यतिराजस्तोत्रम् १ Bhaja Yatirajam

श्रीरङ्गेशयजयाश्रयकेतुः श्रितजनसंरक्षणजीवातुः ।भवभयजलधेरेव हि सेतुः पद्मानेतुः प्रणतौ हेतुः ॥ १॥

śrīraṅgeśayajayāśrayaketuḥ śritajanasaṃrakṣaṇajīvātuḥ |bhavabhayajaladhereva hi setuḥ padmānetuḥ praṇatau hetuḥ || 1||

भज यतिराजं भज यतिराजं भज यतिराजं भवभीरो ।भज यतिराजं भज यतिराजं भज यतिराजं भवभीरो ॥ भज यतिराजं \।\।\।आदौ जगदाधारः शेषः तदनु सुमित्रानन्दनवेषः ।तदुपरि धृतहलमुसलविशेषः तदनन्तरमभवद्गुरुरेषः ॥ २॥ भज यतिराजं \।\।\।

bhaja yatirājaṃ bhaja yatirājaṃ bhaja yatirājaṃ bhavabhīro |bhaja yatirājaṃ bhaja yatirājaṃ bhaja yatirājaṃ bhavabhīro || bhaja yatirājaṃ \|\|\|ādau jagadādhāraḥ śeṣaḥ tadanu sumitrānandanaveṣaḥ |tadupari dhṛtahalamusalaviśeṣaḥ tadanantaramabhavadgurureṣaḥ || 2|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

भुङ्क्ते वैषयिकं सुखमन्यः प्रचकास्त्येव अनश्नन्नन्यः ।इति यस्तत्वं प्राह वदान्यः तस्मादधिकः को नु वदान्यः ॥ ३॥ भज यतिराजं \।\।\।

bhuṅkte vaiṣayikaṃ sukhamanyaḥ pracakāstyeva anaśnannanyaḥ |iti yastatvaṃ prāha vadānyaḥ tasmādadhikaḥ ko nu vadānyaḥ || 3|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

नष्टे नयने कस्यालोकः चित्ते मत्ते कस्य विवेकः ।क्षीणे पुण्ये कः सुरलोकः कामे धूते कस्तव शोकः ॥ ४॥ भज यतिराजं \।\।\।

naṣṭe nayane kasyālokaḥ citte matte kasya vivekaḥ |kṣīṇe puṇye kaḥ suralokaḥ kāme dhūte kastava śokaḥ || 4|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

निशि वनितासुखनिद्रालोलः प्रातः परदूषणपटुशीलः ।अन्तर्याति निजायुष्कालः किं जानाति नरः पशुलीलः ॥ ५॥ भज यतिराजं \।\।\।

niśi vanitāsukhanidrālolaḥ prātaḥ paradūṣaṇapaṭuśīlaḥ |antaryāti nijāyuṣkālaḥ kiṃ jānāti naraḥ paśulīlaḥ || 5|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

केचिल्लीलालालसगतयः केचिद्बालालालितरतयः ।केचिद्दोलायितहमतयः केऽपि न सन्त्यर्चितयतिपतयः ॥ ६॥ भज यतिराजं \।\।\।

kecillīlālālasagatayaḥ kecidbālālālitaratayaḥ |keciddolāyitahamatayaḥ ke'pi na santyarcitayatipatayaḥ || 6|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

यावानबलो जरया देहः तावान् प्रबलो विषये मोहः ।वचसि विरक्तिः श्रुतिपरिवाहः मनसि हितस्त्वपरोऽपि विवाहः ॥ ७॥ भज यतिराजं \।\।\।

yāvānabalo jarayā dehaḥ tāvān prabalo viṣaye mohaḥ |vacasi viraktiḥ śrutiparivāhaḥ manasi hitastvaparo'pi vivāhaḥ || 7|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

कलुषनिकायं ललनाकायं पश्यन्मुह्यसि सायं सायम् ।जहि जहि हेयं तद्व्यवसायं स्मर निरपायं चरमोपायम् ॥ ८॥ भज यतिराजं \।\।\।

kaluṣanikāyaṃ lalanākāyaṃ paśyanmuhyasi sāyaṃ sāyam |jahi jahi heyaṃ tadvyavasāyaṃ smara nirapāyaṃ caramopāyam || 8|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

रात्रिंदिवमपि भिक्षाचर्या कलहायैवागच्छति भार्या ।मध्ये बान्धवसेवा कार्या कथय कदा तव देवसपर्या ॥ ९॥ भज यतिराजं \।\।\।

rātriṃdivamapi bhikṣācaryā kalahāyaivāgacchati bhāryā |madhye bāndhavasevā kāryā kathaya kadā tava devasaparyā || 9|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

अन्धं नयनं भूमौ शयनं मन्दं वचनं मलिनं वदनम् ।तस्मिन् काले गोप्तुं सदनं वाञ्छसि दत्ततनूजानयनम् ॥ १०॥ भज यतिराजं \।\।\।

andhaṃ nayanaṃ bhūmau śayanaṃ mandaṃ vacanaṃ malinaṃ vadanam |tasmin kāle goptuṃ sadanaṃ vāñchasi dattatanūjānayanam || 10|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

तालच्छदकृतकुब्जकुटीरः प्रतिगृहसन्ध्याकबलाहारः ।विविधपटच्चरभारः क्रूरः सोऽपि विधातृसमाहङ्कारः ॥ ११॥ भज यतिराजं \।\।\।

tālacchadakṛtakubjakuṭīraḥ pratigṛhasandhyākabalāhāraḥ |vividhapaṭaccarabhāraḥ krūraḥ so'pi vidhātṛsamāhaṅkāraḥ || 11|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

मन्त्रद्रव्यविशुद्धो यागः सर्वारम्भविरागस्त्यागः ।कर्तुं शक्यो न कलौ योगः किन्तु यतीशगुणामृतभोगः ॥ १२॥ भज यतिराजं \।\।\।

mantradravyaviśuddho yāgaḥ sarvārambhavirāgastyāgaḥ |kartuṃ śakyo na kalau yogaḥ kintu yatīśaguṇāmṛtabhogaḥ || 12|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

उपरि महोपलवर्षासारो मार्गे कण्टककर्दमपूरः ।कक्षे भारः शिरसि किशोरः सुखयति घोरः कं संसारः ॥ १३॥ भज यतिराजं \।\।\।

upari mahopalavarṣāsāro mārge kaṇṭakakardamapūraḥ |kakṣe bhāraḥ śirasi kiśoraḥ sukhayati ghoraḥ kaṃ saṃsāraḥ || 13|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

भजसि वृथा विषयेषु दुराशां विविधविचित्रमनोरथपाशाम् ।कियदपि लभसे न हि तत्रैकं किन्तु व्रजसि महान्तं शोकम् ॥ १४॥ भज यतिराजं \।\।\।

bhajasi vṛthā viṣayeṣu durāśāṃ vividhavicitramanorathapāśām |kiyadapi labhase na hi tatraikaṃ kintu vrajasi mahāntaṃ śokam || 14|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

कश्चन लोके करपुटपात्रः पातुं सुतमाश्रितमठसत्रः ।तस्मिन्वृद्धे तं सकलत्रः शपति हि रण्डासुत इति पुत्रः ॥ १५॥ भज यतिराजं \।\।\।

kaścana loke karapuṭapātraḥ pātuṃ sutamāśritamaṭhasatraḥ |tasminvṛddhe taṃ sakalatraḥ śapati hi raṇḍāsuta iti putraḥ || 15|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

मनुजपतिं वा दिगधिपतिं वा जलजभवं वा जगदधिपं वा ।ममताहङ्कृतिमलिनो लोको निन्दति निन्दति निन्दत्येव ॥ १६॥ भज यतिराजं \।\।\।

manujapatiṃ vā digadhipatiṃ vā jalajabhavaṃ vā jagadadhipaṃ vā |mamatāhaṅkṛtimalino loko nindati nindati nindatyeva || 16|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

पापहतो वा पुण्ययुतो वा सुरनरतिर्यग्जातिगतो वा ।रामानुजपदतीर्थान्मुक्तिं विन्दति विन्दति विन्दत्येव ॥ १७॥ भज यतिराजं \।\।\।

pāpahato vā puṇyayuto vā suranaratiryagjātigato vā |rāmānujapadatīrthānmuktiṃ vindati vindati vindatyeva || 17|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

गुणगुणिनोर्भेदः किल नित्यः चिदचिद्द्वयपरभेदः सत्यः ।तद्द्वयदेहो हरिरिति तत्त्वं पश्य विशिष्टाद्वैतं तत्त्वम् ॥ १८॥ भज यतिराजं \।\।\।

guṇaguṇinorbhedaḥ kila nityaḥ cidaciddvayaparabhedaḥ satyaḥ |taddvayadeho haririti tattvaṃ paśya viśiṣṭādvaitaṃ tattvam || 18|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

यतिपतिपदजलगणिकासेकः चतुरक्षरपदयुग्मविवेकः ।यस्य तु सालनगर्यवलोकः तस्य पदेन हतो यमलोकः ॥ १९॥ भज यतिराजं \।\।\।

yatipatipadajalagaṇikāsekaḥ caturakṣarapadayugmavivekaḥ |yasya tu sālanagaryavalokaḥ tasya padena hato yamalokaḥ || 19|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

चिन्तय सर्वं चिदचिद्रूपं तनुरिति तस्य हरेरनुरूपम् ।तस्मात् कस्मिन्कलयसि कोपं पश्चाद्भजसि दुरापं तापम् ॥ २०॥ भज यतिराजं \।\।\।

cintaya sarvaṃ cidacidrūpaṃ tanuriti tasya hareranurūpam |tasmāt kasminkalayasi kopaṃ paścādbhajasi durāpaṃ tāpam || 20|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

यश्चतुरक्षरमन्त्ररहस्यं वेद तमेव वृणीहि सदस्यम् ।तच्चरणद्वयदास्यमुपास्यं तद्विपरीतं मतमपहास्यम् ॥ २१॥ भज यतिराजं \।\।\।

yaścaturakṣaramantrarahasyaṃ veda tameva vṛṇīhi sadasyam |taccaraṇadvayadāsyamupāsyaṃ tadviparītaṃ matamapahāsyam || 21|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

वैष्णवकुलगुणदूषणचिन्तां मा कुरु निजकुलशीलाहन्ताम् ।यतिपतिरेव हि गुरुरेतेषामिति जानीहि महत्वं तेषाम् ॥ २२॥ भज यतिराजं \।\।\।

vaiṣṇavakulaguṇadūṣaṇacintāṃ mā kuru nijakulaśīlāhantām |yatipatireva hi gurureteṣāmiti jānīhi mahatvaṃ teṣām || 22|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

सुमसुकुमारं शोभितमारं रतिसुखसारं युवतिशरीरम् ।गतजीवितमतिघोरविकारं दृष्ट्वा गच्छसि दूरं दूरम् ॥ २३॥ भज यतिराजं \।\।\।

sumasukumāraṃ śobhitamāraṃ ratisukhasāraṃ yuvatiśarīram |gatajīvitamatighoravikāraṃ dṛṣṭvā gacchasi dūraṃ dūram || 23|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

विद्यानिपुणा वयमित्यन्ये हृद्या धनिनो वयमित्यन्ये ।सत्कुलजाता वयमित्यन्ये तेषु कलिं परिपूर्णं मन्ये ॥ २४॥ भज यतिराजं \।\।\।

vidyānipuṇā vayamityanye hṛdyā dhanino vayamityanye |satkulajātā vayamityanye teṣu kaliṃ paripūrṇaṃ manye || 24|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

यमकिङ्करकरमूले शूले पतदभियाति हि फाले फाले ।दहति तनुं प्रतिकूले काले कं रमयसि तत्काले बाले ॥ २५॥ भज यतिराजं \।\।\।

yamakiṅkarakaramūle śūle patadabhiyāti hi phāle phāle |dahati tanuṃ pratikūle kāle kaṃ ramayasi tatkāle bāle || 25|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

नरवाहनगजतुरगारूड्ःआः नारीसुतपोषणगुणमूढाः ।नानारञ्जकविद्याप्रौढाः नागरिकाः किं यतयो मूढाः ॥ २६॥ भज यतिराजं \।\।\।

naravāhanagajaturagārūḍḥāḥ nārīsutapoṣaṇaguṇamūḍhāḥ |nānārañjakavidyāprauḍhāḥ nāgarikāḥ kiṃ yatayo mūḍhāḥ || 26|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

यस्य मुखस्था यतिपतिसूक्तिः तस्य करस्था विलसति मुक्तिः ।नरके पतितं नवनवयुक्तिः नहि रक्षति सामान्यनिरुक्तिः ॥ २७॥ भज यतिराजं \।\।\।

yasya mukhasthā yatipatisūktiḥ tasya karasthā vilasati muktiḥ |narake patitaṃ navanavayuktiḥ nahi rakṣati sāmānyaniruktiḥ || 27|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

श्रुतिशिरसामत्यन्तविदूष्यं सूत्रानभिमतमतिवैदुष्यम् ।प्रथमम् मङ्गलमनृतविशेष्यं प्रलपसि किं प्राकृतकृतभाष्यम् ॥ २८॥ भज यतिराजं \।\।\।

śrutiśirasāmatyantavidūṣyaṃ sūtrānabhimatamativaiduṣyam |prathamam maṅgalamanṛtaviśeṣyaṃ pralapasi kiṃ prākṛtakṛtabhāṣyam || 28|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

तस्करजारविदूषकधूर्ता मस्करिमौनिदिगम्बरवृत्ताः ।गुप्तधनीकृत धनमदमत्ताः गुरवः किं परवञ्चकचित्ताः ॥ २९॥ भज यतिराजं \।\।\।

taskarajāravidūṣakadhūrtā maskarimaunidigambaravṛttāḥ |guptadhanīkṛta dhanamadamattāḥ guravaḥ kiṃ paravañcakacittāḥ || 29|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

कान्तिमतीसुकुमारकुमारं केशवयज्वकिशोरमुदारम् । यज्व पाठभेद सिंहरामानुजमहिराडवतारं मूकान्धानपि मोक्षयितारम् ॥ ३०॥ भज यतिराजं \।\।\।

kāntimatīsukumārakumāraṃ keśavayajvakiśoramudāram | yajva pāṭhabheda siṃharāmānujamahirāḍavatāraṃ mūkāndhānapi mokṣayitāram || 30|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

काषायाम्बरकवचितगात्रं कलितकमण्डलुदण्डपवित्रम् ।विधृतशिखाहरिणाजिनसूत्रं व्याख्यातद्वैपायनसूत्रम् ॥ ३१॥ भज यतिराजं \।\।\।

kāṣāyāmbarakavacitagātraṃ kalitakamaṇḍaludaṇḍapavitram |vidhṛtaśikhāhariṇājinasūtraṃ vyākhyātadvaipāyanasūtram || 31|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

यामुनपूर्णकृपोज्ज्वलगात्रं रामाब्जाक्षमुनीक्षणपात्रम् ।कोमलशठरिपुपदयुगमात्रं श्रीमाधवसेनापतिमित्रम् ॥ ३२॥ भज यतिराजं \।\।\।

yāmunapūrṇakṛpojjvalagātraṃ rāmābjākṣamunīkṣaṇapātram |komalaśaṭharipupadayugamātraṃ śrīmādhavasenāpatimitram || 32|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

सालग्रामे सर्वहितार्थं येनास्थापि गुरोः पदतीर्थम् ।तत्कुलदैवतहितपुरुषार्थं सकलोपायाधिकचरमार्थम् ॥ ३३॥ भज यतिराजं \।\।\।

sālagrāme sarvahitārthaṃ yenāsthāpi guroḥ padatīrtham |tatkuladaivatahitapuruṣārthaṃ sakalopāyādhikacaramārtham || 33|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

प्रवचनसक्तः प्रज्ञायुक्तः परहितसक्तः परमविरक्तः ।नानादैवतभक्त्या युक्तः न भवति मुक्तो भवति न मुक्तः ॥ ३४॥ भज यतिराजं \।\।\।

pravacanasaktaḥ prajñāyuktaḥ parahitasaktaḥ paramaviraktaḥ |nānādaivatabhaktyā yuktaḥ na bhavati mukto bhavati na muktaḥ || 34|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

सन्त्यज सकलमुपायाचरणं व्रज रामानुजचरनौ शरणाम् ।पश्यसि तमसः पारं नित्यं सत्यं सत्यं पुनरपि सत्यम्॥ ३५॥ भज यतिराजं \।\।\।

santyaja sakalamupāyācaraṇaṃ vraja rāmānujacaranau śaraṇām |paśyasi tamasaḥ pāraṃ nityaṃ satyaṃ satyaṃ punarapi satyam|| 35|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

भगवद्रामानुजषट्त्रिंशः सालग्रामगुरूत्तमवंश्यः ।कौण्डिन्यः कविराह पवित्रं रङ्गार्यो यतिराजस्तोत्रम् ॥ ३६॥ भज यतिराजं \।\।\।

bhagavadrāmānujaṣaṭtriṃśaḥ sālagrāmagurūttamavaṃśyaḥ |kauṇḍinyaḥ kavirāha pavitraṃ raṅgāryo yatirājastotram || 36|| bhaja yatirājaṃ \|\|\|

इति यतिराजस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।

iti yatirājastotraṃ sampūrṇam |