वेणुगोपालस्तोत्रम् Venugopalastotram

कारुण्यादेव देव प्रवरयदुकुलाम्भोधिभास्वच्छशाङ्कलीलाकैवल्यमेतज्जगति विजयते वेणुगानं मनोज्ञम् ।पीयूषानन्दनादाश्रवणहृतभवध्वान्ततान्ताः परस्मिन्तत्त्वे विश्रान्तभावाः स्थिरचरनिकराः लिल्यिरे प्राकृताश्च ॥ १॥

kāruṇyādeva deva pravarayadukulāmbhodhibhāsvacchaśāṅkalīlākaivalyametajjagati vijayate veṇugānaṃ manojñam |pīyūṣānandanādāśravaṇahṛtabhavadhvāntatāntāḥ parasmintattve viśrāntabhāvāḥ sthiracaranikarāḥ lilyire prākṛtāśca || 1||

गोपा गोप्यश्च गावो जडतरमतयः श्यामधामाभिरामेनानाकामप्रपूरे कलिकृतदुरितश्रेणिकानां विरामे ।यन्नादाकृष्टचित्ताः परमसुखमये वेणुगानैकलोलेसंसारध्वान्तहन्त्रीं यमिजननिवहैर्दुर्लभां भक्तिमापुः ॥ २॥

gopā gopyaśca gāvo jaḍataramatayaḥ śyāmadhāmābhirāmenānākāmaprapūre kalikṛtaduritaśreṇikānāṃ virāme |yannādākṛṣṭacittāḥ paramasukhamaye veṇugānaikalolesaṃsāradhvāntahantrīṃ yamijananivahairdurlabhāṃ bhaktimāpuḥ || 2||

कर्मव्रातैः प्रजाभिर्धनततिभिरपि प्राप्नुयुर्नैव मोक्षंत्यागेनैके भजन्ते परमपदमिति प्रोच्यते वेदशीर्षैः ।त्यागः कामं जनानां भवविकलधियं दुष्करोऽप्यञ्जसैवत्यक्त्वा पादं भजन्ते तव मुरलिरवाकर्णनादेव देव ॥ ३॥

karmavrātaiḥ prajābhirdhanatatibhirapi prāpnuyurnaiva mokṣaṃtyāgenaike bhajante paramapadamiti procyate vedaśīrṣaiḥ |tyāgaḥ kāmaṃ janānāṃ bhavavikaladhiyaṃ duṣkaro'pyañjasaivatyaktvā pādaṃ bhajante tava muraliravākarṇanādeva deva || 3||

कल्याणानां निधानं मणिमुरलिरवं माधवाकर्ण्य मोहादानन्दाब्धौ निमज्जन् खिलमपि विजहौ हन्त संसारतापम् ।विद्यावाप्त्यै नितान्तं निकटतटभुवं देशिकेन्द्रस्य भक्त्यागच्छन्तः किन्नु विद्युर्विशदमपि यथा नादबोधेन गोप्यः ॥ ४॥

kalyāṇānāṃ nidhānaṃ maṇimuraliravaṃ mādhavākarṇya mohādānandābdhau nimajjan khilamapi vijahau hanta saṃsāratāpam |vidyāvāptyai nitāntaṃ nikaṭataṭabhuvaṃ deśikendrasya bhaktyāgacchantaḥ kinnu vidyurviśadamapi yathā nādabodhena gopyaḥ || 4||

वन्दे तापिञ्छगुच्छप्रतिभटवपुषं वेणुगोपालमीशमञ्चद्रक्ताम्बरश्रीलसितकटितटं बर्हिबर्हावतंसम् ।सर्वालङ्कारयुक्तं स्मररुचिरमहाकान्तिलावण्यपूरंवन्दे वृन्दारकेन्द्रस्फुटमकुटतटप्रोल्लसत्पादपीठम् ॥ ५॥

vande tāpiñchagucchapratibhaṭavapuṣaṃ veṇugopālamīśamañcadraktāmbaraśrīlasitakaṭitaṭaṃ barhibarhāvataṃsam |sarvālaṅkārayuktaṃ smararuciramahākāntilāvaṇyapūraṃvande vṛndārakendrasphuṭamakuṭataṭaprollasatpādapīṭham || 5||

वन्दे लोकगुरुं प्रफुल्लकमलप्रस्पर्धिनेत्रं प्रियाऽऽश्लिष्टन्त्वष्टभुजं नदन्तमलघुप्रेष्ठं स्ववेणुं रसात् ।गोपीमण्डलमध्यगं स्मरनिभं तापिञ्छचारुप्रभंवन्दे वन्दितदेववृन्दमनघं श्रीवेणुगोपालकम् ॥ ६॥

vande lokaguruṃ praphullakamalapraspardhinetraṃ priyā''śliṣṭantvaṣṭabhujaṃ nadantamalaghupreṣṭhaṃ svaveṇuṃ rasāt |gopīmaṇḍalamadhyagaṃ smaranibhaṃ tāpiñchacāruprabhaṃvande vanditadevavṛndamanaghaṃ śrīveṇugopālakam || 6||

देदीप्यच्चित्रभानुप्रकरकृतलसच्चित्ररत्नातपत्रच्छाया भ्राजत्पुरुश्रीनवमणिमकुटप्रोल्लसद्बर्हचूडम् ।अभ्रश्यामं कराब्जोद्धृतमणिमुरलीनादपीयूषवर्षंसर्वालङ्कारयुक्तं भजत हृदि जना वेणुगोपालराजम् ॥ ७॥

dedīpyaccitrabhānuprakarakṛtalasaccitraratnātapatracchāyā bhrājatpuruśrīnavamaṇimakuṭaprollasadbarhacūḍam |abhraśyāmaṃ karābjoddhṛtamaṇimuralīnādapīyūṣavarṣaṃsarvālaṅkārayuktaṃ bhajata hṛdi janā veṇugopālarājam || 7||

कैवल्यं केवलोऽयं वितरति नितरामित्यसौ वेणुरेकःपर्याप्तः कालनष्टश्रुतिमतिमलिनान् त्रातुमित्येव देवः ।तन्नादेनातिधीरं जगति सुविशदं ख्यापयन् स्वं यशश्चप्रादाद्गोगोपगोपीसुरनरतरुतिर्यग्विमोक्षं मुकुन्दः ॥ ८॥

kaivalyaṃ kevalo'yaṃ vitarati nitarāmityasau veṇurekaḥparyāptaḥ kālanaṣṭaśrutimatimalinān trātumityeva devaḥ |tannādenātidhīraṃ jagati suviśadaṃ khyāpayan svaṃ yaśaścaprādādgogopagopīsuranaratarutiryagvimokṣaṃ mukundaḥ || 8||

नादं मोदाद्वितन्वन् मणिमुरलिभवं वासुदेवो मुकुन्दःकामं तापत्रयार्तिं व्यतनुत जगतान्नायकश्चक्रपाणिः ।स्वान्ते शान्तेऽस्तपापे किल यदुतिलकः स्वात्मदीप्त्या विराजन्नानन्दस्यैकधाम्नि श्रितसकलजनं स्थापयामाय नाथः ॥ ९॥

nādaṃ modādvitanvan maṇimuralibhavaṃ vāsudevo mukundaḥkāmaṃ tāpatrayārtiṃ vyatanuta jagatānnāyakaścakrapāṇiḥ |svānte śānte'stapāpe kila yadutilakaḥ svātmadīptyā virājannānandasyaikadhāmni śritasakalajanaṃ sthāpayāmāya nāthaḥ || 9||

रागान् रागैरनेकैर्मुररिपुरनयत्संशमं वेणुनादमोदास्वादानुविद्धैर्मधुरसमधुरैः कर्णपीयूषपूरैः ।निर्विश्यान्तर्जनानां मधुरिपुमुरलीनादधारा भवाग्निंगाढं गाढं ज्वलन्तं स्वशमयदखिलं हन्त भाग्यं जनानाम् ॥ १०॥

rāgān rāgairanekairmuraripuranayatsaṃśamaṃ veṇunādamodāsvādānuviddhairmadhurasamadhuraiḥ karṇapīyūṣapūraiḥ |nirviśyāntarjanānāṃ madhuripumuralīnādadhārā bhavāgniṃgāḍhaṃ gāḍhaṃ jvalantaṃ svaśamayadakhilaṃ hanta bhāgyaṃ janānām || 10||

इति वेणुगोपालस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।

iti veṇugopālastotraṃ sampūrṇam |