अर्धनारीश्वरसहस्रनामस्तोत्रम् १ Ardhanarishvarasahasranamastotram

ॐ । अखण्डमण्डलाकारश्चाखिलाण्डैकनायिका ।अमरेन्द्रार्चितपदश्चामरारिनिषूदिनी ॥ १॥

oṃ | akhaṇḍamaṇḍalākāraścākhilāṇḍaikanāyikā |amarendrārcitapadaścāmarāriniṣūdinī || 1||

अनादिनिधनोऽनन्तकोटिसूर्यसमप्रभा ।अनन्तोऽनन्तभूतेशी चाजितोऽमितविक्रमा ॥ २॥

anādinidhano'nantakoṭisūryasamaprabhā |ananto'nantabhūteśī cājito'mitavikramā || 2||

अविनाशपदस्थेमा चावाङ्मनसगोचरा ।अनन्तकोटिकल्याणगुणोऽनन्तगुणाश्रया ॥ ३॥

avināśapadasthemā cāvāṅmanasagocarā |anantakoṭikalyāṇaguṇo'nantaguṇāśrayā || 3||

अघहा चाघसंहर्त्री चावेद्योऽदितिवन्दिता ।अपवर्गप्रदाता चैवाखिलाभीष्टदायिनी ॥ ४॥

aghahā cāghasaṃhartrī cāvedyo'ditivanditā |apavargapradātā caivākhilābhīṣṭadāyinī || 4||

आदिमध्यान्तरहित आदित्यायुतभासुरा ।आगमाभ्यर्चितपद आम्नायार्थविलासिनी ॥ ५॥

ādimadhyāntarahita ādityāyutabhāsurā |āgamābhyarcitapada āmnāyārthavilāsinī || 5||

आखण्डलमुखस्तुत्य आत्मानन्दविधायिनी ।आशापालसमाराध्य आधिव्याधिविनाशिनी ॥ ६॥

ākhaṇḍalamukhastutya ātmānandavidhāyinī |āśāpālasamārādhya ādhivyādhivināśinī || 6||

आपदद्रीन्द्रदम्भोलिरापन्नार्तिप्रभञ्जना ।आदित्यमण्डलान्तःस्थ आदिशक्तिस्वरूपिणी ॥ ७॥

āpadadrīndradambholirāpannārtiprabhañjanā |ādityamaṇḍalāntaḥstha ādiśaktisvarūpiṇī || 7||

आशावराम्बरधर आशान्तैश्वर्यदायिनी ।आनन्दलहरीपूर्ण आनन्दोल्लासशालिनी ॥ ८॥

āśāvarāmbaradhara āśāntaiśvaryadāyinī |ānandalaharīpūrṇa ānandollāsaśālinī || 8||

आचान्तदुरितस्तोम आधाराधेयरूपिणी ।आध्यात्मिकाधिशमन आगोवृन्दनिवारिणी ॥ ९॥

ācāntaduritastoma ādhārādheyarūpiṇī |ādhyātmikādhiśamana āgovṛndanivāriṇī || 9||

इन्दिरापतिपूज्याङ्घ्रिरिन्द्रादिस्तुतवैभवा ।इभचर्माम्बरधर इभकुम्भनिभस्तनी ॥ १०॥

indirāpatipūjyāṅghririndrādistutavaibhavā |ibhacarmāmbaradhara ibhakumbhanibhastanī || 10||

इभवक्त्रमहासेनजनकश्चेष्टदायिनी ।इष्टिघ्न इष्टिकर्त्री चैवेयत्तातीतविक्रमः ॥ ११॥

ibhavaktramahāsenajanakaśceṣṭadāyinī |iṣṭighna iṣṭikartrī caiveyattātītavikramaḥ || 11||

इच्छाज्ञानक्रियाशक्तिरिच्छाकलितविग्रहः ।इन्दिरा भारती दत्तहस्तयुग्मोल्लसत्करा ॥ १२॥

icchājñānakriyāśaktiricchākalitavigrahaḥ |indirā bhāratī dattahastayugmollasatkarā || 12||

इन्द्रयज्ञसुखाराध्य इडापिङ्गलमध्यगा ।इहामुत्रसुखाराध्य इन्दुबिम्बसमानना ॥ १३॥

indrayajñasukhārādhya iḍāpiṅgalamadhyagā |ihāmutrasukhārādhya indubimbasamānanā || 13||

इनेन्दुवह्निनयन इन्दुचूडकुटुम्बिनी ।इन्द्रियादिगुणातीत इन्द्राणीस्तुतिमोदिता ॥ १४॥

inenduvahninayana inducūḍakuṭumbinī |indriyādiguṇātīta indrāṇīstutimoditā || 14||

ईषत्स्मितमुखाम्भोज ईश्वरार्धशरीरिणी ।ईश्वरश्चेशवनिता ईड्य ईशित्वसिद्धिदा ॥ १५॥

īṣatsmitamukhāmbhoja īśvarārdhaśarīriṇī |īśvaraśceśavanitā īḍya īśitvasiddhidā || 15||

ईशानादिब्रह्मरूप ईहाधिकफलप्रदा ।ईकारार्थरहस्यज्ञ ईकारार्थस्वरूपिणी ॥ १६॥

īśānādibrahmarūpa īhādhikaphalapradā |īkārārtharahasyajña īkārārthasvarūpiṇī || 16||

ईतिबाधाप्रशमन ईशमायाविलासिनी ।ईड्यस्तयेशजीवातुरीषणात्यक्तचेतनः ॥ १७॥

ītibādhāpraśamana īśamāyāvilāsinī |īḍyastayeśajīvāturīṣaṇātyaktacetanaḥ || 17||

तथेदृगित्यसंवेधा ईषणोर्जितदानवः ।ईशित्री चेप्सितकर ईश्वरत्वविधायिनी ॥ १८॥

tathedṛgityasaṃvedhā īṣaṇorjitadānavaḥ |īśitrī cepsitakara īśvaratvavidhāyinī || 18||

उक्षेन्द्रवाहनारूढ उत्पत्तिलयवर्जिता ।उन्नतैश्वर्यसम्पन्न उत्सेधपददायिनी ॥ १९॥

ukṣendravāhanārūḍha utpattilayavarjitā |unnataiśvaryasampanna utsedhapadadāyinī || 19||

उषापतिसमाराध्य उषाकोटिसमर्चिता ।उषर्बुधाक्षिनिर्दग्धानङ्गश्चोरुपराक्रमा ॥ २०॥

uṣāpatisamārādhya uṣākoṭisamarcitā |uṣarbudhākṣinirdagdhānaṅgaścoruparākramā || 20||

उग्र उग्रप्रतापा चैवोमापतिरुदारधीः ।उद्यद्भानुप्रतीकाश उन्नतस्तनमण्डला ॥ २१॥

ugra ugrapratāpā caivomāpatirudāradhīḥ |udyadbhānupratīkāśa unnatastanamaṇḍalā || 21||

उग्रदानवसंहर्ता चोत्सवप्रियमानसा ।उष्णिक्छन्दःस्वरूपाढ्यश्चोरगाद्रिनिवासिनी ॥ २२॥

ugradānavasaṃhartā cotsavapriyamānasā |uṣṇikchandaḥsvarūpāḍhyaścoragādrinivāsinī || 22||

उदग्रश्रीरुपनिषदुद्यानचरकोकिला ।ऊर्वशीगीतसन्तुष्ट ऊर्ध्वाम्नायनिवासिनी ॥ २३॥

udagraśrīrupaniṣadudyānacarakokilā |ūrvaśīgītasantuṣṭa ūrdhvāmnāyanivāsinī || 23||

ऊर्ध्वरेता ऊर्ध्वगतिरूनाधिकविवर्जितः ।ऊर्ध्वाण्डजन्मधरिणी ऊर्जिताखिलशत्रुकः ॥ २४॥

ūrdhvaretā ūrdhvagatirūnādhikavivarjitaḥ |ūrdhvāṇḍajanmadhariṇī ūrjitākhilaśatrukaḥ || 24||

ऊष्माग्निकणसन्तप्तदिनेशाग्नीन्दुभालका ।ऊचिरूचिष्मतीचोर्म्या ऊरुदेशान्तमार्दवा ॥ २५॥

ūṣmāgnikaṇasantaptadineśāgnīndubhālakā |ūcirūciṣmatīcormyā ūrudeśāntamārdavā || 25||

ऊरव्योत्तमवेषश्च ऊर्ध्वयोगातिगामिनी ।ऊनवाच्य ऊनसाम्या ऊर्ध्वताण्डवपण्डितः ॥ २६॥

ūravyottamaveṣaśca ūrdhvayogātigāminī |ūnavācya ūnasāmyā ūrdhvatāṇḍavapaṇḍitaḥ || 26||

ऊर्ध्वलास्यसहाया च ऊरीकृतसमस्तदः ।ऊर्जस्वन्मणिमालाढ्या ऋग्यजुःसामगायनः ॥ २७॥

ūrdhvalāsyasahāyā ca ūrīkṛtasamastadaḥ |ūrjasvanmaṇimālāḍhyā ṛgyajuḥsāmagāyanaḥ || 27||

ऋभुक्षास्तुतपादाब्जा ऋषिपत्नीसमर्चितः ।ऋषिराजर्षिसंसेव्या ऋषिरृणविमोचिनी ॥ २८॥

ṛbhukṣāstutapādābjā ṛṣipatnīsamarcitaḥ |ṛṣirājarṣisaṃsevyā ṛṣirṛṇavimocinī || 28||

ऋग्यजुःसामसारज्ञः ऋचां प्राचीति सन्नुता ।रुद्राक्षमालिकाभूषो रुद्राणीकोटिसेविता ॥ २९॥

ṛgyajuḥsāmasārajñaḥ ṛcāṃ prācīti sannutā |rudrākṣamālikābhūṣo rudrāṇīkoṭisevitā || 29||

रुद्रकोटिजितामित्रः ऋतुशोणाम्बरावृता ।ऋतुलक्ष्मीसहस्रेश ऋक्षराजसमानना ॥ ३०॥

rudrakoṭijitāmitraḥ ṛtuśoṇāmbarāvṛtā |ṛtulakṣmīsahasreśa ṛkṣarājasamānanā || 30||

ऋणत्रयविमुक्तश्च ऋणपातकनाशिनी ।ऋगादिवेदविनुतः ऋग्वेदार्यस्वरूपिणी ॥ ३१॥

ṛṇatrayavimuktaśca ṛṇapātakanāśinī |ṛgādivedavinutaḥ ṛgvedāryasvarūpiṇī || 31||

ऋतुनाथसखारातिः ऋतुकालमहोज्ज्वला ।क्रूरपापपरीहारः क्रूरलोकपराङ्मुखी ॥ ३२॥

ṛtunāthasakhārātiḥ ṛtukālamahojjvalā |krūrapāpaparīhāraḥ krūralokaparāṅmukhī || 32||

रूपनिर्जितकन्दर्पो रूपलावण्यवारिधिः ।रूप्याचलनिवासश्च रूपयौवनशालिनी ॥ ३३॥

rūpanirjitakandarpo rūpalāvaṇyavāridhiḥ |rūpyācalanivāsaśca rūpayauvanaśālinī || 33||

भ्रूणयोगिगणाराध्यो भ्रूणहार्तिविनाशिनी ।भ्रूभङ्गविलसद्वक्त्रा भ्रूजितेन्द्रशरासना ॥ ३४॥

bhrūṇayogigaṇārādhyo bhrūṇahārtivināśinī |bhrūbhaṅgavilasadvaktrā bhrūjitendraśarāsanā || 34||

लुप्तकन्दर्पगात्रश्च श्लिष्टकान्तकलेवरा ।लुण्ठितारिपुरश्चैव क्लृप्तवृत्तिसुराङ्गना ॥ ३५॥

luptakandarpagātraśca śliṣṭakāntakalevarā |luṇṭhitāripuraścaiva klṛptavṛttisurāṅganā || 35||

लब्धभक्तिजनप्रेयान् लब्धभोगविडम्बिनी ।लुलायवाहनारातिः लुलायासुरमर्दिनी ॥ ३६॥

labdhabhaktijanapreyān labdhabhogaviḍambinī |lulāyavāhanārātiḥ lulāyāsuramardinī || 36||

लुब्धभस्माङ्गरागाढ्यः क्लृप्ताकल्पसमुज्ज्वला ।लूनब्रह्मशिरालीढमदिरामोदविह्वला ॥ ३७॥

lubdhabhasmāṅgarāgāḍhyaḥ klṛptākalpasamujjvalā |lūnabrahmaśirālīḍhamadirāmodavihvalā || 37||

क्लीब्यः क्लीङ्कारनिलया श्लाघ्यः श्लाघ्यगुणाश्रया ।म्लानेतरमुखाम्भोजो ब्लूम्बीजार्थस्वरूपिणी ॥ ३८॥

klībyaḥ klīṅkāranilayā ślāghyaḥ ślāghyaguṇāśrayā |mlānetaramukhāmbhojo blūmbījārthasvarūpiṇī || 38||

एणारचूड एकाक्षर्यैक एकान्तवासिनी ।एषणारहितश्चैणलोचना चैधितोत्सवः ॥ ३९॥

eṇāracūḍa ekākṣaryaika ekāntavāsinī |eṣaṇārahitaścaiṇalocanā caidhitotsavaḥ || 39||

एकान्तपूजनप्रीता एकान्तध्यानतत्परः ।एकभोगा एकसौख्यः एकैश्वर्यप्रदायिनी ॥ ४०॥

ekāntapūjanaprītā ekāntadhyānatatparaḥ |ekabhogā ekasaukhyaḥ ekaiśvaryapradāyinī || 40||

एकभक्त एकगुणा एकान्ताध्वरदीक्षितः ।एकवीरप्रभापूरनिमज्जत्प्रियमानसा ॥ ४१॥

ekabhakta ekaguṇā ekāntādhvaradīkṣitaḥ |ekavīraprabhāpūranimajjatpriyamānasā || 41||

एनःकान्तारदावाग्निरेकप्राभवशालिनी ।एकसिद्ध एकक्लृप्तिः एकसृष्टिस्तथैधिता ॥ ४२॥

enaḥkāntāradāvāgnirekaprābhavaśālinī |ekasiddha ekaklṛptiḥ ekasṛṣṭistathaidhitā || 42||

एलाकर्पूरताम्बूलप्रीत एकान्तपूजिता ।एकविद्य एककान्ता एकभक्तिमदर्चितः ॥ ४३॥

elākarpūratāmbūlaprīta ekāntapūjitā |ekavidya ekakāntā ekabhaktimadarcitaḥ || 43||

ऐङ्कारबीजमात्राढ्या ऐरावतपतिस्तुतः ।ऐरावतसमारूढा ऐन्द्रलोकसमाश्रयः ॥ ४४॥

aiṅkārabījamātrāḍhyā airāvatapatistutaḥ |airāvatasamārūḍhā aindralokasamāśrayaḥ || 44||

ऐङ्कारशुक्तिकामुक्तामणिरैरावणार्चितः ।ऐङ्कारादर्शबिम्बश्रीरैङ्कारप्रतिभूमिकः ॥ ४५॥

aiṅkāraśuktikāmuktāmaṇirairāvaṇārcitaḥ |aiṅkārādarśabimbaśrīraiṅkārapratibhūmikaḥ || 45||

ऐङ्कारमन्त्रसर्वस्वं ऐश्वर्याधिकशोभनः ।ऐन्द्रलोकविधात्री च ऐश्वर्याष्टकदायकः ॥ ४६॥

aiṅkāramantrasarvasvaṃ aiśvaryādhikaśobhanaḥ |aindralokavidhātrī ca aiśvaryāṣṭakadāyakaḥ || 46||

ऐं ऐम्पदजपप्रीत ऐङ्कारमनुजापिका ।ओङ्काररूप ओङ्कारनिलया ओम्पदाभिधः ॥ ४७॥

aiṃ aimpadajapaprīta aiṅkāramanujāpikā |oṅkārarūpa oṅkāranilayā ompadābhidhaḥ || 47||

ओजोवती तथौजस्वी ओतप्रोतविवर्जिता ।ओषधीशार्धचूडश्च ओषधीफलदायिनी ॥ ४८॥

ojovatī tathaujasvī otaprotavivarjitā |oṣadhīśārdhacūḍaśca oṣadhīphaladāyinī || 48||

ओड्डामरेश्वराराध्य ओड्याणाभरणोज्ज्वला ।ॐ तद्ब्रह्मपदस्थोमा ओड्याणपीठवासिनी ॥ ४९॥

oḍḍāmareśvarārādhya oḍyāṇābharaṇojjvalā |oṃ tadbrahmapadasthomā oḍyāṇapīṭhavāsinī || 49||

ओमित्येकाक्षरपद ओषधीशसमानना ।ओघीकृतमहातेजा ओघत्रयविलासिनी ॥ ५०॥

omityekākṣarapada oṣadhīśasamānanā |oghīkṛtamahātejā oghatrayavilāsinī || 50||