सरस्वतीस्तोत्रम् Markandeyamuniproktam Sarasvati Stotram

तस्मिन् प्लक्षे स्थितां दृष्ट्वा मार्कण्डेयो महामुनिः ।प्रणिपत्य तदा मूर्ध्ना तुष्टावाथ सरस्वतीम् ॥ ५॥

tasmin plakṣe sthitāṃ dṛṣṭvā mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ |praṇipatya tadā mūrdhnā tuṣṭāvātha sarasvatīm || 5||

मार्कण्डेय उवाच ।त्वं देवि सर्वलोकानां माता देवारणिः शुभा ।सदसद्देवि यत्किञ्चिन्मोक्षदाय्यर्थवत्पदम् ॥ ६॥

mārkaṇḍeya uvāca |tvaṃ devi sarvalokānāṃ mātā devāraṇiḥ śubhā |sadasaddevi yatkiñcinmokṣadāyyarthavatpadam || 6||

तत्सर्वं त्वयि संयोगि योगिवद्देवि संस्थितम् ।अक्षरं परमं देवि यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम् ।अक्षरं परमं ब्रह्म विश्वं चैतत्क्षरात्मकम् ॥ ७॥

tatsarvaṃ tvayi saṃyogi yogivaddevi saṃsthitam |akṣaraṃ paramaṃ devi yatra sarvaṃ pratiṣṭhitam |akṣaraṃ paramaṃ brahma viśvaṃ caitatkṣarātmakam || 7||

दारुण्यवस्थितो वह्निर्भूमौ गन्धो यथा ध्रुवम् ।तथा त्वयि स्थितं ब्रह्म जगच्चेदमशेषतः ॥ ८॥

dāruṇyavasthito vahnirbhūmau gandho yathā dhruvam |tathā tvayi sthitaṃ brahma jagaccedamaśeṣataḥ || 8||

ॐ काराक्षरसंस्थानं यत्तद्देवि स्थिरास्थिरम् ।तत्र मात्रात्रयं सर्वमस्ति यद्देवि नास्ति च ॥ ९॥

oṃ kārākṣarasaṃsthānaṃ yattaddevi sthirāsthiram |tatra mātrātrayaṃ sarvamasti yaddevi nāsti ca || 9||

त्रयो लोकास्त्रयो वेदास्त्रैविद्यं पावकत्रयम् ।त्रीणि ज्योतींषि वर्गाश्च त्रयो धर्मादयस्तथा ॥ १०॥

trayo lokāstrayo vedāstraividyaṃ pāvakatrayam |trīṇi jyotīṃṣi vargāśca trayo dharmādayastathā || 10||

त्रयो गुणास्त्रयो वर्णास्त्रयो देवास्तथा क्रमात् ।त्रैधातवस्तथावस्थाः पितरश्चैवमादयः ॥ ११॥

trayo guṇāstrayo varṇāstrayo devāstathā kramāt |traidhātavastathāvasthāḥ pitaraścaivamādayaḥ || 11||

एतन्मात्रात्रयं देवि तव रूपं सरस्वति ।विभिन्नदर्शनामाद्यां ब्रह्मणो हि सनातनीम् ॥ १२॥

etanmātrātrayaṃ devi tava rūpaṃ sarasvati |vibhinnadarśanāmādyāṃ brahmaṇo hi sanātanīm || 12||

सोमसंस्था हविःसंस्था पाकसंस्था सनातनी ।तास्त्वदुच्चारणाद्देवि क्रियन्ते ब्रह्मवादिभिः ॥ १३॥

somasaṃsthā haviḥsaṃsthā pākasaṃsthā sanātanī |tāstvaduccāraṇāddevi kriyante brahmavādibhiḥ || 13||

अनिर्देश्यपदं त्वेतदर्द्धमात्राश्रितं परम् ।अविकार्यक्षयं दिव्यं परिणामविवर्जितम् ॥ १४॥

anirdeśyapadaṃ tvetadarddhamātrāśritaṃ param |avikāryakṣayaṃ divyaṃ pariṇāmavivarjitam || 14||

तवैतत्परमं रूपं यन्न शक्यं मयोदितुम् ।न चास्येन न वा जिह्वाताल्वोष्ठादिभिरुच्यते ॥ १५॥

tavaitatparamaṃ rūpaṃ yanna śakyaṃ mayoditum |na cāsyena na vā jihvātālvoṣṭhādibhirucyate || 15||

स विष्णुः स वृषो ब्रह्मा चन्द्रार्कज्योतिरेव च ।विश्वावासं विश्वरूपं विश्वात्मानमनीश्वरम् ॥ १६॥

sa viṣṇuḥ sa vṛṣo brahmā candrārkajyotireva ca |viśvāvāsaṃ viśvarūpaṃ viśvātmānamanīśvaram || 16||

साङ्ख्यसिद्धान्तवेदोक्तं बहुशाखास्थिरीकृतम् ।अनादिमध्यनिधनं सदसच्च सदेव तु ॥ १७॥

sāṅkhyasiddhāntavedoktaṃ bahuśākhāsthirīkṛtam |anādimadhyanidhanaṃ sadasacca sadeva tu || 17||

एकं त्वनेकधाप्येकभाववेदसमाश्रितम् ।अनाख्यं षड्गुणाख्यं च बह्वाख्यं त्रिगुणाश्रयम् ॥ १८॥

ekaṃ tvanekadhāpyekabhāvavedasamāśritam |anākhyaṃ ṣaḍguṇākhyaṃ ca bahvākhyaṃ triguṇāśrayam || 18||

नानाशक्तिविभावज्ञं नानाशक्तिविभावकम् ।सुखात्सुखं महात्सौख्यं रूपं तत्त्वगुणात्मकम् ॥ १९॥

nānāśaktivibhāvajñaṃ nānāśaktivibhāvakam |sukhātsukhaṃ mahātsaukhyaṃ rūpaṃ tattvaguṇātmakam || 19||

एवं देवि त्वया व्याप्तं सकलं निष्कलं च यत् ।अद्वैतावस्थितं ब्रह्म यच्च द्वैते व्यवस्थितम् ॥ २०॥

evaṃ devi tvayā vyāptaṃ sakalaṃ niṣkalaṃ ca yat |advaitāvasthitaṃ brahma yacca dvaite vyavasthitam || 20||

येऽर्था नित्या ये विनश्यन्ति चान्येयेऽर्थाः स्थूला ये तथा सन्ति सूक्ष्माः ।ये वा भूमौ येऽन्तरिक्षेऽन्यतो वातेषां देवि त्वत्त एवोपलब्धिः ॥ २१॥

ye'rthā nityā ye vinaśyanti cānyeye'rthāḥ sthūlā ye tathā santi sūkṣmāḥ |ye vā bhūmau ye'ntarikṣe'nyato vāteṣāṃ devi tvatta evopalabdhiḥ || 21||

यद्वा मूर्तं यदमूर्तं समस्तंयद्वा भूतेष्वेकमेकं च किञ्चित् ।यच्च द्वैते व्यस्तभूतं च लक्ष्यंतत्सम्बद्धं त्वत्स्वरैर्व्यञ्जनैश्च ॥ २२॥

yadvā mūrtaṃ yadamūrtaṃ samastaṃyadvā bhūteṣvekamekaṃ ca kiñcit |yacca dvaite vyastabhūtaṃ ca lakṣyaṃtatsambaddhaṃ tvatsvarairvyañjanaiśca || 22||

इति वामनपुराणे द्वात्रिंशाध्यायान्तर्गतं मार्कण्डेयमुनिप्रोक्तंसरस्वतीस्तोत्रं समाप्तम् ।वामनपुराण । अध्याय ३२/६२२॥वामनपुराण । अध्याय ३२/६-२२॥

iti vāmanapurāṇe dvātriṃśādhyāyāntargataṃ mārkaṇḍeyamuniproktaṃsarasvatīstotraṃ samāptam |vāmanapurāṇa | adhyāya 32/622||vāmanapurāṇa | adhyāya 32/6-22||