रामस्तवराजः रघुनाथस्तवराजः Shri Ramastavaraja from Sanatkumarasamhita

अस्य श्रीरामचन्द्रस्तवराजस्तोत्रमन्त्रस्य सनत्कुमारऋषिः ।श्रीरामो देवता । अनुष्टुप् छन्दः । सीता बीजम् । हनुमान् शक्तिः ।श्रीरामप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः ॥सूतोवाच ।सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञं व्यासं सत्यवतीसुतम् । (सर्ववेदार्थतत्त्वज्ञं)धर्मपुत्रः प्रहृष्टात्मा प्रत्युवाच मुनीश्वरम् ॥ १॥

asya śrīrāmacandrastavarājastotramantrasya sanatkumāraṛṣiḥ |śrīrāmo devatā | anuṣṭup chandaḥ | sītā bījam | hanumān śaktiḥ |śrīrāmaprītyarthe jape viniyogaḥ ||sūtovāca |sarvaśāstrārthatattvajñaṃ vyāsaṃ satyavatīsutam | (sarvavedārthatattvajñaṃ)dharmaputraḥ prahṛṣṭātmā pratyuvāca munīśvaram || 1||

युधिष्ठिर उवाच । (धर्मपुत्र उवाच)भगवन्योगिनां श्रेष्ठ सर्वशास्त्रविशारद ।किं तत्त्वं किं परं जाप्यं किं ध्यानं मुक्तिसाधनम् ॥ २॥

yudhiṣṭhira uvāca | (dharmaputra uvāca)bhagavanyogināṃ śreṣṭha sarvaśāstraviśārada |kiṃ tattvaṃ kiṃ paraṃ jāpyaṃ kiṃ dhyānaṃ muktisādhanam || 2||

श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं ब्रूहि मे मुनिसत्तम ।श्रीवेदव्यास उवाच ।धर्मराज महाभाग शृणु वक्ष्यामि तत्त्वतः ॥ ३॥

śrotumicchāmi tatsarvaṃ brūhi me munisattama |śrīvedavyāsa uvāca |dharmarāja mahābhāga śṛṇu vakṣyāmi tattvataḥ || 3||

यत्परं यद्गुणातीतं यज्ज्योतिरमलं शिवम् ।तदेव परमं तत्त्वं कैवल्यपदकारणम् ॥ ४॥

yatparaṃ yadguṇātītaṃ yajjyotiramalaṃ śivam |tadeva paramaṃ tattvaṃ kaivalyapadakāraṇam || 4||

श्रीरामेति परं जाप्यं तारकं ब्रह्मसञ्ज्ञकम् ।ब्रह्महत्यादिपापघ्नमिति वेदविदो विदुः ॥ ५॥

śrīrāmeti paraṃ jāpyaṃ tārakaṃ brahmasañjñakam |brahmahatyādipāpaghnamiti vedavido viduḥ || 5||

श्रीराम रामेति जना ये जपन्ति च सर्वदा ।तेषां भुक्तिश्च मुक्तिश्च भविष्यति न संशयः ॥ ६॥

śrīrāma rāmeti janā ye japanti ca sarvadā |teṣāṃ bhuktiśca muktiśca bhaviṣyati na saṃśayaḥ || 6||

स्तवराजं पुरा प्रोक्तं नारदेन च धीमता ।तत्सर्वं सम्प्रवक्ष्यामि हरिध्यानपुरःसरम् ॥ ७॥

stavarājaṃ purā proktaṃ nāradena ca dhīmatā |tatsarvaṃ sampravakṣyāmi haridhyānapuraḥsaram || 7||

तापत्रयाग्निशमनं सर्वाघौघनिकृन्तनम् ।दारिद्र्यदुःखशमनं सर्वसम्पत्करं शिवम् ॥ ८॥

tāpatrayāgniśamanaṃ sarvāghaughanikṛntanam |dāridryaduḥkhaśamanaṃ sarvasampatkaraṃ śivam || 8||

विज्ञानफलदं दिव्यं मोक्षैकफलसाधनम् ।नमस्कृत्य प्रवक्ष्यामि रामं कृष्णं जगन्मयम् ॥ ९॥

vijñānaphaladaṃ divyaṃ mokṣaikaphalasādhanam |namaskṛtya pravakṣyāmi rāmaṃ kṛṣṇaṃ jaganmayam || 9||

अयोध्यानगरे रम्ये रत्नमण्डपमध्यगे ।स्मरेत्कल्पतरोर्मूले रत्नसिंहासनं शुभम् ॥ १०॥

ayodhyānagare ramye ratnamaṇḍapamadhyage |smaretkalpatarormūle ratnasiṃhāsanaṃ śubham || 10||

तन्मध्येऽष्टदलं पद्मं नानारत्नैश्च वेष्टितम् ।स्मरेन्मध्ये दाशरथिं सहस्रादित्यतेजसम् ॥ ११॥

tanmadhye'ṣṭadalaṃ padmaṃ nānāratnaiśca veṣṭitam |smarenmadhye dāśarathiṃ sahasrādityatejasam || 11||

पितुरङ्कगतं राममिन्द्रनीलमणिप्रभम् ।कोमलाङ्गं विशालाक्षं विद्युद्वर्णाम्बरावृतम् ॥ १२॥

pituraṅkagataṃ rāmamindranīlamaṇiprabham |komalāṅgaṃ viśālākṣaṃ vidyudvarṇāmbarāvṛtam || 12||

भानुकोटिप्रतीकाशं किरीटेन विराजितम् ।रत्नग्रैवेयकेयूररत्नकुण्डलमण्डितम् ॥ १३॥

bhānukoṭipratīkāśaṃ kirīṭena virājitam |ratnagraiveyakeyūraratnakuṇḍalamaṇḍitam || 13||

रत्नकङ्कणमञ्जीरकटिसूत्रैरलङ्कृतम् ।श्रीवत्सकौस्तुभोरस्कं मुक्ताहारोपशोभितम् ॥ १४॥

ratnakaṅkaṇamañjīrakaṭisūtrairalaṅkṛtam |śrīvatsakaustubhoraskaṃ muktāhāropaśobhitam || 14||

दिव्यरत्नसमायुक्तमुद्रिकाभिलङ्कृतम् ।राघवं द्विभुजं बालं राममीषत्स्मिताननम् ॥ १५॥

divyaratnasamāyuktamudrikābhilaṅkṛtam |rāghavaṃ dvibhujaṃ bālaṃ rāmamīṣatsmitānanam || 15||

तुलसीकुन्दमन्दारपुष्पमाल्यैरलङ्कृतम् ।कर्पूरागरुकस्तूरीदिव्यगन्धानुलेपनम् ॥ १६॥

tulasīkundamandārapuṣpamālyairalaṅkṛtam |karpūrāgarukastūrīdivyagandhānulepanam || 16||

योगशास्त्रेष्वभिरतं योगेशं योगदायकम् ।सदा भरतसौमित्रिशत्रुघ्नैरुपशोभितम् ॥ १७॥

yogaśāstreṣvabhirataṃ yogeśaṃ yogadāyakam |sadā bharatasaumitriśatrughnairupaśobhitam || 17||

विद्याधरसुराधीशसिद्धगन्धर्वकिन्नरैः ।योगीन्द्रैर्नारदाद्यैश्च स्तूयमानमहर्निशम् ॥ १८॥

vidyādharasurādhīśasiddhagandharvakinnaraiḥ |yogīndrairnāradādyaiśca stūyamānamaharniśam || 18||

विश्वामित्रवसिष्ठादिमुनिभिः परिसेवितम् ।सनकादिमुनिश्रेष्ठैर्योगिवृन्दैश्च सेवितम् ॥ १९॥

viśvāmitravasiṣṭhādimunibhiḥ parisevitam |sanakādimuniśreṣṭhairyogivṛndaiśca sevitam || 19||

रामं रघुवरं वीरं धनुर्वेदविशारदम् ।मङ्गलायतनं देवं रामं राजीवलोचनम् ॥ २०॥

rāmaṃ raghuvaraṃ vīraṃ dhanurvedaviśāradam |maṅgalāyatanaṃ devaṃ rāmaṃ rājīvalocanam || 20||

सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञमानन्दकरसुन्दरम् ।कौसल्यानन्दनं रामं धनुर्बाणधरं हरिम् ॥ २१॥

sarvaśāstrārthatattvajñamānandakarasundaram |kausalyānandanaṃ rāmaṃ dhanurbāṇadharaṃ harim || 21||

एवं सञ्चिन्तयन्विष्णुं यज्ज्योतिरमलं विभुम् ।प्रहृष्टमानसो भूत्वा मुनिवर्यः स नारदः ॥ २२॥

evaṃ sañcintayanviṣṇuṃ yajjyotiramalaṃ vibhum |prahṛṣṭamānaso bhūtvā munivaryaḥ sa nāradaḥ || 22||

सर्वलोकहितार्थाय तुष्टाव रघुनन्दनम् ।कृताञ्जलिपुटो भूत्वा चिन्तयन्नद्भुतं हरिम् ॥ २३॥

sarvalokahitārthāya tuṣṭāva raghunandanam |kṛtāñjalipuṭo bhūtvā cintayannadbhutaṃ harim || 23||

यदेकं यत्परं नित्यं यदनन्तं चिदात्मकम् ।यदेकं व्यापकं लोके तद्रूपं चिन्तयाम्यहम् ॥ २४॥

yadekaṃ yatparaṃ nityaṃ yadanantaṃ cidātmakam |yadekaṃ vyāpakaṃ loke tadrūpaṃ cintayāmyaham || 24||

विज्ञानहेतुं विमलायताक्षं प्रज्ञानरूपं स्वसुखैकहेतुम् ।श्रीरामचन्द्रं हरिमादिदेवं परात्परं राममहं भजामि ॥ २५॥

vijñānahetuṃ vimalāyatākṣaṃ prajñānarūpaṃ svasukhaikahetum |śrīrāmacandraṃ harimādidevaṃ parātparaṃ rāmamahaṃ bhajāmi || 25||

कविं पुराणं पुरुषं पुरस्तात्सनातनं योगिनमीशितारम् ।अणोरणीयांसमनन्तवीर्यं प्राणेश्वरं राममसौददर्श ॥ २६॥

kaviṃ purāṇaṃ puruṣaṃ purastātsanātanaṃ yoginamīśitāram |aṇoraṇīyāṃsamanantavīryaṃ prāṇeśvaraṃ rāmamasaudadarśa || 26||

नारद उवाच ।नारायणं जगन्नाथमभिरामं जगत्पतिम् ।कविं पुराणं वागीशं रामं दशरथात्मजम् ॥ २७॥

nārada uvāca |nārāyaṇaṃ jagannāthamabhirāmaṃ jagatpatim |kaviṃ purāṇaṃ vāgīśaṃ rāmaṃ daśarathātmajam || 27||

राजराजं रघुवरं कौसल्यानन्दवर्धनम् ।भर्गं वरेण्यं विश्वेशं रघुनाथं जगद्गुरुम् ॥ २८॥

rājarājaṃ raghuvaraṃ kausalyānandavardhanam |bhargaṃ vareṇyaṃ viśveśaṃ raghunāthaṃ jagadgurum || 28||

सत्यं सत्यप्रियं श्रेष्ठं जानकीवल्लभं विभुम् ।सौमित्रिपूर्वजं शान्तं कामदं कमलेक्षणम् ॥ २९॥

satyaṃ satyapriyaṃ śreṣṭhaṃ jānakīvallabhaṃ vibhum |saumitripūrvajaṃ śāntaṃ kāmadaṃ kamalekṣaṇam || 29||

आदित्यं रविमीशानं घृणिं सूर्यमनामयम् ।आनन्दरूपिणं सौम्यं राघवं करुणामयम् ॥ ३०॥

ādityaṃ ravimīśānaṃ ghṛṇiṃ sūryamanāmayam |ānandarūpiṇaṃ saumyaṃ rāghavaṃ karuṇāmayam || 30||

जामदग्न्यं तपोमूर्तिं रामं परशुधारिणम् ।वाक्पतिं वरदं वाच्यं श्रीपतिं पक्षिवाहनम् ॥ ३१॥

jāmadagnyaṃ tapomūrtiṃ rāmaṃ paraśudhāriṇam |vākpatiṃ varadaṃ vācyaṃ śrīpatiṃ pakṣivāhanam || 31||

श्रीशार्ड़गधारिणं रामं चिन्मयानन्दविग्रहम् ।हलधृग्विष्णुमीशानं बलरामं कृपानिधिम् ॥ ३२॥

śrīśārड़gadhāriṇaṃ rāmaṃ cinmayānandavigraham |haladhṛgviṣṇumīśānaṃ balarāmaṃ kṛpānidhim || 32||

श्रीवल्लभं कृपानाथं जगन्मोहनमच्युतम् ।मत्स्यकूर्मवराहादिरूपधारिणमव्ययम् ॥ ३३॥

śrīvallabhaṃ kṛpānāthaṃ jaganmohanamacyutam |matsyakūrmavarāhādirūpadhāriṇamavyayam || 33||

वासुदेवं जगद्योनिमनादिनिधनं हरिम् ।गोविन्दं गोपतिं विष्णुं गोपीजनमनोहरम् ॥ ३४॥

vāsudevaṃ jagadyonimanādinidhanaṃ harim |govindaṃ gopatiṃ viṣṇuṃ gopījanamanoharam || 34||

गोगोपालपरीवारं गोपकन्यासमावृतम् ।विद्युत्पुञ्जप्रतीकाशं रामं कृष्णं जगन्मयम् ॥ ३५॥

gogopālaparīvāraṃ gopakanyāsamāvṛtam |vidyutpuñjapratīkāśaṃ rāmaṃ kṛṣṇaṃ jaganmayam || 35||

गोगोपिकासमाकीर्णं वेणुवादनतत्परम् ।कामरूपं कलावन्तं कामिनीकामदं विभुम् ॥ ३६॥

gogopikāsamākīrṇaṃ veṇuvādanatatparam |kāmarūpaṃ kalāvantaṃ kāminīkāmadaṃ vibhum || 36||

मन्मथं मथुरानाथं माधवं मकरध्वजम् ।श्रीधरं श्रीकरं श्रीशं श्रीनिवासं परात्परम् ॥ ३७॥

manmathaṃ mathurānāthaṃ mādhavaṃ makaradhvajam |śrīdharaṃ śrīkaraṃ śrīśaṃ śrīnivāsaṃ parātparam || 37||

भूतेशं भूपतिं भद्रं विभूतिं भूतिभूषणम् ।सर्वदुःखहरं वीरं दुष्टदानववैरिणम् ॥ ३८॥

bhūteśaṃ bhūpatiṃ bhadraṃ vibhūtiṃ bhūtibhūṣaṇam |sarvaduḥkhaharaṃ vīraṃ duṣṭadānavavairiṇam || 38||

श्रीनृसिंहं महाबाहुं महान्तं दीप्ततेजसम् ।चिदानन्दमयं नित्यं प्रणवं ज्योतिरूपिणम् ॥ ३९॥

śrīnṛsiṃhaṃ mahābāhuṃ mahāntaṃ dīptatejasam |cidānandamayaṃ nityaṃ praṇavaṃ jyotirūpiṇam || 39||

आदित्यमण्डलगतं निश्चितार्थस्वरूपिणम् ।भक्तप्रियं पद्मनेत्रं भक्तानामीप्सितप्रदम् ॥ ४०॥

ādityamaṇḍalagataṃ niścitārthasvarūpiṇam |bhaktapriyaṃ padmanetraṃ bhaktānāmīpsitapradam || 40||

कौसल्येयं कलामूर्तिं काकुत्स्थं कमलाप्रियम् ।सिंहासने समासीनं नित्यव्रतमकल्मषम् ॥ ४१॥

kausalyeyaṃ kalāmūrtiṃ kākutsthaṃ kamalāpriyam |siṃhāsane samāsīnaṃ nityavratamakalmaṣam || 41||

विश्वामित्रप्रियं दान्तं स्वदारनियतव्रतम् ।यज्ञेशं यज्ञपुरुषं यज्ञपालनतत्परम् ॥ ४२॥

viśvāmitrapriyaṃ dāntaṃ svadāraniyatavratam |yajñeśaṃ yajñapuruṣaṃ yajñapālanatatparam || 42||

सत्यसन्धं जितक्रोधं शरणागतवत्सलम् ।सर्वक्लेशापहरणं विभीषणवरप्रदम् ॥ ४३॥

satyasandhaṃ jitakrodhaṃ śaraṇāgatavatsalam |sarvakleśāpaharaṇaṃ vibhīṣaṇavarapradam || 43||

दशग्रीवहरं रौद्रं केशवं केशिमर्दनम् ।वालिप्रमथनं वीरं सुग्रीवेप्सितराज्यदम् ॥ ४४॥

daśagrīvaharaṃ raudraṃ keśavaṃ keśimardanam |vālipramathanaṃ vīraṃ sugrīvepsitarājyadam || 44||

नरवानरदेवैश्चसेवितं हनुमत्प्रियम् ।शुद्धं सूक्ष्मं परं शान्तं तारकाब्रह्मरूपिणम् ॥ ४५॥

naravānaradevaiścasevitaṃ hanumatpriyam |śuddhaṃ sūkṣmaṃ paraṃ śāntaṃ tārakābrahmarūpiṇam || 45||

सर्वभूतात्मभूतस्थं सर्वाधारं सनातनम् ।सर्वकारणकर्तारं निदानं प्रकृतेः परम् ॥ ४६॥

sarvabhūtātmabhūtasthaṃ sarvādhāraṃ sanātanam |sarvakāraṇakartāraṃ nidānaṃ prakṛteḥ param || 46||

निरामयं निराभासं निरवध्यं निरञ्जनम् ।नित्यानन्दं निराकारमद्वैतं तमसः परम् ॥ ४७॥

nirāmayaṃ nirābhāsaṃ niravadhyaṃ nirañjanam |nityānandaṃ nirākāramadvaitaṃ tamasaḥ param || 47||

परात्परतरं तत्त्वं सत्यानन्दं चिदात्मकम् ।मनसा शिरसा नित्यं प्रणमामि रघूत्तमम् ॥ ४८॥

parātparataraṃ tattvaṃ satyānandaṃ cidātmakam |manasā śirasā nityaṃ praṇamāmi raghūttamam || 48||

सूर्यमण्डलमध्यस्थं रामं सीतासमन्वितम् ।नमामि पुण्डरीकाक्षममेयं गुरुतत्परम् ॥ ४९॥

sūryamaṇḍalamadhyasthaṃ rāmaṃ sītāsamanvitam |namāmi puṇḍarīkākṣamameyaṃ gurutatparam || 49||

नमोऽस्तु वासुदेवाय ज्योतिषां पतये नमः ।नमोऽस्तु रामदेवाय जगदानन्दरूपिणे ॥ ५०॥

namo'stu vāsudevāya jyotiṣāṃ pataye namaḥ |namo'stu rāmadevāya jagadānandarūpiṇe || 50||

नमो वेदान्तनिष्ठाय योगिने ब्रह्मवादिने ।मायामयनिरासाय प्रपन्नजनसेविने ॥ ५१॥

namo vedāntaniṣṭhāya yogine brahmavādine |māyāmayanirāsāya prapannajanasevine || 51||

वन्दामहे महेशानचण्डकोदण्डखण्डनम् ।जानकीहृदयानन्दवर्धनं रघुनन्दनम् ॥ ५२॥

vandāmahe maheśānacaṇḍakodaṇḍakhaṇḍanam |jānakīhṛdayānandavardhanaṃ raghunandanam || 52||

उत्फुल्लामलकोमलोत्पलदलश्यामाय रामाय तेकामाय प्रमदामनोहरगुणग्रामाय रामात्मने ।योगारूढमुनीन्द्रमानससरोहंसाय संसारविध्वंसायस्फुरदोजसे रघुकुलोत्तंसाय पुंसे नमः ॥ ५३॥

utphullāmalakomalotpaladalaśyāmāya rāmāya tekāmāya pramadāmanoharaguṇagrāmāya rāmātmane |yogārūḍhamunīndramānasasarohaṃsāya saṃsāravidhvaṃsāyasphuradojase raghukulottaṃsāya puṃse namaḥ || 53||

भवोद्भवं वेदविदां वरिष्ठमादित्यचन्द्रानलसुप्रभावम् ।सर्वात्मकं सर्वगतस्वरूपं नमामि रामं तमसः परस्तात् ॥ ५४॥

bhavodbhavaṃ vedavidāṃ variṣṭhamādityacandrānalasuprabhāvam |sarvātmakaṃ sarvagatasvarūpaṃ namāmi rāmaṃ tamasaḥ parastāt || 54||

निरञ्जनं निःष्प्रतिमं निरीहं निराश्रयं निष्कलमप्रपञ्चम् ।नित्यं ध्रुवं निर्विषयस्वरूपं निरन्तरं राममहं भजामि ॥ ५५॥

nirañjanaṃ niḥṣpratimaṃ nirīhaṃ nirāśrayaṃ niṣkalamaprapañcam |nityaṃ dhruvaṃ nirviṣayasvarūpaṃ nirantaraṃ rāmamahaṃ bhajāmi || 55||

भवाब्धिपोतं भरताग्रजं तं भक्तप्रियं भानुकुलप्रदीपम् ।भूतत्रिनाथं भुवनाधिपं तं भजामि रामं भवरोगवैद्यम् ॥ ५६॥

bhavābdhipotaṃ bharatāgrajaṃ taṃ bhaktapriyaṃ bhānukulapradīpam |bhūtatrināthaṃ bhuvanādhipaṃ taṃ bhajāmi rāmaṃ bhavarogavaidyam || 56||

सर्वाधिपत्यं समराङ्गधीरं सत्यं चिदानन्दमयस्वरूपम् ।सत्यं शिवं शान्तिमयं शरण्यं सनातनं राममहं भजामि ॥ ५७॥

sarvādhipatyaṃ samarāṅgadhīraṃ satyaṃ cidānandamayasvarūpam |satyaṃ śivaṃ śāntimayaṃ śaraṇyaṃ sanātanaṃ rāmamahaṃ bhajāmi || 57||

कार्यक्रियाकारणमप्रमेयं कविं पुराणं कमलायताक्षम् ।कुमारवेद्यं करुणामयं तं कल्पद्रुमं राममहं भजामि ॥ ५८॥

kāryakriyākāraṇamaprameyaṃ kaviṃ purāṇaṃ kamalāyatākṣam |kumāravedyaṃ karuṇāmayaṃ taṃ kalpadrumaṃ rāmamahaṃ bhajāmi || 58||

त्रैलोक्यनाथं सरसीरुहाक्षं दयानिधिं द्वन्द्वविनाशहेतुम् ।महाबलं वेदविधिं सुरेशं सनातनं राममहं भजामि ॥ ५९॥

trailokyanāthaṃ sarasīruhākṣaṃ dayānidhiṃ dvandvavināśahetum |mahābalaṃ vedavidhiṃ sureśaṃ sanātanaṃ rāmamahaṃ bhajāmi || 59||

वेदान्तवेद्यं कविमीशितारमनादिमध्यान्तमचिन्त्यमाद्यम् ।अगोचरं निर्मलमेकरूपं नमामि रामं तमसः परस्तात् ॥ ६०॥

vedāntavedyaṃ kavimīśitāramanādimadhyāntamacintyamādyam |agocaraṃ nirmalamekarūpaṃ namāmi rāmaṃ tamasaḥ parastāt || 60||

अशेषवेदात्मकमादिसञ्ज्ञमजं हरिं विष्णुमनन्तमाद्यम् ।अपारसंवित्सुखमेकरूपं परात्परं राममहं भजामि ॥ ६१॥

aśeṣavedātmakamādisañjñamajaṃ hariṃ viṣṇumanantamādyam |apārasaṃvitsukhamekarūpaṃ parātparaṃ rāmamahaṃ bhajāmi || 61||

तत्त्वस्वरूपं पुरुषं पुराणं स्वतेजसा पूरितविश्वमेकम् ।राजाधिराजं रविमण्डलस्थं विश्वेश्वरं राममहं भजामि ॥ ६२॥

tattvasvarūpaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ svatejasā pūritaviśvamekam |rājādhirājaṃ ravimaṇḍalasthaṃ viśveśvaraṃ rāmamahaṃ bhajāmi || 62||

लोकाभिरामं रघुवंशनाथं हरिं चिदानन्दमयं मुकुन्दम् ।अशेषविद्याधिपतिं कवीन्द्रं नमामि रामं तमसः परस्तात् ॥ ६३॥

lokābhirāmaṃ raghuvaṃśanāthaṃ hariṃ cidānandamayaṃ mukundam |aśeṣavidyādhipatiṃ kavīndraṃ namāmi rāmaṃ tamasaḥ parastāt || 63||

योगीन्द्रसङ्घैश्च सुसेव्यमानं नारायणं निर्मलमादिदेवम् ।नतोऽस्मि नित्यं जगदेकनाथमादित्यवर्णं तमसः परस्तात् ॥ ६४॥

yogīndrasaṅghaiśca susevyamānaṃ nārāyaṇaṃ nirmalamādidevam |nato'smi nityaṃ jagadekanāthamādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt || 64||

विभूतिदं विश्वसृजं विरामं राजेन्द्रमीशं रघुवंशनाथम् ।अचिन्त्यमव्यक्तमनन्तमूर्तिं ज्योतिर्मयं राममहं भजामि ॥ ६५॥

vibhūtidaṃ viśvasṛjaṃ virāmaṃ rājendramīśaṃ raghuvaṃśanātham |acintyamavyaktamanantamūrtiṃ jyotirmayaṃ rāmamahaṃ bhajāmi || 65||

अशेषसंसारविहारहीनमादित्यगं पूर्णसुखाभिरामम् ।समस्तसाक्षिं तमसः परस्तान्नारायणं विष्णुमहं भजामि ॥ ६६॥

aśeṣasaṃsāravihārahīnamādityagaṃ pūrṇasukhābhirāmam |samastasākṣiṃ tamasaḥ parastānnārāyaṇaṃ viṣṇumahaṃ bhajāmi || 66||

मुनीन्द्रगुह्यं परिपूर्णकामं कलानिधिं कल्मषनाशहेतुम् ।परात्परं यत्परमं पवित्रं नमामि रामं महतो महान्तम् ॥ ६७॥

munīndraguhyaṃ paripūrṇakāmaṃ kalānidhiṃ kalmaṣanāśahetum |parātparaṃ yatparamaṃ pavitraṃ namāmi rāmaṃ mahato mahāntam || 67||

ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च देवेन्द्रो देवतास्तथा ।आदित्यादिग्रहाश्चैव त्वमेव रघुनन्दन ॥ ६८॥

brahmā viṣṇuśca rudraśca devendro devatāstathā |ādityādigrahāścaiva tvameva raghunandana || 68||

तापसा ऋषयः सिद्धाः साध्याश्च मरुतस्तथा ।विप्रा वेदास्तथा यज्ञाः पुराणधर्मसंहिताः ॥ ६९॥

tāpasā ṛṣayaḥ siddhāḥ sādhyāśca marutastathā |viprā vedāstathā yajñāḥ purāṇadharmasaṃhitāḥ || 69||

वर्णाश्रमास्तथा धर्मा वर्णधर्मास्तथैव च ।यक्षराक्षसगन्धर्वादिक्पाला दिग्गजादयः ॥ ७०॥

varṇāśramāstathā dharmā varṇadharmāstathaiva ca |yakṣarākṣasagandharvādikpālā diggajādayaḥ || 70||

सनकादिमुनिश्रेष्ठास्त्वमेव रघुपुङ्गव ।वसवोऽष्टौ त्रयः काला रुद्रा एकादश स्मृताः ॥ ७१॥

sanakādimuniśreṣṭhāstvameva raghupuṅgava |vasavo'ṣṭau trayaḥ kālā rudrā ekādaśa smṛtāḥ || 71||

तारका दश दिक् चैव त्वमेव रघुनन्दन ।सप्तद्वीपाः समुद्राश्च नगा नद्यस्तथा द्रुमाः ॥ ७२॥

tārakā daśa dik caiva tvameva raghunandana |saptadvīpāḥ samudrāśca nagā nadyastathā drumāḥ || 72||

स्थावरा जङ्गमाश्चैव त्वमेव रघुनायक ।देवतिर्यड़मनुष्याणां दानवानां तथैव च ॥ ७३॥

sthāvarā jaṅgamāścaiva tvameva raghunāyaka |devatiryaड़manuṣyāṇāṃ dānavānāṃ tathaiva ca || 73||

माता पिता तथा भ्राता त्वमेव रघुवल्लभ ।सर्वेषां त्वं परं ब्रह्म त्वन्मयं सर्वमेव हि ॥ ७४॥

mātā pitā tathā bhrātā tvameva raghuvallabha |sarveṣāṃ tvaṃ paraṃ brahma tvanmayaṃ sarvameva hi || 74||

त्वमक्षरं परं ज्योतिस्त्वमेव पुरुषोत्तम ।त्वमेव तारकं ब्रह्म त्वत्तोऽन्यन्नैव किञ्चन ॥ ७५॥

tvamakṣaraṃ paraṃ jyotistvameva puruṣottama |tvameva tārakaṃ brahma tvatto'nyannaiva kiñcana || 75||

शान्तं सर्वगतं सूक्ष्मं परं ब्रह्म सनातनम् ।राजीवलोचनं रामं प्रणमामि जगत्पतिम् ॥ ७६॥

śāntaṃ sarvagataṃ sūkṣmaṃ paraṃ brahma sanātanam |rājīvalocanaṃ rāmaṃ praṇamāmi jagatpatim || 76||

व्यास उवाच ।ततः प्रसन्नः श्रीरामः प्रोवाच मुनिपुङ्गवम् ।तुष्टोऽस्मि मुनिशार्दूल वृणीष्व वरमुत्तमम् ॥ ७७॥

vyāsa uvāca |tataḥ prasannaḥ śrīrāmaḥ provāca munipuṅgavam |tuṣṭo'smi muniśārdūla vṛṇīṣva varamuttamam || 77||

नारद उवाच ।यदि तुष्टोऽसि सर्वज्ञ श्रीराम करुणानिधे ।त्वन्मूर्तिदर्शनेनैव कृतार्थोऽहं च सर्वदा ॥ ७८॥

nārada uvāca |yadi tuṣṭo'si sarvajña śrīrāma karuṇānidhe |tvanmūrtidarśanenaiva kṛtārtho'haṃ ca sarvadā || 78||

धन्योऽहं कृतकृत्योऽहं पुण्योऽहं पुरुषोत्तम ।अद्य मे सफलं जन्म जीवितं सफलं च मे ॥ ७९॥

dhanyo'haṃ kṛtakṛtyo'haṃ puṇyo'haṃ puruṣottama |adya me saphalaṃ janma jīvitaṃ saphalaṃ ca me || 79||

अद्य मे सफलं ज्ञानमद्य मे सफलं तपः ।अद्य मे सफलं कर्म त्वत्पादाम्भोजदर्शनात् ।अद्य मे सफलं सर्वं त्वन्नामस्मरणं तथा ॥ ८०॥

adya me saphalaṃ jñānamadya me saphalaṃ tapaḥ |adya me saphalaṃ karma tvatpādāmbhojadarśanāt |adya me saphalaṃ sarvaṃ tvannāmasmaraṇaṃ tathā || 80||

त्वत्पादाम्भोरुहद्वन्द्वसद्भक्तिं देहि राघव ।ततः परमसम्प्रीतः स रामः प्राह नारदम् ॥ ८१॥

tvatpādāmbhoruhadvandvasadbhaktiṃ dehi rāghava |tataḥ paramasamprītaḥ sa rāmaḥ prāha nāradam || 81||

श्रीराम उवाच ।मुनिवर्य महाभाग मुनेत्विष्टं ददामि ते ।यत्त्वया चेप्सितं सर्व मनसा तद्भविष्यति ॥ ८२॥

śrīrāma uvāca |munivarya mahābhāga munetviṣṭaṃ dadāmi te |yattvayā cepsitaṃ sarva manasā tadbhaviṣyati || 82||

नारद उवाच ।वरं न याचे रघुनाथ युष्मत्पदाब्जभक्तिः सततं ममास्तु ।इदं प्रियं नाथ वरं हि याचे पुनःपुनस्त्वामिदमेव याचे ॥ ८३॥

nārada uvāca |varaṃ na yāce raghunātha yuṣmatpadābjabhaktiḥ satataṃ mamāstu |idaṃ priyaṃ nātha varaṃ hi yāce punaḥpunastvāmidameva yāce || 83||

व्यास उवाच ।इत्येवमीडितो रामः प्रादात्तस्मै वरान्तरम् ।वीरो रामो महातेजाः सच्चिदानन्दविग्रहः ॥ ८४॥

vyāsa uvāca |ityevamīḍito rāmaḥ prādāttasmai varāntaram |vīro rāmo mahātejāḥ saccidānandavigrahaḥ || 84||

अद्वैतममलं ज्ञानं स्वनामस्मरणं तथा ।अन्तर्दधौ जगन्नाथः पुरतस्तस्य राघवः ॥ ८५॥

advaitamamalaṃ jñānaṃ svanāmasmaraṇaṃ tathā |antardadhau jagannāthaḥ puratastasya rāghavaḥ || 85||

इति श्रीरघुनाथस्य स्तवराजमनुत्तमम् ।सर्वसौभाग्यसम्पत्तिदायकं मुक्तिदं शुभम् ॥ ८६॥

iti śrīraghunāthasya stavarājamanuttamam |sarvasaubhāgyasampattidāyakaṃ muktidaṃ śubham || 86||

कथितं ब्रह्मपुत्रेण वेदानां सारमुत्तमम् ।गुह्याद्गुह्यतमं दिव्यं तव स्नेहात्प्रकीर्तितम् ॥ ८७॥

kathitaṃ brahmaputreṇa vedānāṃ sāramuttamam |guhyādguhyatamaṃ divyaṃ tava snehātprakīrtitam || 87||

यः पठेच्छृणुयाद्वापि त्रिसन्ध्यं श्रद्धयान्वितः ।ब्रह्महत्यादिपापानि तत्समानि बहूनि च ॥ ८८॥

yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi trisandhyaṃ śraddhayānvitaḥ |brahmahatyādipāpāni tatsamāni bahūni ca || 88||

स्वर्णस्तेयं सुरापानं गुरुतल्पगतिस्तथा ।गोवधाद्युपपापानि अनृतात्सम्भवानि च ॥ ८९॥

svarṇasteyaṃ surāpānaṃ gurutalpagatistathā |govadhādyupapāpāni anṛtātsambhavāni ca || 89||

सर्वैः प्रमुच्यते पापैः कल्पायुतशतोद्भवैः ।मानसं वाचिकं पापं कर्मणा समुपार्जितम् ॥ ९०॥

sarvaiḥ pramucyate pāpaiḥ kalpāyutaśatodbhavaiḥ |mānasaṃ vācikaṃ pāpaṃ karmaṇā samupārjitam || 90||

श्रीरामस्मरणेनैव तत्क्षणान्नश्यति ध्रुवम् ।इदं सत्यमिदं सत्यं सत्यमेतदिहोच्यते ॥ ९१॥

śrīrāmasmaraṇenaiva tatkṣaṇānnaśyati dhruvam |idaṃ satyamidaṃ satyaṃ satyametadihocyate || 91||

रामं सत्यं परं ब्रह्म रामात्किञ्चिन्न विद्यते ।तस्माद्रामस्वरूपं हि सत्यं सत्यमिदं जगत् ॥ ९२॥

rāmaṃ satyaṃ paraṃ brahma rāmātkiñcinna vidyate |tasmādrāmasvarūpaṃ hi satyaṃ satyamidaṃ jagat || 92||

श्रीरामचन्द्र रघुपुङ्गव राजवर्यरजेन्द्र राम रघुनायक राघवेश ।राजाधिराज रघुनन्दन रामचन्द्रदासोऽहमद्यभवतः शरणागतोऽस्मि ॥ ९३॥

śrīrāmacandra raghupuṅgava rājavaryarajendra rāma raghunāyaka rāghaveśa |rājādhirāja raghunandana rāmacandradāso'hamadyabhavataḥ śaraṇāgato'smi || 93||

वैदेहीसहितं सुरद्रुमतले हैमे महामण्डपे मध्येपुष्पकृतासने मणिमये वीरासने संस्थितम् ।अग्रे वाचयति प्रभञ्जनसुते तत्त्वं मुनीन्द्रैः परंव्याख्यातं भरतादिभिः परिवृतं रामं भजे श्यामलम् ॥ ९४॥

vaidehīsahitaṃ suradrumatale haime mahāmaṇḍape madhyepuṣpakṛtāsane maṇimaye vīrāsane saṃsthitam |agre vācayati prabhañjanasute tattvaṃ munīndraiḥ paraṃvyākhyātaṃ bharatādibhiḥ parivṛtaṃ rāmaṃ bhaje śyāmalam || 94||

रामं रत्नकिरीटकुण्डलयुतं केयूरहारान्वितंसीतालङ्कृतवामभागममलं सिंहासनस्थं विभुम् ।सुग्रीवादिहरीश्वरैः सुरगणैः संसेव्यमानं सदाविश्वामित्रपराशरादिमुनिभिः संस्तूयमानं प्रभुम् ॥ ९५॥

rāmaṃ ratnakirīṭakuṇḍalayutaṃ keyūrahārānvitaṃsītālaṅkṛtavāmabhāgamamalaṃ siṃhāsanasthaṃ vibhum |sugrīvādiharīśvaraiḥ suragaṇaiḥ saṃsevyamānaṃ sadāviśvāmitraparāśarādimunibhiḥ saṃstūyamānaṃ prabhum || 95||

सकलगुणनिधानं योगिभिः स्तूयमानंभुजविजितसमानं राक्षसेन्द्रादिमानम् ।महितनृपभयानं सीताया शोभमानंस्मर हृदय विमानं ब्रह्म रामाभिधानम् ॥ ९६॥

sakalaguṇanidhānaṃ yogibhiḥ stūyamānaṃbhujavijitasamānaṃ rākṣasendrādimānam |mahitanṛpabhayānaṃ sītāyā śobhamānaṃsmara hṛdaya vimānaṃ brahma rāmābhidhānam || 96||

रघुवर तव मूर्तिर्मामके मानसाब्जेनरकगतिहरं ते नामधेयं मुखे मे ।अनिशमतुलभक्त्या मस्तकं त्वत्पादाब्जेभवजलनिधिमग्नं रक्षमामार्तबन्धो ॥ ९७॥

raghuvara tava mūrtirmāmake mānasābjenarakagatiharaṃ te nāmadheyaṃ mukhe me |aniśamatulabhaktyā mastakaṃ tvatpādābjebhavajalanidhimagnaṃ rakṣamāmārtabandho || 97||

रामरत्नमहं वन्दे चित्रकूटपतिं हरिम् ।कौसल्याभक्तिसम्भूतं जानकीकण्ठभूषणम् ॥ ९८॥

rāmaratnamahaṃ vande citrakūṭapatiṃ harim |kausalyābhaktisambhūtaṃ jānakīkaṇṭhabhūṣaṇam || 98||

विमलकमलनेत्रं विस्फुरन्नीलगात्रंतपनकुलपवित्रं दानविद्वांसमित्रम् ।भुवनकुलचरित्रं भूमिपुत्रिकलत्रम्अमितगुणसमुद्रं रामचन्द्रं नमामि ॥ ९९॥

vimalakamalanetraṃ visphurannīlagātraṃtapanakulapavitraṃ dānavidvāṃsamitram |bhuvanakulacaritraṃ bhūmiputrikalatramamitaguṇasamudraṃ rāmacandraṃ namāmi || 99||

इति श्रीसनत्कुमारसंहितायां नारदोक्तं श्रीरामस्तवराजस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥॥ इति श्रीहिरण्यगर्भसंहितायां ब्रह्मनारदसंवादेश्रीरघुनाथस्तवराजः सम्पूर्णः ॥

iti śrīsanatkumārasaṃhitāyāṃ nāradoktaṃ śrīrāmastavarājastotraṃ sampūrṇam |||| iti śrīhiraṇyagarbhasaṃhitāyāṃ brahmanāradasaṃvādeśrīraghunāthastavarājaḥ sampūrṇaḥ ||