महासरस्वतीसहस्रनामस्तोत्रम् १ सरस्वतीसहस्रनामस्तोत्रम् १ Shri Mahasarasvati Sahasranama Stotram

॥ श्री महासरस्वती सहस्रनाम स्तोत्रम् ॥ध्यानम्श्रीमच्चन्दनचर्चितोज्ज्वलवपुः शुक्लाम्बरा मल्लिकामालालालित कुन्तला प्रविलसन्मुक्तावलीशोभना ।सर्वज्ञाननिधानपुस्तकधरा रुद्राक्षमालाङ्कितावाग्देवी वदनाम्बुजे वसतु मे त्रैलोक्यमाता शुभा ॥श्रीनारद उवाचभगवन्परमेशान सर्वलोकैकनायक ।कथं सरस्वती साक्षात्प्रसन्ना परमेष्ठिनः ॥ २॥

|| śrī mahāsarasvatī sahasranāma stotram ||dhyānamśrīmaccandanacarcitojjvalavapuḥ śuklāmbarā mallikāmālālālita kuntalā pravilasanmuktāvalīśobhanā |sarvajñānanidhānapustakadharā rudrākṣamālāṅkitāvāgdevī vadanāmbuje vasatu me trailokyamātā śubhā ||śrīnārada uvācabhagavanparameśāna sarvalokaikanāyaka |kathaṃ sarasvatī sākṣātprasannā parameṣṭhinaḥ || 2||

कथं देव्या महावाण्याः सतत्प्राप सुदुर्लभम् ।एतन्मे वद तत्त्वेन महायोगीश्वरप्रभो ॥ ३॥

kathaṃ devyā mahāvāṇyāḥ satatprāpa sudurlabham |etanme vada tattvena mahāyogīśvaraprabho || 3||

श्रीसनत्कुमार उवाचसाधु पृष्टं त्वया ब्रह्मन् गुह्याद्गुह्य मनुत्तमम् ।भयानुगोपितं यत्नादिदानीं सत्प्रकाश्यते ॥ ४॥

śrīsanatkumāra uvācasādhu pṛṣṭaṃ tvayā brahman guhyādguhya manuttamam |bhayānugopitaṃ yatnādidānīṃ satprakāśyate || 4||

पुरा पितामहं दृष्ट्वा जगत्स्थावरजङ्गमम् ।निर्विकारं निराभासं स्तंभीभूतमचेतसम् ॥ ५॥

purā pitāmahaṃ dṛṣṭvā jagatsthāvarajaṅgamam |nirvikāraṃ nirābhāsaṃ staṃbhībhūtamacetasam || 5||

सृष्ट्वा त्रैलोक्यमखिलं वागभावात्तथाविधम् ।आधिक्याभावतः स्वस्य परमेष्ठी जगद्गुरुः ॥ ६॥

sṛṣṭvā trailokyamakhilaṃ vāgabhāvāttathāvidham |ādhikyābhāvataḥ svasya parameṣṭhī jagadguruḥ || 6||

दिव्यवर्षायुतं तेन तपो दुष्कर मुत्तमम् ।ततः कदाचित्संजाता वाणी सर्वार्थशोभिता ॥ ७॥

divyavarṣāyutaṃ tena tapo duṣkara muttamam |tataḥ kadācitsaṃjātā vāṇī sarvārthaśobhitā || 7||

अहमस्मि महाविद्या सर्ववाचामधीश्वरी ।मम नाम्नां सहस्रं तु उपदेक्ष्याम्यनुत्तमम् ॥ ८॥

ahamasmi mahāvidyā sarvavācāmadhīśvarī |mama nāmnāṃ sahasraṃ tu upadekṣyāmyanuttamam || 8||

अनेन संस्तुता नित्यं पत्नी तव भवाम्यहम् ।त्वया सृष्टं जगत्सर्वं वाणीयुक्तं भविष्यति ॥ ९॥

anena saṃstutā nityaṃ patnī tava bhavāmyaham |tvayā sṛṣṭaṃ jagatsarvaṃ vāṇīyuktaṃ bhaviṣyati || 9||

इदं रहस्यं परमं मम नामसहस्रकम् ।सर्वपापौघशमनं महासारस्वतप्रदम् ॥ १०॥

idaṃ rahasyaṃ paramaṃ mama nāmasahasrakam |sarvapāpaughaśamanaṃ mahāsārasvatapradam || 10||

महाकवित्वदं लोके वागीशत्वप्रदायकम् ।त्वं वा परः पुमान्यस्तुस्तवेनानेन तोषयेत् ॥ ११॥

mahākavitvadaṃ loke vāgīśatvapradāyakam |tvaṃ vā paraḥ pumānyastustavenānena toṣayet || 11||

तस्याहं किंकरी साक्षाद्भविष्यामि न संशयः ।इत्युक्त्वान्तर्दधे वाणी तदारभ्य पितामहः ॥ १२॥

tasyāhaṃ kiṃkarī sākṣādbhaviṣyāmi na saṃśayaḥ |ityuktvāntardadhe vāṇī tadārabhya pitāmahaḥ || 12||

स्तुत्वा स्तोत्रेण दिव्येन तत्पतित्वमवाप्तवान् ।वाणीयुक्तं जगत्सर्वं तदारभ्याभवन्मुने ॥ १३॥

stutvā stotreṇa divyena tatpatitvamavāptavān |vāṇīyuktaṃ jagatsarvaṃ tadārabhyābhavanmune || 13||

तत्तेहं संप्रवक्ष्यामि शृणु यत्नेन नारद ।सावधानमना भूत्वा क्षणं शुद्धो मुनीश्वरः ॥ १४॥

tattehaṃ saṃpravakṣyāmi śṛṇu yatnena nārada |sāvadhānamanā bhūtvā kṣaṇaṃ śuddho munīśvaraḥ || 14||

अथ सहस्रनामस्तोत्रम् ।ॐ वाग्वाणी वरदा वन्द्या वरारोहा वरप्रदा ।वृत्तिर्वागीश्वरी वार्ता वरा वागीशवल्लभा ॥ १॥

atha sahasranāmastotram |oṃ vāgvāṇī varadā vandyā varārohā varapradā |vṛttirvāgīśvarī vārtā varā vāgīśavallabhā || 1||

विश्वेश्वरी विश्ववन्द्या विश्वेशप्रियकारिणी ।वाग्वादिनी च वाग्देवी वृद्धिदा वृद्धिकारिणी ॥ २॥

viśveśvarī viśvavandyā viśveśapriyakāriṇī |vāgvādinī ca vāgdevī vṛddhidā vṛddhikāriṇī || 2||

वृद्धिर्वृद्धा विषघ्नी च वृष्टिर्वृष्टिप्रदायिनी ।विश्वाराध्या विश्वमाता विश्वधात्री विनायका ॥ ३॥

vṛddhirvṛddhā viṣaghnī ca vṛṣṭirvṛṣṭipradāyinī |viśvārādhyā viśvamātā viśvadhātrī vināyakā || 3||

विश्वशक्तिर्विश्वसारा विश्वा विश्वविभावरी ।वेदान्तवेदिनी वेद्या वित्ता वेदत्रयात्मिका ॥ ४॥

viśvaśaktirviśvasārā viśvā viśvavibhāvarī |vedāntavedinī vedyā vittā vedatrayātmikā || 4||

वेदज्ञा वेदजननी विश्वा विश्वविभावरी ।वरेण्या वाङ्मयी वृद्धा विशिष्टप्रियकारिणी ॥ ५॥

vedajñā vedajananī viśvā viśvavibhāvarī |vareṇyā vāṅmayī vṛddhā viśiṣṭapriyakāriṇī || 5||

विश्वतोवदना व्याप्ता व्यापिनी व्यापकात्मिका ।व्याळघ्नी व्याळभूषांगी विरजा वेदनायिका ॥ ६॥

viśvatovadanā vyāptā vyāpinī vyāpakātmikā |vyāḷaghnī vyāḷabhūṣāṃgī virajā vedanāyikā || 6||

वेदवेदान्तसंवेद्या वेदान्तज्ञानरूपिणी ।विभावरी च विक्रान्ता विश्वामित्रा विधिप्रिया ॥ ७॥

vedavedāntasaṃvedyā vedāntajñānarūpiṇī |vibhāvarī ca vikrāntā viśvāmitrā vidhipriyā || 7||

वरिष्ठा विप्रकृष्टा च विप्रवर्यप्रपूजिता ।वेदरूपा वेदमयी वेदमूर्तिश्च वल्लभा ॥ ८॥

variṣṭhā viprakṛṣṭā ca vipravaryaprapūjitā |vedarūpā vedamayī vedamūrtiśca vallabhā || 8||

गौरी गुणवती गोप्या गन्धर्वनगरप्रिया ।गुणमाता गुहान्तस्था गुरुरूपा गुरुप्रिया ॥ ९॥

gaurī guṇavatī gopyā gandharvanagarapriyā |guṇamātā guhāntasthā gururūpā gurupriyā || 9||

गिरिविद्या गानतुष्टा गायकप्रियकारिणी ।गायत्री गिरिशाराध्या गीर्गिरीशप्रियंकरी ॥ १०॥

girividyā gānatuṣṭā gāyakapriyakāriṇī |gāyatrī giriśārādhyā gīrgirīśapriyaṃkarī || 10||

गिरिज्ञा ज्ञानविद्या च गिरिरूपा गिरीश्वरी ।गीर्माता गणसंस्तुत्या गणनीयगुणान्विता ॥ ११॥

girijñā jñānavidyā ca girirūpā girīśvarī |gīrmātā gaṇasaṃstutyā gaṇanīyaguṇānvitā || 11||

गूढरूपा गुहा गोप्या गोरूपा गौर्गुणात्मिका ।गुर्वी गुर्वम्बिका गुह्या गेयजा गृहनाशिनी ॥ १२॥

gūḍharūpā guhā gopyā gorūpā gaurguṇātmikā |gurvī gurvambikā guhyā geyajā gṛhanāśinī || 12||

गृहिणी गृहदोषघ्नी गवघ्नी गुरुवत्सला ।गृहात्मिका गृहाराध्या गृहबाधाविनाशिनी ॥ १३॥

gṛhiṇī gṛhadoṣaghnī gavaghnī guruvatsalā |gṛhātmikā gṛhārādhyā gṛhabādhāvināśinī || 13||

गङ्गा गिरिसुता गम्या गजयाना गुहस्तुता ।गरुडासनसंसेव्या गोमती गुणशालिनी ॥ १४॥

gaṅgā girisutā gamyā gajayānā guhastutā |garuḍāsanasaṃsevyā gomatī guṇaśālinī || 14||

शारदा शाश्वती शैवी शांकरी शंकरात्मिका ।श्रीः शर्वाणी शतघ्नी च शरच्चन्द्रनिभानना ॥ १५॥

śāradā śāśvatī śaivī śāṃkarī śaṃkarātmikā |śrīḥ śarvāṇī śataghnī ca śaraccandranibhānanā || 15||

शर्मिष्ठा शमनघ्नी च शतसाहस्ररूपिणी ।शिवा शम्भुप्रिया श्रद्धा श्रुतिरूपा श्रुतिप्रिया ॥ १६॥

śarmiṣṭhā śamanaghnī ca śatasāhasrarūpiṇī |śivā śambhupriyā śraddhā śrutirūpā śrutipriyā || 16||

शुचिष्मती शर्मकरी शुद्धिदा शुद्धिरूपिणी ।शिवा शिवंकरी शुद्धा शिवाराध्या शिवात्मिका ॥ १७॥

śuciṣmatī śarmakarī śuddhidā śuddhirūpiṇī |śivā śivaṃkarī śuddhā śivārādhyā śivātmikā || 17||

श्रीमती श्रीमयी श्राव्या श्रुतिः श्रवणगोचरा ।शान्तिः शान्तिकरी शान्ता शान्ताचारप्रियंकरी ॥ १८॥

śrīmatī śrīmayī śrāvyā śrutiḥ śravaṇagocarā |śāntiḥ śāntikarī śāntā śāntācārapriyaṃkarī || 18||

शीललभ्या शीलवती श्रीमाता शुभकारिणी ।शुभवाणी शुद्धविद्या शुद्धचित्तप्रपूजिता ॥ १९॥

śīlalabhyā śīlavatī śrīmātā śubhakāriṇī |śubhavāṇī śuddhavidyā śuddhacittaprapūjitā || 19||

श्रीकरी श्रुतपापघ्नी शुभाक्षी शुचिवल्लभा ।शिवेतरघ्नी शबरी श्रवणीयगुणान्विता ॥ २०॥

śrīkarī śrutapāpaghnī śubhākṣī śucivallabhā |śivetaraghnī śabarī śravaṇīyaguṇānvitā || 20||

शारी शिरीषपुष्पाभा शमनिष्ठा शमात्मिका ।शमान्विता शमाराध्या शितिकण्ठप्रपूजिता ॥ २१॥

śārī śirīṣapuṣpābhā śamaniṣṭhā śamātmikā |śamānvitā śamārādhyā śitikaṇṭhaprapūjitā || 21||

शुद्धिः शुद्धिकरी श्रेष्ठा श्रुतानन्ता शुभावहा ।सरस्वती च सर्वज्ञा सर्वसिद्धिप्रदायिनी ॥ २२॥

śuddhiḥ śuddhikarī śreṣṭhā śrutānantā śubhāvahā |sarasvatī ca sarvajñā sarvasiddhipradāyinī || 22||

सरस्वती च सावित्री संध्या सर्वेप्सितप्रदा ।सर्वार्तिघ्नी सर्वमयी सर्वविद्याप्रदायिनी ॥ २३॥

sarasvatī ca sāvitrī saṃdhyā sarvepsitapradā |sarvārtighnī sarvamayī sarvavidyāpradāyinī || 23||

सर्वेश्वरी सर्वपुण्या सर्गस्थित्यन्तकारिणी ।सर्वाराध्या सर्वमाता सर्वदेवनिषेविता ॥ २४॥

sarveśvarī sarvapuṇyā sargasthityantakāriṇī |sarvārādhyā sarvamātā sarvadevaniṣevitā || 24||

सर्वैश्वर्यप्रदा सत्या सती सत्वगुणाश्रया ।स्वरक्रमपदाकारा सर्वदोषनिषूदिनी ॥ २५॥

sarvaiśvaryapradā satyā satī satvaguṇāśrayā |svarakramapadākārā sarvadoṣaniṣūdinī || 25||

सहस्राक्षी सहस्रास्या सहस्रपदसंयुता ।सहस्रहस्ता साहस्रगुणालंकृतविग्रहा ॥ २६॥

sahasrākṣī sahasrāsyā sahasrapadasaṃyutā |sahasrahastā sāhasraguṇālaṃkṛtavigrahā || 26||

सहस्रशीर्षा सद्रूपा स्वधा स्वाहा सुधामयी ।षड्ग्रन्थिभेदिनी सेव्या सर्वलोकैकपूजिता ॥ २७॥

sahasraśīrṣā sadrūpā svadhā svāhā sudhāmayī |ṣaḍgranthibhedinī sevyā sarvalokaikapūjitā || 27||

स्तुत्या स्तुतिमयी साध्या सवितृप्रियकारिणी ।संशयच्छेदिनी सांख्यवेद्या संख्या सदीश्वरी ॥ २८॥

stutyā stutimayī sādhyā savitṛpriyakāriṇī |saṃśayacchedinī sāṃkhyavedyā saṃkhyā sadīśvarī || 28||

सिद्धिदा सिद्धसम्पूज्या सर्वसिद्धिप्रदायिनी ।सर्वज्ञा सर्वशक्तिश्च सर्वसम्पत्प्रदायिनी ॥ २९॥

siddhidā siddhasampūjyā sarvasiddhipradāyinī |sarvajñā sarvaśaktiśca sarvasampatpradāyinī || 29||

सर्वाशुभघ्नी सुखदा सुखा संवित्स्वरूपिणी ।सर्वसम्भीषणी सर्वजगत्सम्मोहिनी तथा ॥ ३०॥

sarvāśubhaghnī sukhadā sukhā saṃvitsvarūpiṇī |sarvasambhīṣaṇī sarvajagatsammohinī tathā || 30||

सर्वप्रियंकरी सर्वशुभदा सर्वमङ्गळा ।सर्वमन्त्रमयी सर्वतीर्थपुण्यफलप्रदा ॥ ३१॥

sarvapriyaṃkarī sarvaśubhadā sarvamaṅgaḷā |sarvamantramayī sarvatīrthapuṇyaphalapradā || 31||

सर्वपुण्यमयी सर्वव्याधिघ्नी सर्वकामदा ।सर्वविघ्नहरी सर्ववन्दिता सर्वमङ्गळा ॥ ३२॥

sarvapuṇyamayī sarvavyādhighnī sarvakāmadā |sarvavighnaharī sarvavanditā sarvamaṅgaḷā || 32||

सर्वमन्त्रकरी सर्वलक्ष्मीः सर्वगुणान्विता ।सर्वानन्दमयी सर्वज्ञानदा सत्यनायिका ॥ ३३॥

sarvamantrakarī sarvalakṣmīḥ sarvaguṇānvitā |sarvānandamayī sarvajñānadā satyanāyikā || 33||

सर्वज्ञानमयी सर्वराज्यदा सर्वमुक्तिदा ।सुप्रभा सर्वदा सर्वा सर्वलोकवशंकरी ॥ ३४॥

sarvajñānamayī sarvarājyadā sarvamuktidā |suprabhā sarvadā sarvā sarvalokavaśaṃkarī || 34||

सुभगा सुन्दरी सिद्धा सिद्धाम्बा सिद्धमातृका ।सिद्धमाता सिद्धविद्या सिद्धेशी सिद्धरूपिणी ॥ ३५॥

subhagā sundarī siddhā siddhāmbā siddhamātṛkā |siddhamātā siddhavidyā siddheśī siddharūpiṇī || 35||

सुरूपिणी सुखमयी सेवकप्रियकारिणी ।स्वामिनी सर्वदा सेव्या स्थूलसूक्ष्मापराम्बिका ॥ ३६॥

surūpiṇī sukhamayī sevakapriyakāriṇī |svāminī sarvadā sevyā sthūlasūkṣmāparāmbikā || 36||

साररूपा सरोरूपा सत्यभूता समाश्रया ।सितासिता सरोजाक्षी सरोजासनवल्लभा ॥ ३७॥

sārarūpā sarorūpā satyabhūtā samāśrayā |sitāsitā sarojākṣī sarojāsanavallabhā || 37||