सूर्यस्तोत्रम् २२ Arjunakritam Surya Stotram 22

अर्जुन उवाच ।जयति किरणमाली भासुरः श्रान्तसप्तिःसकलभुवनधामा प्राग्दिगन्ताट्टहासः ।भवति विगतपापं कीर्तनादेव यस्यप्रचुरकलुषदोषैर्ग्रस्तमङ्गं नराणाम् ॥ ५४॥

arjuna uvāca |jayati kiraṇamālī bhāsuraḥ śrāntasaptiḥsakalabhuvanadhāmā prāgdigantāṭṭahāsaḥ |bhavati vigatapāpaṃ kīrtanādeva yasyapracurakaluṣadoṣairgrastamaṅgaṃ narāṇām || 54||

ब्रह्माद्यैर्मुनिभिरभिष्टुतं पतङ्गंकः स्तोतुं कविरभिवाञ्छते प्रकामम् ।स्तोष्येऽहं तदपि सुविस्तरात्सुबुद्धेकिं दीपो ज्वलति हि नोदिते शशाङ्के ॥ ५५॥

brahmādyairmunibhirabhiṣṭutaṃ pataṅgaṃkaḥ stotuṃ kavirabhivāñchate prakāmam |stoṣye'haṃ tadapi suvistarātsubuddhekiṃ dīpo jvalati hi nodite śaśāṅke || 55||

शास्त्रार्थकामनिपुणैर्मुनिभिः स्तुतस्यकिं वस्तु यन्न रचितं विविधैः प्रयोगैः ।द्वैपायनप्रभृतिभिर्मुनिभिः पुराणैरापीतसारमिह भाति जगत्समस्तम् ॥ ५६॥

śāstrārthakāmanipuṇairmunibhiḥ stutasyakiṃ vastu yanna racitaṃ vividhaiḥ prayogaiḥ |dvaipāyanaprabhṛtibhirmunibhiḥ purāṇairāpītasāramiha bhāti jagatsamastam || 56||

कामं तथाप्यहमतीव विचार्य ब्रुद्।ह्ध्याभानोस्त्रिलोकगुरुपूजितपादयुग्मम् ।वृत्तैः स्फुटार्थमधुराक्षरसन्धियुक्तैस्त्वां वै विचित्रगतिभिः परिकीर्तयिष्ये ॥ ५७॥

kāmaṃ tathāpyahamatīva vicārya brud|hdhyābhānostrilokagurupūjitapādayugmam |vṛttaiḥ sphuṭārthamadhurākṣarasandhiyuktaistvāṃ vai vicitragatibhiḥ parikīrtayiṣye || 57||

तावज्जगद्भवति निश्चलमेव सर्वंतावत्क्रियाश्च विविधा न च यान्ति सिद्धिम् ।यावच्च नाथ कमलामलमण्डल त्वमुत्तिष्ठसे व्यपनयन्किरणैस्तमांसि ॥ ५८॥

tāvajjagadbhavati niścalameva sarvaṃtāvatkriyāśca vividhā na ca yānti siddhim |yāvacca nātha kamalāmalamaṇḍala tvamuttiṣṭhase vyapanayankiraṇaistamāṃsi || 58||

तावन्न भान्ति शिखराणि महीरुहाणांगुच्छैस्तु फुल्लवनमीलितलोचनानि ।सुप्तानि बोधयसि षट्चरणाकुलानियावन्न भाभिरमलाभिरनुत्तमाभिः ॥ ५९॥

tāvanna bhānti śikharāṇi mahīruhāṇāṃgucchaistu phullavanamīlitalocanāni |suptāni bodhayasi ṣaṭcaraṇākulāniyāvanna bhābhiramalābhiranuttamābhiḥ || 59||

उद्यन्तमम्बरतले सुरसिद्धसङ्घाःसब्रह्मदैत्यमुनिकिन्नरनागयक्षाः ।त्वामर्चयन्ति विबुधाः प्रणतैः शिरोभिश्चञ्चत्किरीटमणिभाभिरनुत्तमाभिः ॥ १\।३२\।६०॥अस्तं गते त्वयि जगद्भवति प्रसुप्तंभूयस्त्वयि प्रतपति प्रतिबोधमेति ।एवं सदा वरद लोकहितार्थहेतोरेकस्त्वमेव भगवंस्तिमिरस्य हन्ता ॥ ६१॥

udyantamambaratale surasiddhasaṅghāḥsabrahmadaityamunikinnaranāgayakṣāḥ |tvāmarcayanti vibudhāḥ praṇataiḥ śirobhiścañcatkirīṭamaṇibhābhiranuttamābhiḥ || 1\|32\|60||astaṃ gate tvayi jagadbhavati prasuptaṃbhūyastvayi pratapati pratibodhameti |evaṃ sadā varada lokahitārthahetorekastvameva bhagavaṃstimirasya hantā || 61||

उत्साहशक्तिनयशौर्यसमन्वितानांसेवाप्रयोगरचनाविधितत्पराणाम् ।कार्याणि यन्न फलदानि भवन्ति पुंसांहेतुस्त्वभक्तिरिह नाथ तवेति नूनम् ॥ ६२॥

utsāhaśaktinayaśauryasamanvitānāṃsevāprayogaracanāvidhitatparāṇām |kāryāṇi yanna phaladāni bhavanti puṃsāṃhetustvabhaktiriha nātha taveti nūnam || 62||

यत्संयुगेषु रथकुञ्जरकुन्तशक्तिनाराचचक्रशरतोमरभीमखड्गैः ।क्षिप्रं नराः समुपयान्ति विजित्य शत्रून्सर्वं सदा प्रणतवत्सल वेष्टितं ते ॥ ६३॥

yatsaṃyugeṣu rathakuñjarakuntaśaktinārācacakraśaratomarabhīmakhaḍgaiḥ |kṣipraṃ narāḥ samupayānti vijitya śatrūnsarvaṃ sadā praṇatavatsala veṣṭitaṃ te || 63||

कान्तारदुर्गविषमेष्वपि वर्तमानाऋक्षेभसिंहबहुकण्टकतस्करेषु ।तृष्णान्विताश्च बहुशोकविमूढचित्तास्त्वत्कीर्तनाद्धि गतमृत्युभया भवन्ति ॥ ६४॥

kāntāradurgaviṣameṣvapi vartamānāṛkṣebhasiṃhabahukaṇṭakataskareṣu |tṛṣṇānvitāśca bahuśokavimūḍhacittāstvatkīrtanāddhi gatamṛtyubhayā bhavanti || 64||

तेजोराशिस्त्वमिह शरणं सर्वतो दुःखितानांत्वत्तुल्योऽन्यो जगति सकले नास्ति कश्चिद्दयालुः ।त्वय्येकस्मिन्भवति सकला भक्तिरन्विष्यमाणात्वामासाद्य प्रभवति कुतो व्याधिदुःखं नराणाम् ॥ ६५॥

tejorāśistvamiha śaraṇaṃ sarvato duḥkhitānāṃtvattulyo'nyo jagati sakale nāsti kaściddayāluḥ |tvayyekasminbhavati sakalā bhaktiranviṣyamāṇātvāmāsādya prabhavati kuto vyādhiduḥkhaṃ narāṇām || 65||

कः कुष्ठाभिहतः क्व चारिभिरथो को व्याधिभिः पीडितःइत्येवं प्रसमीक्ष्य देव कृपया दोषात्परित्रायसेकस्यान्यस्य परोपकारनिरता चेष्टा यथैषा तव ॥ ६६॥

kaḥ kuṣṭhābhihataḥ kva cāribhiratho ko vyādhibhiḥ pīḍitaḥityevaṃ prasamīkṣya deva kṛpayā doṣātparitrāyasekasyānyasya paropakāraniratā ceṣṭā yathaiṣā tava || 66||

धर्मः परत्र किल तिष्ठति सेवितोऽसौकालान्तरेण विबुधा वरदा भवन्ति ।त्वं सेवितः प्रणतवत्सल भूतिकामैःसद्यः प्रयच्छसि फलं यदभीप्सितं तैः ॥ ६७॥

dharmaḥ paratra kila tiṣṭhati sevito'saukālāntareṇa vibudhā varadā bhavanti |tvaṃ sevitaḥ praṇatavatsala bhūtikāmaiḥsadyaḥ prayacchasi phalaṃ yadabhīpsitaṃ taiḥ || 67||

विभ्रान्तकान्तहरिणीसदृशेक्षणाभिःकान्तोरुहारमणिकुण्डलमेखलाभिः ।तेषां भवन्ति भवनानि विलासिनीभिर्येषां नृणां त्वमसि वै वरदः प्रसन्नः ॥ ६८॥

vibhrāntakāntahariṇīsadṛśekṣaṇābhiḥkāntoruhāramaṇikuṇḍalamekhalābhiḥ |teṣāṃ bhavanti bhavanāni vilāsinībhiryeṣāṃ nṛṇāṃ tvamasi vai varadaḥ prasannaḥ || 68||

यैस्त्वं नरैः सकृदपि प्रणतः कथञ्चित्ध्यातोऽथवा भुवननाथ तथान्तकाले ।निष्कल्मषा जगति दुष्कृतिनो भवन्तिते निर्मलाः सुकृतिनो गतिमाप्नुवन्ति ॥ ६९॥

yaistvaṃ naraiḥ sakṛdapi praṇataḥ kathañcitdhyāto'thavā bhuvananātha tathāntakāle |niṣkalmaṣā jagati duṣkṛtino bhavantite nirmalāḥ sukṛtino gatimāpnuvanti || 69||

ये त्वां कुतर्कमतिभिर्न नमन्ति भक्त्यारोमाञ्चकञ्चुकशताकुलितैः शरीरैः ।ते निर्धनाः परगृहेष्ववभूतमन्नंक्षुत्क्षामकण्ठवदनाः परितर्कयन्ति ॥ १\।३२\।७०॥उदधिजलतरङ्गक्षोभलोलाक्षियुग्मैःसफणिमणिमयूखोद्भासितैर्लेलिहद्भिः ।प्रणिपतितशिरोभिर्नागमुख्यैरजस्रंश्रुतिभिरनुपमाभिः स्तूयसे पुष्कलाभिः ॥ ७१॥

ye tvāṃ kutarkamatibhirna namanti bhaktyāromāñcakañcukaśatākulitaiḥ śarīraiḥ |te nirdhanāḥ paragṛheṣvavabhūtamannaṃkṣutkṣāmakaṇṭhavadanāḥ paritarkayanti || 1\|32\|70||udadhijalataraṅgakṣobhalolākṣiyugmaiḥsaphaṇimaṇimayūkhodbhāsitairlelihadbhiḥ |praṇipatitaśirobhirnāgamukhyairajasraṃśrutibhiranupamābhiḥ stūyase puṣkalābhiḥ || 71||

तव सुरवर गच्छतोऽनुसरन्तित्रिदशनदीकमलोद्गतानि वातैः ।कनककमलरेणुपिञ्जरितानिभ्रमरकुलानि पतङ्ग चामराणि ॥ ७२॥

tava suravara gacchato'nusarantitridaśanadīkamalodgatāni vātaiḥ |kanakakamalareṇupiñjaritānibhramarakulāni pataṅga cāmarāṇi || 72||

तत्त्वध्यानं जलनिधिनिवहे स्थित्वा स्थित्वा चरणनिवहैः ।आजीवार्थं प्रतपसि भगवन्कस्ते तुल्यस्त्रिभुवनसमये ॥ ७३॥

tattvadhyānaṃ jalanidhinivahe sthitvā sthitvā caraṇanivahaiḥ |ājīvārthaṃ pratapasi bhagavankaste tulyastribhuvanasamaye || 73||

उदयाद्रिनितम्बसंस्थितस्य ह्युदयेष्वस्तमयेषु चावृतस्य ।किरणास्तपनीयसप्रभास्ते विलसन्तस्तडितो विडम्बयन्ति ॥ ७४॥

udayādrinitambasaṃsthitasya hyudayeṣvastamayeṣu cāvṛtasya |kiraṇāstapanīyasaprabhāste vilasantastaḍito viḍambayanti || 74||

यथा यथा व्रजति रथस्तवाम्बरे विपाटयन्घनतिमिरौघसञ्चयान् ।तथा तथा क्षुभितमहानिलासृतं प्रतीयते मुहुरिव दुन्दुभिर्यथा ॥ ७५॥

yathā yathā vrajati rathastavāmbare vipāṭayanghanatimiraughasañcayān |tathā tathā kṣubhitamahānilāsṛtaṃ pratīyate muhuriva dundubhiryathā || 75||

चारुपद्मविनिमीलितेक्षणां चक्रवाककलहंसमेखलाम् ।कामिनीमिव रतिश्रमालसां तां विबोधयसि पद्मिनीं करैः ॥ ७६॥

cārupadmavinimīlitekṣaṇāṃ cakravākakalahaṃsamekhalām |kāminīmiva ratiśramālasāṃ tāṃ vibodhayasi padminīṃ karaiḥ || 76||

नीललोलमतिकान्तमुत्पलं भृङ्गतुङ्गचरणाकुलीकृतम् ।त्वत्प्रभाभिरनुरागरञ्जितं पद्मरागमिव शोभते भृशम् ॥ ७७॥

nīlalolamatikāntamutpalaṃ bhṛṅgatuṅgacaraṇākulīkṛtam |tvatprabhābhiranurāgarañjitaṃ padmarāgamiva śobhate bhṛśam || 77||

स्फुरच्छशाङ्कहारनिर्मलं त्वदंशपूरितम् ।विभात्यतीव कान्तमम्बरं बृहच्च पाटलम् ॥ ७८॥

sphuracchaśāṅkahāranirmalaṃ tvadaṃśapūritam |vibhātyatīva kāntamambaraṃ bṛhacca pāṭalam || 78||

हरिसि त्वमेव तापमिह तावदुदेत्य नॄणांभवति च यावदेव किरणैस्तव पूर्णमिदम् ।ऋषिभिर्मुनिभिरुदारधीभिः शाश्वतमार्गपरैर्वरदन शक्यते तव गुणस्तुतिराश्रयितुम् ॥ ७९॥

harisi tvameva tāpamiha tāvadudetya nṝṇāṃbhavati ca yāvadeva kiraṇaistava pūrṇamidam |ṛṣibhirmunibhirudāradhībhiḥ śāśvatamārgaparairvaradana śakyate tava guṇastutirāśrayitum || 79||

त्वं विष्णुस्त्वं शशाङ्कस्त्वमसुरमथनः शण्मुखस्त्वं धनेशस्त्वं कालस्त्वं च धाता क्षितिधरमलयापाश्रयस्त्वं हुताशः ।ओङ्कारस्त्वं द्विजानां त्वमिह जलनिधित्वं शरस्त्वं च रुद्रस्त्वं मुख्यस्त्वं पयोदो व्रतयमनियमास्त्वं जगत्सर्वमेव ॥ १\।३२\।८०॥त्वमनिन्द्य गोपते त्रिपुरमथन मन्मथदाहकरस्त्वमसुरभीमदर्पहा पाहि माम् ।त्रिदशाधिपकमलवराननस्त्वमिह देवगुरुर्भगवांस्त्रिभुवनमण्डलेऽस्ति कतमस्तव तुल्यगुणः ॥ ८१॥

tvaṃ viṣṇustvaṃ śaśāṅkastvamasuramathanaḥ śaṇmukhastvaṃ dhaneśastvaṃ kālastvaṃ ca dhātā kṣitidharamalayāpāśrayastvaṃ hutāśaḥ |oṅkārastvaṃ dvijānāṃ tvamiha jalanidhitvaṃ śarastvaṃ ca rudrastvaṃ mukhyastvaṃ payodo vratayamaniyamāstvaṃ jagatsarvameva || 1\|32\|80||tvamanindya gopate tripuramathana manmathadāhakarastvamasurabhīmadarpahā pāhi mām |tridaśādhipakamalavarānanastvamiha devagururbhagavāṃstribhuvanamaṇḍale'sti katamastava tulyaguṇaḥ || 81||

आदित्य भास्कर दिवाकर सप्तसप्तेमार्तण्ड सूर्य हरिदश्वपते च भानो ।अश्रान्तवाहन खरूप गभस्तिमालिंस्त्वां लोकनाथ शरणं प्रतिपद्यतेऽसौ ॥ ८२॥

āditya bhāskara divākara saptasaptemārtaṇḍa sūrya haridaśvapate ca bhāno |aśrāntavāhana kharūpa gabhastimāliṃstvāṃ lokanātha śaraṇaṃ pratipadyate'sau || 82||

प्राग्दिग्वधूतिलकभासुरकर्णपूरमन्दाकिनीदयितनाथ जगत्प्रदीप ।हेमाद्रितापन नभस्तलहारिरत्नसन्ध्याङ्गनावदनराग नमो नमस्ते ॥ ८३॥

prāgdigvadhūtilakabhāsurakarṇapūramandākinīdayitanātha jagatpradīpa |hemādritāpana nabhastalahāriratnasandhyāṅganāvadanarāga namo namaste || 83||

ब्रह्मैव सत्यशुभमङ्गललोकनाथव्योमाम्बुजेश मुनिसंस्तुत विश्वमूर्ते ।आर्तस्य शोकहर किङ्करपालकश्चत्वं मे प्रसीद भगवञ्छरणागतस्य ॥ ८४॥

brahmaiva satyaśubhamaṅgalalokanāthavyomāmbujeśa munisaṃstuta viśvamūrte |ārtasya śokahara kiṅkarapālakaścatvaṃ me prasīda bhagavañcharaṇāgatasya || 84||

कृत्वाञ्जलिं शिरसि पङ्कजकुड्मलाभंयत्संस्तुतस्त्वमिह देव मयाद्य भक्त्या ।तेन प्रभो भव ममोपरि सौम्यमूर्तिर्धर्मे मतिं कुरु सदा श्रियमूर्जितां च ॥ ८५॥

kṛtvāñjaliṃ śirasi paṅkajakuḍmalābhaṃyatsaṃstutastvamiha deva mayādya bhaktyā |tena prabho bhava mamopari saumyamūrtirdharme matiṃ kuru sadā śriyamūrjitāṃ ca || 85||

नमः सवित्रे जगदेकचक्षुषे जगत्प्रसूतिस्थितिनाशहेतवे ।त्रयीमयाय त्रिगुणात्मधारणे विरञ्चिनारायणशङ्करात्मने ॥ ८६॥

namaḥ savitre jagadekacakṣuṣe jagatprasūtisthitināśahetave |trayīmayāya triguṇātmadhāraṇe virañcinārāyaṇaśaṅkarātmane || 86||

इति श्रीस्कन्दपुराणे आवन्त्यखण्डे अवन्तीक्षेत्रमाहात्म्ये द्वात्रिंशाध्यायान्तर्गतंअर्जुनकृतं सूर्यस्तोत्रं समाप्तम् ।स्कन्दपुराण । आवन्त्यखण्ड । आवन्त्यखण्ड । अध्याय ३२/५४८६॥स्कन्दपुराण । आवन्त्यखण्ड । आवन्त्यखण्ड । अध्याय ३२/५४-८६॥

iti śrīskandapurāṇe āvantyakhaṇḍe avantīkṣetramāhātmye dvātriṃśādhyāyāntargataṃarjunakṛtaṃ sūryastotraṃ samāptam |skandapurāṇa | āvantyakhaṇḍa | āvantyakhaṇḍa | adhyāya 32/5486||skandapurāṇa | āvantyakhaṇḍa | āvantyakhaṇḍa | adhyāya 32/54-86||