भक्तनिरूपणम् Shri Dunduramacharyapranitam Bhaktanirupanam

श्रीसुशीलासुतं नत्त्वा भाष्यकारं तथा गुरुम् ।भक्तलक्षणबोधाय कुर्वे भक्तनिरूपणम् ॥ १॥

śrīsuśīlāsutaṃ nattvā bhāṣyakāraṃ tathā gurum |bhaktalakṣaṇabodhāya kurve bhaktanirūpaṇam || 1||

ज्ञानिनः शान्तचित्ताश्च दयाशीला गतस्पृहाः ।परेषां पीडका ये न श्रेष्ठा भक्ताश्च ते मताः ॥ २॥

jñāninaḥ śāntacittāśca dayāśīlā gataspṛhāḥ |pareṣāṃ pīḍakā ye na śreṣṭhā bhaktāśca te matāḥ || 2||

अन्यदोषं न पश्यन्ति सर्वप्राणिहितैषिणः ।ईर्ष्याविरहिता ये च श्रेष्ठा भक्ताश्च ते मता ॥ ३॥

anyadoṣaṃ na paśyanti sarvaprāṇihitaiṣiṇaḥ |īrṣyāvirahitā ye ca śreṣṭhā bhaktāśca te matā || 3||

सङ्ग्रहवृत्तिहीनाश्च तुष्यन्ति स्वल्पतश्च ये ।भगवत्पादभक्ताश्च श्रेष्ठा भक्ताश्च ते मता ॥ ४॥

saṅgrahavṛttihīnāśca tuṣyanti svalpataśca ye |bhagavatpādabhaktāśca śreṣṭhā bhaktāśca te matā || 4||

रामयज्ञसहायाश्च सर्वत्र समदर्शिनः ।श्रीरामपूजका ये च श्रेष्ठा भक्ताश्च ते मता ॥ ५॥

rāmayajñasahāyāśca sarvatra samadarśinaḥ |śrīrāmapūjakā ye ca śreṣṭhā bhaktāśca te matā || 5||

नन्दन्ति वीक्ष्य रामार्चां स्वाचार्यग्रन्थपाठकाः ।निन्द्यकर्मविहीना ये श्रेष्ठा भक्ताश्च ते मता ॥ ६॥

nandanti vīkṣya rāmārcāṃ svācāryagranthapāṭhakāḥ |nindyakarmavihīnā ye śreṣṭhā bhaktāśca te matā || 6||

नासत्यवादिनो ये च प्रियसत्यस्य भाषिणः ।ग्राहकाः सद्गुणानां ये श्रेष्ठा भक्ताश्च ते मता ॥ ७॥

nāsatyavādino ye ca priyasatyasya bhāṣiṇaḥ |grāhakāḥ sadguṇānāṃ ye śreṣṭhā bhaktāśca te matā || 7||

परेषां हानिलाभौ तु स्वीयवत् वीक्षकाश्च ये ।साधुसेवारता ये च श्रेष्ठा भक्ताश्च ते मता ॥ ८॥

pareṣāṃ hānilābhau tu svīyavat vīkṣakāśca ye |sādhusevāratā ye ca śreṣṭhā bhaktāśca te matā || 8||

भागवतकथायाश्च श्रवणे कथने तथा ।निरताः सात्त्विका ये च श्रेष्ठा भक्ताश्च ते मता ॥ ९॥

bhāgavatakathāyāśca śravaṇe kathane tathā |niratāḥ sāttvikā ye ca śreṣṭhā bhaktāśca te matā || 9||

उत्कण्ठिताश्च ये नित्यं भगवन्नामकीर्त्तने ।रोमाञ्चशालिनो ये च श्रेष्ठा भक्ताश्च ते मता ॥ १०॥

utkaṇṭhitāśca ye nityaṃ bhagavannāmakīrttane |romāñcaśālino ye ca śreṣṭhā bhaktāśca te matā || 10||

च्युता नाश्रमधर्मेभ्यश्चातिथिपूजकाश्च ये ।गुरुशास्त्रवशा ये च श्रेष्ठा भक्ताश्च ते मता ॥ ११॥

cyutā nāśramadharmebhyaścātithipūjakāśca ye |guruśāstravaśā ye ca śreṣṭhā bhaktāśca te matā || 11||

संस्कारपञ्चकापन्ना आकारत्रयशालिनः ।रहस्यत्रयवेत्तारः श्रेष्ठा भक्ताश्च ते मता ॥ १२॥

saṃskārapañcakāpannā ākāratrayaśālinaḥ |rahasyatrayavettāraḥ śreṣṭhā bhaktāśca te matā || 12||

अर्थपञ्चकतत्त्वज्ञा रामकैङ्कर्यकारकाः ।सदाचाररता ये च श्रेष्ठा भक्ताश्च ते मता ॥ १३॥

arthapañcakatattvajñā rāmakaiṅkaryakārakāḥ |sadācāraratā ye ca śreṣṭhā bhaktāśca te matā || 13||

सात्विकाहारशीलाश्च वैष्णवा हरिचिन्तकाः ।एकादशीव्रतासक्ताः श्रेष्ठा भक्ताश्च ते मता ॥ १४॥

sātvikāhāraśīlāśca vaiṣṇavā haricintakāḥ |ekādaśīvratāsaktāḥ śreṣṭhā bhaktāśca te matā || 14||

सच्छास्त्र सगुणे सक्ताः सन्निष्ठाः सत्प्रवृत्तयः ।विषयेभ्यो विरक्ता ये श्रेष्ठा भक्ताश्च ते मताः ॥ १५॥

sacchāstra saguṇe saktāḥ sanniṣṭhāḥ satpravṛttayaḥ |viṣayebhyo viraktā ye śreṣṭhā bhaktāśca te matāḥ || 15||

वैष्णवानां च पूजायां कीर्त्तने वन्दने तथा ।श्रद्धयोत्कण्ठिता ये च श्रेष्ठा भक्ताश्च ते मता ॥ १६॥

vaiṣṇavānāṃ ca pūjāyāṃ kīrttane vandane tathā |śraddhayotkaṇṭhitā ye ca śreṣṭhā bhaktāśca te matā || 16||

द्वारपीठेश्वरश्रीमद्दुन्दुरामार्यनिर्मितम् ।भगवद्भक्तिदं भूयादेतद् भक्तनिरूपणम् ॥ १७॥

dvārapīṭheśvaraśrīmaddundurāmāryanirmitam |bhagavadbhaktidaṃ bhūyādetad bhaktanirūpaṇam || 17||

इति श्रीदुन्दुरामाचार्यप्रणीतं भक्तनिरूपणं सम्पूर्णम् ।

iti śrīdundurāmācāryapraṇītaṃ bhaktanirūpaṇaṃ sampūrṇam |