राधाकृष्णोज्ज्वलकुसुमकेलिः Shri Shriradhakrishnojjvalakusumakelih

सखीवृन्दैर्वृन्दार्चितमुदितवृन्दावनपदंविनोदेनासाद्य प्रियकुसुमपात्राङ्कुरफलम् ।हरन्त्यां राधायां ध्वनिभिरभिसङ्गम्य गिरिभृद्धृताटोपं ताभिः सह विवदमानोऽवददिदम् ॥ १॥

sakhīvṛndairvṛndārcitamuditavṛndāvanapadaṃvinodenāsādya priyakusumapātrāṅkuraphalam |harantyāṃ rādhāyāṃ dhvanibhirabhisaṅgamya giribhṛddhṛtāṭopaṃ tābhiḥ saha vivadamāno'vadadidam || 1||

रहः पाटचर्यः कुरुत किमिदं यौवतमदात्स्फुटं युष्माभिर्मे विपिनमपणं नाशितमदः ।अतो वल्लर्यर्थे तनुतटिमवश्यं फलकृतेकुचान्वो लुण्ठामः किसलयपदे चाधरकुलम् ॥ २॥

rahaḥ pāṭacaryaḥ kuruta kimidaṃ yauvatamadātsphuṭaṃ yuṣmābhirme vipinamapaṇaṃ nāśitamadaḥ |ato vallaryarthe tanutaṭimavaśyaṃ phalakṛtekucānvo luṇṭhāmaḥ kisalayapade cādharakulam || 2||

इति निशम्य भ्रुभङ्गमवलोकन्त्यां ललितायामन्याः सस्मितमूचुःवदन्त्यः स्मो नूनं तव किटव सत्यं हितमिदंवृथाटोपं हित्वा व्रज झटटि नन्दीश्वरपुरम् ।न जानीषे किं तं प्रखरललिताविक्रमतटिंयया ते वान्यान्तः क्षपितमसकृत्पौरुषयशः ॥ ३॥

iti niśamya bhrubhaṅgamavalokantyāṃ lalitāyāmanyāḥ sasmitamūcuḥvadantyaḥ smo nūnaṃ tava kiṭava satyaṃ hitamidaṃvṛthāṭopaṃ hitvā vraja jhaṭaṭi nandīśvarapuram |na jānīṣe kiṃ taṃ prakharalalitāvikramataṭiṃyayā te vānyāntaḥ kṣapitamasakṛtpauruṣayaśaḥ || 3||

इति विशाखाकथितमाकर्ण्य सदर्पाभिनयं कृष्णः पुनः प्राहअहो शिष्या एवं हि कुरुत धाऋष्त्यं मयि पुनर्यथा श्रुत्वा क्रुधन्त्यखिललतिकामण्डनवरः ।मया कामं यत्र प्रगुणगुरुणा यत्करुणयावितीर्णा वो दीक्षा न किल कतिधा जैनरचिताः ॥ ४॥

iti viśākhākathitamākarṇya sadarpābhinayaṃ kṛṣṇaḥ punaḥ prāhaaho śiṣyā evaṃ hi kuruta dhāṛṣtyaṃ mayi punaryathā śrutvā krudhantyakhilalatikāmaṇḍanavaraḥ |mayā kāmaṃ yatra praguṇaguruṇā yatkaruṇayāvitīrṇā vo dīkṣā na kila katidhā jainaracitāḥ || 4||

एतन्निशम्य लज्जया कोपमिव विवृण्वतीषु सर्वासुप्रसङ्गान्तरेण तं विजेतुं विशाखा सन्यासमाहस्वयं यो निर्बन्धाद्धनवितरणैर्लोकतटिभिःकरोत्यारामं यं स हि भवति तस्यैव नियतम् ।इदं तु श्रीवृन्दावनमकृतमन्यैरनुदिनंसमानं सर्वेषां कथमिव तवैवाद्य भविता ॥ ५॥

etanniśamya lajjayā kopamiva vivṛṇvatīṣu sarvāsuprasaṅgāntareṇa taṃ vijetuṃ viśākhā sanyāsamāhasvayaṃ yo nirbandhāddhanavitaraṇairlokataṭibhiḥkarotyārāmaṃ yaṃ sa hi bhavati tasyaiva niyatam |idaṃ tu śrīvṛndāvanamakṛtamanyairanudinaṃsamānaṃ sarveṣāṃ kathamiva tavaivādya bhavitā || 5||

इति विशाखासन्यायकथितमाकर्ण्य सदर्पाभिनयं श्रीकृष्णः पुनः प्राहअकुण्ठं वैकुण्ठे दिवि भुवि च रसायां श्रुतिगणैःप्रगीतं मन्नाम्ना वनमिति न यद्वः श्रुतिमितम् ।न युष्मद्दोषोऽस्मिन्प्रबलमदगर्वोत्तरुणतात्रिदोषि बाधिर्यं प्रचुरमकरोद्यत्स्फुटमिदम् ॥ ६॥

iti viśākhāsanyāyakathitamākarṇya sadarpābhinayaṃ śrīkṛṣṇaḥ punaḥ prāhaakuṇṭhaṃ vaikuṇṭhe divi bhuvi ca rasāyāṃ śrutigaṇaiḥpragītaṃ mannāmnā vanamiti na yadvaḥ śrutimitam |na yuṣmaddoṣo'sminprabalamadagarvottaruṇatātridoṣi bādhiryaṃ pracuramakarodyatsphuṭamidam || 6||

एतदाकर्ण्य तिर्यग्विलोकयन्ती राधा सस्मितमुवाचअये चेद्यन्नाम्नाङ्कितमिति भवेत्तस्य विपिनंतदास्मद्वृन्दाया भवति सुतरामेव कपटिन्।यतोऽस्य नाम्नैव त्रिजगति जनैर्गीयत इहस्वयं च श्रीस्वामिन्बत तु न हि नाम्ना क्वचिदपि ॥ ७॥

etadākarṇya tiryagvilokayantī rādhā sasmitamuvācaaye cedyannāmnāṅkitamiti bhavettasya vipinaṃtadāsmadvṛndāyā bhavati sutarāmeva kapaṭin|yato'sya nāmnaiva trijagati janairgīyata ihasvayaṃ ca śrīsvāminbata tu na hi nāmnā kvacidapi || 7||

इति राधायाः सयुक्तिकवाक्पीयूषमत्तः श्रीकृष्णः सस्मितमाहइयं लक्ष्मीवृन्दादपि मधुरवृन्दा मम वधूर्भवेन्नो चेदारात्सशपथमिमं पृच्छत सतीम् ।श्रुतौ यद्दम्पत्योर्न हि भवति भेदस्त्रुटिरतोद्वयोर्नौ नाम्नैव त्रिजगति जनो गायति वनम् ॥ ८॥

iti rādhāyāḥ sayuktikavākpīyūṣamattaḥ śrīkṛṣṇaḥ sasmitamāhaiyaṃ lakṣmīvṛndādapi madhuravṛndā mama vadhūrbhavenno cedārātsaśapathamimaṃ pṛcchata satīm |śrutau yaddampatyorna hi bhavati bhedastruṭiratodvayornau nāmnaiva trijagati jano gāyati vanam || 8||

इति श्रीकृष्णस्य वागमृतमापीय राधा वृन्दां प्रति नीचैराहइदं वृन्दे सत्यं भवति न हि किं वा कथय नःपुरो लज्जां हा हा कथमिव तनोषि प्रियगणे ।ऋतं चेत्तद्रोषच्छलत इव गच्छ क्षणमितोयथा नानावादैर्वयमिह जयामः शठगुरुम् ॥ ९॥

iti śrīkṛṣṇasya vāgamṛtamāpīya rādhā vṛndāṃ prati nīcairāhaidaṃ vṛnde satyaṃ bhavati na hi kiṃ vā kathaya naḥpuro lajjāṃ hā hā kathamiva tanoṣi priyagaṇe |ṛtaṃ cettadroṣacchalata iva gaccha kṣaṇamitoyathā nānāvādairvayamiha jayāmaḥ śaṭhagurum || 9||

इदं कर्णे तस्या निगदितवतीष्वाशु सहसंमृषारोषादेषा चलकुटिलचिल्लीक्षणतटैः ।अलं शोणैरेणीदृगतिकुटिलाः प्रेक्ष्य सखि ताःसगर्वे गोविन्दे परिषदि ददावुत्तरमिदम् ॥ १०॥

idaṃ karṇe tasyā nigaditavatīṣvāśu sahasaṃmṛṣāroṣādeṣā calakuṭilacillīkṣaṇataṭaiḥ |alaṃ śoṇaireṇīdṛgatikuṭilāḥ prekṣya sakhi tāḥsagarve govinde pariṣadi dadāvuttaramidam || 10||

अये पद्माषण्ड व्रजनगरभण्ड व्रजवनादितस्त्वं चेदिच्छे रुचिरवनराजत्वमचिरात् ।सखीस्थल्याः षष्ठीं भज निजवधूं तां किल तदायथा सा तुष्ट्या ते बदरवनराज्यं वितरती ॥ ११॥

aye padmāṣaṇḍa vrajanagarabhaṇḍa vrajavanāditastvaṃ cedicche ruciravanarājatvamacirāt |sakhīsthalyāḥ ṣaṣṭhīṃ bhaja nijavadhūṃ tāṃ kila tadāyathā sā tuṣṭyā te badaravanarājyaṃ vitaratī || 11||

तत इत्थं तत्सौन्दर्यादिस्तवनारभट्या श्रीगान्धर्वाया वृन्दाटव्यांस्वतामर्पयन्ती तमुपलभ्य सोल्लासं पुनराहयदेतद्बिम्बत्वाल्लसति मुखमस्याः कमलतोदृशोर्द्वन्द्वं चञ्चत्कुवलयमृगानामिव चयात् ।उदञ्चन्नासश्रीः शुकनवयुवत्रोटिवलनाल्लसद्बन्धूकेभ्योऽपि च रुचिघटराज्यदधरः ॥ १२॥

tata itthaṃ tatsaundaryādistavanārabhaṭyā śrīgāndharvāyā vṛndāṭavyāṃsvatāmarpayantī tamupalabhya sollāsaṃ punarāhayadetadbimbatvāllasati mukhamasyāḥ kamalatodṛśordvandvaṃ cañcatkuvalayamṛgānāmiva cayāt |udañcannāsaśrīḥ śukanavayuvatroṭivalanāllasadbandhūkebhyo'pi ca rucighaṭarājyadadharaḥ || 12||

अये दन्ताः कुन्दावलीकरकबीजादिरचनादपि स्फीता गीताः कुमुदवनतोऽपि स्मितलवः ।श्रुतिद्वन्द्वं मुञ्जाललितगुणपुञ्जादपि पुनर्ललाटोद्यल्लक्ष्मीः सुभगबकपुष्पादतितराम् ॥ १३॥

aye dantāḥ kundāvalīkarakabījādiracanādapi sphītā gītāḥ kumudavanato'pi smitalavaḥ |śrutidvandvaṃ muñjālalitaguṇapuñjādapi punarlalāṭodyallakṣmīḥ subhagabakapuṣpādatitarām || 13||

चलाचिल्लीवल्ली भ्रमरवरपङ्क्तेरपि ततःस्फुरञ्जम्बूपक्वप्रचुरफलतोऽप्येतदलकः ।कचोल्लासः स्फुर्जन्मदशिखिशिखण्डादपि मधौपिकोत्तानध्वानादपि परमुदारं मृदुवचः ॥ १४॥

calācillīvallī bhramaravarapaṅkterapi tataḥsphurañjambūpakvapracuraphalato'pyetadalakaḥ |kacollāsaḥ sphurjanmadaśikhiśikhaṇḍādapi madhaupikottānadhvānādapi paramudāraṃ mṛduvacaḥ || 14||

नितम्बः शैलानामपि विपुलभारादतिगुरुःकुचौ तुङ्गौ बिल्वादिकफलकुलादप्यतिघनौ ।भुजयुग्मं भ्राजद्व्रततिततितोऽपीह ललितांललामश्रीलोमावलीरपि भुजाङ्गीततिरुचेः ॥ १५॥

nitambaḥ śailānāmapi vipulabhārādatiguruḥkucau tuṅgau bilvādikaphalakulādapyatighanau |bhujayugmaṃ bhrājadvratatitatito'pīha lalitāṃlalāmaśrīlomāvalīrapi bhujāṅgītatiruceḥ || 15||

वरोरू रम्भालिक्रमरचनजृम्भादपि गतिर्मरालीपालीनामपि चलनरङ्गान्मृदुतरा ।पदद्वन्द्वं फुल्लस्थलकमलवृन्दादपि सदावदान्यत्वं कल्पद्रुमनिकरतोऽपि व्रजपुरे ॥ १६॥

varorū rambhālikramaracanajṛmbhādapi gatirmarālīpālīnāmapi calanaraṅgānmṛdutarā |padadvandvaṃ phullasthalakamalavṛndādapi sadāvadānyatvaṃ kalpadrumanikarato'pi vrajapure || 16||

दृशोः प्रेम्णा शश्वत्क्षरदमृतनिःस्यन्दविततिस्तथा स्वेदस्तोमः कनकजयिवर्ष्मप्रपतितः ।मनोगङ्गाकृष्णाविविधसरसीवृन्दविचलत्प्रवाहादप्युच्चैः पुलक उत नीपस्तवकतः ॥ १७॥

dṛśoḥ premṇā śaśvatkṣaradamṛtaniḥsyandavitatistathā svedastomaḥ kanakajayivarṣmaprapatitaḥ |manogaṅgākṛṣṇāvividhasarasīvṛndavicalatpravāhādapyuccaiḥ pulaka uta nīpastavakataḥ || 17||

अलं गन्धस्निग्धा कनकगिरिवन्द्या द्युतिरपिस्फुटत्फुल्लचम्पावलीकनकयूथीनिवहतःअपि भ्राजद्वक्षःस्थलमतुलसिंहासनकुलादपि भ्राम्यन्नेत्रक्रमणनटनं खञ्जनगणापरं चास्यादीनां विकसनभरादेषु किल सक्वचिन्मानान्म्लानेर्बत भवति सैवैष्विह यतः ।अतोऽस्याश्छायैव स्फुटमटविरित्थं खलु भवेत्कथङ्कारं स्वामिन्भवतु भवतः साम्प्रतमियम् ॥ १९॥

alaṃ gandhasnigdhā kanakagirivandyā dyutirapisphuṭatphullacampāvalīkanakayūthīnivahataḥapi bhrājadvakṣaḥsthalamatulasiṃhāsanakulādapi bhrāmyannetrakramaṇanaṭanaṃ khañjanagaṇāparaṃ cāsyādīnāṃ vikasanabharādeṣu kila sakvacinmānānmlānerbata bhavati saivaiṣviha yataḥ |ato'syāśchāyaiva sphuṭamaṭaviritthaṃ khalu bhavetkathaṅkāraṃ svāminbhavatu bhavataḥ sāmpratamiyam || 19||

अपि चमुखादीनां पद्मादिकपुरुपदार्थः समरुचःप्रपन्नाः सारूप्यं यदति विलसन्ति स्फुटमतः ।अजाण्डे विख्याता प्रकृतिमधुरेयं समगुणाततः श्रीराधायाः प्रकटमटवीयं प्रियसखी ॥ २०॥

api camukhādīnāṃ padmādikapurupadārthaḥ samarucaḥprapannāḥ sārūpyaṃ yadati vilasanti sphuṭamataḥ |ajāṇḍe vikhyātā prakṛtimadhureyaṃ samaguṇātataḥ śrīrādhāyāḥ prakaṭamaṭavīyaṃ priyasakhī || 20||

विराजाछायात्वे प्रकटतरसारूप्यवलनात्सखीत्वेऽपि क्रीडास्पदमटविरेषा रसमयी ।सदैतस्या एव व्रजभुवि भवत्येव सुतरांयतश्छायासख्योः स्फुरति न हि भेदः क्वचिदपि ॥ २१॥

virājāchāyātve prakaṭatarasārūpyavalanātsakhītve'pi krīḍāspadamaṭavireṣā rasamayī |sadaitasyā eva vrajabhuvi bhavatyeva sutarāṃyataśchāyāsakhyoḥ sphurati na hi bhedaḥ kvacidapi || 21||

अदो वृन्दानान्दीस्तवरसभरैः पोषितवपुःश्रिया पूर्णे घूर्णत्स्मरनटनतृष्णातरलिते ।अहो राधोन्मीलन्मनसिजमहानाटकनटीनटाचार्ये तस्मिन्नटितुमिव दृष्टिं समतनोत् ॥ २२॥

ado vṛndānāndīstavarasabharaiḥ poṣitavapuḥśriyā pūrṇe ghūrṇatsmaranaṭanatṛṣṇātaralite |aho rādhonmīlanmanasijamahānāṭakanaṭīnaṭācārye tasminnaṭitumiva dṛṣṭiṃ samatanot || 22||

विशाखा तु स्नेहस्नपनकृतरोमञ्चविलसद्वपुस्तामालिङ्ग्य स्तवरचितह्रीश्रीस्मितवृताम् ।सहासं दृग्भङ्ग्या गिरिधरमुपालभ्य सहसंविनोदैर्वृन्दायाः शिरसि सुमनोवृष्टिमकरोत् ॥ २३॥

viśākhā tu snehasnapanakṛtaromañcavilasadvapustāmāliṅgya stavaracitahrīśrīsmitavṛtām |sahāsaṃ dṛgbhaṅgyā giridharamupālabhya sahasaṃvinodairvṛndāyāḥ śirasi sumanovṛṣṭimakarot || 23||

एतन्मधुरवर्णनाकर्णनेन स्वान्तस्तोषं बहिर्विहस्यसोत्प्रासं कृष्णः पुनराहत्वदालेरङ्गाली मम कमनवृन्दावनतनोःसदङ्गानां कुञ्जादिकरुचिरनाम्नां रुचिधनम् ।ध्रुवं हृत्वा म्लानं प्रकटमकरोत्तं कथमिमंइदानीं सारूप्यस्तवनमिषतो रक्षसि शठे ॥ २४॥

etanmadhuravarṇanākarṇanena svāntastoṣaṃ bahirvihasyasotprāsaṃ kṛṣṇaḥ punarāhatvadāleraṅgālī mama kamanavṛndāvanatanoḥsadaṅgānāṃ kuñjādikaruciranāmnāṃ rucidhanam |dhruvaṃ hṛtvā mlānaṃ prakaṭamakarottaṃ kathamimaṃidānīṃ sārūpyastavanamiṣato rakṣasi śaṭhe || 24||

तवाल्या एवं चेदति गुणगणा मत्प्रियवनादपि श्रेष्ठः सुष्ठु ध्रुवमिह भवन्ति स्फुटममी ।तदा तुच्छं पुष्पं कथमपहरेत्सेयमथवास्वभावश्चौराणां परधनजिघृक्षुर्न हि चलेत् ॥ २५॥

tavālyā evaṃ cedati guṇagaṇā matpriyavanādapi śreṣṭhaḥ suṣṭhu dhruvamiha bhavanti sphuṭamamī |tadā tucchaṃ puṣpaṃ kathamapaharetseyamathavāsvabhāvaścaurāṇāṃ paradhanajighṛkṣurna hi calet || 25||

प्रकारैश्छायातो यदतिवरबिम्बास्य महिमानमुच्चैर्विस्फार्य स्मरसि मयि राधां वितरितुम् ।कथं तत्स्याद्यस्मात्पतिपरवशेयं तत इमंस चेदाराद्दद्याद्भवति मम तर्ह्येव ममता ॥ २६॥

prakāraiśchāyāto yadativarabimbāsya mahimānamuccairvisphārya smarasi mayi rādhāṃ vitaritum |kathaṃ tatsyādyasmātpatiparavaśeyaṃ tata imaṃsa cedārāddadyādbhavati mama tarhyeva mamatā || 26||

एतद्विचित्ररङ्गोच्छलितवाग्भणिविलाससुधास्वर्धुनीतरङ्गेनोत्तरलीकृतहृद्वृत्तिदृढनौकं श्रीराधां सस्मितमलोकयन्तीषुसर्वासु सस्मितं ललिता ललापपिपासार्थः कश्चित्क्षुदितविवशो वर्त्मनि चलन्मरुक्षेत्रे क्षारोदकमलभमानोऽपि विरसम् ।स्वयम्भूसंस्तव्यं हरिपुरवरस्थामपि सुधांप्रपातुं द्रागिच्छन्जगति किल हास्यास्पदमभूत् ॥ २७॥

etadvicitraraṅgocchalitavāgbhaṇivilāsasudhāsvardhunītaraṅgenottaralīkṛtahṛdvṛttidṛḍhanaukaṃ śrīrādhāṃ sasmitamalokayantīṣusarvāsu sasmitaṃ lalitā lalāpapipāsārthaḥ kaścitkṣuditavivaśo vartmani calanmarukṣetre kṣārodakamalabhamāno'pi virasam |svayambhūsaṃstavyaṃ haripuravarasthāmapi sudhāṃprapātuṃ drāgicchanjagati kila hāsyāspadamabhūt || 27||

ततो रसिकशेखरं व्रजराजकुमारं स दृगञ्चलविभ्रमेण पश्यन्तीसखीः प्रति श्रीराधा व्यजहारस्फुटं काली शैब्या चमरवनिता मध्यमवधूर्महापद्मा पद्मा परमरुचिकृत्कामदकुचा ।वरा षष्ठी चन्द्रावलिरपि लसेद्यस्य महिषीकथं तस्याप्यन्या भवतु भुवि योग्या नववधूः ॥ २८॥

tato rasikaśekharaṃ vrajarājakumāraṃ sa dṛgañcalavibhrameṇa paśyantīsakhīḥ prati śrīrādhā vyajahārasphuṭaṃ kālī śaibyā camaravanitā madhyamavadhūrmahāpadmā padmā paramarucikṛtkāmadakucā |varā ṣaṣṭhī candrāvalirapi lasedyasya mahiṣīkathaṃ tasyāpyanyā bhavatu bhuvi yogyā navavadhūḥ || 28||

ताछ्रवणतो रोषेणैव साटोपं तासां वासनहारादिकमादातुमुपसर्पतिश्रीव्रजेन्द्रनन्दने स्फुटमेव चम्पकलता सोल्लुण्ठमवदीवने फुल्ले चिल्लातकपतिरयं बाढमसकृत्सतीरस्मान्प्रीत्या परिचरति भोगादिकुसुमैः ।इति श्रीवृत्तान्तं निषमयितुमार्यां दिश नृपेयथा शृण्वन्नस्मै स्रजमिह सुखं प्रेषयति सः ॥ २९॥

tāchravaṇato roṣeṇaiva sāṭopaṃ tāsāṃ vāsanahārādikamādātumupasarpatiśrīvrajendranandane sphuṭameva campakalatā solluṇṭhamavadīvane phulle cillātakapatirayaṃ bāḍhamasakṛtsatīrasmānprītyā paricarati bhogādikusumaiḥ |iti śrīvṛttāntaṃ niṣamayitumāryāṃ diśa nṛpeyathā śṛṇvannasmai srajamiha sukhaṃ preṣayati saḥ || 29||

इति चम्पकलतालपितमवधार्य स्मित्वा सशिरोधुनानमुवाच कृष्णःनृपेन्द्रेणैवारादपणविपिनस्यावनकृतेनियुज्यास्मान्शश्वद्यदुत गदितं ता छृणुत भोः ।निजो वा बाह्यो वा हरति य इहास्यापि गलितंदलं वा पुष्पं वा हरत किल तद्वस्त्रपदकम् ॥ ३०॥

iti campakalatālapitamavadhārya smitvā saśirodhunānamuvāca kṛṣṇaḥnṛpendreṇaivārādapaṇavipinasyāvanakṛteniyujyāsmānśaśvadyaduta gaditaṃ tā chṛṇuta bhoḥ |nijo vā bāhyo vā harati ya ihāsyāpi galitaṃdalaṃ vā puṣpaṃ vā harata kila tadvastrapadakam || 30||

अतोऽहं युष्माकं मणिवसनहारादिकमिदंबलेनैवालुञ्च्य प्रमदभरतो यामि सदनम् ।न मन्यध्वे पुष्पाङ्कुरदलहृतिं चेन्ननु तदाविचारं नीवीनामपि कुचपटानां वितरत ॥ ३१॥

ato'haṃ yuṣmākaṃ maṇivasanahārādikamidaṃbalenaivāluñcya pramadabharato yāmi sadanam |na manyadhve puṣpāṅkuradalahṛtiṃ cennanu tadāvicāraṃ nīvīnāmapi kucapaṭānāṃ vitarata || 31||

इति सोल्लुण्ठमाभाष्य सोद्ग्रीवमुद्वीक्ष्य अये ध्रुवमेता गुणवत्यो नीव्यःपरद्रव्यं न रक्षयिष्यन्त एव किन्तु कठिणेष्वेतेष्वेव तल्लक्षणंलक्ष्यते । तथा हिउरोजानुच्छूनान्यदभिकलयाम्यद्य दिवसात्परस्मात्तस्मान्मे कुसुमकुलमात्रैव भविता ।अतो जिज्ञासोर्मे स्वकरमिलने दोष इह वोभवेच्चेन्मत्स्पर्शात्स्वयमकपटं प्रेक्षयत तान्॥ ३२॥

iti solluṇṭhamābhāṣya sodgrīvamudvīkṣya aye dhruvametā guṇavatyo nīvyaḥparadravyaṃ na rakṣayiṣyanta eva kintu kaṭhiṇeṣveteṣveva tallakṣaṇaṃlakṣyate | tathā hiurojānucchūnānyadabhikalayāmyadya divasātparasmāttasmānme kusumakulamātraiva bhavitā |ato jijñāsorme svakaramilane doṣa iha vobhaveccenmatsparśātsvayamakapaṭaṃ prekṣayata tān|| 32||

तदनन्तरं भङ्ग्या श्रीराधानीव्यामेव सन्देहमिवोद्भव्य तस्यां दृष्टिंनिक्षिप्य अहो न्याय्यमित्युच्चैराभाष्य राधां प्रत्युवाचराधे त्वन्नवनीविका गुणमयी साध्वीति साध्वीगुणैःसश्लाघं परिगीयते यदिह तत्सोल्लुण्ठमेव स्फुटम् ।यद्दृष्टेः कृपया द्रुतं निविदतो बन्धाद्विमुक्ताप्यसौतामेवाद्य दृढं सदात्मसविधे नीत्वा बबन्ध स्वयम् ॥ ३३॥

tadanantaraṃ bhaṅgyā śrīrādhānīvyāmeva sandehamivodbhavya tasyāṃ dṛṣṭiṃnikṣipya aho nyāyyamityuccairābhāṣya rādhāṃ pratyuvācarādhe tvannavanīvikā guṇamayī sādhvīti sādhvīguṇaiḥsaślāghaṃ parigīyate yadiha tatsolluṇṭhameva sphuṭam |yaddṛṣṭeḥ kṛpayā drutaṃ nividato bandhādvimuktāpyasautāmevādya dṛḍhaṃ sadātmasavidhe nītvā babandha svayam || 33||

भोः पश्यत पश्यत कृताघ्न्योऽनया नीव्या दम्भवृत्तिमाचार्यमत्सुरभिपुष्पाणि स्वाधस्ताद्रक्षितानि सन्ति यतो रोमावली नामभ्रमरपङ्क्तिस्तत्सौरभ्यमनुभूय तदनुसरन्ति वर्तते। एतदाकर्णनेनभ्रूभङ्ग्या तमाक्षिप्य गृहाय गच्छन्त्यां बलात्कृष्णेन व्याघोतितायांराधायां तुङ्गविद्याब्रवीशठेन्द्र त्वं शश्वत्पदकमपि हर्तुं वदसि यत्तदस्माभिः सोढं नृपसुततया संप्रति श्र्णु ।समस्ताः सम्भूय ह्रियमिह विहाय प्रियतमांग्रहिष्यामोऽवश्यं वयमपि तवाच्छिद्य मुरलीम् ॥ ३४॥

bhoḥ paśyata paśyata kṛtāghnyo'nayā nīvyā dambhavṛttimācāryamatsurabhipuṣpāṇi svādhastādrakṣitāni santi yato romāvalī nāmabhramarapaṅktistatsaurabhyamanubhūya tadanusaranti vartate| etadākarṇanenabhrūbhaṅgyā tamākṣipya gṛhāya gacchantyāṃ balātkṛṣṇena vyāghotitāyāṃrādhāyāṃ tuṅgavidyābravīśaṭhendra tvaṃ śaśvatpadakamapi hartuṃ vadasi yattadasmābhiḥ soḍhaṃ nṛpasutatayā saṃprati śrṇu |samastāḥ sambhūya hriyamiha vihāya priyatamāṃgrahiṣyāmo'vaśyaṃ vayamapi tavācchidya muralīm || 34||

ततः श्रीकृष्णः सदर्पमुपदिशन्निवाहअहं सख्ये दक्षस्चतुरयुवराजो व्रजपुरेस्वकं वृन्दारण्यं विकसदभिरक्षाम्यविवशःप्रदायारादङ्कस्रजमनुगता मत्करुणयासमस्ता हित्वैतामपसरत चौरीं चलसखीम् ॥ ३५॥

tataḥ śrīkṛṣṇaḥ sadarpamupadiśannivāhaahaṃ sakhye dakṣascaturayuvarājo vrajapuresvakaṃ vṛndāraṇyaṃ vikasadabhirakṣāmyavivaśaḥpradāyārādaṅkasrajamanugatā matkaruṇayāsamastā hitvaitāmapasarata caurīṃ calasakhīm || 35||

एवमाकर्ण्य ललितान्तः सुष्ठु प्रमुदिता साकुटभङ्ग्याहपुनर्गर्वं कुर्यान्न हि विट शठास्मत्पुर इहव्रजस्यैतस्यालं चतुरयुवराजोऽहमिति भोः ।यदेषा त्वत्सेव्यस्मरनुतरसेन्द्रप्रियसखीमहारञ्जी चण्डा त्वदुपरि च रागात्प्रतपति ॥ ३६॥

evamākarṇya lalitāntaḥ suṣṭhu pramuditā sākuṭabhaṅgyāhapunargarvaṃ kuryānna hi viṭa śaṭhāsmatpura ihavrajasyaitasyālaṃ caturayuvarājo'hamiti bhoḥ |yadeṣā tvatsevyasmaranutarasendrapriyasakhīmahārañjī caṇḍā tvadupari ca rāgātpratapati || 36||

कुटिलदृष्ट्या सहासलज्जया तामवलोकयन्तीं श्रीराधां प्रति श्रीकृष्णोव्यजहारमुधावादं राधे न सृज निजमत्तालिलपनाद्व्रजे शुद्धा साध्वी यदसि तदिदं वाच्णि विनयैः ।त्वमेता हित्वोग्रा वनकरकृते मह्यमचिरात्प्रसादं दत्त्वा ते रुचिरशुचिमालां व्रज गृहम् ॥ ३७॥

kuṭiladṛṣṭyā sahāsalajjayā tāmavalokayantīṃ śrīrādhāṃ prati śrīkṛṣṇovyajahāramudhāvādaṃ rādhe na sṛja nijamattālilapanādvraje śuddhā sādhvī yadasi tadidaṃ vācṇi vinayaiḥ |tvametā hitvogrā vanakarakṛte mahyamacirātprasādaṃ dattvā te ruciraśucimālāṃ vraja gṛham || 37||

ता छ्रुत्वा सभ्रूभङ्गं श्रीराधा भङ्ग्याहत्वमासां वैदग्धीघटितवपुषां संसदि मदान्न चेमं भङ्ग्याख्यां कुनटकुनतिं नाटय वृथा ।वनादस्माद्गत्वा स्वकमुचितभण्डत्वमचिरान्निजस्थानीमध्ये रचय निवसन्भण्डसखिभिः ॥ ३८॥

tā chrutvā sabhrūbhaṅgaṃ śrīrādhā bhaṅgyāhatvamāsāṃ vaidagdhīghaṭitavapuṣāṃ saṃsadi madānna cemaṃ bhaṅgyākhyāṃ kunaṭakunatiṃ nāṭaya vṛthā |vanādasmādgatvā svakamucitabhaṇḍatvamacirānnijasthānīmadhye racaya nivasanbhaṇḍasakhibhiḥ || 38||

ततः कृष्णः स्मित्वा ससौटीर्यमुवाचव्रजेऽस्मञ्जुष्टान्नाशननिरतकीनाशवनिताःकुरुध्वे मे नष्टां प्रकटमटवीं कस्य बलतः ।इदानीं ताछान्तिं बत झटिति लब्धुं गिरिपतेर्गुहाकारागारं घनतरतमिश्रं प्रविशत ॥ ३९॥

tataḥ kṛṣṇaḥ smitvā sasauṭīryamuvācavraje'smañjuṣṭānnāśananiratakīnāśavanitāḥkurudhve me naṣṭāṃ prakaṭamaṭavīṃ kasya balataḥ |idānīṃ tāchāntiṃ bata jhaṭiti labdhuṃ giripaterguhākārāgāraṃ ghanataratamiśraṃ praviśata || 39||

तदाकर्ण्य सस्मितगर्वं विशाखाब्रवीभवादृक्सम्पूज्योज्ज्वलकुलवदेतत्पितृपदैःस्वयं दत्ता यस्मै नवकमलिनीयं गुणवती ।अहो सर्वश्रेष्ठः स च तव वितस्यापि कृषकस्तथोच्छिष्टप्राशी प्रथितजटिलासूनुरभवत् ॥ ४०॥

tadākarṇya sasmitagarvaṃ viśākhābravībhavādṛksampūjyojjvalakulavadetatpitṛpadaiḥsvayaṃ dattā yasmai navakamalinīyaṃ guṇavatī |aho sarvaśreṣṭhaḥ sa ca tava vitasyāpi kṛṣakastathocchiṣṭaprāśī prathitajaṭilāsūnurabhavat || 40||

सदा पद्मापुष्टाधरगलितमाध्वीकधयनान्निकामं श्यामात्मा भवसि यदपि द्रागपि तथा ।विचार्य त्वं साध्वीनुतगुणविधुं मातुलवधूंभजेमामत्र स्यात्किटव शिवलाभस्तव यथा ॥ ४१॥

sadā padmāpuṣṭādharagalitamādhvīkadhayanānnikāmaṃ śyāmātmā bhavasi yadapi drāgapi tathā |vicārya tvaṃ sādhvīnutaguṇavidhuṃ mātulavadhūṃbhajemāmatra syātkiṭava śivalābhastava yathā || 41||

ता छ्रुत्वा सनर्मभङ्ग्योक्त्या दवीयःसम्बन्धं ख्यापयन्कृष्णःसाद्रमाललापअसावस्मन्मातुर्जनयतृप्रसूपौत्रवनितेत्य्अलं ज्ञातं यस्मिन्क्षण इह सदैनं तदवधि ।नमामि ध्यायामि द्रुतमनुसरामि व्रजपुरेग्रहीतुं सत्कामाशिषमतितरां भक्तिविनतः ॥ ४२॥

tā chrutvā sanarmabhaṅgyoktyā davīyaḥsambandhaṃ khyāpayankṛṣṇaḥsādramālalāpaasāvasmanmāturjanayatṛprasūpautravanitetyalaṃ jñātaṃ yasminkṣaṇa iha sadainaṃ tadavadhi |namāmi dhyāyāmi drutamanusarāmi vrajapuregrahītuṃ satkāmāśiṣamatitarāṃ bhaktivinataḥ || 42||

उदञ्चन्मञ्जीरध्वनिसहचरीसञ्चयजुषश्चलन्त्या राधायाः प्रकटितरुषः श्रीगिरिधरः ।गिरीन्द्रात्पारीन्द्राधिकगतिरुपेत्याशु नखरैर्गजेन्द्रोद्यत्कुम्भद्वयमिव ददार स्तनयुगम् ॥ ४३॥

udañcanmañjīradhvanisahacarīsañcayajuṣaścalantyā rādhāyāḥ prakaṭitaruṣaḥ śrīgiridharaḥ |girīndrātpārīndrādhikagatirupetyāśu nakharairgajendrodyatkumbhadvayamiva dadāra stanayugam || 43||

इदं राधाकृष्णोज्ज्वलकुसुमकेलिकलिमधुप्रियालीनर्मालिपरिमलयुतं यस्य भजनात् ।ममान्धस्याप्येतद्वचनमधुपेनाल्पगतिनामनाग्घ्रातं तन्मे गतिरतुलरूपाङ्घ्रिजरजः ॥ ४४॥

idaṃ rādhākṛṣṇojjvalakusumakelikalimadhupriyālīnarmāliparimalayutaṃ yasya bhajanāt |mamāndhasyāpyetadvacanamadhupenālpagatināmanāgghrātaṃ tanme gatiratularūpāṅghrijarajaḥ || 44||

इति श्रीरर्घुनाथदासगोस्वामिविरचितस्तवावल्यांश्रीश्रीराधाकृष्णोज्ज्वलकुसुमकेलिः सम्पूर्णा ।

iti śrīrarghunāthadāsagosvāmiviracitastavāvalyāṃśrīśrīrādhākṛṣṇojjvalakusumakeliḥ sampūrṇā |