गोकुलेशोत्सववर्णनम् Shrigokuleshotsavavarnanam

नन्दालयान्ते निगमैरगम्यंसनातनं ब्रह्म यदस्ति भूम्या ।गोरूपया प्रार्थित एव कृष्णोवारत्रयं चाविरभूत् स एव ॥ १॥

nandālayānte nigamairagamyaṃsanātanaṃ brahma yadasti bhūmyā |gorūpayā prārthita eva kṛṣṇovāratrayaṃ cāvirabhūt sa eva || 1||

तदा हि भूमावजनिष्ट पूर्वंश्रीवल्लभाचार्य इति प्रसिद्धः ।श्रीविठ्ठलेशोऽपि तथोत्तरस्मात्श्रीवल्लभोऽभूत् कुलनामदीपः ॥ २॥

tadā hi bhūmāvajaniṣṭa pūrvaṃśrīvallabhācārya iti prasiddhaḥ |śrīviṭhṭhaleśo'pi tathottarasmātśrīvallabho'bhūt kulanāmadīpaḥ || 2||

पुराभिषिक्तः पयसा सुरभ्याकृतः पतित्वे निजगोकुलस्य ।सर्वेन्द्रियस्वामितयापि नाम्नाभक्तैर्निरुक्तोऽपि स गोकुलेशः ॥ ३॥

purābhiṣiktaḥ payasā surabhyākṛtaḥ patitve nijagokulasya |sarvendriyasvāmitayāpi nāmnābhaktairnirukto'pi sa gokuleśaḥ || 3||

यस्मिन्प्रभुः प्रादुरभूत्स भूमौकालो महाशोभन एव जातः ।तदा हि सर्वत्र जगज्जनानांसुखाय तज्जन्मदिनं बभूव ॥ ४॥

yasminprabhuḥ prādurabhūtsa bhūmaukālo mahāśobhana eva jātaḥ |tadā hi sarvatra jagajjanānāṃsukhāya tajjanmadinaṃ babhūva || 4||

यज्जन्मनि जगज्जातं मङ्गलैकातिमङ्गलम् ।गोकुलं सकलं चासीन्नवमङ्गलपूरितम् ॥ ५॥

yajjanmani jagajjātaṃ maṅgalaikātimaṅgalam |gokulaṃ sakalaṃ cāsīnnavamaṅgalapūritam || 5||

प्रतिसंवत्सरं तस्मिन् गोकुलेशजनुर्दिने ।महामहोत्सवा आसन् सकला गोकुलौकसः ॥ ६॥

pratisaṃvatsaraṃ tasmin gokuleśajanurdine |mahāmahotsavā āsan sakalā gokulaukasaḥ || 6||

आबालवृद्धमखिला धन्या गोकुलवासिनः ।नित्योत्सवास्तदा ह्यासन्नत्युत्सवसमुत्सकाः ॥ ७॥

ābālavṛddhamakhilā dhanyā gokulavāsinaḥ |nityotsavāstadā hyāsannatyutsavasamutsakāḥ || 7||

वादित्राणि विचित्राणि वादयन्ति स्म वादकाः ।जगुर्मङ्गलगीतानि सुस्वराण्यङ्गनागणाः ॥ ८॥

vāditrāṇi vicitrāṇi vādayanti sma vādakāḥ |jagurmaṅgalagītāni susvarāṇyaṅganāgaṇāḥ || 8||

प्रतिद्वारमगाराणां नवपल्लवतोरणम् ।बबन्धुः सेविनोऽन्योन्यं चक्रुः कुङ्कुममञ्जनम् ॥ ९॥

pratidvāramagārāṇāṃ navapallavatoraṇam |babandhuḥ sevino'nyonyaṃ cakruḥ kuṅkumamañjanam || 9||

अभूत्तस्मिन् मनोहारिशुभकारिजनुर्दिने ।गोकुलेशगृहद्वारि भूरिवाद्यान्यवादिषुः ॥ १०॥

abhūttasmin manohāriśubhakārijanurdine |gokuleśagṛhadvāri bhūrivādyānyavādiṣuḥ || 10||

तत्र दुन्दुभयो धीरं मधुरध्वनि दध्वनुः ।गोमुखानि सुखान्यासन्नखण्डं डिण्डिमोनदद् ॥ ११॥

tatra dundubhayo dhīraṃ madhuradhvani dadhvanuḥ |gomukhāni sukhānyāsannakhaṇḍaṃ ḍiṇḍimonadad || 11||

भेर्यश्च भूरिशो नेदुर्गम्भीरा भैरवारवाः ।पणवाश्च तथा विप्रा प्रणवाद्याशिषोऽभवन् ॥ १२॥

bheryaśca bhūriśo nedurgambhīrā bhairavāravāḥ |paṇavāśca tathā viprā praṇavādyāśiṣo'bhavan || 12||

वैणविका अनणीयांसो वीणाः कलभरीणान् ? ।नवीना वेणवो रेणुः प्रवीणा आपणादिषु ॥ १३॥

vaiṇavikā anaṇīyāṃso vīṇāḥ kalabharīṇān ? |navīnā veṇavo reṇuḥ pravīṇā āpaṇādiṣu || 13||

अमन्दानन्दसन्दोहदायका गायका जगुः ।मृदङ्गा वृन्दशो नेदुर्नृत्यतालक्रमानुगाः ॥ १४॥

amandānandasandohadāyakā gāyakā jaguḥ |mṛdaṅgā vṛndaśo nedurnṛtyatālakramānugāḥ || 14||

तदा शृङ्गारभोगान्ते गोकुलेशः स्वयं प्रभुः ।मन्दिरान्मङ्गलं स्नातुमाजगाम निजं गृहम् ॥ १५॥

tadā śṛṅgārabhogānte gokuleśaḥ svayaṃ prabhuḥ |mandirānmaṅgalaṃ snātumājagāma nijaṃ gṛham || 15||

तत्र स्थित्वाङ्गणे भद्रं कर्तुं स्नानं प्रचक्रमे ।स्नानीयसाधनं सर्वमानिन्युर्निजसेवकाः ॥ १६॥

tatra sthitvāṅgaṇe bhadraṃ kartuṃ snānaṃ pracakrame |snānīyasādhanaṃ sarvamāninyurnijasevakāḥ || 16||

केचन मस्तके तैलं सिषिचुः पुष्पवासितम् ।केचिन्मृगमदैः केचिद्घुसृणैः केऽपि चन्दनैः ॥ १७॥

kecana mastake tailaṃ siṣicuḥ puṣpavāsitam |kecinmṛgamadaiḥ kecidghusṛṇaiḥ ke'pi candanaiḥ || 17||

सुगन्धोद्वर्तनैस्सर्वे जिजिषुस्तस्य विग्रहम् ।तत उष्णोदकैः सस्नौ तदा तद्दर्शनोत्सुकैः ॥ १८॥

sugandhodvartanaissarve jijiṣustasya vigraham |tata uṣṇodakaiḥ sasnau tadā taddarśanotsukaiḥ || 18||

तदाङ्गणगतैर्भक्तैरनुरक्तैस्ससम्भ्रमैः ।प्रासादशिखरारूढः स घोषोऽतिमहानभूत् ॥ १९॥

tadāṅgaṇagatairbhaktairanuraktaissasambhramaiḥ |prāsādaśikharārūḍhaḥ sa ghoṣo'timahānabhūt || 19||

संव्याय वाससी पीते गत्वा स्वप्रभुमन्दिरम् ।ततोऽसौ राजभोगान्ते प्रभोर्नीराजनं व्यधात् ॥ २०॥

saṃvyāya vāsasī pīte gatvā svaprabhumandiram |tato'sau rājabhogānte prabhornīrājanaṃ vyadhāt || 20||

अथ तत्राङ्गणे सोऽयं चतुष्कोपरि शोभने ।पुत्रपौत्रप्रपौत्रैः स्वैर्निषसाद सहासने ॥ २१॥

atha tatrāṅgaṇe so'yaṃ catuṣkopari śobhane |putrapautraprapautraiḥ svairniṣasāda sahāsane || 21||

पुरपीतस्थितानष्टमुष्टितण्डुलकल्पितान् ।सखिबन्धूदितैर्मन्त्रैरुपचारैरपूपुजत् ॥ २२॥

purapītasthitānaṣṭamuṣṭitaṇḍulakalpitān |sakhibandhūditairmantrairupacārairapūpujat || 22||

तदन्ते गोकुलेशस्य स्वसृपुत्र्यादयः स्त्रियः ।पतिमत्यः सतिलकं मौक्तिकारार्तिकं व्यधुः ॥ २३॥

tadante gokuleśasya svasṛputryādayaḥ striyaḥ |patimatyaḥ satilakaṃ mauktikārārtikaṃ vyadhuḥ || 23||

निजभक्तस्त्रियोऽप्यस्य कृत्वा नीराजनं तथा ।तन्मूर्ध्नि मौक्तिकस्वर्णपुष्पाञ्जलिमवाकिरन् ॥ २४॥

nijabhaktastriyo'pyasya kṛtvā nīrājanaṃ tathā |tanmūrdhni mauktikasvarṇapuṣpāñjalimavākiran || 24||

ततोऽनुरक्तैर्भक्तैः स्वै रत्नाभरणभूषितः ।बन्धुभिः सह विप्रैश्च भोजनस्थानमाययौ ॥ २५॥

tato'nuraktairbhaktaiḥ svai ratnābharaṇabhūṣitaḥ |bandhubhiḥ saha vipraiśca bhojanasthānamāyayau || 25||

ब्राह्मणान्भोजयित्वा स सबन्धुर्बुभुजे स्वयम् ।भोजिकाः सेवकाः सर्वे स्वहस्तपरिवेषणैः ॥ २६॥

brāhmaṇānbhojayitvā sa sabandhurbubhuje svayam |bhojikāḥ sevakāḥ sarve svahastapariveṣaṇaiḥ || 26||

भोजनान्ते सताम्बूला ब्राह्मणा ददुराशिषः ।ततः स्वमन्दिरास्तीर्णनवासनसुखस्थितः ॥ २७॥

bhojanānte satāmbūlā brāhmaṇā dadurāśiṣaḥ |tataḥ svamandirāstīrṇanavāsanasukhasthitaḥ || 27||

पुत्रपौत्रप्रपौत्रैश्च वृतोऽसौ शुशुभेतराम् ।नृत्यवादित्रगीताढ्यं नानोपायनसम्भृतम् ॥ २८॥

putrapautraprapautraiśca vṛto'sau śuśubhetarām |nṛtyavāditragītāḍhyaṃ nānopāyanasambhṛtam || 28||

महामहोत्सवं चक्रुस्तदाऽऽसन्ध्यं स्वसेवकाः ।दिव्यानि परिश्रेयानि पट्टवस्त्राण्यनेकधा ॥ २९॥

mahāmahotsavaṃ cakrustadā''sandhyaṃ svasevakāḥ |divyāni pariśreyāni paṭṭavastrāṇyanekadhā || 29||

मौक्तिकानि सरत्नानि सौवर्णाभरणानि च ।सकुटुम्बं गोकुलेशं प्रीतितः पर्यधापयन् ॥ ३०॥

mauktikāni saratnāni sauvarṇābharaṇāni ca |sakuṭumbaṃ gokuleśaṃ prītitaḥ paryadhāpayan || 30||

अनन्याः सेविनो धन्या द्रव्याण्यन्यान्यनेकशः ।उपायनान्यमी निन्युरन्योन्येभ्योऽधिकाधिकम् ॥ ३१॥

ananyāḥ sevino dhanyā dravyāṇyanyānyanekaśaḥ |upāyanānyamī ninyuranyonyebhyo'dhikādhikam || 31||

रराज गोकुलेशोऽसौ सकुटुम्बोऽतिभूषितः ।पुष्पितः फलितो मूर्तः श्रङ्गारद्रुरिवाद्भुतः ॥ ३२॥

rarāja gokuleśo'sau sakuṭumbo'tibhūṣitaḥ |puṣpitaḥ phalito mūrtaḥ śraṅgāradrurivādbhutaḥ || 32||

गोकुले गोकुलेशस्य सदा जन्मदिनोत्सवः ।दृष्ट आसन्ध्यमाधिक्यं कृष्णरायेण वर्णितः ॥ ३३॥

gokule gokuleśasya sadā janmadinotsavaḥ |dṛṣṭa āsandhyamādhikyaṃ kṛṣṇarāyeṇa varṇitaḥ || 33||

इति श्रीकृष्णरायविरचितं श्रीगोकुलेशोत्सववर्णनं सम्पूर्णम् ।

iti śrīkṛṣṇarāyaviracitaṃ śrīgokuleśotsavavarṇanaṃ sampūrṇam |