कुञ्चिताङ्घ्रिस्तवः Shri Kunchitanghri Stava

श्रीमदुमापतिशिवप्रणीतःश्रीगणेशाय नमः ।श्री चित्सभेशाय मङ्गलम् ॥कुञ्चिताङ्घ्रिं नमस्कृत्य कुण्डलीकृतगायकम् ।कुञ्चिताङ्घ्रिं स्तवं वक्ष्ये ब्रह्मनिष्ठ उमापतिः ॥ब्रह्माण्डं यस्य देहं रविजदिशिपदो वक्त्रवृन्दान्युदीच्यांतद्वैराजान्तरङ्गे विलसति हृदयाम्भोरुहे दक्षिणाग्रे ।मध्ये सम्मेलनाख्ये मुनिवरमनसा भाविते यन्त्रराजेयश्शक्त्या नृत्यतीशस्तमपि नटपतिं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ १॥

śrīmadumāpatiśivapraṇītaḥśrīgaṇeśāya namaḥ |śrī citsabheśāya maṅgalam ||kuñcitāṅghriṃ namaskṛtya kuṇḍalīkṛtagāyakam |kuñcitāṅghriṃ stavaṃ vakṣye brahmaniṣṭha umāpatiḥ ||brahmāṇḍaṃ yasya dehaṃ ravijadiśipado vaktravṛndānyudīcyāṃtadvairājāntaraṅge vilasati hṛdayāmbhoruhe dakṣiṇāgre |madhye sammelanākhye munivaramanasā bhāvite yantrarājeyaśśaktyā nṛtyatīśastamapi naṭapatiṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 1||

पञ्चाशत्कोटिसङ्ख्या परिमितधरणि श्रीविराडाख्यधात्रोरेकस्वान्ताब्जभित्तिस्थित कनकमहायन्त्रराट्कर्णिकायाम् ।नृत्यन्तं चित्सभेशं त्रिसृभिरपि सदा शक्तिभिस्सेविताङ्घ्रिंनादान्ते भासमानं नवविधनटनं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ २॥

pañcāśatkoṭisaṅkhyā parimitadharaṇi śrīvirāḍākhyadhātrorekasvāntābjabhittisthita kanakamahāyantrarāṭkarṇikāyām |nṛtyantaṃ citsabheśaṃ trisṛbhirapi sadā śaktibhissevitāṅghriṃnādānte bhāsamānaṃ navavidhanaṭanaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 2||

यस्मिन्नामूलपीठावधि कनकशिलामातृकावर्णक्लृप्तेब्रह्मश्रीनाथरुद्रेश्वर शरमुखभाक्साम्बसादाख्यमूर्ध्नि ।भूतैश्शास्त्रैश्च वेदैः स्तुतबहुचरितं स्तम्भरूपैश्च कुड्येनृत्यन्तं चित्सभेशं निरवधिसुखदं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ३॥

yasminnāmūlapīṭhāvadhi kanakaśilāmātṛkāvarṇaklṛptebrahmaśrīnātharudreśvara śaramukhabhāksāmbasādākhyamūrdhni |bhūtaiśśāstraiśca vedaiḥ stutabahucaritaṃ stambharūpaiśca kuḍyenṛtyantaṃ citsabheśaṃ niravadhisukhadaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 3||

यत्संसत्पूर्वभागे दिशिदिशि विलसत्पूर्वभागा नितान्तंस्वान्तर्गूढोत्तरांशाश्शिवमुख भवनाश्चागमाः कामिकाद्याः ।अष्टाविंशानुसङ्ख्या धृतकनकमय स्तम्भरूपाः स्तुवन्तिस्तुत्यं तं नृत्तमूर्तिं श्रुतिशतवितुतं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ४॥

yatsaṃsatpūrvabhāge diśidiśi vilasatpūrvabhāgā nitāntaṃsvāntargūḍhottarāṃśāśśivamukha bhavanāścāgamāḥ kāmikādyāḥ |aṣṭāviṃśānusaṅkhyā dhṛtakanakamaya stambharūpāḥ stuvantistutyaṃ taṃ nṛttamūrtiṃ śrutiśatavitutaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 4||

यद्गोष्ठ्यां द्वारबाह्ये रजतगिरिनिभं पञ्चवर्णस्वरूपंसोपानं द्वारभागं जयविजयमुखै रक्षितं द्वारपालैः ।तत्त्वानां षण्णवत्या सह विधिमुखराः पञ्च देवाश्च नित्यंयस्यान्तर्भान्ति तस्मिन्नविरतनटनं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ५॥

yadgoṣṭhyāṃ dvārabāhye rajatagirinibhaṃ pañcavarṇasvarūpaṃsopānaṃ dvārabhāgaṃ jayavijayamukhai rakṣitaṃ dvārapālaiḥ |tattvānāṃ ṣaṇṇavatyā saha vidhimukharāḥ pañca devāśca nityaṃyasyāntarbhānti tasminnaviratanaṭanaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 5||

यत्स्तूप्यश्शक्तिरूपाः तदधरविलसद्रोमरूपाश्च कीलाःउच्छ्वासाः स्वर्णपट्टाः तदुदरनिहिता दण्डरूपाश्च नाड्यः ।नाड्यन्तस्सर्वलोकाः फलकतनुगता हस्तरूपाः कलाश्चतस्यां यो नृत्यतीशः तमनुपमतनुं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ६॥

yatstūpyaśśaktirūpāḥ tadadharavilasadromarūpāśca kīlāḥucchvāsāḥ svarṇapaṭṭāḥ tadudaranihitā daṇḍarūpāśca nāḍyaḥ |nāḍyantassarvalokāḥ phalakatanugatā hastarūpāḥ kalāścatasyāṃ yo nṛtyatīśaḥ tamanupamatanuṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 6||

विघ्नेशस्कन्दलक्ष्मी विधिमुखशरराट्पादुकावज्रलिङ्गज्योतिर्नृत्तस्वरूपैः वरुणमुखजुषा हाटकाकर्षमूर्त्या ।स्वाग्रे दक्षे च वामे परिवृत सदसि श्रीशिवानायको योमध्ये नृत्तं करोति प्रभुवरमनघं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ७॥

vighneśaskandalakṣmī vidhimukhaśararāṭpādukāvajraliṅgajyotirnṛttasvarūpaiḥ varuṇamukhajuṣā hāṭakākarṣamūrtyā |svāgre dakṣe ca vāme parivṛta sadasi śrīśivānāyako yomadhye nṛttaṃ karoti prabhuvaramanaghaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 7||

आदौ मासे मृगाख्ये सुरगुरुदिवसे तस्य भे पूर्णिमायांभित्तौ श्रीचित्सभायां मुनिवरतपसा दत्त वाक्पूर्तये यः ।नृत्तं कृत्वाऽवसाने फणधरवपुषं व्याघ्रपादं महर्षिंचाहूयाभ्यां अदात् यो नियतनिवसतिं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ८॥

ādau māse mṛgākhye suragurudivase tasya bhe pūrṇimāyāṃbhittau śrīcitsabhāyāṃ munivaratapasā datta vākpūrtaye yaḥ |nṛttaṃ kṛtvā'vasāne phaṇadharavapuṣaṃ vyāghrapādaṃ maharṣiṃcāhūyābhyāṃ adāt yo niyatanivasatiṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 8||

यस्मिन्नृत्यत्यनादौ निकटतटगतौ भानुकम्पाख्यबाणौशङ्खध्वानैः मृदङ्गध्वनिभिरपि महाम्भोधि घोषं जयन्तौ ।यस्योङ्कारप्रभायां ध्वनिमनुसहिता रश्मयश्चैकविंशाविद्यन्ते तं सभेशं नतसुरनिकरं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ९॥

yasminnṛtyatyanādau nikaṭataṭagatau bhānukampākhyabāṇauśaṅkhadhvānaiḥ mṛdaṅgadhvanibhirapi mahāmbhodhi ghoṣaṃ jayantau |yasyoṅkāraprabhāyāṃ dhvanimanusahitā raśmayaścaikaviṃśāvidyante taṃ sabheśaṃ natasuranikaraṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 9||

पूर्वं माध्यन्दिनिर्यच्छिवजनिमवरं पूजयन्यत्प्रसादात्लब्ध्वा व्याघ्राङ्घ्रिभावं तनयमपि शिवानुग्रहाद्दुग्धसिन्धुम् ।आनीयास्मै प्रदत्वा सदसि च परमं दृष्टवान्यस्य नृत्तंतं देवं चित्सभेशं निगमनुतगुणं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ १०॥

pūrvaṃ mādhyandiniryacchivajanimavaraṃ pūjayanyatprasādātlabdhvā vyāghrāṅghribhāvaṃ tanayamapi śivānugrahāddugdhasindhum |ānīyāsmai pradatvā sadasi ca paramaṃ dṛṣṭavānyasya nṛttaṃtaṃ devaṃ citsabheśaṃ nigamanutaguṇaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 10||

यन्नृत्तध्यानयोगद्विगुणिततनुभृत् श्रीशसंवाहभुग्नस्वाङ्गश्शेषः कदाचिद्धरिमुख कमलोत्पन्नयद्वृत्तमाध्वीम् ।पीत्वा तप्त्वाऽतिघोरं रजतगिरिबिलद्वारमार्गेण यस्यक्षेत्रं प्राप्यान्वपश्यन्नटनमधिसभं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ११॥

yannṛttadhyānayogadviguṇitatanubhṛt śrīśasaṃvāhabhugnasvāṅgaśśeṣaḥ kadāciddharimukha kamalotpannayadvṛttamādhvīm |pītvā taptvā'tighoraṃ rajatagiribiladvāramārgeṇa yasyakṣetraṃ prāpyānvapaśyannaṭanamadhisabhaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 11||

आदौ यः कर्मकाण्ड प्रवचनमहिमा जैमिनिर्नाम योगीव्यासोक्त्या चित्सभेशं प्रभुवरमुरसाऽऽनम्य गत्वा सभान्तः ।पादान्ते वेदयुक्तं स्तववरमकरोत्सर्व सौभाग्यदं यंपश्यन्नद्यापि देवं सदसि वसति तं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ १२॥

ādau yaḥ karmakāṇḍa pravacanamahimā jaiminirnāma yogīvyāsoktyā citsabheśaṃ prabhuvaramurasā''namya gatvā sabhāntaḥ |pādānte vedayuktaṃ stavavaramakarotsarva saubhāgyadaṃ yaṃpaśyannadyāpi devaṃ sadasi vasati taṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 12||

गौडेशः सिंहवर्मा स्वतनुगतरुजा व्याकुलस्स्वीयदेशात्आगत्य स्वर्णपद्माकरवरसलिलस्नान निर्मुक्तरोगः ।भूत्वा श्रीहेमवर्मा मुनिवरसहितश्शम्भुनृत्तं च दृष्ट्वायत्प्रासादं विचित्रं मणिमयमकरोत् कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ १३॥

gauḍeśaḥ siṃhavarmā svatanugatarujā vyākulassvīyadeśātāgatya svarṇapadmākaravarasalilasnāna nirmuktarogaḥ |bhūtvā śrīhemavarmā munivarasahitaśśambhunṛttaṃ ca dṛṣṭvāyatprāsādaṃ vicitraṃ maṇimayamakarot kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 13||

आम्नायेष्वप्यनन्तेष्वनितरसुलभान्भिन्नसंस्थान्विधीनप्याहृत्य श्रीफणीन्द्रो नटयजन महप्रोक्षणार्थञ्च सूत्रम् ।कृत्वाऽऽदौ दत्तवान् यत्तदुदित विधिना यं सदाऽऽराधयन्तित्रैसाहस्रं द्विजेन्द्राः तमपि नटपतिं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ १४॥

āmnāyeṣvapyananteṣvanitarasulabhānbhinnasaṃsthānvidhīnapyāhṛtya śrīphaṇīndro naṭayajana mahaprokṣaṇārthañca sūtram |kṛtvā''dau dattavān yattadudita vidhinā yaṃ sadā''rādhayantitraisāhasraṃ dvijendrāḥ tamapi naṭapatiṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 14||

नित्यं षट्कालपूजां नटनपतिमुदे कुर्वतां भूसुराणांतद्भक्तानां द्विजादि प्रमुखतनुभृतां सौख्यदाता भ्रकुंसः ।स्वस्थाने लिङ्गमेकं स्फटिकमणिमयं मज्जनादीनि कर्तुंयज्वभ्यो दत्तवान् यस्तमतिसुखकरं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ १५॥

nityaṃ ṣaṭkālapūjāṃ naṭanapatimude kurvatāṃ bhūsurāṇāṃtadbhaktānāṃ dvijādi pramukhatanubhṛtāṃ saukhyadātā bhrakuṃsaḥ |svasthāne liṅgamekaṃ sphaṭikamaṇimayaṃ majjanādīni kartuṃyajvabhyo dattavān yastamatisukhakaraṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 15||

अन्तर्वेद्यां महत्यां शतधृतिरकरोदब्दसाहस्र साध्यंयज्ञं तस्मिन्मुनीन्द्रास्सदसि समभवन्व्याघ्रपादोक्तिभिर्ये ।तत्पूजार्थं शिखीन्द्र प्रभवमणिनटः प्रेषितो येन मोदात्तन्मूर्तेर्मूलभूतं नवमणिमकुटं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ १६॥

antarvedyāṃ mahatyāṃ śatadhṛtirakarodabdasāhasra sādhyaṃyajñaṃ tasminmunīndrāssadasi samabhavanvyāghrapādoktibhirye |tatpūjārthaṃ śikhīndra prabhavamaṇinaṭaḥ preṣito yena modāttanmūrtermūlabhūtaṃ navamaṇimakuṭaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 16||

नित्यं पुण्याहमादौ गुरुवरनमनं शोषणादि त्रयं चभौतीं शुद्धिं कराङ्ग प्रणवसुरमुखन्यास जातं च कृत्वा ।जप्त्वा मन्त्रान् समस्तान् शिवमयतनवश्चान्तराराध्य यं प्राक्विप्रा बाह्ये यजन्ति प्रभुवरमपि तं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ १७॥

nityaṃ puṇyāhamādau guruvaranamanaṃ śoṣaṇādi trayaṃ cabhautīṃ śuddhiṃ karāṅga praṇavasuramukhanyāsa jātaṃ ca kṛtvā |japtvā mantrān samastān śivamayatanavaścāntarārādhya yaṃ prākviprā bāhye yajanti prabhuvaramapi taṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 17||

स्थानादि प्रोक्ष्य पाद्याचमनमपि सुमैरर्चयित्वाऽथ शङ्खंगव्यार्चां कुम्भपूजां जलयजन वृषाभ्यर्चने द्वार पूजाम् ।कृत्वा विघ्नादिपूजां स्फटिकजनिमरत्नेशयोर्मज्जनाद्यैःयन्मूर्तिं पूजयन्ति प्रतिदिनमनघाः कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ १८॥

sthānādi prokṣya pādyācamanamapi sumairarcayitvā'tha śaṅkhaṃgavyārcāṃ kumbhapūjāṃ jalayajana vṛṣābhyarcane dvāra pūjām |kṛtvā vighnādipūjāṃ sphaṭikajanimaratneśayormajjanādyaiḥyanmūrtiṃ pūjayanti pratidinamanaghāḥ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 18||

गव्यैस्तैलैः पयोभिर्दधिघृत मधुभिश्शर्कराभिश्च शुद्धैःपश्चात्पञ्चामृताद्यैः लिकुचफलरसैः कैरपाथोभिरन्नैः ।गन्धैः गङ्गाद्भिरन्यैरनुदिनमनघा यस्य लिङ्गं मुनीन्द्राःषट्कालं पूजयन्ति प्रभुमपि तमजं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ १९॥

gavyaistailaiḥ payobhirdadhighṛta madhubhiśśarkarābhiśca śuddhaiḥpaścātpañcāmṛtādyaiḥ likucaphalarasaiḥ kairapāthobhirannaiḥ |gandhaiḥ gaṅgādbhiranyairanudinamanaghā yasya liṅgaṃ munīndrāḥṣaṭkālaṃ pūjayanti prabhumapi tamajaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 19||

भित्तौ श्रीचक्रसंस्थां तदनु नटपतिं शैवचक्रान्तरस्थंतद्वामे युग्महस्तामपि च शुककरां ज्ञानशक्तिञ्च यष्ट्वा ।गोब्रह्मादीनथेष्ट्वा सकलविधचरूनर्पयित्वा बलींस्तान्होमं कृत्वा यजन्ति प्रतिदिनमपि यं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ २०॥

bhittau śrīcakrasaṃsthāṃ tadanu naṭapatiṃ śaivacakrāntarasthaṃtadvāme yugmahastāmapi ca śukakarāṃ jñānaśaktiñca yaṣṭvā |gobrahmādīnatheṣṭvā sakalavidhacarūnarpayitvā balīṃstānhomaṃ kṛtvā yajanti pratidinamapi yaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 20||

धूपैर्दीपै रथाख्यैः फणिपुरुषवृषैः कुम्भपञ्चाग्निहोत्रैःऋक्षैः कर्पूरभस्मव्यजनवरसितच्छत्रकैश्चामरैश्च ।आदर्शैः मन्त्रपुष्पैरुपरितलसुकर्पूरकैः प्रार्च्य यं द्राक्त्यक्त्वाऽविद्यां प्रपश्यन्त्यनुदिनमनघाः कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ २१॥

dhūpairdīpai rathākhyaiḥ phaṇipuruṣavṛṣaiḥ kumbhapañcāgnihotraiḥṛkṣaiḥ karpūrabhasmavyajanavarasitacchatrakaiścāmaraiśca |ādarśaiḥ mantrapuṣpairuparitalasukarpūrakaiḥ prārcya yaṃ drāktyaktvā'vidyāṃ prapaśyantyanudinamanaghāḥ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 21||

यद्गेह प्रान्तबाह्ये दशवृषसहितान्यब्जपीठानि नित्यंशक्रादीनां त्रिकालेष्वपि बलिहरणे पीठमुत्तुङ्गमन्यत् ।यद्बाह्ये दिक्षु चाग्रे नवशिखरिसमा भान्ति दण्डा ध्वजानांतद्गेहान्तस्सभायां अनवरतनटं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ २२॥

yadgeha prāntabāhye daśavṛṣasahitānyabjapīṭhāni nityaṃśakrādīnāṃ trikāleṣvapi baliharaṇe pīṭhamuttuṅgamanyat |yadbāhye dikṣu cāgre navaśikharisamā bhānti daṇḍā dhvajānāṃtadgehāntassabhāyāṃ anavaratanaṭaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 22||

प्रत्यब्दं ज्येष्ठमासे नववृषसहिताः केतवो भान्ति माघेमासे पञ्च ध्वजास्स्युः मृगशिरसि तथा केतुरेकः प्रधानः ।यस्य ब्रह्मोत्सवानां नवशरशिखिनश्चैकवह्निः प्रधानःतं देवं चित्सभेशं नवनिधिनिलयं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ २३॥

pratyabdaṃ jyeṣṭhamāse navavṛṣasahitāḥ ketavo bhānti māghemāse pañca dhvajāssyuḥ mṛgaśirasi tathā keturekaḥ pradhānaḥ |yasya brahmotsavānāṃ navaśaraśikhinaścaikavahniḥ pradhānaḥtaṃ devaṃ citsabheśaṃ navanidhinilayaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 23||

यस्याद्ये सप्तविंशत्यमलदिनमहे ऋत्विगग्र्या नव स्युःमाघे पञ्चर्त्विगग्र्या मृगशिरसि शिवर्क्षोत्सवे चैक एव ।नित्यार्चास्वेक एको यजनकृत इमे यज्ववर्येषु शुद्धाःतं देवं चित्सभेशं निरुपमिततनुं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ २४॥

yasyādye saptaviṃśatyamaladinamahe ṛtvigagryā nava syuḥmāghe pañcartvigagryā mṛgaśirasi śivarkṣotsave caika eva |nityārcāsveka eko yajanakṛta ime yajvavaryeṣu śuddhāḥtaṃ devaṃ citsabheśaṃ nirupamitatanuṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 24||

आदौ कृत्वाऽग्निहोत्रं वपनपवनमन्त्राचमानानि पश्चात्कूश्माण्डैर्देहशुद्धिं पदयजनमुखं वास्तुपर्यग्निकर्म ।नान्दीमृत्स्वङ्कुराणि प्रतिसरमृषभप्रोक्षणं यन्महेष्वप्यारादारोहयन्ति ध्वजपटमनघाः कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ २५॥

ādau kṛtvā'gnihotraṃ vapanapavanamantrācamānāni paścātkūśmāṇḍairdehaśuddhiṃ padayajanamukhaṃ vāstuparyagnikarma |nāndīmṛtsvaṅkurāṇi pratisaramṛṣabhaprokṣaṇaṃ yanmaheṣvapyārādārohayanti dhvajapaṭamanaghāḥ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 25||

मञ्चे चन्द्रार्कभूतेष्वपि वृषगजराड्राजताद्रिष्वथाश्वेसोमास्कन्दस्वरूपस्स्वयमुरुनयने गोरथे मार्गणो यः ।स्थित्वा ब्रह्मोत्सवेषु त्रिषु च नटपतिः प्रत्यहं वीथियात्रांकृत्वा स्नात्वा सदस्स्वं प्रविशति शिवया कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥क्रोडेन श्रीशनाम्ना चरणसरसिजं यस्य शम्भोर्न दृष्टंहंसेन ब्रह्मनाम्ना न मकुटशिखरं यस्य दृष्टं किलासीत् ।ओङ्कारे नित्यवासं त्रिदलसुमवरैरर्च्यमानाङ्घ्रियुग्मंहंसं हंसैरुपास्यं हरिहरवपुषं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ २७॥

mañce candrārkabhūteṣvapi vṛṣagajarāḍrājatādriṣvathāśvesomāskandasvarūpassvayamurunayane gorathe mārgaṇo yaḥ |sthitvā brahmotsaveṣu triṣu ca naṭapatiḥ pratyahaṃ vīthiyātrāṃkṛtvā snātvā sadassvaṃ praviśati śivayā kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham ||kroḍena śrīśanāmnā caraṇasarasijaṃ yasya śambhorna dṛṣṭaṃhaṃsena brahmanāmnā na makuṭaśikharaṃ yasya dṛṣṭaṃ kilāsīt |oṅkāre nityavāsaṃ tridalasumavarairarcyamānāṅghriyugmaṃhaṃsaṃ haṃsairupāsyaṃ hariharavapuṣaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 27||

पूर्वं ज्ञानोपदेशं मणिमयवचसे कुन्दवृक्षस्य मूलेकृत्वा सादित्वमाप्त्वा नृपतिकरलसत्स्वर्णवेत्रप्रहारम् ।लब्ध्वा तेनोक्तगानैर्मधुरसभरितैस्तृप्तिमाप्तवाऽथ तस्मैमुक्तिं प्रादाद्य ईशस्तमखिलसुहृदं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ २८॥

pūrvaṃ jñānopadeśaṃ maṇimayavacase kundavṛkṣasya mūlekṛtvā sāditvamāptvā nṛpatikaralasatsvarṇavetraprahāram |labdhvā tenoktagānairmadhurasabharitaistṛptimāptavā'tha tasmaimuktiṃ prādādya īśastamakhilasuhṛdaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 28||

देवो यः पुल्कसाय द्विजकुलजनुषे वल्कलस्यात्मजायनन्दाभिख्याय मुक्तिं कणतृणसुधिये दत्तवान्भक्तिवश्यः ।नित्यत्वं व्याघ्रपादप्रथितफणिपतिस्तोत्रकृत्जैमिनिभ्यःतांस्तान्कामांश्च सर्वान् तमजरममरं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ २९॥

devo yaḥ pulkasāya dvijakulajanuṣe valkalasyātmajāyanandābhikhyāya muktiṃ kaṇatṛṇasudhiye dattavānbhaktivaśyaḥ |nityatvaṃ vyāghrapādaprathitaphaṇipatistotrakṛtjaiminibhyaḥtāṃstānkāmāṃśca sarvān tamajaramamaraṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 29||

आहृत्य ब्रह्मशीर्षं सकलजनिमतां दर्शनाय स्वदक्षेपार्श्वे संस्थाप्य पूर्वं श्रुतिवदनविधिं वामतोऽस्थापयद्यः ।अद्यारभ्यात्मयोने मदुपहृतहविश्शेषभुक्त्वं भवेतिस्वाज्ञाप्याकाशरूपस्तमपि नटपतिं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ३०॥

āhṛtya brahmaśīrṣaṃ sakalajanimatāṃ darśanāya svadakṣepārśve saṃsthāpya pūrvaṃ śrutivadanavidhiṃ vāmato'sthāpayadyaḥ |adyārabhyātmayone madupahṛtahaviśśeṣabhuktvaṃ bhavetisvājñāpyākāśarūpastamapi naṭapatiṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 30||

पार्थाय स्वास्त्रदानं पशुपतिरकरोद्यः पुराराजताद्रौयुद्धं तेनैव कृत्वा वनचरतनुभाग्भिन्नशीर्षस्तथासीत् ।भीमस्वान्तार्चनाढ्यैस्त्रिदलसुमवरैश्छन्नगात्रो नितान्तंजातस्तं चित्सभेशं निखिलतनुगतं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ३१॥

pārthāya svāstradānaṃ paśupatirakarodyaḥ purārājatādrauyuddhaṃ tenaiva kṛtvā vanacaratanubhāgbhinnaśīrṣastathāsīt |bhīmasvāntārcanāḍhyaistridalasumavaraiśchannagātro nitāntaṃjātastaṃ citsabheśaṃ nikhilatanugataṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 31||

आसीन्मेरुश्शरासो धरणिरपि रथो ज्याऽभवत्सर्पराजोऽप्यास्तां चक्रेऽर्कसोमौ सरसिजनिलयस्सारथिर्यस्य शम्भोः ।आसन्नश्वाश्च वेदो जलनिधिशरधेस्त्रैपुरं हन्तुमिच्छोःहेतुं तं लोकसृष्टिस्थितिलयकरणे कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ३२॥

āsīnmeruśśarāso dharaṇirapi ratho jyā'bhavatsarparājo'pyāstāṃ cakre'rkasomau sarasijanilayassārathiryasya śambhoḥ |āsannaśvāśca vedo jalanidhiśaradhestraipuraṃ hantumicchoḥhetuṃ taṃ lokasṛṣṭisthitilayakaraṇe kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 32||

क्षीराब्धेर्मन्दराद्रि प्रमथनसमयेऽप्युत्थिते कालकूटेगच्छत्सु प्राप्य भीतिं निखिलसुर कुलेष्वप्यनादिः पुरस्तात् ।आविर्भूय प्रभुर्यस्सकलसुरगणान् प्राश्य तं कालकूटंसद्योऽरक्षत्तमीशं तुहिनगिरिनुतं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ३३॥

kṣīrābdhermandarādri pramathanasamaye'pyutthite kālakūṭegacchatsu prāpya bhītiṃ nikhilasura kuleṣvapyanādiḥ purastāt |āvirbhūya prabhuryassakalasuragaṇān prāśya taṃ kālakūṭaṃsadyo'rakṣattamīśaṃ tuhinagirinutaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 33||

कृत्वा जम्बूफलाभं विषमखिलजगद्भक्षणे जागरूकंस्वास्ये प्रक्षेपमात्रान्निजजठरवसत्प्राणिसौख्याय देवी ।कण्ठं सङ्गृह्य हस्तात्प्रियमुखकमलं वीक्षमाणा किलासीत्तां दृष्ट्वाऽन्वग्रहीद्यस्तमखिलवरदं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ३४॥

kṛtvā jambūphalābhaṃ viṣamakhilajagadbhakṣaṇe jāgarūkaṃsvāsye prakṣepamātrānnijajaṭharavasatprāṇisaukhyāya devī |kaṇṭhaṃ saṅgṛhya hastātpriyamukhakamalaṃ vīkṣamāṇā kilāsīttāṃ dṛṣṭvā'nvagrahīdyastamakhilavaradaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 34||

मार्कण्डेये पुरा श्रीरजतगिरिपतेर्लिङ्गपूजाप्रवृत्तेपाशैः कर्षत्यथार्कौ भयकरवदने लिङ्गमध्यान्महेशः ।आगत्यारक्षदेतं मुनिमथ शमनं मारयामास देवोयस्तं नित्यं नटेशं निखिलनृपनुतं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ३५॥

mārkaṇḍeye purā śrīrajatagiripaterliṅgapūjāpravṛttepāśaiḥ karṣatyathārkau bhayakaravadane liṅgamadhyānmaheśaḥ |āgatyārakṣadetaṃ munimatha śamanaṃ mārayāmāsa devoyastaṃ nityaṃ naṭeśaṃ nikhilanṛpanutaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 35||

सृष्ट्वा ब्रह्माणमादौ श्रुतिगणमखिलं दत्तवान्यो महेशःतस्मै निर्माल्यभुक्त्वं स्वसदसि विलसत्पञ्चपीठाधरत्वम् ।सूतत्वं स्वस्य मूर्धस्थितमकुटवरप्रेक्षणे हंसभावंतं देवं चित्सभायां स्थितिजुषममलं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ३६॥

sṛṣṭvā brahmāṇamādau śrutigaṇamakhilaṃ dattavānyo maheśaḥtasmai nirmālyabhuktvaṃ svasadasi vilasatpañcapīṭhādharatvam |sūtatvaṃ svasya mūrdhasthitamakuṭavaraprekṣaṇe haṃsabhāvaṃtaṃ devaṃ citsabhāyāṃ sthitijuṣamamalaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 36||

यो मारः प्रेषितोऽभूत्स्वसविधमसुरोत्सारितैस्स्वर्गिभिः स्वंयोगारूढात्समाधेश्चलयितुमचले राजतेऽनन्यदृष्टिम् ।तं मारं भालनेत्रज्वलनहततनुं योऽकरोद्दक्षिणास्यःसेवाहेवाकलक्ष्मीपतिमुखनिबिडं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ३७॥

yo māraḥ preṣito'bhūtsvasavidhamasurotsāritaissvargibhiḥ svaṃyogārūḍhātsamādheścalayitumacale rājate'nanyadṛṣṭim |taṃ māraṃ bhālanetrajvalanahatatanuṃ yo'karoddakṣiṇāsyaḥsevāhevākalakṣmīpatimukhanibiḍaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 37||

विष्णुर्ब्रह्मा रमेन्द्रो दहनपितृपती राक्षसानामधीशःपाशी वायुः कुबेरः त्रिदृगरुणमुखा देवताश्चन्द्रसूर्यौ ।नित्यं यत्क्षेत्रराजे पशुपति नटनं दृष्टवन्तः स्वनाम्नालिङ्गान् संस्थाप्य नत्वा सुखवरमभजन्कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ३८॥

viṣṇurbrahmā ramendro dahanapitṛpatī rākṣasānāmadhīśaḥpāśī vāyuḥ kuberaḥ tridṛgaruṇamukhā devatāścandrasūryau |nityaṃ yatkṣetrarāje paśupati naṭanaṃ dṛṣṭavantaḥ svanāmnāliṅgān saṃsthāpya natvā sukhavaramabhajankuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 38||

सीताजानिः पुरस्ताद्विधिकुलजनुषं रावणं साङ्गमेकोहत्वा तद्दोषशान्त्यै नलमुखकपिभिः निर्मिते रामसेतौ ।लिङ्गं संस्थाप्य यस्यानवरतयजनात्प्राप्तवानिष्टसिद्धिंतं शम्भुं वेदवेद्यं प्रणतभवहरं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ३९॥

sītājāniḥ purastādvidhikulajanuṣaṃ rāvaṇaṃ sāṅgamekohatvā taddoṣaśāntyai nalamukhakapibhiḥ nirmite rāmasetau |liṅgaṃ saṃsthāpya yasyānavaratayajanātprāptavāniṣṭasiddhiṃtaṃ śambhuṃ vedavedyaṃ praṇatabhavaharaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 39||

मोहिन्या शम्भुरादावति निबिड वने दारुकाख्ये चरन्यःसौन्दर्याद्विप्रदारान्मुनिगणमपि तं मायया मोहयित्वा ।व्यर्थीकृत्याभिचारं द्विजकुलविहितं सम्प्रदर्श्यात्मनृत्तंविप्रांश्चान्वग्रहीद्यस्तमपि गिरिशयं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ४०॥

mohinyā śambhurādāvati nibiḍa vane dārukākhye caranyaḥsaundaryādvipradārānmunigaṇamapi taṃ māyayā mohayitvā |vyarthīkṛtyābhicāraṃ dvijakulavihitaṃ sampradarśyātmanṛttaṃviprāṃścānvagrahīdyastamapi giriśayaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 40||

पूर्वं वाल्कल्यभिख्यान्निहततनुवरो देवराड्विष्णुमाप्त्वाचोक्त्वा स्वोदन्तमस्मै सह मुररिपुणा प्राप्य यत्क्षेत्रमीशम् ।आराध्याप्त्वा सुवीर्यं यदनघकृपया मारयामास शत्रुंतं देवं चित्सभेशं वररुचिविनुतं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ४१॥

pūrvaṃ vālkalyabhikhyānnihatatanuvaro devarāḍviṣṇumāptvācoktvā svodantamasmai saha muraripuṇā prāpya yatkṣetramīśam |ārādhyāptvā suvīryaṃ yadanaghakṛpayā mārayāmāsa śatruṃtaṃ devaṃ citsabheśaṃ vararucivinutaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 41||

यद्दक्षेऽद्यापि विष्णुर्मणिमयसदने दक्षिणे स्वाङ्घ्रियुग्मंकृत्वास्यं चोत्तरस्यां शरमुखफणिराड्भोगतल्पेशयानः ।नित्यं निद्रां प्रकुर्वन्नपि हृदि सततं यत्पदं ध्यायतीड्यंदेव्या तं चित्सभेशं सुतगजवदनं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ४२॥

yaddakṣe'dyāpi viṣṇurmaṇimayasadane dakṣiṇe svāṅghriyugmaṃkṛtvāsyaṃ cottarasyāṃ śaramukhaphaṇirāḍbhogatalpeśayānaḥ |nityaṃ nidrāṃ prakurvannapi hṛdi satataṃ yatpadaṃ dhyāyatīḍyaṃdevyā taṃ citsabheśaṃ sutagajavadanaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 42||

सम्बन्धस्सुन्दरः श्रीमणिमयवचनो जिह्विकाराजनामाचत्वारोऽप्यात्मगानैर्विविधरसभरैस्स्तोत्ररूपैर्यमीशम् ।स्तुत्वा तत्तत्स्थलान्तः स्थितिजुषमपि यं चैकमद्वैतमूर्तिंप्रापुर्मुक्तिं तमाद्यं कृतविधुमकुटं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ४३॥

sambandhassundaraḥ śrīmaṇimayavacano jihvikārājanāmācatvāro'pyātmagānairvividharasabharaisstotrarūpairyamīśam |stutvā tattatsthalāntaḥ sthitijuṣamapi yaṃ caikamadvaitamūrtiṃprāpurmuktiṃ tamādyaṃ kṛtavidhumakuṭaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 43||

कैलासाद्रौ वटद्रोर्निकटमधिगतो दक्षिणामूर्तिरूपःतर्जन्यङ्गुष्ठयोगात्सनकमुखमहायोगिनां ज्ञानदाता ।मौनेन श्रीकुमारं निटिलनयनतो दग्धदेहञ्च कृत्वायश्चाप्त्वाद्रीन्द्रकन्यां सुतवरमसृजत्कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ४४॥

kailāsādrau vaṭadrornikaṭamadhigato dakṣiṇāmūrtirūpaḥtarjanyaṅguṣṭhayogātsanakamukhamahāyogināṃ jñānadātā |maunena śrīkumāraṃ niṭilanayanato dagdhadehañca kṛtvāyaścāptvādrīndrakanyāṃ sutavaramasṛjatkuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 44||

शूरादिध्वंसनार्थं सुतकरकमले दत्तवान्शक्तिमादौसर्वास्त्रञ्चोपदिश्य प्रबलसुररिपून्कालसामीप्यभाजः ।कृत्वोदूह्येन्द्रकन्यां वनचरतनुजां गेहमायाहि तातेत्युक्त्वा चान्वग्रहीद्यो गुहमपि मुदितः कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ४५॥

śūrādidhvaṃsanārthaṃ sutakarakamale dattavānśaktimādausarvāstrañcopadiśya prabalasuraripūnkālasāmīpyabhājaḥ |kṛtvodūhyendrakanyāṃ vanacaratanujāṃ gehamāyāhi tātetyuktvā cānvagrahīdyo guhamapi muditaḥ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 45||

काल्या साकं पुरा यस्सुरमुनिसदसि स्वाङ्घ्रिमुद्यम्य चोर्ध्वंनृत्तं कृत्वाऽथ कालीं पशुपतिरजयत्तद्बहिष्कारपूर्वम् ।सर्वे देवा मुनीन्द्राः प्रभुरिति च वदन्त्यूर्ध्वनृत्तेशमूर्तिंयं देवं पूजयन्ति प्रतिदिनमनघाः कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ४६॥

kālyā sākaṃ purā yassuramunisadasi svāṅghrimudyamya cordhvaṃnṛttaṃ kṛtvā'tha kālīṃ paśupatirajayattadbahiṣkārapūrvam |sarve devā munīndrāḥ prabhuriti ca vadantyūrdhvanṛtteśamūrtiṃyaṃ devaṃ pūjayanti pratidinamanaghāḥ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 46||

अन्तर्वेद्यां स्वयज्ञे दिविषदधिपतौ सामगानैस्तथोच्चैःआहूतेऽनागतेऽस्मिन्यदमलनटनं दृष्टवन्तं सुरेन्द्रम् ।सद्यो बुध्वाऽऽत्मभूस्तं स्वयमतितरसाऽऽनीय यस्यातिदेशात्विप्रैस्साकं स्वयज्ञं सुरनुतमकरोत्कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ४७॥

antarvedyāṃ svayajñe diviṣadadhipatau sāmagānaistathoccaiḥāhūte'nāgate'sminyadamalanaṭanaṃ dṛṣṭavantaṃ surendram |sadyo budhvā''tmabhūstaṃ svayamatitarasā''nīya yasyātideśātvipraissākaṃ svayajñaṃ suranutamakarotkuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 47||

यश्शम्भुः कालहन्ता जलधरमसुरं स्वाङ्घ्रि चक्रेण हत्वातद्दुष्कृत्यास्त्रशस्त्रैः विनिहतवपुषस्सर्वलोकानरक्षत् ।यं स्वक्रोधस्वरूपं जलधरमसुरं नाशयन्तं वरेण्यंसर्वे लोका वदन्ति प्रमथपतिनुतं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ४८॥

yaśśambhuḥ kālahantā jaladharamasuraṃ svāṅghri cakreṇa hatvātadduṣkṛtyāstraśastraiḥ vinihatavapuṣassarvalokānarakṣat |yaṃ svakrodhasvarūpaṃ jaladharamasuraṃ nāśayantaṃ vareṇyaṃsarve lokā vadanti pramathapatinutaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 48||

कैलासाद्रौ कदाचित्पशुपतिनयनान्यद्रिजातापिधायक्रीडां चक्रेऽन्धकारात्सुररिपुरुदभूदन्धकाख्योऽतिदुष्टः ।तद् दुष्कृत्यं जगत्यां प्रसृमरमसहैस्सर्वलोकैः स्तुतो यःतं हत्वाऽरक्षदेतांस्तमजहरिनुतं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ४९॥

kailāsādrau kadācitpaśupatinayanānyadrijātāpidhāyakrīḍāṃ cakre'ndhakārātsuraripurudabhūdandhakākhyo'tiduṣṭaḥ |tad duṣkṛtyaṃ jagatyāṃ prasṛmaramasahaissarvalokaiḥ stuto yaḥtaṃ hatvā'rakṣadetāṃstamajaharinutaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 49||

हालास्ये मीननेत्रापरिणयसमये दर्शनायागताभ्यांसर्पेन्द्रव्याघ्रपद्भयां रजतसदसि यस्स्वाङ्घ्रिमुद्यम्य वामम् ।नृत्तं कृत्वा मुनीन्द्रावितरमुनिसुरांस्तोषपाथोधिमग्नान्चक्रे तं सुन्दराङ्गं मधुरिपुविनुतं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ५०॥

hālāsye mīnanetrāpariṇayasamaye darśanāyāgatābhyāṃsarpendravyāghrapadbhayāṃ rajatasadasi yassvāṅghrimudyamya vāmam |nṛttaṃ kṛtvā munīndrāvitaramunisurāṃstoṣapāthodhimagnāncakre taṃ sundarāṅgaṃ madhuripuvinutaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 50||

माघे मासे मखर्क्षे वरुणविरचित ब्रह्महत्याविमुक्त्यैप्रीत्या यस्सन्निधाय स्वयमुरुमकरैः पूरितेऽब्धौ जलेशम् ।स्नानान्मुक्तस्वपापं निखिलमपि जनं कारयामास पूर्वंतं देवं चित्सभायां अनवरतनटं कुञ्चिताङ्घ्रिं भजेऽहम् ॥ ५१॥

māghe māse makharkṣe varuṇaviracita brahmahatyāvimuktyaiprītyā yassannidhāya svayamurumakaraiḥ pūrite'bdhau jaleśam |snānānmuktasvapāpaṃ nikhilamapi janaṃ kārayāmāsa pūrvaṃtaṃ devaṃ citsabhāyāṃ anavaratanaṭaṃ kuñcitāṅghriṃ bhaje'ham || 51||