महासरस्वतीस्तवम् Shri Mahasarasvati Stavam

अश्वतर उवाचजगद्धात्रीमहं देवीमारिराधयिषुः शुभाम् ।स्तोष्ये प्रणम्य शिरसा ब्रह्मयोनिं सरस्वतीम् ॥ १॥

aśvatara uvācajagaddhātrīmahaṃ devīmārirādhayiṣuḥ śubhām |stoṣye praṇamya śirasā brahmayoniṃ sarasvatīm || 1||

सदसद्देवि ! सत्किञ्चिन्मोक्षवच्चार्थवत्पदम् ।तत्सर्वं त्वय्यसंयोगं योगवद्देवि ! संस्थितम् ॥ २॥

sadasaddevi ! satkiñcinmokṣavaccārthavatpadam |tatsarvaṃ tvayyasaṃyogaṃ yogavaddevi ! saṃsthitam || 2||

त्वमक्षरं परं देवि ! यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम् ।अक्षरं परमं देवि ! संस्थितं परमाणुवत् ॥ ३॥

tvamakṣaraṃ paraṃ devi ! yatra sarvaṃ pratiṣṭhitam |akṣaraṃ paramaṃ devi ! saṃsthitaṃ paramāṇuvat || 3||

अक्षरं परमं ब्रह्म विश्वञ्चैतत्क्षरात्मकम् ।दारुण्यवस्थितो वह्निर्भौमाश्च परमाणवः ॥ ४॥

akṣaraṃ paramaṃ brahma viśvañcaitatkṣarātmakam |dāruṇyavasthito vahnirbhaumāśca paramāṇavaḥ || 4||

तथा त्वयि स्थितं ब्रह्म जगच्चेदमशेषतः ।ओङ्काराक्षरसंस्थानं यत्तु देवि ! स्थिरास्थिरम् ॥ ५॥

tathā tvayi sthitaṃ brahma jagaccedamaśeṣataḥ |oṅkārākṣarasaṃsthānaṃ yattu devi ! sthirāsthiram || 5||

तत्र मात्रात्रयं सर्वमस्ति यद्देवि नास्ति च ।त्रयो लोकास्त्रयो वेदास्त्रैविद्यं पावकत्रयम् ॥ ६॥

tatra mātrātrayaṃ sarvamasti yaddevi nāsti ca |trayo lokāstrayo vedāstraividyaṃ pāvakatrayam || 6||

त्रीणि ज्योतींषि वर्णाश्च त्रयो धर्मागमास्तथा ।त्रयो गुणास्त्रयः शब्दस्त्रयो वेदास्तथाश्रमाः ॥ ७॥

trīṇi jyotīṃṣi varṇāśca trayo dharmāgamāstathā |trayo guṇāstrayaḥ śabdastrayo vedāstathāśramāḥ || 7||

त्रयः कालास्तथावस्थाः पितरोऽहर्निशादयः ।एतन्मात्रात्रयं देवि ! तव रूपं सरस्वति ॥ ८॥

trayaḥ kālāstathāvasthāḥ pitaro'harniśādayaḥ |etanmātrātrayaṃ devi ! tava rūpaṃ sarasvati || 8||

विभिन्नदर्शिनामाद्या ब्रह्मणो हि सनातनाः ।सोमसंस्था हविः संस्थाः पाकसंस्थाश्च सप्त याः ॥ ९॥

vibhinnadarśināmādyā brahmaṇo hi sanātanāḥ |somasaṃsthā haviḥ saṃsthāḥ pākasaṃsthāśca sapta yāḥ || 9||

तास्त्वदुच्चारणाद्देवि ! क्रियन्ते ब्रह्मवादिभिः ।अनिर्देश्यं तथा चान्यदर्धमात्रान्वितं परम् ॥ १०॥

tāstvaduccāraṇāddevi ! kriyante brahmavādibhiḥ |anirdeśyaṃ tathā cānyadardhamātrānvitaṃ param || 10||

अविकार्यक्षयं दिव्यं परिणामविवर्जितम् ।तवैतत्परमं रूपं यन्न शक्यं मयोदितुम् ॥ ११॥

avikāryakṣayaṃ divyaṃ pariṇāmavivarjitam |tavaitatparamaṃ rūpaṃ yanna śakyaṃ mayoditum || 11||

न चास्ये न च तज्जिह्वा ताम्रोष्ठादिभिरुच्यते ।इन्द्रोऽपि वसवो ब्रह्मा चन्द्रार्कौ ज्योतिरेव च ॥ १२॥

na cāsye na ca tajjihvā tāmroṣṭhādibhirucyate |indro'pi vasavo brahmā candrārkau jyotireva ca || 12||

विश्वावासं विश्वरूपं विश्वेशं परमेश्वरम् ।साङ्ख्यवेदान्तवादोक्तं बहुशाखास्थिरीकृतम् ॥ १३॥

viśvāvāsaṃ viśvarūpaṃ viśveśaṃ parameśvaram |sāṅkhyavedāntavādoktaṃ bahuśākhāsthirīkṛtam || 13||

अनादिमध्यनिधनं सदसन्न सदेव यत् ।एकन्त्वनेकं नाप्येकं भवभेदसमाश्रैतम् ॥ १४॥

anādimadhyanidhanaṃ sadasanna sadeva yat |ekantvanekaṃ nāpyekaṃ bhavabhedasamāśraitam || 14||

अनाख्यं षड्गुणाख्यञ्च वर्गाख्यं त्रिगुणाश्रयम् ।नानाशक्तिमतामेकं शक्तिवैभविकं परम् ॥ १५॥

anākhyaṃ ṣaḍguṇākhyañca vargākhyaṃ triguṇāśrayam |nānāśaktimatāmekaṃ śaktivaibhavikaṃ param || 15||

सुखासुखं महासौख्यरूपं त्वयि विभाव्यते ।एवं देवि ! त्वया व्याप्तं सकलं निष्कलञ्च यत् ।अद्वैतावस्थितं ब्रह्म यच्च द्वैते व्यवस्थितम् ॥ १६॥

sukhāsukhaṃ mahāsaukhyarūpaṃ tvayi vibhāvyate |evaṃ devi ! tvayā vyāptaṃ sakalaṃ niṣkalañca yat |advaitāvasthitaṃ brahma yacca dvaite vyavasthitam || 16||

येऽर्था नित्या ये विनश्यन्ति चान्येये वा स्थूला ये च सूक्ष्मातिसूक्ष्माः ।ये वा भूमौ येऽन्तरीक्षेऽन्यतो वातेषां तेषां त्वत्त एवोपलब्धिः ॥ १७॥

ye'rthā nityā ye vinaśyanti cānyeye vā sthūlā ye ca sūkṣmātisūkṣmāḥ |ye vā bhūmau ye'ntarīkṣe'nyato vāteṣāṃ teṣāṃ tvatta evopalabdhiḥ || 17||

यच्चामूर्तं यच्च मूर्तं समस्तंयद्वा भूतेष्वेकमेकञ्च किञ्चित् ।यद्दिव्यस्ति क्ष्मातले खेऽन्यतो वात्वत्सम्बद्धं त्वत्स्वरैर्व्यञ्जनैश्च ॥ १८॥

yaccāmūrtaṃ yacca mūrtaṃ samastaṃyadvā bhūteṣvekamekañca kiñcit |yaddivyasti kṣmātale khe'nyato vātvatsambaddhaṃ tvatsvarairvyañjanaiśca || 18||

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे त्रयोविंशोऽध्यायान्तरगतं महासरस्वतीस्तवं सम्पूर्णम् ।श्रीमार्कण्डेयपुराणे मदालसोपाख्याने कुवलयाश्वपातालगमनंनाम

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe trayoviṃśo'dhyāyāntaragataṃ mahāsarasvatīstavaṃ sampūrṇam |śrīmārkaṇḍeyapurāṇe madālasopākhyāne kuvalayāśvapātālagamanaṃnāma