लक्ष्मणसहस्रनामस्तोत्रम् Lakshmanasahasranamastotram From Bhushundiramaya

पञ्चदशोऽध्यायःवसिष्ठ उवाचइदानीं तव पुत्रस्य द्वितीयस्य महात्मनः ।नामसाहस्रकं वक्ष्ये सुगोप्यं दैवतैरपि ॥ १॥

pañcadaśo'dhyāyaḥvasiṣṭha uvācaidānīṃ tava putrasya dvitīyasya mahātmanaḥ |nāmasāhasrakaṃ vakṣye sugopyaṃ daivatairapi || 1||

एष साक्षाद्धरेरंशो देवदेवस्य शार्ङ्गिणः । वर् देवरामस्ययः शेष इति विख्यातः सहस्रवदनो विभुः ॥ २॥

eṣa sākṣāddhareraṃśo devadevasya śārṅgiṇaḥ | var devarāmasyayaḥ śeṣa iti vikhyātaḥ sahasravadano vibhuḥ || 2||

तस्यैतन्नामसाहस्रं वक्ष्यामि प्रयतः शृणु ।लक्ष्मणः शेषगः शेषः सहस्रवदनोऽनलः ॥ ३॥

tasyaitannāmasāhasraṃ vakṣyāmi prayataḥ śṛṇu |lakṣmaṇaḥ śeṣagaḥ śeṣaḥ sahasravadano'nalaḥ || 3||

संकर्षणः कालरूपः सहस्रार्चिर्महानलः ।कालरूपो दुराधर्षो बलभद्रः प्रलम्बहा ॥ ४॥

saṃkarṣaṇaḥ kālarūpaḥ sahasrārcirmahānalaḥ |kālarūpo durādharṣo balabhadraḥ pralambahā || 4||

कृतान्तः कालवदनो विद्युज्जिह्वो विभावसुः ।कालात्मा कलनात्मा च कलात्मा सकलोऽकलः ॥ ५॥

kṛtāntaḥ kālavadano vidyujjihvo vibhāvasuḥ |kālātmā kalanātmā ca kalātmā sakalo'kalaḥ || 5||

कुमारब्रह्यचारी च रामभक्तः शुचिव्रतः ।निराहारो जिताहारो जितनिद्रो जितासनः ॥ ६॥

kumārabrahyacārī ca rāmabhaktaḥ śucivrataḥ |nirāhāro jitāhāro jitanidro jitāsanaḥ || 6||

महारुद्रो महाक्रोधो इन्द्रजित्प्राणनाशकः ।सीताहितप्रदाता च रामसौख्यप्रदायकः ॥ ७॥

mahārudro mahākrodho indrajitprāṇanāśakaḥ |sītāhitapradātā ca rāmasaukhyapradāyakaḥ || 7||

यतिवेशो वीतभयः सुकेशः केशवः कृशः ।कृष्णांशो विमलाचारः सदाचारः सदाव्रतः ॥ ८॥ वर् कृशांशो

yativeśo vītabhayaḥ sukeśaḥ keśavaḥ kṛśaḥ |kṛṣṇāṃśo vimalācāraḥ sadācāraḥ sadāvrataḥ || 8|| var kṛśāṃśo

बर्हावतंसो विरतिर्गुञ्जाभूषणभूषितः ।शेषाचलनिवासो च शेषाद्रिः शेषरूपधृक् ॥ ९॥

barhāvataṃso viratirguñjābhūṣaṇabhūṣitaḥ |śeṣācalanivāso ca śeṣādriḥ śeṣarūpadhṛk || 9||

अधोहस्तः प्रशान्तात्मा साधूनां गतिदर्शनः ।सुदर्शनः सुरूपाङ्गो यज्ञदोषनिवर्तनः ॥ १०॥

adhohastaḥ praśāntātmā sādhūnāṃ gatidarśanaḥ |sudarśanaḥ surūpāṅgo yajñadoṣanivartanaḥ || 10||

अनन्तो वासुकिर्नागो महीभारो महीधरः । वर् वासुकीनागोकृतान्तः शमनत्राता धनुर्ज्याकर्षणोद्भटः ॥ ११॥

ananto vāsukirnāgo mahībhāro mahīdharaḥ | var vāsukīnāgokṛtāntaḥ śamanatrātā dhanurjyākarṣaṇodbhaṭaḥ || 11||

महाबलो महावीरो महाकर्मा महाजवः ।जटिलस्तापसः प्रह्वः सत्यसन्धः सदात्मकः ॥ १२॥

mahābalo mahāvīro mahākarmā mahājavaḥ |jaṭilastāpasaḥ prahvaḥ satyasandhaḥ sadātmakaḥ || 12||

शुभकर्मा च विजयी नरो नारायणाश्रयः ।वनचारी वनाधारो वायुभक्षो महातपाः ॥ १३॥

śubhakarmā ca vijayī naro nārāyaṇāśrayaḥ |vanacārī vanādhāro vāyubhakṣo mahātapāḥ || 13||

सुमन्त्रो मन्त्रतत्त्वज्ञः कोविदो राममन्त्रदः ।सौमित्रेयः प्रसन्नात्मा रामानुव्रत ईश्वरः ॥ १४॥

sumantro mantratattvajñaḥ kovido rāmamantradaḥ |saumitreyaḥ prasannātmā rāmānuvrata īśvaraḥ || 14||

रामातपत्रभृद् गौरः सुमुखः सुखवर्द्धनः ।रामकेलिविनोदी च रामानुग्रहभाजनः ॥ १५॥

rāmātapatrabhṛd gauraḥ sumukhaḥ sukhavarddhanaḥ |rāmakelivinodī ca rāmānugrahabhājanaḥ || 15||

दान्तात्मा दमनो दम्यो दासो दान्तो दयानिधिः ।आदिकालो महाकालः क्रूरात्मा क्रूरनिग्रहः ॥ १६॥

dāntātmā damano damyo dāso dānto dayānidhiḥ |ādikālo mahākālaḥ krūrātmā krūranigrahaḥ || 16||

वनलीलाविनोदज्ञो विछेत्ता विरहापहः ।भस्माङ्गरागधवलो यती कल्याणमन्दिरः ॥ १७॥

vanalīlāvinodajño vichettā virahāpahaḥ |bhasmāṅgarāgadhavalo yatī kalyāṇamandiraḥ || 17||

अमन्दो मदनोन्मादी महायोगी महासनः ।खेचरीसिद्धिदाता च योगविद्योगपारगः ॥ १८॥

amando madanonmādī mahāyogī mahāsanaḥ |khecarīsiddhidātā ca yogavidyogapāragaḥ || 18||

विषानलो विषह्यश्च कोटिब्रह्माण्डदाहकृत् । वर् विषयश्चअयोध्याजनसंगीतो रामैकानुचरः सुधीः ॥ १९॥

viṣānalo viṣahyaśca koṭibrahmāṇḍadāhakṛt | var viṣayaścaayodhyājanasaṃgīto rāmaikānucaraḥ sudhīḥ || 19||

रामाज्ञापालको रामो रामभद्रः पुनीतपात् ।अक्षरात्मा भुवनकृद् विष्णुतुल्यः फणाधरः ॥ २०॥

rāmājñāpālako rāmo rāmabhadraḥ punītapāt |akṣarātmā bhuvanakṛd viṣṇutulyaḥ phaṇādharaḥ || 20||

प्रतापी द्विसहस्राक्षो ज्वलद्रूपो विभाकरः ।दिव्यो दाशरथिर्बालो बालानां प्रीतिवर्द्धनः ॥ २१॥

pratāpī dvisahasrākṣo jvaladrūpo vibhākaraḥ |divyo dāśarathirbālo bālānāṃ prītivarddhanaḥ || 21||

वाणप्रहरणो योद्धा युद्धकर्मविशारदः ।निषङ्गी कवची दृप्तो दृढवर्मा दृढव्रतः ॥ २२॥

vāṇapraharaṇo yoddhā yuddhakarmaviśāradaḥ |niṣaṅgī kavacī dṛpto dṛḍhavarmā dṛḍhavrataḥ || 22||

दृढप्रतिज्ञः प्रणयी जागरूको दिवाप्रियः ।तामसी तपनस्तापी गुडाकेशो धनुर्द्धरः ॥ २३॥

dṛḍhapratijñaḥ praṇayī jāgarūko divāpriyaḥ |tāmasī tapanastāpī guḍākeśo dhanurddharaḥ || 23||

शिलाकोटिप्रहरणो नागपाशविमोचकः ।त्रैलोक्यहिंसकर्त्ता च कामरूपः किशोरकः ॥ २४॥

śilākoṭipraharaṇo nāgapāśavimocakaḥ |trailokyahiṃsakarttā ca kāmarūpaḥ kiśorakaḥ || 24||

कैवर्तकुलविस्तारः कृतप्रीतिः कृतार्थनः । वर् कुलनिस्तारःकौपीनधारी कुशलः श्रद्धावान् वेदवित्तमः ॥ २५॥

kaivartakulavistāraḥ kṛtaprītiḥ kṛtārthanaḥ | var kulanistāraḥkaupīnadhārī kuśalaḥ śraddhāvān vedavittamaḥ || 25||

व्रजेश्वरोमहासख्यः कुञ्जालयमहासखः ।भरतस्याग्रणीर्नेता सेवामुख्यो महामहः ॥ २६॥

vrajeśvaromahāsakhyaḥ kuñjālayamahāsakhaḥ |bharatasyāgraṇīrnetā sevāmukhyo mahāmahaḥ || 26||

मतिमान् प्रीतिमान् दक्षो लक्ष्मणो लक्ष्मणान्वितः ।हनुमत्प्रियमित्रश्च सुमित्रासुखवर्द्धनः ॥ २७॥

matimān prītimān dakṣo lakṣmaṇo lakṣmaṇānvitaḥ |hanumatpriyamitraśca sumitrāsukhavarddhanaḥ || 27||

रामरूपो राममुखो रामश्यामो रमाप्रियः ।रमारमणसंकेती लक्ष्मीवाँल्लक्ष्मणाभिधः ॥ २८॥

rāmarūpo rāmamukho rāmaśyāmo ramāpriyaḥ |ramāramaṇasaṃketī lakṣmīvām̐llakṣmaṇābhidhaḥ || 28||

जानकीवल्लभो वर्यः सहायः शरणप्रदः ।वनवासप्रकथनो दक्षिणापथवीतभीः ॥ २९॥

jānakīvallabho varyaḥ sahāyaḥ śaraṇapradaḥ |vanavāsaprakathano dakṣiṇāpathavītabhīḥ || 29||

विनीतो विनयी विष्णुवैष्णवो वीतभीः पुमान् ।पुराणपुरुषो जैत्रो महापुरुषलक्ष्मणः ॥ ३०॥ वर् लक्षणः

vinīto vinayī viṣṇuvaiṣṇavo vītabhīḥ pumān |purāṇapuruṣo jaitro mahāpuruṣalakṣmaṇaḥ || 30|| var lakṣaṇaḥ

महाकारुणिको वर्मी राक्षसौघविनाशनः ।आर्तिहा ब्रह्मचर्यस्थः परपीडानिवर्त्तनः ॥ ३१॥

mahākāruṇiko varmī rākṣasaughavināśanaḥ |ārtihā brahmacaryasthaḥ parapīḍānivarttanaḥ || 31||

पराशयज्ञः सुतपाः सुवीर्यः सुभगाकृतिः ।वन्यभूषणनिर्माता सीतासन्तोषवर्द्धनः ॥ ३२॥

parāśayajñaḥ sutapāḥ suvīryaḥ subhagākṛtiḥ |vanyabhūṣaṇanirmātā sītāsantoṣavarddhanaḥ || 32||

राधवेन्द्रो रामरतिर्गुप्त सर्वपराक्रमः । वर् रतिर्युक्तदुर्द्धर्षणो दुर्विषहः प्रणेता विधिवत्तमः ॥ ३३॥

rādhavendro rāmaratirgupta sarvaparākramaḥ | var ratiryuktadurddharṣaṇo durviṣahaḥ praṇetā vidhivattamaḥ || 33||

त्रयीमयोऽग्निमयः त्रेतायुगविलासकृत् ।दीर्घदंष्ट्रो महादंष्ट्रो विशालाक्षो विषोल्वणः ॥ ३४॥

trayīmayo'gnimayaḥ tretāyugavilāsakṛt |dīrghadaṃṣṭro mahādaṃṣṭro viśālākṣo viṣolvaṇaḥ || 34||

सहस्रजिह्वाललनः सुधापानपरायणः ।गोदासरित्तरङ्गार्च्यो नर्मदातीर्थपावनः ॥ ३५॥

sahasrajihvālalanaḥ sudhāpānaparāyaṇaḥ |godāsarittaraṅgārcyo narmadātīrthapāvanaḥ || 35||

श्रीरामचरणसेवी सीतारामसुखप्रदः ।रामभ्राता रामसमो मार्त्तण्डकुलमण्डितः ॥ ३६॥

śrīrāmacaraṇasevī sītārāmasukhapradaḥ |rāmabhrātā rāmasamo mārttaṇḍakulamaṇḍitaḥ || 36||

गुप्तगात्रो गिराचार्यो मौनव्रतधरः शुचिः ।शौचाचारैकनिलयो विश्वगोप्ता विराड् वसुः ॥ ३७॥

guptagātro girācāryo maunavratadharaḥ śuciḥ |śaucācāraikanilayo viśvagoptā virāḍ vasuḥ || 37||

क्रुद्धः सन्निहितो हन्ता रामार्चापरिपालकः ।जनकप्रेमजामाता सर्वाधिकगुणाकृतिः ॥ ३८॥

kruddhaḥ sannihito hantā rāmārcāparipālakaḥ |janakapremajāmātā sarvādhikaguṇākṛtiḥ || 38||

सुग्रीवराज्यकाङ्क्षी च सुखरूपी सुखप्रदः ।आकाशगामी शक्तीशोऽनन्तशक्तिप्रदेर्शनः ॥ ३९॥ वर् शक्तिष्टो

sugrīvarājyakāṅkṣī ca sukharūpī sukhapradaḥ |ākāśagāmī śaktīśo'nantaśaktipraderśanaḥ || 39|| var śaktiṣṭo

द्रोणाद्रिमुक्तिदोऽचिन्त्यः सोपकारजनप्रियः ।कृतोपकारः सुकृती सुसारः सारविग्रहः ॥ ४०॥

droṇādrimuktido'cintyaḥ sopakārajanapriyaḥ |kṛtopakāraḥ sukṛtī susāraḥ sāravigrahaḥ || 40||

सुवंशो वंशहस्तश्च दण्डी चाजिनमेखली ।कुण्डो कुन्तलभृत् काण्डः प्रकाण्डः पुरुषोत्तमः ॥ ४१॥

suvaṃśo vaṃśahastaśca daṇḍī cājinamekhalī |kuṇḍo kuntalabhṛt kāṇḍaḥ prakāṇḍaḥ puruṣottamaḥ || 41||

सुबाहुः सुमुखः स्वङ्गः सुनेत्रः सम्भ्रमो क्षमी ।वीतभीर्वीतसङ्कल्पो रामप्रणयवारणः ॥ ४२॥

subāhuḥ sumukhaḥ svaṅgaḥ sunetraḥ sambhramo kṣamī |vītabhīrvītasaṅkalpo rāmapraṇayavāraṇaḥ || 42||

वद्धवर्मा महेश्वासो विरूढः सत्यवाक्तमः ।समर्पणी विधेयात्मा विनेतात्मा क्रतुप्रियः ॥ ४३॥

vaddhavarmā maheśvāso virūḍhaḥ satyavāktamaḥ |samarpaṇī vidheyātmā vinetātmā kratupriyaḥ || 43||

अजिनी ब्रह्मपात्री च कमण्डलुकरो विधिः ।नानाकल्पलताकल्पो नानाफलविभूषणः ॥ ४४॥

ajinī brahmapātrī ca kamaṇḍalukaro vidhiḥ |nānākalpalatākalpo nānāphalavibhūṣaṇaḥ || 44||

काकपक्षपरिक्षेपी चन्द्रवक्त्रः स्मिताननः ।सुवर्णवेत्रहस्तश्च अजिह्मो जिह्मगापहः ॥ ४५॥

kākapakṣaparikṣepī candravaktraḥ smitānanaḥ |suvarṇavetrahastaśca ajihmo jihmagāpahaḥ || 45||

कल्पान्तवारिधिस्थानो बीजरूपो महाङ्कुरः ।रेवतीरमणो दक्षो वाभ्रवी प्राणवल्लभः ॥ ४६॥

kalpāntavāridhisthāno bījarūpo mahāṅkuraḥ |revatīramaṇo dakṣo vābhravī prāṇavallabhaḥ || 46||

कामपालः सुगौराङ्गो हलभृत् परमोल्वणः ।कृत्स्नदुःखप्रशमनो विरञ्जिप्रियदर्शनः ॥ ४७॥

kāmapālaḥ sugaurāṅgo halabhṛt paramolvaṇaḥ |kṛtsnaduḥkhapraśamano virañjipriyadarśanaḥ || 47||

दर्शनीयो महादर्शो जानकीपरिहासदः ।जानकोनर्मसचिवो रामचारित्रवर्द्धनः ॥ ४८॥

darśanīyo mahādarśo jānakīparihāsadaḥ |jānakonarmasacivo rāmacāritravarddhanaḥ || 48||

लक्ष्मीसहोदरोदारो दारुणः प्रभुरूर्जितः ।ऊर्जस्वलो महाकायः कम्पनो दण्डकाश्रयः ॥ ४९॥

lakṣmīsahodarodāro dāruṇaḥ prabhurūrjitaḥ |ūrjasvalo mahākāyaḥ kampano daṇḍakāśrayaḥ || 49||

द्वीपिचर्मपरीधानो दुष्टकुञ्जरनाशनः ।पुरग्राममहारण्यवटीद्रुमविहारवान् ॥ ५०॥

dvīpicarmaparīdhāno duṣṭakuñjaranāśanaḥ |puragrāmamahāraṇyavaṭīdrumavihāravān || 50||

निशाचरो गुप्तचरो दुष्टराक्षसमारणः ।रात्रिञ्जरकुलच्छेत्ता धर्ममार्गप्रवर्तकः ॥ ५१॥

niśācaro guptacaro duṣṭarākṣasamāraṇaḥ |rātriñjarakulacchettā dharmamārgapravartakaḥ || 51||

शेषावतारो भगवान् छन्दोमूतिर्महोज्ज्वलः ।अहृष्टो हृष्टवेदाङ्गो भाष्यकारः प्रभाषणः ॥ ५२॥

śeṣāvatāro bhagavān chandomūtirmahojjvalaḥ |ahṛṣṭo hṛṣṭavedāṅgo bhāṣyakāraḥ prabhāṣaṇaḥ || 52||

भाष्यो भाषणकर्ता च भाषणीयः सुभाषणः ।शब्दशास्त्रमयो देवः शब्दशास्त्रप्रवर्त्तकः ॥ ५३॥

bhāṣyo bhāṣaṇakartā ca bhāṣaṇīyaḥ subhāṣaṇaḥ |śabdaśāstramayo devaḥ śabdaśāstrapravarttakaḥ || 53||

शब्दशास्त्रार्थवादी च शब्दज्ञः शब्दसागरः ।शब्दपारायणज्ञानः शब्दपारायणप्रियः ॥ ५४॥

śabdaśāstrārthavādī ca śabdajñaḥ śabdasāgaraḥ |śabdapārāyaṇajñānaḥ śabdapārāyaṇapriyaḥ || 54||

प्रातिशाख्यो प्रहरणो गुप्तवेदार्थसूचकः ।दृप्तवित्तो दाशरथिः स्वाधीनः केलिसागरः ॥ ५५॥

prātiśākhyo praharaṇo guptavedārthasūcakaḥ |dṛptavitto dāśarathiḥ svādhīnaḥ kelisāgaraḥ || 55||

गैरिकादिमहाधातुमण्डितश्चित्रविग्रहः ।चित्रकूटालयस्थायी मायी विपुलविग्रहः ॥ ५६॥

gairikādimahādhātumaṇḍitaścitravigrahaḥ |citrakūṭālayasthāyī māyī vipulavigrahaḥ || 56||

जरातिगो जराहन्ता ऊर्ध्वरेता उदारधीः ।मायूरमित्रो मायूरो मनोज्ञः प्रियदर्शनः ॥ ५७॥

jarātigo jarāhantā ūrdhvaretā udāradhīḥ |māyūramitro māyūro manojñaḥ priyadarśanaḥ || 57||

मथुरापुरनिर्माता कावेरीतटवासकृत् ।कृष्णातीराश्रमस्थानो मुनिवेशो मुनीश्वरः ॥ ५८॥

mathurāpuranirmātā kāverītaṭavāsakṛt |kṛṣṇātīrāśramasthāno muniveśo munīśvaraḥ || 58||

मुनिगम्यो मुनीशानो भुवनत्रयभूषणेः ।आत्मध्यानकरो ध्याता प्रत्यक्सन्ध्याविशारदः ॥ ५९॥

munigamyo munīśāno bhuvanatrayabhūṣaṇeḥ |ātmadhyānakaro dhyātā pratyaksandhyāviśāradaḥ || 59||

वानप्रस्थाश्रमासेव्यः संहितेषु प्रतापधृक ।उष्णीषवान् कञ्चुकी च कटिबन्धविशारदः ॥ ६०॥

vānaprasthāśramāsevyaḥ saṃhiteṣu pratāpadhṛka |uṣṇīṣavān kañcukī ca kaṭibandhaviśāradaḥ || 60||

मुष्टिकप्राणदहनो द्विविदप्राणशोषणः । वर् प्रानहननोउमापतिरुमानाथ उमासेवनतत्परः ॥ ६१॥

muṣṭikaprāṇadahano dvividaprāṇaśoṣaṇaḥ | var prānahananoumāpatirumānātha umāsevanatatparaḥ || 61||

वानरव्रातमध्यस्थो जाम्बुवद्गणसस्तुतः ।जाम्बुवद्भक्तसुखदो जाम्बुर्जाम्बुमतीसखः ॥ ६२॥

vānaravrātamadhyastho jāmbuvadgaṇasastutaḥ |jāmbuvadbhaktasukhado jāmburjāmbumatīsakhaḥ || 62||

जाम्बुवद्भक्तिवश्यश्च जाम्बूनदपरिष्कृतः ।कोटिकल्पस्मृतिव्यग्रो वरिष्ठो वरणीयभाः ॥ ६३॥

jāmbuvadbhaktivaśyaśca jāmbūnadapariṣkṛtaḥ |koṭikalpasmṛtivyagro variṣṭho varaṇīyabhāḥ || 63||

श्रीरामचरणोत्सङ्गमध्यलालितमस्तकः ।सीताचरणसंस्पर्शविनीताध्वमहाश्रमः ॥ ६४॥

śrīrāmacaraṇotsaṅgamadhyalālitamastakaḥ |sītācaraṇasaṃsparśavinītādhvamahāśramaḥ || 64||

समुद्रद्वीपचारी च रामकैङ्कर्यसाधकः ।केशप्रसाधनामर्षी महाव्रतपरायणः ॥ ६५॥

samudradvīpacārī ca rāmakaiṅkaryasādhakaḥ |keśaprasādhanāmarṣī mahāvrataparāyaṇaḥ || 65||

रजस्वलोऽतिमलिनोऽवधूतो धूतपातकः ।पूतनामा पवित्राङ्गो गङ्गाजलसुपावनः ॥ ६६॥

rajasvalo'timalino'vadhūto dhūtapātakaḥ |pūtanāmā pavitrāṅgo gaṅgājalasupāvanaḥ || 66||

हयशीर्षमहामन्त्रविपश्चिन्मन्त्रिकोत्तमः ।विषज्वरनिहन्ता च कालकृत्याविनाशनः ॥ ६७॥

hayaśīrṣamahāmantravipaścinmantrikottamaḥ |viṣajvaranihantā ca kālakṛtyāvināśanaḥ || 67||

मदोद्धतो महायानो कालिन्दीपातभेदनः ।कालिन्दीभयदाता च खट्वाङ्गी मुखरोऽनलः ॥ ६८॥

madoddhato mahāyāno kālindīpātabhedanaḥ |kālindībhayadātā ca khaṭvāṅgī mukharo'nalaḥ || 68||

तालाङ्कः कर्मविख्यातिर्धरित्रीभरधारकः ।मणिमान् कृतिमान् दीप्तो बद्धकक्षो महातनुः ॥ ६९॥

tālāṅkaḥ karmavikhyātirdharitrībharadhārakaḥ |maṇimān kṛtimān dīpto baddhakakṣo mahātanuḥ || 69||

उत्तुङ्गो गिरिसंस्थानो राममाहात्म्यवर्द्धनः ।कीर्तिमान् श्रुतिकीर्तिश्च लङ्काविजयमन्त्रदः ॥ ७०॥

uttuṅgo girisaṃsthāno rāmamāhātmyavarddhanaḥ |kīrtimān śrutikīrtiśca laṅkāvijayamantradaḥ || 70||

लङ्काधिनाथविषहो विभीषणगतिप्रदः ।मन्दोदरीकृताश्चर्यो राक्षसीशतघातकः ॥ ७१॥

laṅkādhināthaviṣaho vibhīṣaṇagatipradaḥ |mandodarīkṛtāścaryo rākṣasīśataghātakaḥ || 71||

कदलीवननिर्माता दक्षिणापथपावनः ।कृतप्रतिज्ञो बलवान् सुश्रीः सन्तोषसागरः ॥ ७२॥

kadalīvananirmātā dakṣiṇāpathapāvanaḥ |kṛtapratijño balavān suśrīḥ santoṣasāgaraḥ || 72||

कपर्दी रुद्रदुर्दर्शो विरूपवदनाकृतिः ।रणोद्धुरो रणप्रश्नी रणघण्टावलम्बनः ॥ ७३॥

kapardī rudradurdarśo virūpavadanākṛtiḥ |raṇoddhuro raṇapraśnī raṇaghaṇṭāvalambanaḥ || 73||

क्षुद्रघण्टानादकटिः कठिनाङ्गो विकस्वरः ।वज्रसारः सारधरः शार्ङ्गी वरुणसंस्तुतः ॥ ७४॥

kṣudraghaṇṭānādakaṭiḥ kaṭhināṅgo vikasvaraḥ |vajrasāraḥ sāradharaḥ śārṅgī varuṇasaṃstutaḥ || 74||

समुद्रलङ्घनोद्योगी रामनामानुभाववित् ।धर्मजुष्टो घृणिस्पृष्टो वर्मी वर्मभराकुलः ॥ ७५॥

samudralaṅghanodyogī rāmanāmānubhāvavit |dharmajuṣṭo ghṛṇispṛṣṭo varmī varmabharākulaḥ || 75||

धर्मयाजो धर्मदक्षो धर्मपाठविधानवित् ।रत्नवस्त्रो रत्नधौत्रो रत्नकौपीनधारकः ॥ ७६॥

dharmayājo dharmadakṣo dharmapāṭhavidhānavit |ratnavastro ratnadhautro ratnakaupīnadhārakaḥ || 76||

लक्ष्मणो रामसर्वस्वं रामप्रणयविह्वलः ।सबलोऽपि सुदामापि सुसखा मधुमङ्गलः ॥ ७७॥

lakṣmaṇo rāmasarvasvaṃ rāmapraṇayavihvalaḥ |sabalo'pi sudāmāpi susakhā madhumaṅgalaḥ || 77||

रामरासविनोदज्ञो रामरासविधानवित् ।रामरासकृतोत्साहो रामराससहायान् ॥ ७८॥

rāmarāsavinodajño rāmarāsavidhānavit |rāmarāsakṛtotsāho rāmarāsasahāyān || 78||

वसन्तोत्सवनिर्माता शरत्कालविधायकः ।रामकेलीभरानन्दी दूरोत्सारितकण्टकः ॥ ७९॥

vasantotsavanirmātā śaratkālavidhāyakaḥ |rāmakelībharānandī dūrotsāritakaṇṭakaḥ || 79||

इतीदं तव पुत्रस्य द्वितीयस्य महात्मनः ।यः पठेन्नामसाहस्रं स याति परमं पदम् ॥ ८०॥

itīdaṃ tava putrasya dvitīyasya mahātmanaḥ |yaḥ paṭhennāmasāhasraṃ sa yāti paramaṃ padam || 80||

पीडायां वापि सङ्ग्रामे महाभय उपस्थिते ।यः पठेन्नामसाहस्रं लक्ष्मणस्य महौ मेधय ।स सद्यः शुभमाप्नोति लक्ष्मणस्य प्रसादतः ॥ ८१॥

pīḍāyāṃ vāpi saṅgrāme mahābhaya upasthite |yaḥ paṭhennāmasāhasraṃ lakṣmaṇasya mahau medhaya |sa sadyaḥ śubhamāpnoti lakṣmaṇasya prasādataḥ || 81||

सर्वान् दुर्गान् तरत्याशु लक्ष्मणेत्येकनामतः ।द्वितीयनामोज्वारेण देवं वशयति ध्रुवम् ॥ ८२॥

sarvān durgān taratyāśu lakṣmaṇetyekanāmataḥ |dvitīyanāmojvāreṇa devaṃ vaśayati dhruvam || 82||

पठित्वा नामसाहस्रं शतावृत्या समाहितः ।प्रतिनामाहुतिं दत्वा कुमारान् भोजयेद्दश ॥ ८३॥

paṭhitvā nāmasāhasraṃ śatāvṛtyā samāhitaḥ |pratināmāhutiṃ datvā kumārān bhojayeddaśa || 83||

सर्वान् कामानवाप्नोति रामानुजकृपावशात् ।लक्ष्मणेति त्रिवर्गस्य महिमा केन वर्ण्यते ॥ ८४॥

sarvān kāmānavāpnoti rāmānujakṛpāvaśāt |lakṣmaṇeti trivargasya mahimā kena varṇyate || 84||

यच्छ्रुत्वा जानकीजानेर्हदि मोदो विवर्द्धते ।यथा रामस्तथा लक्ष्मीर्यथा श्रीर्लक्ष्मणस्तथा ॥ ८५॥ वर् लक्ष्म्या यथा

yacchrutvā jānakījānerhadi modo vivarddhate |yathā rāmastathā lakṣmīryathā śrīrlakṣmaṇastathā || 85|| var lakṣmyā yathā

रामद्वयोर्न भेदोऽस्ति रामलक्ष्मणयोः क्वचित् ।एष ते तनयः साक्षाद्वामेण सह सङ्गतः ॥ ८६॥

rāmadvayorna bhedo'sti rāmalakṣmaṇayoḥ kvacit |eṣa te tanayaḥ sākṣādvāmeṇa saha saṅgataḥ || 86||

हरिष्यति भुवो भारं स्थाने स्थाने वने वने ।द्रष्टव्यो निधिरेवासौ महाकीर्तिप्रतापयोः ॥ ८७॥

hariṣyati bhuvo bhāraṃ sthāne sthāne vane vane |draṣṭavyo nidhirevāsau mahākīrtipratāpayoḥ || 87||

रामेण सहितः क्रीडां बह्वीं विस्तारयिष्यति । वर् बाह्वींरामस्य कृत्वा साहाय्यं प्रणयं चार्चयिष्यति ॥ ८८॥

rāmeṇa sahitaḥ krīḍāṃ bahvīṃ vistārayiṣyati | var bāhvīṃrāmasya kṛtvā sāhāyyaṃ praṇayaṃ cārcayiṣyati || 88||

इति श्रीमदादिरामायणे ब्रह्मभुशुण्डसंवादेलक्ष्मणसहस्रनामकथनं नाम पञ्चदशोऽध्यायः ॥ १५॥

iti śrīmadādirāmāyaṇe brahmabhuśuṇḍasaṃvādelakṣmaṇasahasranāmakathanaṃ nāma pañcadaśo'dhyāyaḥ || 15||