पितृस्तोत्रम् Ruchikritam Pitri Stotram

ब्रह्मा तिरोऽभवत्तत्र नदीतीरे रुचिस्ततः ।पितॄन् सन्तर्प्य तुष्टाव प्रणतो भक्तिगौरवः ॥ ४४॥

brahmā tiro'bhavattatra nadītīre rucistataḥ |pitṝn santarpya tuṣṭāva praṇato bhaktigauravaḥ || 44||

नमस्ये श्रीहरिकृष्णं शाश्वतं वै पितामहम् ।अनादिश्रीकृष्णनारायणं श्रीपुरुषोत्तमम् ॥ ४५॥

namasye śrīharikṛṣṇaṃ śāśvataṃ vai pitāmaham |anādiśrīkṛṣṇanārāyaṇaṃ śrīpuruṣottamam || 45||

नमस्ये श्रीब्रह्मधामाऽक्षरं मुक्तान् महेश्वरान् ।नमस्ये सर्वशक्त्यैश्वर्याणि गुणान् पितामहान् ॥ ४६॥

namasye śrībrahmadhāmā'kṣaraṃ muktān maheśvarān |namasye sarvaśaktyaiśvaryāṇi guṇān pitāmahān || 46||

हेतीन् समस्तभूतीश्च विभूतीरीश्वरींस्तथा ।मुक्तानिका अवतारान् मातॄँश्च श्रीरमादिकाः ॥ ४७॥

hetīn samastabhūtīśca vibhūtīrīśvarīṃstathā |muktānikā avatārān mātṝm̐śca śrīramādikāḥ || 47||

नमस्ये व्यूहसंज्ञाँश्च नमस्ये च विराजकान् ।नमस्ये सत्यलोकस्थान् साधून् ब्रह्मविदः सतः ॥ ४८॥

namasye vyūhasaṃjñām̐śca namasye ca virājakān |namasye satyalokasthān sādhūn brahmavidaḥ sataḥ || 48||

नमस्ये तान् श्राद्धपितॄन् श्राद्धे ये चाधिदेवताः ।देवैरपि च तर्प्यन्ते ये श्राद्धे तान्नमाम्यहम् ॥ ४९॥

namasye tān śrāddhapitṝn śrāddhe ye cādhidevatāḥ |devairapi ca tarpyante ye śrāddhe tānnamāmyaham || 49||

नमस्येऽहं च तान् स्वर्गे तर्प्यन्ते ये महर्षिभिः ।तथा सिद्धजनैश्चापि तर्प्यन्ते तान्नमाम्यहम् ॥ ५०॥

namasye'haṃ ca tān svarge tarpyante ye maharṣibhiḥ |tathā siddhajanaiścāpi tarpyante tānnamāmyaham || 50||

गुह्यकैरपि येऽऽर्च्यन्ते ऋद्।ह्ध्यर्थं तान्नमाम्यहम् ।नमस्येऽहं च तान् पितॄन् येऽर्च्यन्ते मानवैर्भुवि ॥ ५१॥

guhyakairapi ye''rcyante ṛd|hdhyarthaṃ tānnamāmyaham |namasye'haṃ ca tān pitṝn ye'rcyante mānavairbhuvi || 51||

नमस्येऽहं च तान् पितॄन् स्वेष्टलोकप्रदायिनः ।येऽर्च्यन्ते श्रद्धया विप्रैः श्राद्धकर्मसु तर्पिताः ॥ ५२॥

namasye'haṃ ca tān pitṝn sveṣṭalokapradāyinaḥ |ye'rcyante śraddhayā vipraiḥ śrāddhakarmasu tarpitāḥ || 52||

प्राजापत्यपददातॄन् नमस्ये वनितर्पिताः ।तान्नमस्ये नैष्ठिकानां फलदातॄन् प्रपूजितान् ॥ ५३॥

prājāpatyapadadātṝn namasye vanitarpitāḥ |tānnamasye naiṣṭhikānāṃ phaladātṝn prapūjitān || 53||

राजन्यतर्पितान् पितॄन्नमस्ये मखपूजितान् ।वैश्यप्रपूजितान् पितॄन् नमस्ये कव्यभोजनान् ॥ ५४॥

rājanyatarpitān pitṝnnamasye makhapūjitān |vaiśyaprapūjitān pitṝn namasye kavyabhojanān || 54||

शूद्राऽर्चितान्नमस्ये तान् सुकालिनोऽन्नपूजितान् ।आसुराऽर्चितपितॄँश्च स्वधाहारान्नमामि च ॥ ५५॥

śūdrā'rcitānnamasye tān sukālino'nnapūjitān |āsurā'rcitapitṝm̐śca svadhāhārānnamāmi ca || 55||

पातालवासिनो यान् ये तर्प्यन्ते श्राद्धकर्मसु ।स्वधाहारान् नमस्येऽहं रसातलैः प्रपूजितान् ॥ ५६॥

pātālavāsino yān ye tarpyante śrāddhakarmasu |svadhāhārān namasye'haṃ rasātalaiḥ prapūjitān || 56||

भोगैरशेषैर्नागाद्यैः सर्वैश्चापि प्रपूजितान् ।पितॄन्नमस्ये द्युस्थाँश्चाऽन्तरिक्षास्थान् महीस्थितान् ॥ ५७॥

bhogairaśeṣairnāgādyaiḥ sarvaiścāpi prapūjitān |pitṝnnamasye dyusthām̐ścā'ntarikṣāsthān mahīsthitān || 57||

विमानस्थान् मूर्तरूपान् पितॄन्नमामि सर्वदा ।योगिजनैः पूजिताँस्तान् क्लेशमुक्तिप्रदान् शुभान् ॥ ५८॥

vimānasthān mūrtarūpān pitṝnnamāmi sarvadā |yogijanaiḥ pūjitām̐stān kleśamuktipradān śubhān || 58||

पितॄँस्ताँश्च नमस्येऽहं मूर्तान् स्वधाभुजः सदा ।काम्यफलप्रदान् सर्वान् स्वर्गस्थान् मोक्षदानपि ॥ ५९॥

pitṝm̐stām̐śca namasye'haṃ mūrtān svadhābhujaḥ sadā |kāmyaphalapradān sarvān svargasthān mokṣadānapi || 59||

तृप्यन्त्विच्छावतां कामप्रदाः सुरत्वपुत्रदाः ।ऐन्द्रसौरपददाश्च पशुस्वगृहशक्तिदाः ॥ ६०॥

tṛpyantvicchāvatāṃ kāmapradāḥ suratvaputradāḥ |aindrasaurapadadāśca paśusvagṛhaśaktidāḥ || 60||

चन्द्रे सूर्ये रश्मिवासा विमानस्था जलान्नकैः ।गन्धरसादिभिः सर्वे तृप्यन्तां चामृतप्रदाः ॥ ६१॥

candre sūrye raśmivāsā vimānasthā jalānnakaiḥ |gandharasādibhiḥ sarve tṛpyantāṃ cāmṛtapradāḥ || 61||

अग्नौ हुतान्नभोक्तारो हविर्भुजोऽपि येऽपरे ।विप्रदेहनिवासाश्च साधुदेहनिवासिनः ॥ ६२॥

agnau hutānnabhoktāro havirbhujo'pi ye'pare |vipradehanivāsāśca sādhudehanivāsinaḥ || 62||

पिण्डादास्तृप्तिमायान्तु मयाऽर्पिताऽप्कलादिभिः ।कृष्णतिलैः शाकपत्रैः प्रीणिता यन्तु ते मुदम् ॥ ६३॥

piṇḍādāstṛptimāyāntu mayā'rpitā'pkalādibhiḥ |kṛṣṇatilaiḥ śākapatraiḥ prīṇitā yantu te mudam || 63||

क्रव्यादाश्चामरपूज्याः पुष्पगन्धान्नभोजनैः ।तृप्तिमायान्तु ते सर्वे पितरः स्वर्गदायिनः ॥ ६४॥

kravyādāścāmarapūjyāḥ puṣpagandhānnabhojanaiḥ |tṛptimāyāntu te sarve pitaraḥ svargadāyinaḥ || 64||

प्रत्यहं पूजिता मासपूजिता येऽष्टकासु च ।समान्तेऽभ्युदये पूज्यास्तृप्यन्तु पितरोऽपि मे ॥ ६५॥

pratyahaṃ pūjitā māsapūjitā ye'ṣṭakāsu ca |samānte'bhyudaye pūjyāstṛpyantu pitaro'pi me || 65||

श्वेता विप्रार्चितास्वार्कवर्णाः क्षत्रियपूजिताः ।स्वर्णवर्णा वैश्यपूज्या नीलाः शूद्रप्रपूजिताः ॥ ६६॥

śvetā viprārcitāsvārkavarṇāḥ kṣatriyapūjitāḥ |svarṇavarṇā vaiśyapūjyā nīlāḥ śūdraprapūjitāḥ || 66||

पुष्पगन्धरसैर्धूपैस्तोयान्नफलपत्रकैः ।अग्निहुतेन चाज्येन तृप्तिं यान्तु नतोऽस्मि तान् ॥ ६७॥

puṣpagandharasairdhūpaistoyānnaphalapatrakaiḥ |agnihutena cājyena tṛptiṃ yāntu nato'smi tān || 67||

देवपूर्वाः कव्यभुजो भूतिस्रजो भवन्ति ये ।भूतप्रेताऽसुररक्षउग्रपितॄन् नमाम्यपि ॥ ६८॥

devapūrvāḥ kavyabhujo bhūtisrajo bhavanti ye |bhūtapretā'surarakṣaugrapitṝn namāmyapi || 68||

अग्निष्वात्ता बर्हिषद आज्यपाः सोमपास्तथा ।तेऽपि तृप्तिं प्रपद्यन्तां तर्पिताः श्रद्धया मया ॥ ६९॥

agniṣvāttā barhiṣada ājyapāḥ somapāstathā |te'pi tṛptiṃ prapadyantāṃ tarpitāḥ śraddhayā mayā || 69||

प्राचीं रक्षन्त्वग्निष्वात्ता याम्यां बर्हिषदस्तथा ।प्रतीचीमाज्यपा रक्षन्त्वुदीचीं सोमपा मम ॥ ७०॥

prācīṃ rakṣantvagniṣvāttā yāmyāṃ barhiṣadastathā |pratīcīmājyapā rakṣantvudīcīṃ somapā mama || 70||

रक्षोभूतपिशाचेभ्यो दुष्टाभिचारमन्त्रतः ।आसुरप्रेतदेहिभ्यो यमो रक्षतु मां सदा ॥ ७१॥

rakṣobhūtapiśācebhyo duṣṭābhicāramantrataḥ |āsurapretadehibhyo yamo rakṣatu māṃ sadā || 71||

एकत्रिंशत्पितृगणास्तुष्टा यच्छन्तु मे हितम् ।विश्वा विश्वभुजो धर्मा धन्याः शुभाननास्तथा ॥ ७२॥

ekatriṃśatpitṛgaṇāstuṣṭā yacchantu me hitam |viśvā viśvabhujo dharmā dhanyāḥ śubhānanāstathā || 72||

आराध्या भूतिदा भूतिकृतश्च भूतयो नव ।कल्याणाः कल्यताः कर्तारश्च कल्पत्वहेतवः ॥ ७३॥

ārādhyā bhūtidā bhūtikṛtaśca bhūtayo nava |kalyāṇāḥ kalyatāḥ kartāraśca kalpatvahetavaḥ || 73||

कल्यतराश्रयाश्चेति षट्टेपितृगणास्तथा ।वरा वरेण्या वरदाः पुष्टिदास्तुष्टिदास्तथा ॥ ७४॥

kalyatarāśrayāśceti ṣaṭṭepitṛgaṇāstathā |varā vareṇyā varadāḥ puṣṭidāstuṣṭidāstathā || 74||

धातारो विश्वपातारः सप्त पितृगणाश्च ते ।महान्तश्च महात्मानो महिताश्च महाबलाः ॥ ७५॥

dhātāro viśvapātāraḥ sapta pitṛgaṇāśca te |mahāntaśca mahātmāno mahitāśca mahābalāḥ || 75||

महिमावन्त इत्येते पञ्च पितृगणास्तथा ।सुखदा धनदाश्चापि धर्मदा भूतिदास्तथा ॥ ७६॥

mahimāvanta ityete pañca pitṛgaṇāstathā |sukhadā dhanadāścāpi dharmadā bhūtidāstathā || 76||

गणाश्चत्वार एवापि सर्वे तुष्यन्तु मेऽर्चिताः** ।एवं वै स्तुवतस्तस्य रुचेस्तु तेजसां चयः ॥ ७७॥

gaṇāścatvāra evāpi sarve tuṣyantu me'rcitāḥ** |evaṃ vai stuvatastasya rucestu tejasāṃ cayaḥ || 77||

समुत्थितः पुरतश्च तं तुष्टाव रुचिस्तदा ।अमूर्तानर्चितानत्र तेजोमयानुपस्थितान् ॥ ७८॥

samutthitaḥ purataśca taṃ tuṣṭāva rucistadā |amūrtānarcitānatra tejomayānupasthitān || 78||

नमस्यामि ध्यानगम्यान् पितॄँस्तान् दिव्यविग्रहान् ।इन्द्रादीशान् दक्षमारीचर्षिनेतॄन् नमामि च ॥ ७९॥

namasyāmi dhyānagamyān pitṝm̐stān divyavigrahān |indrādīśān dakṣamārīcarṣinetṝn namāmi ca || 79||

मनुमुनीन्द्रचन्द्राऽर्केश्वरान् पितॄन्नमामि च ।जलेवासान् ग्रहनक्षत्रेशान् वाय्वग्निपूजितान् ॥ ८०॥

manumunīndracandrā'rkeśvarān pitṝnnamāmi ca |jalevāsān grahanakṣatreśān vāyvagnipūjitān || 80||

नभःस्थान् भूस्वर्गवासान् नमस्यामि कृताञ्जलिः ।देवर्षिजनकाँश्चाप्यक्षय्यदातॄन् नमामि च ॥ ८१॥

nabhaḥsthān bhūsvargavāsān namasyāmi kṛtāñjaliḥ |devarṣijanakām̐ścāpyakṣayyadātṝn namāmi ca || 81||

प्रजेशाय कश्यपाय सोमाय वरुणाय च ।योगेश्वरेभ्यः सिद्धेभ्यः सद्भ्यो नमामि साञ्जलिः ॥ ८२॥

prajeśāya kaśyapāya somāya varuṇāya ca |yogeśvarebhyaḥ siddhebhyaḥ sadbhyo namāmi sāñjaliḥ || 82||

सप्तलोकगणेभ्यश्च स्वयम्भूपरमेष्ठिने ।सोमध्रेभ्यश्च नमः सोमाय च नमो नमः ॥ ८३॥

saptalokagaṇebhyaśca svayambhūparameṣṭhine |somadhrebhyaśca namaḥ somāya ca namo namaḥ || 83||

अग्निरूपान् योगिनश्च नमस्याम्यध्वरस्थितान् ।तेजःस्थान् सोमसूर्याग्निमूर्तीन्नमामि वै पितॄन् ॥ ८४॥

agnirūpān yoginaśca namasyāmyadhvarasthitān |tejaḥsthān somasūryāgnimūrtīnnamāmi vai pitṝn || 84||

व्रह्मस्वरूपिणः सिद्धान् ब्रह्मचर्यपरायणान् ।नमामि सत्यलोकस्थानीश्वरानावृतिस्थितान् ॥ ८५॥

vrahmasvarūpiṇaḥ siddhān brahmacaryaparāyaṇān |namāmi satyalokasthānīśvarānāvṛtisthitān || 85||

वैराजान् वैष्णवान् भौमान् श्रीपुरस्थाः श्रीयोषितः ।अव्याकृताऽमृतस्थाँश्च गोलोकस्थान् नमानि च ॥ ८६॥

vairājān vaiṣṇavān bhaumān śrīpurasthāḥ śrīyoṣitaḥ |avyākṛtā'mṛtasthām̐śca golokasthān namāni ca || 86||

वैकुण्ठस्थानक्षरस्थानवतारान् नमामि च ।अवतारिणीश्च सर्वा मुक्तानिका नमामि च ॥ ८७॥

vaikuṇṭhasthānakṣarasthānavatārān namāmi ca |avatāriṇīśca sarvā muktānikā namāmi ca || 87||

मुक्ताँश्च पार्षदान् सर्वानैश्वर्याणि नमामि च ।अनादिश्रीकृष्णनारायणं श्रीवल्लभं प्रभुम् ॥ ८८॥

muktām̐śca pārṣadān sarvānaiśvaryāṇi namāmi ca |anādiśrīkṛṣṇanārāyaṇaṃ śrīvallabhaṃ prabhum || 88||

ब्रह्मप्रियाः समस्ताश्च मातॄर्हरिप्रियास्तथा ।हेतीन् गुणान् विभूतींश्च नमामि प्रसीदन्तु मे ॥ ८९॥

brahmapriyāḥ samastāśca mātṝrharipriyāstathā |hetīn guṇān vibhūtīṃśca namāmi prasīdantu me || 89||

इतिस्तुतास्ते पितरस्तेजसो निर्ययुः शुभाः ।इति श्रीलक्ष्मीनारायणीयसंहितायाः द्वापरयुगसन्तानात्मकस्य तृतीयखण्डे१५७अध्यायान्तर्गतं रुचिकृतं पितृस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।लक्ष्मीनारायणीयसंहिता । खण्ड ३। अध्याय १५७/४४८९॥लक्ष्मीनारायणीयसंहिता । खण्ड ३। अध्याय १५७/४४-८९॥

itistutāste pitarastejaso niryayuḥ śubhāḥ |iti śrīlakṣmīnārāyaṇīyasaṃhitāyāḥ dvāparayugasantānātmakasya tṛtīyakhaṇḍe157adhyāyāntargataṃ rucikṛtaṃ pitṛstotraṃ sampūrṇam |lakṣmīnārāyaṇīyasaṃhitā | khaṇḍa 3| adhyāya 157/4489||lakṣmīnārāyaṇīyasaṃhitā | khaṇḍa 3| adhyāya 157/44-89||