भावलिङ्गमहिमानुवर्णनम् Bhavalinga Mahimanuvarnanam

श्रीमन्निर्मलभावलिङ्गममराराध्यं प्रसन्नं सदापूज्यं मत्कुलसम्भवैरनुदिनं त्यक्त्वाऽन्यदेवार्चनम् ।एवं शङ्करशासनं च न समुल्लङ्घयं शिवासंयुतःशम्भुर्नृत्यति लिङ्गमेतदमलं दृष्ट्वा सुराभीष्टदः ॥ १॥

śrīmannirmalabhāvaliṅgamamarārādhyaṃ prasannaṃ sadāpūjyaṃ matkulasambhavairanudinaṃ tyaktvā'nyadevārcanam |evaṃ śaṅkaraśāsanaṃ ca na samullaṅghayaṃ śivāsaṃyutaḥśambhurnṛtyati liṅgametadamalaṃ dṛṣṭvā surābhīṣṭadaḥ || 1||

एतद्दर्शनमात्रतोऽपि सकलाभीष्टाम्बुराशिः स्वयंनित्यं स्वाङ्गणमेत्य भावललितं लिङ्गं प्रपश्यत्ययम् ।स्वामिन् अस्य वशे वसामि तव चेदाज्ञा त्वदाराधकंत्यक्त्वाऽन्यत्र न संवसामि शपथः शम्भो त्वदङ्घ्र्यम्बुजे ॥ २॥

etaddarśanamātrato'pi sakalābhīṣṭāmburāśiḥ svayaṃnityaṃ svāṅgaṇametya bhāvalalitaṃ liṅgaṃ prapaśyatyayam |svāmin asya vaśe vasāmi tava cedājñā tvadārādhakaṃtyaktvā'nyatra na saṃvasāmi śapathaḥ śambho tvadaṅghryambuje || 2||

त्वत्पादाम्बुरुहं विहाय न कदाप्यन्यत्र गन्तुं मतिःशम्भो निर्मलभावलिङ्गसदृशं लिङ्गं क्व वा भूतले ।पातालेऽपि न मन्दरेऽपि सुतरां मेरौ महेशालयेसत्यं सत्यमिदं पुनः पुनरिन्दं सन्देहवार्ताऽपि न ॥ ३॥

tvatpādāmburuhaṃ vihāya na kadāpyanyatra gantuṃ matiḥśambho nirmalabhāvaliṅgasadṛśaṃ liṅgaṃ kva vā bhūtale |pātāle'pi na mandare'pi sutarāṃ merau maheśālayesatyaṃ satyamidaṃ punaḥ punarindaṃ sandehavārtā'pi na || 3||

कल्याणानि पदे पदे सुखमपि स्वामिंस्त्वदाराधनेसिद्धानामपि सिद्धिदं बहुविधाभीष्टप्रदानोन्मुखम् ।नित्यं शङ्करभावालिङ्गमधुना सिद्धिप्रदं जातमप्यग्रे सिद्धिकरं करोति सततं सिद्धिप्रसिद्धिं प्रभो ॥ ४॥

kalyāṇāni pade pade sukhamapi svāmiṃstvadārādhanesiddhānāmapi siddhidaṃ bahuvidhābhīṣṭapradānonmukham |nityaṃ śaṅkarabhāvāliṅgamadhunā siddhipradaṃ jātamapyagre siddhikaraṃ karoti satataṃ siddhiprasiddhiṃ prabho || 4||

शेषाशेषफणामणिस्फुरदुरु श्रीकण्ठकण्ठ प्रभोगङ्गा तुङ्गतरङ्गति क्वचिदयं लिङ्गैकदेशे पुनः ।आनीला यमुना तरङ्गति पुनः सा वाक् तरङ्गत्यहोसा वाचां विषयो भवत्यपि कथं श्रीनीलकण्ठ प्रभो ॥ ५॥

śeṣāśeṣaphaṇāmaṇisphuraduru śrīkaṇṭhakaṇṭha prabhogaṅgā tuṅgataraṅgati kvacidayaṃ liṅgaikadeśe punaḥ |ānīlā yamunā taraṅgati punaḥ sā vāk taraṅgatyahosā vācāṃ viṣayo bhavatyapi kathaṃ śrīnīlakaṇṭha prabho || 5||

लिङ्ग मङ्गलदं मनोरथततिं तावत् तनोत्यादरात्आदौ दृष्टमदृष्टभेदजनकं सृष्टं विसृष्टं फलम् ।तद्भक्तप्रणतं प्रपश्यति मुहुः चिन्तासमालिङ्गितंध्यातं पूजितमप्यनन्यसदृशं देयं किमस्तीत्यपि ॥ ६॥

liṅga maṅgaladaṃ manorathatatiṃ tāvat tanotyādarātādau dṛṣṭamadṛṣṭabhedajanakaṃ sṛṣṭaṃ visṛṣṭaṃ phalam |tadbhaktapraṇataṃ prapaśyati muhuḥ cintāsamāliṅgitaṃdhyātaṃ pūjitamapyananyasadṛśaṃ deyaṃ kimastītyapi || 6||

अन्यालोकनदूनमस्य नयनाम्भोजं मदालोकनप्रेमाविष्करणप्रभाकरसमुत्फुल्लं किमस्मै मया ।दातव्यं भुवनत्रयेऽपि न तथा भूतं फलं दृश्यतेधर्माद्यर्थचतुष्टयान्यदधिकं देयं न दृष्टं फलम् ॥ ७॥

anyālokanadūnamasya nayanāmbhojaṃ madālokanapremāviṣkaraṇaprabhākarasamutphullaṃ kimasmai mayā |dātavyaṃ bhuvanatraye'pi na tathā bhūtaṃ phalaṃ dṛśyatedharmādyarthacatuṣṭayānyadadhikaṃ deyaṃ na dṛṣṭaṃ phalam || 7||

शाठ्येनाप्यथ माययापि सकृदप्यालोकितं दैवतंसर्वाभीष्टफलप्रदत्वमभवत् यद्भावलिङ्गस्य मे ।तस्यैतस्य किमस्ति देयमसकृत् सानन्दमालोकनेशैवायेत्यतिचिन्तया परमिदं कालं नयत्यन्वहम् ॥ ८॥

śāṭhyenāpyatha māyayāpi sakṛdapyālokitaṃ daivataṃsarvābhīṣṭaphalapradatvamabhavat yadbhāvaliṅgasya me |tasyaitasya kimasti deyamasakṛt sānandamālokaneśaivāyetyaticintayā paramidaṃ kālaṃ nayatyanvaham || 8||

यः पश्यत्यसकृन्मुदा परमिदं मे भावलिङ्गं प्रगेभक्त्या तद्वशतामुपेत्य निवसाम्यन्यन्न कृत्यं च मे ।तस्यास्मिन्नधमर्णतामुपगते मय्यप्यदेये स किंकर्तुं पारयतीति पापविमुखश्चिन्ताब्धिमध्यं गतः ॥ ९॥

yaḥ paśyatyasakṛnmudā paramidaṃ me bhāvaliṅgaṃ pragebhaktyā tadvaśatāmupetya nivasāmyanyanna kṛtyaṃ ca me |tasyāsminnadhamarṇatāmupagate mayyapyadeye sa kiṃkartuṃ pārayatīti pāpavimukhaścintābdhimadhyaṃ gataḥ || 9||

धर्माद्यर्थचतुष्टयाधिकफलापेक्षा न भक्तस्य मेयद्यप्यस्ति तथाप्यनन्यसदृशं किं न प्रदेयं फलम् ।मत्पूजानिरताय तन्मम न चेत् किं देयमित्यन्वहंचिन्तासिद्धिसमृद्धिरेव बहुधा मत्पूजनाभ्युच्चये ॥ १०॥

dharmādyarthacatuṣṭayādhikaphalāpekṣā na bhaktasya meyadyapyasti tathāpyananyasadṛśaṃ kiṃ na pradeyaṃ phalam |matpūjāniratāya tanmama na cet kiṃ deyamityanvahaṃcintāsiddhisamṛddhireva bahudhā matpūjanābhyuccaye || 10||

यत्किञ्चिज्जलमल्पमप्युपहृतं भक्त्या विनाप्यर्पितंदास्यत्येव फलानि निर्मलजलैरासेचने किं फलम् ।देयं कोमलबिल्वपल्लवनवाम्भोजादिभिः पूजनेकिंवा देयमिति प्रशान्तिरहिता चिन्ता न जातापि किम् ॥ ११॥

yatkiñcijjalamalpamapyupahṛtaṃ bhaktyā vināpyarpitaṃdāsyatyeva phalāni nirmalajalairāsecane kiṃ phalam |deyaṃ komalabilvapallavanavāmbhojādibhiḥ pūjanekiṃvā deyamiti praśāntirahitā cintā na jātāpi kim || 11||

किञ्चिच्चेद् अपरिष्कृतान्नमपि मे दद्यात् तदा तत्फलंस्यादस्यान्नपतित्वमुत्तममधुक्षीराज्यदध्यन्नदः ।मह्यं किं फलमाप्नुयादिति न किं चिन्ताऽपि मे जायतेजाता वृद्धिपरम्परामुपगता सद्भावलिङ्गस्य मे ॥ १२॥

kiñcicced apariṣkṛtānnamapi me dadyāt tadā tatphalaṃsyādasyānnapatitvamuttamamadhukṣīrājyadadhyannadaḥ |mahyaṃ kiṃ phalamāpnuyāditi na kiṃ cintā'pi me jāyatejātā vṛddhiparamparāmupagatā sadbhāvaliṅgasya me || 12||

दिव्यैः कुङ्कुमकेसरैर्मृगमदेः कर्पूरखण्डैर्नवेःअन्यैरप्यतिगन्धसुन्दरर नद्रव्यैः युतं चन्दनैः ।दत्तं चेत् तुहिनान्वितं मयि तदा देयं मया किं फलंशैवायेति विचारसागरमहाकल्लोलमालाकुलः ॥ १३॥

divyaiḥ kuṅkumakesarairmṛgamadeḥ karpūrakhaṇḍairnaveḥanyairapyatigandhasundarara nadravyaiḥ yutaṃ candanaiḥ |dattaṃ cet tuhinānvitaṃ mayi tadā deyaṃ mayā kiṃ phalaṃśaivāyeti vicārasāgaramahākallolamālākulaḥ || 13||

यो नित्यं नवपट्टकूलवपनैः धूपैः प्रदीपैर्मुहुःमाणिक्याभरणार्पणेन विलसच्छत्रस्तथा चामरैः ।आदर्शैः ध्वजसंयुतैरपि महापूजां करोत्यादरात्तस्मै किं मम देयमित्यनुदिनं चिन्ता निरन्ता न किम् ॥ १४॥

yo nityaṃ navapaṭṭakūlavapanaiḥ dhūpaiḥ pradīpairmuhuḥmāṇikyābharaṇārpaṇena vilasacchatrastathā cāmaraiḥ |ādarśaiḥ dhvajasaṃyutairapi mahāpūjāṃ karotyādarāttasmai kiṃ mama deyamityanudinaṃ cintā nirantā na kim || 14||

यो भक्त्या प्रणतो निधाय धरणीपृष्ठे शिरः सादरंतं देवाः प्रणमन्ति तावदसकृत् दण्डप्रणामोद्यताः ।किं तावत्फलमाप्नुयादिति न किं चिन्ताऽपि मे जायतेगन्धाधिष्ठितभावलिङ्गनिलये वेदप्रमेये मयि ॥ १५॥

yo bhaktyā praṇato nidhāya dharaṇīpṛṣṭhe śiraḥ sādaraṃtaṃ devāḥ praṇamanti tāvadasakṛt daṇḍapraṇāmodyatāḥ |kiṃ tāvatphalamāpnuyāditi na kiṃ cintā'pi me jāyategandhādhiṣṭhitabhāvaliṅganilaye vedaprameye mayi || 15||

यो भक्त्या नियतः प्रदोषसमये पञ्चामृतैर्निर्मलैःनीरैरप्यभिषिच्य वस्त्रविमलश्रीचन्दनालेपनैः ।पुष्पैश्चम्पकमालिकाभिरभितः श्रीभावलिङ्गार्चनंकृत्वा नृत्यति तन्मनस्यनुदिनं वृत्तिर्हि मे चिन्तया ॥ १६॥

yo bhaktyā niyataḥ pradoṣasamaye pañcāmṛtairnirmalaiḥnīrairapyabhiṣicya vastravimalaśrīcandanālepanaiḥ |puṣpaiścampakamālikābhirabhitaḥ śrībhāvaliṅgārcanaṃkṛtvā nṛtyati tanmanasyanudinaṃ vṛttirhi me cintayā || 16||

रुद्राध्यायसहस्रनामपठनैः मत्सन्निधाने नयेत्यः कालं स विभूतिपूतहृदयो मुक्तो महापातकैः ।स्यादित्यत्र किमद्भुतं शिवमनुस्मृत्याऽपि तत्सन्निधिंयास्यत्याप्ततमत्वमेष्यति न सन्देहोऽत्र चित्रं च किम् ॥ १७॥

rudrādhyāyasahasranāmapaṭhanaiḥ matsannidhāne nayetyaḥ kālaṃ sa vibhūtipūtahṛdayo mukto mahāpātakaiḥ |syādityatra kimadbhutaṃ śivamanusmṛtyā'pi tatsannidhiṃyāsyatyāptatamatvameṣyati na sandeho'tra citraṃ ca kim || 17||

मां द्रष्टुं यदि जायते मतिरपि प्रातः प्रमोदान्वितोमुक्तः पापगणैरपारसुकृतैः युक्तः स मां पश्यति ।आधारः सुखसम्पदामपि भवत्यायुः परं प्राप्नुयात्आरोग्यं निगमागमादिविहितं श्रीभावलिङ्गार्चने ॥ १८॥

māṃ draṣṭuṃ yadi jāyate matirapi prātaḥ pramodānvitomuktaḥ pāpagaṇairapārasukṛtaiḥ yuktaḥ sa māṃ paśyati |ādhāraḥ sukhasampadāmapi bhavatyāyuḥ paraṃ prāpnuyātārogyaṃ nigamāgamādivihitaṃ śrībhāvaliṅgārcane || 18||

यो मद्भक्तपदार्चकः सकृदपि प्राप्नोति शैवं पदंमत्पूजानिरतो भवेद्यदि तदा वक्तव्यमत्रास्ति किम् ।तस्मादन्वहमर्चनीयममलं श्रीभावलिङ्गं गणैःआराध्यं तदनन्यसक्तमनसा सन्त्यज्य धर्मान्तरम् ॥ १९॥

yo madbhaktapadārcakaḥ sakṛdapi prāpnoti śaivaṃ padaṃmatpūjānirato bhavedyadi tadā vaktavyamatrāsti kim |tasmādanvahamarcanīyamamalaṃ śrībhāvaliṅgaṃ gaṇaiḥārādhyaṃ tadananyasaktamanasā santyajya dharmāntaram || 19||

किं तैरध्वरकोटिभिर्बहुविधद्रव्यापहारोद्यतैःदानैः सामपदक्रमादिसहितैः किं वेदपारायणैः ।किं योगैस्तपसाऽपि किन्तु सकृदप्यश्रद्धयाऽप्यर्चितंदास्यत्येव हि भावलिङ्गममराः प्राप्यातिभाग्यान्यपि ॥ २०॥

kiṃ tairadhvarakoṭibhirbahuvidhadravyāpahārodyataiḥdānaiḥ sāmapadakramādisahitaiḥ kiṃ vedapārāyaṇaiḥ |kiṃ yogaistapasā'pi kintu sakṛdapyaśraddhayā'pyarcitaṃdāsyatyeva hi bhāvaliṅgamamarāḥ prāpyātibhāgyānyapi || 20||

श्रीमृत्युञ्जय भावलिङ्गनिलयापायामयानां लयःत्वन्नामस्मरणोद्यमे सति परं वृत्तः पुनरतद्भयम् ।न स्वप्ने प्रलयेस्पि नापि मरणेऽप्यस्यान्तकाद्वा भयंतेनेत्थं दृढनिश्चये सति फलं किं नामसङ्कीर्तने ॥ २१॥

śrīmṛtyuñjaya bhāvaliṅganilayāpāyāmayānāṃ layaḥtvannāmasmaraṇodyame sati paraṃ vṛttaḥ punaratadbhayam |na svapne pralayespi nāpi maraṇe'pyasyāntakādvā bhayaṃtenetthaṃ dṛḍhaniścaye sati phalaṃ kiṃ nāmasaṅkīrtane || 21||

भो शम्भो भव भावलिङ्गनिलय त्वत्पूजनोद्योगिनंलक्ष्मीस्तावदुपेत्य किं तव मतं वाञ्छाऽस्ति ते कुत्र वा ।अक्लेशाङ्गणरिङ्खणप्रणतिभिः स्थेयं मया त्वद्गृहेस्वामिन्नित्यपधावतीति भगवन् किं किं फलं पूजने ॥ २२॥

bho śambho bhava bhāvaliṅganilaya tvatpūjanodyoginaṃlakṣmīstāvadupetya kiṃ tava mataṃ vāñchā'sti te kutra vā |akleśāṅgaṇariṅkhaṇapraṇatibhiḥ stheyaṃ mayā tvadgṛhesvāminnityapadhāvatīti bhagavan kiṃ kiṃ phalaṃ pūjane || 22||

त्वत्पूजानिरतातिशाङ्करपुरद्वारेषु तावत् सुराःसानन्दाञ्जलिमस्तकाः प्रतिदिनं तद्दर्शनाकाङ्क्षया ।तिष्ठन्त्यत्र किमद्भुतं त्वयि महादेवे प्रसन्ने फलंकिं किं नास्य भविष्यति प्रतिदिनं श्रीभावलिङ्गालये ॥ २३॥

tvatpūjāniratātiśāṅkarapuradvāreṣu tāvat surāḥsānandāñjalimastakāḥ pratidinaṃ taddarśanākāṅkṣayā |tiṣṭhantyatra kimadbhutaṃ tvayi mahādeve prasanne phalaṃkiṃ kiṃ nāsya bhaviṣyati pratidinaṃ śrībhāvaliṅgālaye || 23||

आशास्यं मम भावलिङ्ग सकलं सिद्धं त्वदन्याश्रयंव्यावृत्तं यदि मानसं तदिति ते ध्यानेन किं पूजया ।किं वा त्वत्परिचर्ययापि फलमित्यस्मिन् विचारे कृतेतावव्द्याकुलता न ते भवतु सा त्याज्येति सम्प्रार्थ्यते ॥ २४॥

āśāsyaṃ mama bhāvaliṅga sakalaṃ siddhaṃ tvadanyāśrayaṃvyāvṛttaṃ yadi mānasaṃ taditi te dhyānena kiṃ pūjayā |kiṃ vā tvatparicaryayāpi phalamityasmin vicāre kṛtetāvavdyākulatā na te bhavatu sā tyājyeti samprārthyate || 24||

एतावद्वद भावलिङ्गनिलय स्वामिन् ममाद्यावधित्वत्पादाम्बुरुहान्यचिन्तनपरावृत्तं विकारैर्विना ।चेतस्तत्पुरुषार्थभिन्नमपि ते देयं ममास्त्वित्यपिप्रत्याशा शिवपूजनस्य फलमस्त्यन्यन्मम स्यादिति ॥ २५॥

etāvadvada bhāvaliṅganilaya svāmin mamādyāvadhitvatpādāmburuhānyacintanaparāvṛttaṃ vikārairvinā |cetastatpuruṣārthabhinnamapi te deyaṃ mamāstvityapipratyāśā śivapūjanasya phalamastyanyanmama syāditi || 25||

किं नम्रामरभूरुहैः निजगृहद्वाराश्रितैराश्रितैःकिं चिन्तामणिकामधेनुनिवहैः किं वा निधीनां गणैः ।आकल्पं कमलापतिप्रभृतिभिः वृन्दारकैराश्रितैःआनम्राञ्जलिमस्तकैरनुदिनं श्रीभावलिङ्गार्चने ॥ २६॥

kiṃ namrāmarabhūruhaiḥ nijagṛhadvārāśritairāśritaiḥkiṃ cintāmaṇikāmadhenunivahaiḥ kiṃ vā nidhīnāṃ gaṇaiḥ |ākalpaṃ kamalāpatiprabhṛtibhiḥ vṛndārakairāśritaiḥānamrāñjalimastakairanudinaṃ śrībhāvaliṅgārcane || 26||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते भावलिङ्गमहिमानुवर्णनं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । हराख्यः तृतीयांशः । पूर्वार्धम् । अध्यायः ३६। १८१२०६ ॥

|| iti śivarahasyāntargate bhāvaliṅgamahimānuvarṇanaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | harākhyaḥ tṛtīyāṃśaḥ | pūrvārdham | adhyāyaḥ 36| 181206 ||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।हराख्यः तृतीयांशः ।पूर्वार्धम् ।अध्यायः ३६। १८१-२०६ ॥

– || śrīśivarahasyam |harākhyaḥ tṛtīyāṃśaḥ |pūrvārdham |adhyāyaḥ 36| 181-206 ||