।भवन्तं पीयूषद्युतिममरपीतं च पुनरप्युदीतं को वान्यो रसयितुमधीशोऽत्र सकलम् ॥ २१॥

durālokaṃ lokairavikalahṛṣīkairniyamibhiḥkiyān draṣṭuṃ śrotuṃ kathayitumahaṃ śaṅkara vibho |bhavantaṃ pīyūṣadyutimamarapītaṃ ca punarapyudītaṃ ko vānyo rasayitumadhīśo'tra sakalam || 21||

मृकण्डोः सत्पुत्रं चरमसमयत्रस्तमनसंकृतान्ताज्ञाचीटीं शिरसि विदधानैः पटुभटैः ।द्रुतं संरक्ष्यान्यानवितुमिव भूयोऽपि चरणंसमुद्यम्याद्यापि प्रहतशमनं भर्ग जयसि ॥ २२॥

mṛkaṇḍoḥ satputraṃ caramasamayatrastamanasaṃkṛtāntājñācīṭīṃ śirasi vidadhānaiḥ paṭubhaṭaiḥ |drutaṃ saṃrakṣyānyānavitumiva bhūyo'pi caraṇaṃsamudyamyādyāpi prahataśamanaṃ bharga jayasi || 22||

सुधादिभ्यः शम्भो रुचिरतरमाम्नायजलधेःसमुत्पन्नं नामामृतमखिलपेयं तव विभो ।पुरारे कालारे कुसुमविशिखारे नियमिनःपिबन्त्युर्व्यां भावज्वरभरनिरासप्रणयिनः ॥ २३॥

sudhādibhyaḥ śambho rucirataramāmnāyajaladheḥsamutpannaṃ nāmāmṛtamakhilapeyaṃ tava vibho |purāre kālāre kusumaviśikhāre niyaminaḥpibantyurvyāṃ bhāvajvarabharanirāsapraṇayinaḥ || 23||

महामूढः किं वा विगलति दृगादीन्द्रियगणेकफाविद्धे कण्ठे चरमपवने चोज्जिगमिषौ ।वपुःक्लेशे सत्यप्यहह गहने चाप्यवसरेकरिष्यत्यद्यैव व्रजतु शरणं भर्गचरणम् ॥ २४॥

mahāmūḍhaḥ kiṃ vā vigalati dṛgādīndriyagaṇekaphāviddhe kaṇṭhe caramapavane cojjigamiṣau |vapuḥkleśe satyapyahaha gahane cāpyavasarekariṣyatyadyaiva vrajatu śaraṇaṃ bhargacaraṇam || 24||

सुराणां प्राथम्यं वहसि यदनङ्गाहित विभोततस्ते दुग्धाब्धेः प्रथमभवमस्तु ध्रुवमिति ।करालं सद्योऽपाययदसुरहन्ता स भगवान्महाश्वेलं तापग्लपितनिखिलस्वान्तकमलम् ॥ २५॥

surāṇāṃ prāthamyaṃ vahasi yadanaṅgāhita vibhotataste dugdhābdheḥ prathamabhavamastu dhruvamiti |karālaṃ sadyo'pāyayadasurahantā sa bhagavānmahāśvelaṃ tāpaglapitanikhilasvāntakamalam || 25||

शिवत्वात्ते शम्भो भवदुपनतानामशिवताकुतः सर्वज्ञत्वादपि कुश(कृश)तराज्ञानमपि वा ।मृडत्वाच्चासौख्यं शमनशमनत्वाच्च शमनात्भयं दारिद्र्यं वा धनपतिसखत्वाच्च भगवन् ॥ २६॥

śivatvātte śambho bhavadupanatānāmaśivatākutaḥ sarvajñatvādapi kuśa(kṛśa)tarājñānamapi vā |mṛḍatvāccāsaukhyaṃ śamanaśamanatvācca śamanātbhayaṃ dāridryaṃ vā dhanapatisakhatvācca bhagavan || 26||

त्वदाख्यायामुग्र स्मृतिमुपगतायां विषमहीरुहोंऽहस्सङ्घाख्यः सपदि परितो म्लायतितराम् ।गलाग्रं श्लिष्यन्त्यां ज्वलति सममामूलमचिरात्रसज्ञां प्राप्तायामपि भुवि नृणां शाम्यतितराम् ॥ २७॥

tvadākhyāyāmugra smṛtimupagatāyāṃ viṣamahīruhoṃ'hassaṅghākhyaḥ sapadi parito mlāyatitarām |galāgraṃ śliṣyantyāṃ jvalati samamāmūlamacirātrasajñāṃ prāptāyāmapi bhuvi nṛṇāṃ śāmyatitarām || 27||

मया ते यत्किञ्चित् कृतमपि सपर्यादिकरणंबहु ज्ञात्वा विप्रब्रुवमिममवाद्यैव कृपया ।कुबेरस्निग्ध त्वं किमवसि न च स्माऽऽस्यगलितंफलं तोयं धृत्वा शिरसि च पुलिन्दं वनभुवि ॥ २८॥

mayā te yatkiñcit kṛtamapi saparyādikaraṇaṃbahu jñātvā viprabruvamimamavādyaiva kṛpayā |kuberasnigdha tvaṃ kimavasi na ca smā''syagalitaṃphalaṃ toyaṃ dhṛtvā śirasi ca pulindaṃ vanabhuvi || 28||

महत्त्वं कीदृक् ते मदनमथन क्षोणिपतयोधनाद्यं यत् किञ्चित् शतधृतिमहेन्द्रप्रभृतयः ।पदं स्वीयं शम्भो भवदुपकृतास्त्वच्चरणयोःकृतासङ्गाः सन्तः सपदि ददते मुक्तिमपि ते ॥ २९॥

mahattvaṃ kīdṛk te madanamathana kṣoṇipatayodhanādyaṃ yat kiñcit śatadhṛtimahendraprabhṛtayaḥ |padaṃ svīyaṃ śambho bhavadupakṛtāstvaccaraṇayoḥkṛtāsaṅgāḥ santaḥ sapadi dadate muktimapi te || 29||

क्रियासु श्रौतीषु स्मृतिसमुदितासु त्वदभिधांगृणन्तः सेवन्ते शतधृतिपदं च प्रतिपदम् ।समुद्यद्वैकल्यक्षपणविधिहेतोः शिव विभोकिमु त्वत्सायुज्यं सपदि भगवन्नाम भजतः ॥ ३०॥

kriyāsu śrautīṣu smṛtisamuditāsu tvadabhidhāṃgṛṇantaḥ sevante śatadhṛtipadaṃ ca pratipadam |samudyadvaikalyakṣapaṇavidhihetoḥ śiva vibhokimu tvatsāyujyaṃ sapadi bhagavannāma bhajataḥ || 30||

दुराशान्धो जीवो जठरतलमन्धोरिव विशन्महामोहाख्यस्य भ्रमति नतबन्धो यमरिपो ।परिक्रन्दन्नित्याः सपदि भवतो नैव करुणाभवेच्चेल्लोकोऽयं तरतु कथमार्तीः सुमहतीः ॥ ३१॥

durāśāndho jīvo jaṭharatalamandhoriva viśanmahāmohākhyasya bhramati natabandho yamaripo |parikrandannityāḥ sapadi bhavato naiva karuṇābhaveccelloko'yaṃ taratu kathamārtīḥ sumahatīḥ || 31||

यदालम्बादम्बा त्रिभिरपि गुणैः स्थावरचरंप्रपञ्चं सृष्ट्वास्मिन् पशुसुतकलत्रादिवशताम् ।प्रणीय प्रायस्तद्विषयगतदुःखानुभवतोमनुष्यादीन् जन्तून् ग्लपयति स मेऽस्त्वत्र शरणम् ॥ ३२॥

yadālambādambā tribhirapi guṇaiḥ sthāvaracaraṃprapañcaṃ sṛṣṭvāsmin paśusutakalatrādivaśatām |praṇīya prāyastadviṣayagataduḥkhānubhavatomanuṣyādīn jantūn glapayati sa me'stvatra śaraṇam || 32||

गिरीश स्वामिंस्ते त्रिगुणगुणिते दामनि महाऽविवेकाख्ये बद्धाः पशव इव मर्त्याश्च विषयान् ।तृणस्तम्बान् भुक्त्वा जहति सुखमात्यन्तिकमहोप्रमत्ता आयत्ताः कुधनमदिरोन्मत्तमनसाम् ॥ ३३॥

girīśa svāmiṃste triguṇaguṇite dāmani mahā'vivekākhye baddhāḥ paśava iva martyāśca viṣayān |tṛṇastambān bhuktvā jahati sukhamātyantikamahopramattā āyattāḥ kudhanamadironmattamanasām || 33||

हृषीकाणि प्रायो विषयवशगानि प्रतिपदंविधाय स्वान्तस्स्थं गिरिश मृगयन्ते जडधियः ।बहिस्त्वामज्ञानस्तबकितमहामोहतिमिराःसमन्तादालम्ब्य त्वहह गलचामीकरनयम् ॥ ३४॥

hṛṣīkāṇi prāyo viṣayavaśagāni pratipadaṃvidhāya svāntassthaṃ giriśa mṛgayante jaḍadhiyaḥ |bahistvāmajñānastabakitamahāmohatimirāḥsamantādālambya tvahaha galacāmīkaranayam || 34||

इदं जन्म ब्राह्मं कथमपि समासाद्य भगवन्महामोहैरेव व्यवहितमनाः पश्चिमदिने ।भवान् ध्येयो मत्वेत्यनुपदमसून् मुञ्चति जनःकदा वा सन्तीर्णो भवति भवसिन्धुर्जनिमता ॥ ३५॥

idaṃ janma brāhmaṃ kathamapi samāsādya bhagavanmahāmohaireva vyavahitamanāḥ paścimadine |bhavān dhyeyo matvetyanupadamasūn muñcati janaḥkadā vā santīrṇo bhavati bhavasindhurjanimatā || 35||

त्वदाविर्भावेन त्रिपुरमथन स्वान्तविषयेजरीजृम्भन्तेऽमी शममुखगुणाः सम्प्रति सताम् ।विभो शम्भो कामप्रभृतिरिपवो धिक्कृतबलाःपलायन्ते चिन्ताद्यखिलपरिवारैः क्वचिदिमे ॥ ३६॥

tvadāvirbhāvena tripuramathana svāntaviṣayejarījṛmbhante'mī śamamukhaguṇāḥ samprati satām |vibho śambho kāmaprabhṛtiripavo dhikkṛtabalāḥpalāyante cintādyakhilaparivāraiḥ kvacidime || 36||

पिशाचोऽहङ्कारो हृदयतरुमासाद्य ममतापिशाचीसंश्लिष्टो विषयरुधिरान्मोहनिशि च ।निपीयेमं जीवं जनिषु बहुधाद्यापि कलयन्त्वयि प्राप्ते चित्तं त्रिपुरहर धावत्यहह सः ॥ ३७॥

piśāco'haṅkāro hṛdayatarumāsādya mamatāpiśācīsaṃśliṣṭo viṣayarudhirānmohaniśi ca |nipīyemaṃ jīvaṃ janiṣu bahudhādyāpi kalayantvayi prāpte cittaṃ tripurahara dhāvatyahaha saḥ || 37||

प्रसादात्ते सत्त्वः प्रभवति गुणः शङ्कर भवत्यनेनास्मिञ्जीवः कथमपि विमुक्तः पशुपते ।अविद्याकाराया विगलितसमीहाख्यनिगलोहृषीकैः स स्वान्तैरमृतविषयस्तोमकबलः ॥ ३८॥

prasādātte sattvaḥ prabhavati guṇaḥ śaṅkara bhavatyanenāsmiñjīvaḥ kathamapi vimuktaḥ paśupate |avidyākārāyā vigalitasamīhākhyanigalohṛṣīkaiḥ sa svāntairamṛtaviṣayastomakabalaḥ || 38||

विधिर्वा शक्रो वा विविधमपि भाग्यं दिशतु मेमहारोग्यं वान्तःकरणगतमोहस्तु भवता ।महादेव क्षय्यस्तिमिरनिकरस्तिग्ममहसानिवार्यो निश्शेषं पिहितशशिनक्षत्रमहसा ॥ ३९॥

vidhirvā śakro vā vividhamapi bhāgyaṃ diśatu memahārogyaṃ vāntaḥkaraṇagatamohastu bhavatā |mahādeva kṣayyastimiranikarastigmamahasānivāryo niśśeṣaṃ pihitaśaśinakṣatramahasā || 39||

पुरारे कालारे कुसुमविशिखारे त्वदितरेसुराः सर्वे स्वर्वासिन इह समुद्धर्तुमधिनम् ।यदीत्थं जायन्ते तदिदममितध्वान्तहरणंकुहूरात्र्या खद्योतकिरणसहस्त्रैः प्रसृमरैः ॥ ४०॥

purāre kālāre kusumaviśikhāre tvaditaresurāḥ sarve svarvāsina iha samuddhartumadhinam |yadītthaṃ jāyante tadidamamitadhvāntaharaṇaṃkuhūrātryā khadyotakiraṇasahastraiḥ prasṛmaraiḥ || 40||

महेश त्र्यक्ष त्वच्चरणशरणा वीक्षणकणैःकृपासान्द्रैरिच्छां प्रणतजनतायाः फलवतीम् ।प्रकुर्वाणाः स्रष्टुत्त्रिभुवनपतेर्जङ्गजयिनोमहीपालस्यापि प्रतिभटपटुत्वं विदधते ॥ ४१॥

maheśa tryakṣa tvaccaraṇaśaraṇā vīkṣaṇakaṇaiḥkṛpāsāndrairicchāṃ praṇatajanatāyāḥ phalavatīm |prakurvāṇāḥ sraṣṭuttribhuvanapaterjaṅgajayinomahīpālasyāpi pratibhaṭapaṭutvaṃ vidadhate || 41||

अभिव्याप्य त्रैलोक्यमपि वसतस्ते शिव विभोशिरो धाता द्रष्टुं कथमपि समारुह्य भगवन् ।दिवं क्षीणाटोपोऽरहयदलघुत्वं हि तरसाकुतो वाहङ्कारी न भजति पराभूतिमधिकात् ॥ ४२॥

abhivyāpya trailokyamapi vasataste śiva vibhośiro dhātā draṣṭuṃ kathamapi samāruhya bhagavan |divaṃ kṣīṇāṭopo'rahayadalaghutvaṃ hi tarasākuto vāhaṅkārī na bhajati parābhūtimadhikāt || 42||

पुरस्तिस्रो लक्ष्यं शरधिरुदधिर्माधव इषुर्महामेरुश्चापः क्षितिरपि रथः सारथिरभूत् ।विधिर्वेदव्यूहो हयवरसमूहः स भगवान्पिनाकी मे भूयात् सपदि विपदां भङ्गविधये ॥ ४३॥

purastisro lakṣyaṃ śaradhirudadhirmādhava iṣurmahāmeruścāpaḥ kṣitirapi rathaḥ sārathirabhūt |vidhirvedavyūho hayavarasamūhaḥ sa bhagavānpinākī me bhūyāt sapadi vipadāṃ bhaṅgavidhaye || 43||

पदान्ते शोभन्ते परिणतशुभानां पशुपतेकिरीटानि ब्रह्माद्यखिलसुमनोबाहुजनुषाम् ।विपद्भङ्गायैव ह्ययमपि तवाग्रे शरणमित्यजस्रं साष्टाङ्गं सदय शतकृत्वः प्रणमति ॥ ४४॥

padānte śobhante pariṇataśubhānāṃ paśupatekirīṭāni brahmādyakhilasumanobāhujanuṣām |vipadbhaṅgāyaiva hyayamapi tavāgre śaraṇamityajasraṃ sāṣṭāṅgaṃ sadaya śatakṛtvaḥ praṇamati || 44||

स्मितं ते नीहाराचलपरसुतानायक विभोशरज्योत्स्नापूरप्रसृमरमहापाण्डिमसमम् ।अहो सन्तापघ्नं शिशिरतरमेकान्तमनसांकथं वाभ्रव्यापि त्रिपुरमदहत् क्षिप्रमहह ॥ ४५॥

smitaṃ te nīhārācalaparasutānāyaka vibhośarajyotsnāpūraprasṛmaramahāpāṇḍimasamam |aho santāpaghnaṃ śiśirataramekāntamanasāṃkathaṃ vābhravyāpi tripuramadahat kṣipramahaha || 45||

विना यं वा लोको गुणिनमवनीपं स च शचीपतिं हस्तोदस्तस्वरुमपि विना सोऽपि च विना ।विधिं दैत्यत्रासापनयघटकं सोऽपि न लसेद्विना त्वामीशानाखिलभुवनजन्मादिकरणे ॥ ४६॥

vinā yaṃ vā loko guṇinamavanīpaṃ sa ca śacīpatiṃ hastodastasvarumapi vinā so'pi ca vinā |vidhiṃ daityatrāsāpanayaghaṭakaṃ so'pi na lasedvinā tvāmīśānākhilabhuvanajanmādikaraṇe || 46||

चरित्रं ते चित्रं पुरहर पवित्रं नियमिनांप्रवेकः सत्रादौ कलहजनिरुद्गायति सदा ।महत्या सञ्जातोत्पुलकमुकुलालीकखचितस्वकीयाङ्गं बाष्पस्तबकितदृगम्भोजयुगलम् ॥ ४७॥

caritraṃ te citraṃ purahara pavitraṃ niyamināṃpravekaḥ satrādau kalahajanirudgāyati sadā |mahatyā sañjātotpulakamukulālīkakhacitasvakīyāṅgaṃ bāṣpastabakitadṛgambhojayugalam || 47||

पिनाकिन्नद्यापि प्रकटयसि किं विक्रमरमांत्वदीयं स्थानं मे हृदयमरयो निर्दयमिमे ।समाक्रम्यैधन्ते सरभसहृषीकालिपृतनागृहीतप्रस्त्यायद्विषयकबला हर्षशबलाः ॥ ४८॥

pinākinnadyāpi prakaṭayasi kiṃ vikramaramāṃtvadīyaṃ sthānaṃ me hṛdayamarayo nirdayamime |samākramyaidhante sarabhasahṛṣīkālipṛtanāgṛhītaprastyāyadviṣayakabalā harṣaśabalāḥ || 48||

भवद्भक्त्या शम्भो कबलितमहामोहतिमिरस्तपस्वी यं पूर्वं विषयसमुदायं सुखकरम् ।विजानीते स्मेमं गरलमधुना तत्त्रिभुवनंससत्यं चासत्यं तदपरमिवात्मानमपि च ॥ ४९॥

bhavadbhaktyā śambho kabalitamahāmohatimirastapasvī yaṃ pūrvaṃ viṣayasamudāyaṃ sukhakaram |vijānīte smemaṃ garalamadhunā tattribhuvanaṃsasatyaṃ cāsatyaṃ tadaparamivātmānamapi ca || 49||

द्विजोत्तंसश्रीमद्धनदधनदामोघकरुणत्रिणेत्र त्वां को वा विरहयतु भावश्रमभरः ।द्विजन्मापि भ्रान्त्वा भुवनमभितः श्रान्तहदयःश्रुतिस्मृत्याद्यर्थावगतिनिपुणः प्राणिषु महान् ॥ ५०॥

dvijottaṃsaśrīmaddhanadadhanadāmoghakaruṇatriṇetra tvāṃ ko vā virahayatu bhāvaśramabharaḥ |dvijanmāpi bhrāntvā bhuvanamabhitaḥ śrāntahadayaḥśrutismṛtyādyarthāvagatinipuṇaḥ prāṇiṣu mahān || 50||

विनाङ्घ्रिं जङ्घालो दृशमपि विना दर्शनपटुर्विना वाचं वक्ता श्रुतिमपि विना श्रोतृनिपुणः ।विना पाणिं सर्वग्रहणनिपुणो घ्राणरहितःसमाघ्राता शम्भुर्मम हृदयसौधे विहरताम् ॥ ५१॥

vināṅghriṃ jaṅghālo dṛśamapi vinā darśanapaṭurvinā vācaṃ vaktā śrutimapi vinā śrotṛnipuṇaḥ |vinā pāṇiṃ sarvagrahaṇanipuṇo ghrāṇarahitaḥsamāghrātā śambhurmama hṛdayasaudhe viharatām || 51||

सुराणां सर्वेषां निरवधिकमाहात्म्यविषयेतव स्थाणो शम्भो न किमपि मनाक् संशयपदम् ।यतः कालानङ्गत्रिपुरगरला दुस्सहतराःपराभूतास्त्राता द्रुहिणमुखदेवाश्च भवता ॥ ५२॥

surāṇāṃ sarveṣāṃ niravadhikamāhātmyaviṣayetava sthāṇo śambho na kimapi manāk saṃśayapadam |yataḥ kālānaṅgatripuragaralā dussahatarāḥparābhūtāstrātā druhiṇamukhadevāśca bhavatā || 52||

त्वया दत्तं तेजः सरसिरुहबन्धुः प्रतिदिनंभ्रमन् मेरोः सानौ घटयति पटुत्वं जनदृशाम् ।ततश्चन्द्रस्तारागणहुतभुजौ रात्रिषु महोगृहीत्वा लोकानां त्रयमपि सचक्षुर्विदधते ॥ ५३॥

tvayā dattaṃ tejaḥ sarasiruhabandhuḥ pratidinaṃbhraman meroḥ sānau ghaṭayati paṭutvaṃ janadṛśām |tataścandrastārāgaṇahutabhujau rātriṣu mahogṛhītvā lokānāṃ trayamapi sacakṣurvidadhate || 53||

पदाम्भोजं शम्भो यदि मनसि मे पुण्यपुरुषाधिरूढप्रौढिम्ना किमु विभवलाभेन करयोः ।सकृत्किञ्चिन्मुद्रा यदि च विषया से नयनयोश्चिदा(ता) किं शूली चेन्मम किमु विवस्वत्सुतजयैः ॥ ५४॥

padāmbhojaṃ śambho yadi manasi me puṇyapuruṣādhirūḍhaprauḍhimnā kimu vibhavalābhena karayoḥ |sakṛtkiñcinmudrā yadi ca viṣayā se nayanayościdā(tā) kiṃ śūlī cenmama kimu vivasvatsutajayaiḥ || 54||

अहम्भावः शम्भो यदि सुमनसां त्वत्परतराइति ब्रह्मादीनां वयमिह मृकण्डोः प्रियसुतम् ।ररक्षुः किं कालात् कुसुमविशिखं वा किमजयन्पुरस्तिस्रो हासैर्युधि किमहरन्नैव भगवन् ॥ ५५॥

ahambhāvaḥ śambho yadi sumanasāṃ tvatparatarāiti brahmādīnāṃ vayamiha mṛkaṇḍoḥ priyasutam |rarakṣuḥ kiṃ kālāt kusumaviśikhaṃ vā kimajayanpurastisro hāsairyudhi kimaharannaiva bhagavan || 55||

स्मितेन द्वैगुण्यं गिरिश तव शोभा श्रितवतीदधाना देवाद्यैर्मथितकलशाम्भोधिजनुषाम् ।श्रियं डिण्डीराणामपि झटिति साक्षान्नयतु मेपुराजातेदानीन्तनदुरितपङ्कं पशुपते ॥ ५६॥

smitena dvaiguṇyaṃ giriśa tava śobhā śritavatīdadhānā devādyairmathitakalaśāmbhodhijanuṣām |śriyaṃ ḍiṇḍīrāṇāmapi jhaṭiti sākṣānnayatu mepurājātedānīntanaduritapaṅkaṃ paśupate || 56||

तवैवेच्छा हेतुः सकलकरणे सर्वहरणेसमस्तत्राणे वा यदभजत सर्वं च करणम् ।पुरां दाहे शैलद्रढिमगुणभाजामपि शुचिस्मितं त्यक्त्वेतरदिषुमुखस्येड्यपदवीम् ॥ ५७॥

tavaivecchā hetuḥ sakalakaraṇe sarvaharaṇesamastatrāṇe vā yadabhajata sarvaṃ ca karaṇam |purāṃ dāhe śailadraḍhimaguṇabhājāmapi śucismitaṃ tyaktvetaradiṣumukhasyeḍyapadavīm || 57||

मनोऽरण्ये भ्रान्ताः प्रसृमररजोधूसरतराःपरित्रस्यज्जीवा विगलितविवेकाः पृथुतराः ।महेनोमत्तेभा भवथ विजिताः सम्प्रति मयायतो मे पञ्चास्यो हृदि विहरते पिङ्गनयनः ॥ ५८॥

mano'raṇye bhrāntāḥ prasṛmararajodhūsaratarāḥparitrasyajjīvā vigalitavivekāḥ pṛthutarāḥ |mahenomattebhā bhavatha vijitāḥ samprati mayāyato me pañcāsyo hṛdi viharate piṅganayanaḥ || 58||

कृपावानप्युग्रो धनदधनदो वीतवसनःसुमेषुप्रद्वेषी वपुषि धृतयोषिच्छुभगुणः ।महास्तेयी शुद्धः शशिविधिशिरोभूषितवपुःशिव त्वद्वैरूप्यं सुखमिह परत्रापि दिशतु ॥ ५९॥

kṛpāvānapyugro dhanadadhanado vītavasanaḥsumeṣupradveṣī vapuṣi dhṛtayoṣicchubhaguṇaḥ |mahāsteyī śuddhaḥ śaśividhiśirobhūṣitavapuḥśiva tvadvairūpyaṃ sukhamiha paratrāpi diśatu || 59||

पुरा जन्मस्वेनः कृतमनुभवामीह जननेविदित्वापि प्रायः पिहित इव पापानि कुरुते ।यथायं मे भिन्त्तां द्रुततरमहन्तां सविषयामशान्तां संहन्ता स सपदि पुराणामपि विभुः ॥ ६०॥

purā janmasvenaḥ kṛtamanubhavāmīha jananeviditvāpi prāyaḥ pihita iva pāpāni kurute |yathāyaṃ me bhinttāṃ drutataramahantāṃ saviṣayāmaśāntāṃ saṃhantā sa sapadi purāṇāmapi vibhuḥ || 60||

शरः शेते सिन्धौ शरधिरपि भक्तेन तरसानिपीतश्चापाग्रे वसति सुमनोवृन्दमखिलम् ।शताङ्गे सन्दोहो नरतरुमुखानामसुमतांवसत्यास्तां यस्य त्रिपुरविजयी मे स हृदये ॥ ६१॥

śaraḥ śete sindhau śaradhirapi bhaktena tarasānipītaścāpāgre vasati sumanovṛndamakhilam |śatāṅge sandoho naratarumukhānāmasumatāṃvasatyāstāṃ yasya tripuravijayī me sa hṛdaye || 61||

सहायीकृत्यास्मान् कुसुमशरहा चाट्टहसितैरसौ भस्मीचक्रे त्रयमपि पुराणामिति हरिः ।ह्रिया शेते निद्राण इव निगमान्ताभिनिरतोविरक्तो वा ब्रह्मा विदधति सुराः शैलवसतिम् ॥ ६२॥

sahāyīkṛtyāsmān kusumaśarahā cāṭṭahasitairasau bhasmīcakre trayamapi purāṇāmiti hariḥ |hriyā śete nidrāṇa iva nigamāntābhiniratovirakto vā brahmā vidadhati surāḥ śailavasatim || 62||

मनोजन्माऽनङ्गाः कृत इति ललाटाक्ष भवतादिवा गच्छन् सिन्धौ निशि चरति भीत्या स्मरसखः ।नभस्येवाम्भोजं पयसि तदिषुर्मज्जतितरांसमूहो मेर्वग्रे परिचरति तत्प्रेरणकृताम् ॥ ६३॥

manojanmā'naṅgāḥ kṛta iti lalāṭākṣa bhavatādivā gacchan sindhau niśi carati bhītyā smarasakhaḥ |nabhasyevāmbhojaṃ payasi tadiṣurmajjatitarāṃsamūho mervagre paricarati tatpreraṇakṛtām || 63||

गजस्कन्धारूढो हरिरपि वृषारूढ नमतिप्रणौति श्रीदोऽपि प्रवणहृदयो दिक्पटवर ।तपस्वी निध्यायत्यपि विधिशिरश्छेदनपटोमहत्त्वं को ज्ञास्यत्यहह भगवन्नीदृशमिति ॥ ६४॥

gajaskandhārūḍho harirapi vṛṣārūḍha namatipraṇauti śrīdo'pi pravaṇahṛdayo dikpaṭavara |tapasvī nidhyāyatyapi vidhiśiraśchedanapaṭomahattvaṃ ko jñāsyatyahaha bhagavannīdṛśamiti || 64||

महात्मानः शम्भो तव चरणदासाः कृतदिवाकरापत्यानीकिन्यधिपमकुटीभङ्गविधयः ।न मां दासं त्यक्ष्यन्त्यशरणशरण्या न च तथायदि प्रायस्तेऽपि श्रुतिरपि भवद्भागनृतगीः ॥ ६५॥

mahātmānaḥ śambho tava caraṇadāsāḥ kṛtadivākarāpatyānīkinyadhipamakuṭībhaṅgavidhayaḥ |na māṃ dāsaṃ tyakṣyantyaśaraṇaśaraṇyā na ca tathāyadi prāyaste'pi śrutirapi bhavadbhāganṛtagīḥ || 65||

अधीता नाम्नायाः सकृदपि तदर्था न विदितान कर्माणि स्वीयान्यपि विरचितानि क्षितितले ।तथाप्यन्ते शम्भो मनुजपशुनोच्चार्य भगवन्तवाख्यामुत्तीर्णो भवसरिदधीशो भवति हि ॥ ६६॥

adhītā nāmnāyāḥ sakṛdapi tadarthā na viditāna karmāṇi svīyānyapi viracitāni kṣititale |tathāpyante śambho manujapaśunoccārya bhagavantavākhyāmuttīrṇo bhavasaridadhīśo bhavati hi || 66||

अहो पञ्चास्य त्वं कथमिभमुखं लालयसि वापिशाचानां नाथ त्वमवसि कुमारं कथमिव ।श्मशानावासी त्वं नियमिजनतां पावयसि चप्रपन्नानां कामान् वितरसि कथं कामविजयिन् ॥ ६७॥

aho pañcāsya tvaṃ kathamibhamukhaṃ lālayasi vāpiśācānāṃ nātha tvamavasi kumāraṃ kathamiva |śmaśānāvāsī tvaṃ niyamijanatāṃ pāvayasi caprapannānāṃ kāmān vitarasi kathaṃ kāmavijayin || 67||

तपस्तप्त्वा घोरं चिरमसुकरं भूधरसुतामहान्तं भर्तारं रमयितुमहो गोत्रविकलम् ।अतातं तं स्थाणुं स्थविरतरदोषाकरधरंभवन्तं सम्प्राप्ता कथमिह भुजङ्गैर्वलयितम् ॥ ६८॥

tapastaptvā ghoraṃ ciramasukaraṃ bhūdharasutāmahāntaṃ bhartāraṃ ramayitumaho gotravikalam |atātaṃ taṃ sthāṇuṃ sthavirataradoṣākaradharaṃbhavantaṃ samprāptā kathamiha bhujaṅgairvalayitam || 68||

विरिञ्चाद्याः सर्वे हरसदृशतां।वाञ्छथ यदिप्रकामं दुग्धाब्धिं पुनरपि विमथ्याद्य पिबत ।महाश्वेलं चन्द्रं धरत भजतापीषदुपमाश्रियं नो चेत् क्वासौ क्व नु खलु भवन्तः पशुसमाः ॥ ६९॥

viriñcādyāḥ sarve harasadṛśatāṃ|vāñchatha yadiprakāmaṃ dugdhābdhiṃ punarapi vimathyādya pibata |mahāśvelaṃ candraṃ dharata bhajatāpīṣadupamāśriyaṃ no cet kvāsau kva nu khalu bhavantaḥ paśusamāḥ || 69||

तवोपान्ते शम्भो सरसिरुहपीठोऽनृतमुखःशिरोदेशालोके स्वयमनुभवन् गर्हणदशाम् ।अनर्हत्वं लोकेष्वपि भजति को वा धुरि सतांमृषावादी सौख्यं क्व नु भजतु वेदान्तविदपि ॥ ७०॥

tavopānte śambho sarasiruhapīṭho'nṛtamukhaḥśirodeśāloke svayamanubhavan garhaṇadaśām |anarhatvaṃ lokeṣvapi bhajati ko vā dhuri satāṃmṛṣāvādī saukhyaṃ kva nu bhajatu vedāntavidapi || 70||

भुजङ्गालङ्काराम्बुजभवशिरोमण्डिततनोकपालिन्नेकोक्षाश्रय गरलपायिन् सुमनसाम् ।प्रणेतारस्ते त्वां शरणमुपसङ्गम्य च दिशामधीशत्वं प्राप्ता जगति विजयन्ते हरिमुखाः ॥ ७१॥

bhujaṅgālaṅkārāmbujabhavaśiromaṇḍitatanokapālinnekokṣāśraya garalapāyin sumanasām |praṇetāraste tvāṃ śaraṇamupasaṅgamya ca diśāmadhīśatvaṃ prāptā jagati vijayante harimukhāḥ || 71||

गिरीश त्वज्जायावदनसमताभावनभवन्मनश्शल्यस्तुल्याधिकविरहिताहानिजरुजः ।सुधांशुः सौरीभिर्द्युत्रिभिररुणाभिर्हृदि कृतप्रतापोत्थं लक्ष्मावहति हरिणाधीश कपटात् ॥ ७२॥

girīśa tvajjāyāvadanasamatābhāvanabhavanmanaśśalyastulyādhikavirahitāhānijarujaḥ |sudhāṃśuḥ saurībhirdyutribhiraruṇābhirhṛdi kṛtapratāpotthaṃ lakṣmāvahati hariṇādhīśa kapaṭāt || 72||

चिराधीताम्नायश्रवणमननाद्यैरुपचितैर्भवज्ज्ञानैः शम्भो विघटिततमःसत्त्वरजसाम् ।मुनीनां सन्दर्शः कथमिति भवेन्मे जडमतेःप्रसीदादायाद्य प्रणतिमसकृन्मे पशुपते ॥ ७३॥

cirādhītāmnāyaśravaṇamananādyairupacitairbhavajjñānaiḥ śambho vighaṭitatamaḥsattvarajasām |munīnāṃ sandarśaḥ kathamiti bhavenme jaḍamateḥprasīdādāyādya praṇatimasakṛnme paśupate || 73||

शरीरं कल्पान्तस्थमिति परमात्मानमिति च (परमात्मेति च मुधा)प्रविज्ञायापत्याद्यखिलममताबन्धयमिताः ।मनोराज्यं जीवाः प्रतिपदविपत्सङ्कुलहृदःशिव त्वां सेवन्ते सकृदपि न चाहो यमरिपो ॥ ७४॥

śarīraṃ kalpāntasthamiti paramātmānamiti ca (paramātmeti ca mudhā)pravijñāyāpatyādyakhilamamatābandhayamitāḥ |manorājyaṃ jīvāḥ pratipadavipatsaṅkulahṛdaḥśiva tvāṃ sevante sakṛdapi na cāho yamaripo || 74||

पुरा देहं चात्मेत्युपचयदशायां पशुपतेशरीरं तत्पश्चादपचयदशायां विगणयन् ।अपीषत्तस्मिंश्चाध्यसनमधुनाप्युज्झति ययान चायं मायां तां परिहर सुखं प्रापय च माम् ॥ ५॥

purā dehaṃ cātmetyupacayadaśāyāṃ paśupateśarīraṃ tatpaścādapacayadaśāyāṃ vigaṇayan |apīṣattasmiṃścādhyasanamadhunāpyujjhati yayāna cāyaṃ māyāṃ tāṃ parihara sukhaṃ prāpaya ca mām || 5||

त्वया शम्भो भक्ताः शमनदमन प्राकृतगुणैर्विमुक्ता भासन्ते त्वमपि भगवन् राजसितराम् ।विना (सङ्गं) सर्वान्नानाविधबहुलसङ्कल्परहितैःसदा तैरापन्नार्तिहर इति चात्मा विभुरिति ॥ ७६॥

tvayā śambho bhaktāḥ śamanadamana prākṛtaguṇairvimuktā bhāsante tvamapi bhagavan rājasitarām |vinā (saṅgaṃ) sarvānnānāvidhabahulasaṅkalparahitaiḥsadā tairāpannārtihara iti cātmā vibhuriti || 76||

श्रुतीनां तात्पर्यं पुरहर भवन्तं नृपशवःपरिज्ञातुं भक्त्यौपनिषदविचारौ हि करणम् ।तथा सत्यज्ञानान्नयमुखमहाशास्त्रनिचयंम्रियन्तेऽधीयाना विदधति च कर्माण्यपि सदा ॥ ७७॥

śrutīnāṃ tātparyaṃ purahara bhavantaṃ nṛpaśavaḥparijñātuṃ bhaktyaupaniṣadavicārau hi karaṇam |tathā satyajñānānnayamukhamahāśāstranicayaṃmriyante'dhīyānā vidadhati ca karmāṇyapi sadā || 77||

न कर्तुं किञ्चिद्वा विहितमपि कर्म प्रभुरहंसमस्तस्वाध्यायाध्ययनतदनुष्ठानविषये ।कियान् किञ्चित् किञ्चित् सकृदपि तथापीश्वर विभोत्वदाख्यां सञ्जल्पाम्यथ भवदधीनं मदवनम् ॥ ७८॥

na kartuṃ kiñcidvā vihitamapi karma prabhurahaṃsamastasvādhyāyādhyayanatadanuṣṭhānaviṣaye |kiyān kiñcit kiñcit sakṛdapi tathāpīśvara vibhotvadākhyāṃ sañjalpāmyatha bhavadadhīnaṃ madavanam || 78||

कलत्रापत्याभ्यां स्वजनसमवायेन च मुहुर्ज्वाराद्यै रोगैश्च व्यथितमनसो दुर्गतमणेः ।ऋते त्वां मर्त्यस्याः क इह शरणं यक्षनृपति (मर्त्यस्य आः इति च्छेदः ।)प्रियास्तापस्मारासुर शमितवैवस्वतमद ॥ ७९॥

kalatrāpatyābhyāṃ svajanasamavāyena ca muhurjvārādyai rogaiśca vyathitamanaso durgatamaṇeḥ |ṛte tvāṃ martyasyāḥ ka iha śaraṇaṃ yakṣanṛpati (martyasya āḥ iti cchedaḥ |)priyāstāpasmārāsura śamitavaivasvatamada || 79||

अकुर्वन् सत्कर्माविहितमपि कुर्वन्ननुपदंसमुद्यद्दारिद्र्यान्तकभयनिरासैकहृदय ।कथङ्कारं शम्भो तव चरणदासोऽत्र भगवन्भविष्यामि त्वं वेत्स्यहमपि कुपावत्परिबृढ ॥ ८०॥

akurvan satkarmāvihitamapi kurvannanupadaṃsamudyaddāridryāntakabhayanirāsaikahṛdaya |kathaṅkāraṃ śambho tava caraṇadāso'tra bhagavanbhaviṣyāmi tvaṃ vetsyahamapi kupāvatparibṛḍha || 80||

महाघोरः कालः कटुरटितवाचाटितहरिद्भटव्यूहाटोपप्रकटितनिजाटीकन इह ।कथङ्कारं पश्येत् पशुमपि दृशोरञ्चलरुचामृकण्डूत्पन्नत्रायक धृतिमिति प्राप्य विहरे ॥ ८१॥

mahāghoraḥ kālaḥ kaṭuraṭitavācāṭitaharidbhaṭavyūhāṭopaprakaṭitanijāṭīkana iha |kathaṅkāraṃ paśyet paśumapi dṛśorañcalarucāmṛkaṇḍūtpannatrāyaka dhṛtimiti prāpya vihare || 81||

कुटुम्बी पार्वत्या गुहगजमुखाभ्यां तनयवान्भुजङ्गैर्भूषावान् सितमणिकिरीटीन्दुकलया ।भवेन्मे जङ्घालो धवलवृषभेणान्तकजयश्रियायुष्मान् सोऽयं यमभयनिरासाय भगवान् ॥ ८२॥

kuṭumbī pārvatyā guhagajamukhābhyāṃ tanayavānbhujaṅgairbhūṣāvān sitamaṇikirīṭīndukalayā |bhavenme jaṅghālo dhavalavṛṣabheṇāntakajayaśriyāyuṣmān so'yaṃ yamabhayanirāsāya bhagavān || 82||

पुरा मारम्मारं जननमतिमात्रं श्रितवतामया किं किं पूर्वं कृतमिति न जाने यमरिपो ।इदानीं वारभ्यामृतरुचिकलोत्तंस भगवन्भवत्पादाम्भोजस्मरणनिपुणं मां विरचय ॥ ८३॥

purā mārammāraṃ jananamatimātraṃ śritavatāmayā kiṃ kiṃ pūrvaṃ kṛtamiti na jāne yamaripo |idānīṃ vārabhyāmṛtarucikalottaṃsa bhagavanbhavatpādāmbhojasmaraṇanipuṇaṃ māṃ viracaya || 83||

यथार्हं वा चित्ते यमरिपुमनाराध्य कुमतेमहासंसाराब्धिभ्रमणपरिखिन्न क्षणमपि ।किमर्थं यागं वा सततमुपवासादिनियमंकरोषि ग्रावाग्रे विपिनभुवि वेश्मन्यपि च वा ॥ ८४॥

yathārhaṃ vā citte yamaripumanārādhya kumatemahāsaṃsārābdhibhramaṇaparikhinna kṣaṇamapi |kimarthaṃ yāgaṃ vā satatamupavāsādiniyamaṃkaroṣi grāvāgre vipinabhuvi veśmanyapi ca vā || 84||

सुरापं ब्रह्मघ्नं गुरुजनकलत्रस्पृशमपिप्रकामं स्वर्णस्तेयिनमपि स्वर्णं त्वमथ वा ।यतश्चण्डालं वा नयसि हर निर्वाणपदवींसमालम्बे साम्बाविरतमविलम्बं यमरिपो ॥ ८५॥

surāpaṃ brahmaghnaṃ gurujanakalatraspṛśamapiprakāmaṃ svarṇasteyinamapi svarṇaṃ tvamatha vā |yataścaṇḍālaṃ vā nayasi hara nirvāṇapadavīṃsamālambe sāmbāviratamavilambaṃ yamaripo || 85||

जगत्संहारिन् संहर मम पुराण्यद्य कृपया(तथा)न्ते संहर्तुं ह्रियमतितरां मा गम इह ।महाकामक्रोधप्रभृतिपरिपूर्णं त्रयमतःपुराणां किं भस्मप्रचयमकरोर्नाट्टहसितैः ॥ ८६॥

jagatsaṃhārin saṃhara mama purāṇyadya kṛpayā(tathā)nte saṃhartuṃ hriyamatitarāṃ mā gama iha |mahākāmakrodhaprabhṛtiparipūrṇaṃ trayamataḥpurāṇāṃ kiṃ bhasmapracayamakarornāṭṭahasitaiḥ || 86||

चरित्रं श्रोत्राभ्यां त्रिपुरहर पीत्वाहमनिशंन चालम्बे साम्ब श्रुतिचयपुराणस्मृतिगतम् ।यतो गङ्गाचन्द्रोरगभसितचर्माब्जजशिरस्समावेशोऽयं ते वदति महिमानं गुरुतरम् ॥ ८७॥

caritraṃ śrotrābhyāṃ tripurahara pītvāhamaniśaṃna cālambe sāmba śruticayapurāṇasmṛtigatam |yato gaṅgācandroragabhasitacarmābjajaśirassamāveśo'yaṃ te vadati mahimānaṃ gurutaram || 87||

प्रयाणारम्भेषु त्रिपुरहर मे प्राणमरुतांभजन्तां कर्णौ त्वद्वृषभगलघण्टामणिरवाः ।कृतान्तप्राग्भागप्रसृमरविनर्दद्भटघटापिशाचानामुच्चाटनपटुतरश्रौतमनवः ॥ ८८॥

prayāṇārambheṣu tripurahara me prāṇamarutāṃbhajantāṃ karṇau tvadvṛṣabhagalaghaṇṭāmaṇiravāḥ |kṛtāntaprāgbhāgaprasṛmaravinardadbhaṭaghaṭāpiśācānāmuccāṭanapaṭutaraśrautamanavaḥ || 88||

निजावासं शैलं भुजपरिघदण्डैश्चलयतःपुरा पौलस्त्यस्य स्तुतिभिरमितैः सामभिरपि ।स्वयं तुष्टस्तस्मै प्रमथगणवर्यत्वमदिशोजवात्त्वं कारुण्यान्मम निरपराधस्य किमुत ॥ ८९॥

nijāvāsaṃ śailaṃ bhujaparighadaṇḍaiścalayataḥpurā paulastyasya stutibhiramitaiḥ sāmabhirapi |svayaṃ tuṣṭastasmai pramathagaṇavaryatvamadiśojavāttvaṃ kāruṇyānmama niraparādhasya kimuta || 89||

अनाराध्येषत्त्वां कुजनिषु पुराणे यमरिपोकलत्रेणापीहाधिकमवमतः किं नु कुरुताम् ।इति क्रन्दत्यस्मिन्ननतिसुलभां दीर्घकरुणांनिवेश्य त्वं त्रायस्व यमभयतो दुर्गतिभयात् ॥ ९०॥

anārādhyeṣattvāṃ kujaniṣu purāṇe yamaripokalatreṇāpīhādhikamavamataḥ kiṃ nu kurutām |iti krandatyasminnanatisulabhāṃ dīrghakaruṇāṃniveśya tvaṃ trāyasva yamabhayato durgatibhayāt || 90||

भवद्भक्तिं त्यक्त्वा भवभयनिरासप्रणयिनींजडाः शम्भो कुम्भोद्भवशमधनोद्गीतमहिमन् ।क्रतुं भूयो भूयो जनिमृतिनिदानं विदधतेभवद्भक्तिं त्यक्त्वा भवभयनिरासप्रणायिनीम् ॥ ९१॥

bhavadbhaktiṃ tyaktvā bhavabhayanirāsapraṇayinīṃjaḍāḥ śambho kumbhodbhavaśamadhanodgītamahiman |kratuṃ bhūyo bhūyo janimṛtinidānaṃ vidadhatebhavadbhaktiṃ tyaktvā bhavabhayanirāsapraṇāyinīm || 91||

स्मरारे सक्लेशं गुरुजनमुखादागममुखाः ।अधीत्येमे विद्या बत कुधनिनां कुट्टिमतलेकुटुम्बत्राणाय प्रकटितरदा बिभ्रतिशुचम् ॥ ९२॥

smarāre sakleśaṃ gurujanamukhādāgamamukhāḥ |adhītyeme vidyā bata kudhanināṃ kuṭṭimatalekuṭumbatrāṇāya prakaṭitaradā bibhratiśucam || 92||

श्रुतीनां तात्पर्यं शिव तव महिम्नीति कतिचित्विदित्वापि त्वामीषदपि दधते नैव मनसि ।इति त्वं मा कुप्येस्त्रिपुरहर मे याति समतां (?)परिज्ञायाख्यान्ते जडमतिरहं सोऽपि कथये ॥ ९३॥

śrutīnāṃ tātparyaṃ śiva tava mahimnīti katicitviditvāpi tvāmīṣadapi dadhate naiva manasi |iti tvaṃ mā kupyestripurahara me yāti samatāṃ (?)parijñāyākhyānte jaḍamatirahaṃ so'pi kathaye || 93||

भवद्भक्तिर्ह्येका यदि दृढतरा साम्ब भगवन्भवाम्भोधिं तर्तुं किमिह करणैश्चापि बहुभिः ।महादारिद्र्याब्धिं बहुलदुरितक्ष्वेलकलिलंपरिज्ञाय प्रायस्तव चरणमेवर्च्छति मनः ॥ ९४॥

bhavadbhaktirhyekā yadi dṛḍhatarā sāmba bhagavanbhavāmbhodhiṃ tartuṃ kimiha karaṇaiścāpi bahubhiḥ |mahādāridryābdhiṃ bahuladuritakṣvelakalilaṃparijñāya prāyastava caraṇamevarcchati manaḥ || 94||

सुषुप्तौ स्वप्ने वा शिव तव च जाग्रत्यहमिहब्रवीम्युच्चैर्नाम प्रशमसमुपेतैर्मुनिगणैः ।प्रगीतं सर्वाघक्षरणकरणं सङ्गरतलेजितारातेर्भेरीनिनदमिव धात्रीबलरिपोः ॥ ९५॥

suṣuptau svapne vā śiva tava ca jāgratyahamihabravīmyuccairnāma praśamasamupetairmunigaṇaiḥ |pragītaṃ sarvāghakṣaraṇakaraṇaṃ saṅgaratalejitārāterbherīninadamiva dhātrībalaripoḥ || 95||

सुतौ तावुत्सङ्गे गुहगजमुखाख्यौ वपुषि चप्रियां गौरीं गङ्गामपि शिरसि पार्श्वे परिचरान् ।विधायातिस्निग्धं शुभवृषभमारुह्य भगवान्पिनाकी रक्षायै मम भवतु भीतस्य यमतः ॥ ९६॥

sutau tāvutsaṅge guhagajamukhākhyau vapuṣi capriyāṃ gaurīṃ gaṅgāmapi śirasi pārśve paricarān |vidhāyātisnigdhaṃ śubhavṛṣabhamāruhya bhagavānpinākī rakṣāyai mama bhavatu bhītasya yamataḥ || 96||

जगन्नाथश्रीशप्रभृतिसुरसेव्य त्रिपुरजित्स्मरारे कालारे श्वशुरमखहारिन् पशुपते ।गजारे भूतेश प्रमथगणनाथाद्य भगवन्इतीह क्रन्दन्तं परमकृपया पालय विभो ॥ ९७॥

jagannāthaśrīśaprabhṛtisurasevya tripurajitsmarāre kālāre śvaśuramakhahārin paśupate |gajāre bhūteśa pramathagaṇanāthādya bhagavanitīha krandantaṃ paramakṛpayā pālaya vibho || 97||

सुधाभानूत्तंसस्मितमुखशरच्चन्द्रवदनप्रणम्रापद्भङ्गप्रवणहृदयाम्भोजनयन ।मृड श्रीश स्निग्धालिकनयन शुभ्राङ्ग भगवन्इतीह क्रन्दन्तं परमकृपया पालय विभो ॥ ९८॥

sudhābhānūttaṃsasmitamukhaśaraccandravadanapraṇamrāpadbhaṅgapravaṇahṛdayāmbhojanayana |mṛḍa śrīśa snigdhālikanayana śubhrāṅga bhagavanitīha krandantaṃ paramakṛpayā pālaya vibho || 98||

नगाधीश त्र्यक्षाखिलशुभद गङ्गाधर विभोशिव क्ष्वेलग्रीव द्युमणिशशभृद्वह्निनयन ।महादेव स्वच्छस्फटिकमणिसच्छाय भगवन्इतीह क्रन्दन्तं परमकृपया पालय विभो ॥ ९९॥

nagādhīśa tryakṣākhilaśubhada gaṅgādhara vibhośiva kṣvelagrīva dyumaṇiśaśabhṛdvahninayana |mahādeva svacchasphaṭikamaṇisacchāya bhagavanitīha krandantaṃ paramakṛpayā pālaya vibho || 99||

निरासङ्ग श्रीमन् निरवधिककारुण्यनिलयप्रणामप्रीतान्तःकरणमुनिवृन्दैकशरण ।वृषारूढ प्रौढप्रमथगणनाथाद्य भगवन्इतीह क्रन्दन्तं परमकृपया पालय विभो ॥ १००॥

nirāsaṅga śrīman niravadhikakāruṇyanilayapraṇāmaprītāntaḥkaraṇamunivṛndaikaśaraṇa |vṛṣārūḍha prauḍhapramathagaṇanāthādya bhagavanitīha krandantaṃ paramakṛpayā pālaya vibho || 100||

भूयोभूयः शरणं भूतेशोऽसौ भवाब्धिमग्ननस्य ।अवलम्बहीनमनसो हा हेति क्रोशतो ममेदानीम् ॥ १०१॥

bhūyobhūyaḥ śaraṇaṃ bhūteśo'sau bhavābdhimagnanasya |avalambahīnamanaso hā heti krośato mamedānīm || 101||

दुर्गाधीश ममेदं दौर्गत्यं दूरतो निरस्यैव ।तव नामकीर्तनं मे तारकमेकं सदा दिशानन्दम् ॥ १०२॥

durgādhīśa mamedaṃ daurgatyaṃ dūrato nirasyaiva |tava nāmakīrtanaṃ me tārakamekaṃ sadā diśānandam || 102||

सहजमहाराजपुरग्रामनिवासी विवेकिमूर्धन्यः ।श्रीवीरराघवाख्यः सङ्ख्यावान् स्तोत्रमेतदतनिष्ट ॥ १०३॥

sahajamahārājapuragrāmanivāsī vivekimūrdhanyaḥ |śrīvīrarāghavākhyaḥ saṅkhyāvān stotrametadataniṣṭa || 103||

॥ इति श्रीशिवशतकं सम्पूर्णम् ॥

|| iti śrīśivaśatakaṃ sampūrṇam ||