मनोबोधः Manobodhah

॥ श्री राम ॥मनोबोधःश्रीरामदासानुदासःगणेशोऽस्ति यः षड्गुणैश्वर्ययुक्तःतथा शारदा या चतुर्वाक्स्वरूपा ।प्रणम्याऽथ तौ सृष्टिनिर्माणमूलंअनन्तं हितं राममार्गं प्रवक्ष्ये ॥ १॥

|| śrī rāma ||manobodhaḥśrīrāmadāsānudāsaḥgaṇeśo'sti yaḥ ṣaḍguṇaiśvaryayuktaḥtathā śāradā yā caturvāksvarūpā |praṇamyā'tha tau sṛṣṭinirmāṇamūlaṃanantaṃ hitaṃ rāmamārgaṃ pravakṣye || 1||

मनो रामभक्तेः पथा यास्यसि त्वंतदा श्रीहरिं प्राप्स्यसे तं स्वभावात् ।जनैर्निन्दितं यत् त्वया तन्न कार्यंनरैः श्लाघितं कर्म यत्नेन सेव्यम् ॥ २॥

mano rāmabhakteḥ pathā yāsyasi tvaṃtadā śrīhariṃ prāpsyase taṃ svabhāvāt |janairninditaṃ yat tvayā tanna kāryaṃnaraiḥ ślāghitaṃ karma yatnena sevyam || 2||

प्रभाते तु यश्चिन्तयेद् रामचंद्रंततः कीर्तयेत् तद्गुणांश्चारुवाचा ।सदाचारमेनं त्यजेन्नैकचित्तोजगत्यां स एवातिधन्यत्वमेति ॥ ३॥

prabhāte tu yaścintayed rāmacaṃdraṃtataḥ kīrtayet tadguṇāṃścāruvācā |sadācāramenaṃ tyajennaikacittojagatyāṃ sa evātidhanyatvameti || 3||

मनो वासनां दुःखदां संत्यजाशुमनः सर्वदा पापबुद्धिं जहीहि ।मनो मा त्यजाऽज्ञानतो धर्ममार्गंमनस्तिष्ठ सत्सारभूते विचारे ॥ ४॥

mano vāsanāṃ duḥkhadāṃ saṃtyajāśumanaḥ sarvadā pāpabuddhiṃ jahīhi |mano mā tyajā'jñānato dharmamārgaṃmanastiṣṭha satsārabhūte vicāre || 4||

मनः पापकर्मादरस्त्याज्य एवमनः सत्यसंकल्प एवानुसेव्यः ।मनः कल्पनां मुञ्च शब्दादिकानांविकाराश्रयेणेह धिग् धिक्त्वमेति ॥ ५॥

manaḥ pāpakarmādarastyājya evamanaḥ satyasaṃkalpa evānusevyaḥ |manaḥ kalpanāṃ muñca śabdādikānāṃvikārāśrayeṇeha dhig dhiktvameti || 5||

मनो माऽस्तु ते क्लेशदः क्रोधलेशोमनो माऽस्तु कामो विकारस्य मूलम् ।मनो मा मदं दुष्टमङ्गीकुरु त्वंमनो माऽस्तु ते मत्सरो मा च दंभः ॥ ६॥

mano mā'stu te kleśadaḥ krodhaleśomano mā'stu kāmo vikārasya mūlam |mano mā madaṃ duṣṭamaṅgīkuru tvaṃmano mā'stu te matsaro mā ca daṃbhaḥ || 6||

मनो धार्यमार्येषु मार्गेषु धैर्यंमनो हीनपुंसो वचः क्षाम्यमेव ।मनोज्ञैस्त्वया शीतलैर्वाक्प्रबन्धैःमनः सर्वदा सज्जनास्तोषणीयाः ॥ ७॥

mano dhāryamāryeṣu mārgeṣu dhairyaṃmano hīnapuṃso vacaḥ kṣāmyameva |manojñaistvayā śītalairvākprabandhaiḥmanaḥ sarvadā sajjanāstoṣaṇīyāḥ || 7||

मनो देहपातेऽपि कीर्तिः स्थिरा स्याद्यया तां क्रियां सर्वदेवाऽऽरभस्य ।मनश्चान्दनं सद्गुणं सम्प्रगुह्यत्वया सर्वथा सज्जनाः प्रीणनीयाः ॥ ८॥

mano dehapāte'pi kīrtiḥ sthirā syādyayā tāṃ kriyāṃ sarvadevā''rabhasya |manaścāndanaṃ sadguṇaṃ sampraguhyatvayā sarvathā sajjanāḥ prīṇanīyāḥ || 8||

मनः पारकीयं वनं मा चिनु त्वम्अतिस्वार्थधीः शिष्यतेऽत्रातिपापा ।सदा पापजन्यं फलं भोग्यमेवयदा नेप्सिताऽऽप्तिस्तदा दुःखमेव ॥ ९॥

manaḥ pārakīyaṃ vanaṃ mā cinu tvamatisvārthadhīḥ śiṣyate'trātipāpā |sadā pāpajanyaṃ phalaṃ bhogyamevayadā nepsitā''ptistadā duḥkhameva || 9||

मनो रामचन्द्रे सदा प्रीतिरस्तुबलाद् हृद्गतं दुःखजालं निवार्यम् ।त्वया देहदुःखं सुखत्वेन मान्यंरमस्त्वात्मरूपे विचारेण नित्यम् ॥ १०॥

mano rāmacandre sadā prītirastubalād hṛdgataṃ duḥkhajālaṃ nivāryam |tvayā dehaduḥkhaṃ sukhatvena mānyaṃramastvātmarūpe vicāreṇa nityam || 10||

समस्तैः सुखैः संयुतः कोऽस्ति लोकेमनः सद्विचारैः शनैर्निश्चिनुत्वम् ।मनो यत् त्वया संचितं कर्म पूर्वंतदेवेह भोग्यं शुभं वाऽशुभं वा ॥ ११॥

samastaiḥ sukhaiḥ saṃyutaḥ ko'sti lokemanaḥ sadvicāraiḥ śanairniścinutvam |mano yat tvayā saṃcitaṃ karma pūrvaṃtadeveha bhogyaṃ śubhaṃ vā'śubhaṃ vā || 11||

मनो माऽन्तरं दुःखजालस्य देहीमनः सर्वथा शोकचिन्ते विसर्ज ।ततो देहबुद्धिं विवेकाद्विहायविदेहस्थितौ मुक्तिभाग् संरमस्व ॥ १२॥

mano mā'ntaraṃ duḥkhajālasya dehīmanaḥ sarvathā śokacinte visarja |tato dehabuddhiṃ vivekādvihāyavidehasthitau muktibhāg saṃramasva || 12||

मनो ब्रूहि तत् चेत् श्रुतं रावणस्यक्षणेनैव राज्यं समस्तं विनिष्टम् ।त्यजातोऽशुभां वासनं दुःखदात्रींबलेनैति कालो हठात् पृष्ठलग्नः ॥ १३॥

mano brūhi tat cet śrutaṃ rāvaṇasyakṣaṇenaiva rājyaṃ samastaṃ viniṣṭam |tyajāto'śubhāṃ vāsanaṃ duḥkhadātrīṃbalenaiti kālo haṭhāt pṛṣṭhalagnaḥ || 13||

मनो देह एषोऽतिपुण्येन लब्धःकृतान्तेन नीतः स एवान्तकाले ।महान्तोऽपि वै मृत्युमार्गेण याताअसंख्येयजीवा जनिं प्राप्य नष्टाः ॥ १४॥

mano deha eṣo'tipuṇyena labdhaḥkṛtāntena nītaḥ sa evāntakāle |mahānto'pi vai mṛtyumārgeṇa yātāasaṃkhyeyajīvā janiṃ prāpya naṣṭāḥ || 14||

मनः पश्य ये संस्थिता मृत्युभूमौवदन्त्यामृतिं तेऽहमेवाहमित्थम् ।चिरं जीवितं मानयन्त्यात्मनोऽज्ञाःक्षणात् ते परित्यज्य सर्वं प्रयान्ति ॥ १५॥

manaḥ paśya ye saṃsthitā mṛtyubhūmauvadantyāmṛtiṃ te'hamevāhamittham |ciraṃ jīvitaṃ mānayantyātmano'jñāḥkṣaṇāt te parityajya sarvaṃ prayānti || 15||

मृतं बन्धुमालोक्य शोचत्यपार्थःक्षणात् सोऽपि मृत्योः पथा सम्प्रयाति ।यतोऽज्ञस्य नो याति लोभः प्रशान्तिंततोऽसौ पुनर्देहयोगं प्रयाति ॥ १६॥

mṛtaṃ bandhumālokya śocatyapārthaḥkṣaṇāt so'pi mṛtyoḥ pathā samprayāti |yato'jñasya no yāti lobhaḥ praśāntiṃtato'sau punardehayogaṃ prayāti || 16||

जनो मूढभावेन शोचत्यपार्थंक्षणेनैव भाव्यं भवत्येव नित्यम् ।भवेत् कर्मणा स्वेन पुत्रादियोगोवृथा खिद्यते तद्वियोगेऽल्पबुद्धिः ॥ १७॥

jano mūḍhabhāvena śocatyapārthaṃkṣaṇenaiva bhāvyaṃ bhavatyeva nityam |bhavet karmaṇā svena putrādiyogovṛthā khidyate tadviyoge'lpabuddhiḥ || 17||

मनो धारयाशां सदा राघवस्यततोऽन्यं नरं नैव संकीर्तय त्वम् ।पुराणानि वेदाश्च यं वर्णयन्तिनरः श्लाघ्यतामेति तद्वर्णनेन ॥ १८॥

mano dhārayāśāṃ sadā rāghavasyatato'nyaṃ naraṃ naiva saṃkīrtaya tvam |purāṇāni vedāśca yaṃ varṇayantinaraḥ ślāghyatāmeti tadvarṇanena || 18||

मनो मा कदापि त्यज ब्रह्मसत्यंमनोऽसन्मतिं मा कृथाः सर्वथैव ।मनो ब्रूहि सत्यं सदा सद्विचोभिःमनोऽसत् त्यज प्राज्ञ मिथ्येति मत्वा ॥ १९॥

mano mā kadāpi tyaja brahmasatyaṃmano'sanmatiṃ mā kṛthāḥ sarvathaiva |mano brūhi satyaṃ sadā sadvicobhiḥmano'sat tyaja prājña mithyeti matvā || 19||

अतीव श्रमो जायते मातृगर्भेमनस्तन्न कार्यं यतो दुःखभाक् स्यात् ।शिशुः पच्यते जाठरे वह्निकुण्डेतदाऽधःशिराश्चोर्ध्वपात् चातिखिन्नः ॥ २०॥

atīva śramo jāyate mātṛgarbhemanastanna kāryaṃ yato duḥkhabhāk syāt |śiśuḥ pacyate jāṭhare vahnikuṇḍetadā'dhaḥśirāścordhvapāt cātikhinnaḥ || 20||

मनो जन्ममृत्युप्रदां दुःखदात्रींधनाऽऽप्तप्रियाकामनां संत्यजाशु ।यतो यातना गर्भवासेऽस्त्यसह्याततो राघवे प्रीतियोगं कुरुष्व ॥ २१॥

mano janmamṛtyupradāṃ duḥkhadātrīṃdhanā''ptapriyākāmanāṃ saṃtyajāśu |yato yātanā garbhavāse'styasahyātato rāghave prītiyogaṃ kuruṣva || 21||

मनो मे हितं कार्यमेतत् त्वयाऽद्यसदा रामपादौ प्रयत्नेन सेव्यौ ।प्रभुर्वायुपुत्रस्य यः ख्यातकीर्तिःजनानुद्धरेत् स त्रिलोकाधिनाथः ॥ २२॥

mano me hitaṃ kāryametat tvayā'dyasadā rāmapādau prayatnena sevyau |prabhurvāyuputrasya yaḥ khyātakīrtiḥjanānuddharet sa trilokādhināthaḥ || 22||

मनो रामनाम्नस्त्वयाऽन्यन्न वाच्यंवृथा वाक्प्रबन्धात् सुखं नैति कश्चित् ।क्षणेनायुरग्रे हरत्येव कालःशरीरावसानेऽथ को मोचयेत् त्वाम् ॥ २३॥

mano rāmanāmnastvayā'nyanna vācyaṃvṛthā vākprabandhāt sukhaṃ naiti kaścit |kṣaṇenāyuragre haratyeva kālaḥśarīrāvasāne'tha ko mocayet tvām || 23||

विना रामसेवां श्रमो व्यर्थ एवजनस्य प्रलापो यथा निद्रितस्य ।अतो ब्रूहि वाचा हरेर्नाम नित्यंअहंतां महापापिनी संहराशु ॥ २४॥

vinā rāmasevāṃ śramo vyartha evajanasya pralāpo yathā nidritasya |ato brūhi vācā harernāma nityaṃahaṃtāṃ mahāpāpinī saṃharāśu || 24||

मनस्ते मदुक्तिर्हितैवेति मान्यान चेद् रामपादाब्जलब्धिः कुतस्ते ।सुखाप्तिक्षणे जायते सौख्यमेवततः सर्वनाशः स्थिरं नैव किंचित् ॥ २५॥

manaste maduktirhitaiveti mānyāna ced rāmapādābjalabdhiḥ kutaste |sukhāptikṣaṇe jāyate saukhyamevatataḥ sarvanāśaḥ sthiraṃ naiva kiṃcit || 25||

कृतः केनचिद् देहरक्षाप्रयत्नःस देहः क्षणेनैव कालेन नीतः ।अतस्त्वं मनो रामचंद्रं भजस्वप्रमुञ्चान्तरात् सर्वचिन्तां भवस्य ॥ २६॥

kṛtaḥ kenacid deharakṣāprayatnaḥsa dehaḥ kṣaṇenaiva kālena nītaḥ |atastvaṃ mano rāmacaṃdraṃ bhajasvapramuñcāntarāt sarvacintāṃ bhavasya || 26||

भवस्यास्य भीत्या मनः किं बिभेषिजहीमां धियं धैर्यमेवावलंब्य ।प्रभौ रक्षके रामचन्द्रे शिरःस्थेभयं किं नु ते दण्डहस्तात् कृतान्तात् ॥ २७॥

bhavasyāsya bhītyā manaḥ kiṃ bibheṣijahīmāṃ dhiyaṃ dhairyamevāvalaṃbya |prabhau rakṣake rāmacandre śiraḥsthebhayaṃ kiṃ nu te daṇḍahastāt kṛtāntāt || 27||

मनो दीननाथं प्रभुं चापपाणिंविलोक्याग्रतः कम्पते काल एषः ।जनैर्मद्वचः सत्यमेवेति मान्यंस नोपेक्षते रामचन्द्रः स्वभक्तम् ॥ २८॥

mano dīnanāthaṃ prabhuṃ cāpapāṇiṃvilokyāgrataḥ kampate kāla eṣaḥ |janairmadvacaḥ satyameveti mānyaṃsa nopekṣate rāmacandraḥ svabhaktam || 28||

व्रतं रामचन्द्रस्य तु ख्यातमेतत्स्वभक्तद्विषो मस्तकं ताड्यमेव ।पुरी येन नीता क्षणाद् देवलोकंस नोपेक्षते रामचन्द्रः स्वभक्तम् ॥ २९॥

vrataṃ rāmacandrasya tu khyātametatsvabhaktadviṣo mastakaṃ tāḍyameva |purī yena nītā kṣaṇād devalokaṃsa nopekṣate rāmacandraḥ svabhaktam || 29||

प्रभोः सेवकं लोकयेत् क्रूरदृष्ट्यास ईदृउग्विधः कोऽस्ति भूम्यामबुद्धिः ।त्रिलोक्यां जना यद्यशो वर्णयन्तिस नोपेक्षते रामचन्द्रः स्वभक्तम् ॥ ३०॥

prabhoḥ sevakaṃ lokayet krūradṛṣṭyāsa īdṛugvidhaḥ ko'sti bhūmyāmabuddhiḥ |trilokyāṃ janā yadyaśo varṇayantisa nopekṣate rāmacandraḥ svabhaktam || 30||

महा संकटान्मोचिता येन देवाःबलेन प्रतापैर्गुणैर्यो वरिष्ठः ।स्मरत्यम्बिका शूलपाणिस्तथा यंस नोपेक्षते रामचन्द्रः स्वभक्तम् ॥ ३१॥

mahā saṃkaṭānmocitā yena devāḥbalena pratāpairguṇairyo variṣṭhaḥ |smaratyambikā śūlapāṇistathā yaṃsa nopekṣate rāmacandraḥ svabhaktam || 31||

अहल्या शिलीभूतदेहाऽपि येनकृता पादसंस्पर्शतोऽतीव पूता ।श्रुतिर्यद्यशोवर्णने मौनमापस नोपेक्षते रामचन्द्रः स्वभक्तम् ॥ ३२॥

ahalyā śilībhūtadehā'pi yenakṛtā pādasaṃsparśato'tīva pūtā |śrutiryadyaśovarṇane maunamāpasa nopekṣate rāmacandraḥ svabhaktam || 32||

मनश्चंद्रसूर्यर्क्षमेर्वादिकं तुवसत्यञ्जसा यत्स्वरूपे समस्तम् ।चिरंजीवतां येन नीतौ स्वदासौस नोपेक्षते रामचन्द्रः स्वभक्तम् ॥ ३३॥

manaścaṃdrasūryarkṣamervādikaṃ tuvasatyañjasā yatsvarūpe samastam |ciraṃjīvatāṃ yena nītau svadāsausa nopekṣate rāmacandraḥ svabhaktam || 33||

उपेक्षा न कस्यापि यस्य स्वरूपेइति प्रत्ययो नास्ति मूढस्य चित्ते ।पुराणानि यं विश्वपालं वदन्तिस नोपेक्षते रामचन्द्रः स्वभक्तम् ॥ ३४॥

upekṣā na kasyāpi yasya svarūpeiti pratyayo nāsti mūḍhasya citte |purāṇāni yaṃ viśvapālaṃ vadantisa nopekṣate rāmacandraḥ svabhaktam || 34||

हृदि स्वे स्थितो यादृशो यस्य भावोवसत्यञ्जसा तादृशस्तत्र देवः ।अनन्यस्य यो रक्षकश्चापपाणिःस नोपेक्षते रामचन्द्रः स्वभक्तम् ॥ ३५॥

hṛdi sve sthito yādṛśo yasya bhāvovasatyañjasā tādṛśastatra devaḥ |ananyasya yo rakṣakaścāpapāṇiḥsa nopekṣate rāmacandraḥ svabhaktam || 35||

हरिः प्राणिनां संनिधौ सर्वदाऽऽस्तेकृपालुः स्वभक्तस्य धैर्यं विलोक्य ।सुखानंदकैवल्यदाताऽस्ति यो वैस नोपेक्षते रामचन्द्रः स्वभक्तम् ॥ ३६॥

hariḥ prāṇināṃ saṃnidhau sarvadā''stekṛpāluḥ svabhaktasya dhairyaṃ vilokya |sukhānaṃdakaivalyadātā'sti yo vaisa nopekṣate rāmacandraḥ svabhaktam || 36||

यथा भास्करश्चक्रवाकस्य गोप्तातथा संकटेऽस्ति प्रभुः सेवकस्य ।हरेर्भक्तिमाहात्म्यमुद्।ह्गीयते ज्ञैःस नोपेक्षते रामचन्द्रः स्वभक्तम् ॥ ३७॥

yathā bhāskaraścakravākasya goptātathā saṃkaṭe'sti prabhuḥ sevakasya |harerbhaktimāhātmyamud|hgīyate jñaiḥsa nopekṣate rāmacandraḥ svabhaktam || 37||

मनः प्रार्थनां रे शृणु त्वं ममैकांरघूत्तंसरूपं प्रपश्याचलस्त्वम् ।इदं मद्वचस्ते न हेयं कदापिमनो राघवे त्वं निवासं कुरुष्व ॥ ३८॥

manaḥ prārthanāṃ re śṛṇu tvaṃ mamaikāṃraghūttaṃsarūpaṃ prapaśyācalastvam |idaṃ madvacaste na heyaṃ kadāpimano rāghave tvaṃ nivāsaṃ kuruṣva || 38||

पुराणानि वेदाश्च यं वर्णयन्तिसमाधानता स्यात् सदा यस्य सङ्गात् ।समर्प्याशु तस्मिन् निजं चञ्चलत्वंमनो राघवे संनिवासं कुरुष्व ॥ ३९॥

purāṇāni vedāśca yaṃ varṇayantisamādhānatā syāt sadā yasya saṅgāt |samarpyāśu tasmin nijaṃ cañcalatvaṃmano rāghave saṃnivāsaṃ kuruṣva || 39||

मनः प्राप्यते वै सुखं यत्र सर्वम्अतीवादरेणेह तल्लक्षितव्यम् ।विवेकेन दुष्कल्पनां संनिवार्यमनो राघवे संनिवासं कुरुष्व ॥ ४०॥

manaḥ prāpyate vai sukhaṃ yatra sarvamatīvādareṇeha tallakṣitavyam |vivekena duṣkalpanāṃ saṃnivāryamano rāghave saṃnivāsaṃ kuruṣva || 40||

सदैवाटने नो सुखंकिंचिदस्तिश्रमो जायते नो हितं किंचिदेव ।विवेकेन लब्ध्वा घनानन्दबोधंमनो राघवे संनिवासं कुरुष्व ॥ ४१॥

sadaivāṭane no sukhaṃkiṃcidastiśramo jāyate no hitaṃ kiṃcideva |vivekena labdhvā ghanānandabodhaṃmano rāghave saṃnivāsaṃ kuruṣva || 41||

अलं विस्तरेण ब्रवीम्येकमेवमनो राघवं त्वं स्वकीयं कुरुष्व ।तदीयं व्रतं दीननाथेति श्रुत्वामनः सज्जन स्वस्वरूपे वस त्वम् ॥ ४२॥

alaṃ vistareṇa bravīmyekamevamano rāghavaṃ tvaṃ svakīyaṃ kuruṣva |tadīyaṃ vrataṃ dīnanātheti śrutvāmanaḥ sajjana svasvarūpe vasa tvam || 42||

मनः सद्वचो मे त्वया ग्राह्यमेकंहितं कार्यमेवात्मनः सर्वथेति ।कदाप्येह रामेतरं नैव वाच्यंसदाऽऽत्मस्वरूपं निदिध्यासनीयम् ॥ ४३॥

manaḥ sadvaco me tvayā grāhyamekaṃhitaṃ kāryamevātmanaḥ sarvatheti |kadāpyeha rāmetaraṃ naiva vācyaṃsadā''tmasvarūpaṃ nididhyāsanīyam || 43||

मनो मूढसङ्गे तु मौनं विधेयंकथास्वादरो राघवस्यैव कार्यः ।न रामो गृहे यत्र संत्यज्य तत्तुसुखार्थे सदाऽरण्यवासो विधेयः ॥ ४४॥

mano mūḍhasaṅge tu maunaṃ vidheyaṃkathāsvādaro rāghavasyaiva kāryaḥ |na rāmo gṛhe yatra saṃtyajya tattusukhārthe sadā'raṇyavāso vidheyaḥ || 44||

समाधानभङ्गो भवेद्यस्य सङ्गात्अहंता तथाऽऽकस्मिकी स्यात्स्वदेहे ।मतिर्यस्य सङ्गात् त्यजेद्रामचन्द्रंतदीयेन सङ्गेन पुंसां सुखं किम् ॥ ४५॥

samādhānabhaṅgo bhavedyasya saṅgātahaṃtā tathā''kasmikī syātsvadehe |matiryasya saṅgāt tyajedrāmacandraṃtadīyena saṅgena puṃsāṃ sukhaṃ kim || 45||

मनो या गता रामहीना स्ववेलातदायुस्त्वया नाशितं बुद्धिजाड्यात् ।श्रमो रामसेवां विना जीवितं यत्स दक्षोऽत्र यो रामसेवी सदैव ॥ ४६॥

mano yā gatā rāmahīnā svavelātadāyustvayā nāśitaṃ buddhijāḍyāt |śramo rāmasevāṃ vinā jīvitaṃ yatsa dakṣo'tra yo rāmasevī sadaiva || 46||

हृदा चिन्तयन् लोचनाभ्यां प्रपश्यन्हरिं भक्तियुक्तो य आस्ते बुधोऽपि ।गुणप्रीतियुक्तश्चरेत् साधनं यःस धन्योऽस्ति दासोऽत्र सर्वोत्तमस्य ॥ ४७॥

hṛdā cintayan locanābhyāṃ prapaśyanhariṃ bhaktiyukto ya āste budho'pi |guṇaprītiyuktaścaret sādhanaṃ yaḥsa dhanyo'sti dāso'tra sarvottamasya || 47||

सदा देवकार्ये स्वदेहं युनक्तिसदा यस्य वाग् वक्ति सद्।ह्रामनाम ।वरिष्ठे स्वधर्मे स्थितिर्यस्य नित्यंस धन्योऽस्ति दासोऽत्र सर्वोत्तमस्य ॥ ४८॥

sadā devakārye svadehaṃ yunaktisadā yasya vāg vakti sad|hrāmanāma |variṣṭhe svadharme sthitiryasya nityaṃsa dhanyo'sti dāso'tra sarvottamasya || 48||

सदा वक्ति यद् याति मार्गेण तेनप्रपश्यत्यनेकेषु तो देवमेकम् ।भ्रमस्य क्षयाद् यो भजेद्वासुदेवंस धन्योऽस्ति दासोऽत्र सर्वोत्तमस्य ॥ ४९॥

sadā vakti yad yāti mārgeṇa tenaprapaśyatyanekeṣu to devamekam |bhramasya kṣayād yo bhajedvāsudevaṃsa dhanyo'sti dāso'tra sarvottamasya || 49||

विकारा न कामादयो यस्य चित्तेतपस्वी विरागी स्वयं ब्रह्मचारी ।सदा शान्तचित्तस्तमोलेशहीनःस धन्योऽस्ति दासोऽत्र सर्वोत्तमस्य ॥ ५०॥

vikārā na kāmādayo yasya cittetapasvī virāgī svayaṃ brahmacārī |sadā śāntacittastamoleśahīnaḥsa dhanyo'sti dāso'tra sarvottamasya || 50||