गोपालस्तवराजः Shri Gopala Stavaraja

स्तवराजं प्रवक्ष्यामि श्रीगोपालस्य भावतः ।भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं भक्तानामभिवर्द्धनम् ॥ १॥

stavarājaṃ pravakṣyāmi śrīgopālasya bhāvataḥ |bhuktimuktipradaṃ divyaṃ bhaktānāmabhivarddhanam || 1||

नवीननीरदश्यामो गाम्भीर्यादृष्ट्यगोचरः ।पीतवासानुरागेण लावण्येकपरावधिः ॥ २॥

navīnanīradaśyāmo gāmbhīryādṛṣṭyagocaraḥ |pītavāsānurāgeṇa lāvaṇyekaparāvadhiḥ || 2||

सच्चिदानन्दमन्त्रैको नित्याखण्डात्मविग्रहः ।सदा सकामः सर्वात्मा निगमागमसंस्तुतः ॥ ३॥

saccidānandamantraiko nityākhaṇḍātmavigrahaḥ |sadā sakāmaḥ sarvātmā nigamāgamasaṃstutaḥ || 3||

द्विभुजो भुक्तिमुक्तिभ्यां वाप्या पीयूषवर्षणः ।नवकञ्जदलाक्षिभ्यां सृष्टिस्थितिकरः प्रभुः ॥ ४॥

dvibhujo bhuktimuktibhyāṃ vāpyā pīyūṣavarṣaṇaḥ |navakañjadalākṣibhyāṃ sṛṣṭisthitikaraḥ prabhuḥ || 4||

भक्तिभिर्भूषितो देव आपादतलमस्तकम् ।क्रीडन्नेव सदा बालैर्गोपालो लोकपालकः ॥ ५॥

bhaktibhirbhūṣito deva āpādatalamastakam |krīḍanneva sadā bālairgopālo lokapālakaḥ || 5||

वेदवेत्रेण शास्ते गा लोकानुग्रहकाम्यया ।स्वानन्दे गोपिकावृन्दे वृन्दारण्ये परात्मनि ॥ ६॥

vedavetreṇa śāste gā lokānugrahakāmyayā |svānande gopikāvṛnde vṛndāraṇye parātmani || 6||

मन्दस्मितेन भक्तान्स्वान्हर्षयन्मोहयन्परान् ।सदात्मराधसा दासो भजतां कामधुग्घरिः ॥ ७॥

mandasmitena bhaktānsvānharṣayanmohayanparān |sadātmarādhasā dāso bhajatāṃ kāmadhugghariḥ || 7||

अक्लिष्टकर्मा निर्दोषो निर्गुणो निरपाश्रयः ।अप्राकृतगुणोदारो नित्यानन्दगुणात्मकः ॥ ८॥

akliṣṭakarmā nirdoṣo nirguṇo nirapāśrayaḥ |aprākṛtaguṇodāro nityānandaguṇātmakaḥ || 8||

गोपीभिः श्रुतिभिर्गीतः लीलानुग्रहविग्रहः ।लीलया योगमायां यस्तया सर्वं करोति च ॥ ९॥

gopībhiḥ śrutibhirgītaḥ līlānugrahavigrahaḥ |līlayā yogamāyāṃ yastayā sarvaṃ karoti ca || 9||

तपसः सुकृतस्यापि योगविज्ञानयोरपि ।भक्तेरनुग्रहस्याक्ष्णा दर्शनं ह्यस्य सत्फलम् ॥ १०॥

tapasaḥ sukṛtasyāpi yogavijñānayorapi |bhakteranugrahasyākṣṇā darśanaṃ hyasya satphalam || 10||

देहि तद्दर्शनं नाथ लोचने कुरु शीतले ।संसारतापजनितमज्ञानतिमिरं हरे ॥ ११॥

dehi taddarśanaṃ nātha locane kuru śītale |saṃsāratāpajanitamajñānatimiraṃ hare || 11||

सर्वतः साधनैर्हीनं शिश्नोदरपरायणम् ।दम्भार्थमखिलारम्भं पाहि मां करुणानिधे ॥ १२॥

sarvataḥ sādhanairhīnaṃ śiśnodaraparāyaṇam |dambhārthamakhilārambhaṃ pāhi māṃ karuṇānidhe || 12||

साम्प्रतं रमसे ह्यस्मिन् व्रजे वृन्दावने वने ।अज्ञानतिमिरान्धानामस्माकं नावभाससे ॥ १३॥

sāmprataṃ ramase hyasmin vraje vṛndāvane vane |ajñānatimirāndhānāmasmākaṃ nāvabhāsase || 13||

देहवाक्कायवृत्तीनामासुरीणां सुरेश्वर ।न शक्यसे ह्यवस्थानं त्वयि कल्पशतैरपि ॥ १।४॥

dehavākkāyavṛttīnāmāsurīṇāṃ sureśvara |na śakyase hyavasthānaṃ tvayi kalpaśatairapi || 1|4||

न चोत्पादयितुं शक्या त्वयि प्रीतः सुखात्मनि ।प्रसादं भवतो हित्वा त्वां प्राप्तुं को भवेत्प्रभुः ॥ १५॥

na cotpādayituṃ śakyā tvayi prītaḥ sukhātmani |prasādaṃ bhavato hitvā tvāṃ prāptuṃ ko bhavetprabhuḥ || 15||

नित्याखण्डसुखस्थस्य पूर्णकामस्य नित्यशः ।स्वलाभपरितुष्टस्य कथं तोषो विधीयताम् ॥ १६॥

nityākhaṇḍasukhasthasya pūrṇakāmasya nityaśaḥ |svalābhaparituṣṭasya kathaṃ toṣo vidhīyatām || 16||

सर्वत्र समभावेन पश्यतः परमात्मनः ।कया युक्त्या प्रसादः स्यात्प्रसन्नस्यैव नित्यदा ॥ १७॥

sarvatra samabhāvena paśyataḥ paramātmanaḥ |kayā yuktyā prasādaḥ syātprasannasyaiva nityadā || 17||

तथापि तस्य देवस्य लीलालीलस्य बालवत् ।प्रसादा निजभक्तेषु प्रवर्तन्ते स्वयं प्रभोः ॥ १८॥

tathāpi tasya devasya līlālīlasya bālavat |prasādā nijabhakteṣu pravartante svayaṃ prabhoḥ || 18||

न रागो वा विरागो वा क्रीडितुः क्रीडने शिशोः ।यथा तथा कल्पतरोः प्रसादः संश्रिते स्वयम् ॥ १९॥

na rāgo vā virāgo vā krīḍituḥ krīḍane śiśoḥ |yathā tathā kalpataroḥ prasādaḥ saṃśrite svayam || 19||

अथवा जगतामीशे किं कुतर्को गिरां मिते ।विशिष्टेष्टैरुपदिष्टेऽस्मिन् वर्तना युज्यते पथि ॥ २०॥

athavā jagatāmīśe kiṃ kutarko girāṃ mite |viśiṣṭeṣṭairupadiṣṭe'smin vartanā yujyate pathi || 20||

कदा यशोदातनयः कदा श्रीनन्दनन्दनः ।कदा श्रीराधिकाकान्तो दीनेहां पूरयिष्यति ॥ २१॥

kadā yaśodātanayaḥ kadā śrīnandanandanaḥ |kadā śrīrādhikākānto dīnehāṃ pūrayiṣyati || 21||

यथा द्रुपदजा दीना कुन्तिका महिला यथा ।अनुग्रहीता भवतां यथा मां स्वीकुरु प्रभो ॥ २२॥

yathā drupadajā dīnā kuntikā mahilā yathā |anugrahītā bhavatāṃ yathā māṃ svīkuru prabho || 22||

यदि मां कुकृतिं वीक्ष्य उदास्तेऽथ भगवन्विभो ।तदा धरण्यां रुष्टायां क्व यामि शरणं वद ॥ २३॥

yadi māṃ kukṛtiṃ vīkṣya udāste'tha bhagavanvibho |tadā dharaṇyāṃ ruṣṭāyāṃ kva yāmi śaraṇaṃ vada || 23||

रङ्गेण सार्वभौमस्य न शक्योपकृतिः क्वचित् ।तथाप्ययं मलाङ्केन तेन सम्भाव्यते न किम् ॥ २४॥

raṅgeṇa sārvabhaumasya na śakyopakṛtiḥ kvacit |tathāpyayaṃ malāṅkena tena sambhāvyate na kim || 24||

असारेऽस्मिन्नु संसारे कारागारे स्थितं जनम् ।मामुद्धर मुरारे श्रीकंसारे शरणं गतम् ॥ २५॥

asāre'sminnu saṃsāre kārāgāre sthitaṃ janam |māmuddhara murāre śrīkaṃsāre śaraṇaṃ gatam || 25||

श्रीमच्चरणराजीवरजोलिप्सुर्मुखम्पच ।सुरतं समुपासीनोऽभग्नशक्तिं भवामि भोः ॥ २६॥

śrīmaccaraṇarājīvarajolipsurmukhampaca |surataṃ samupāsīno'bhagnaśaktiṃ bhavāmi bhoḥ || 26||

तिर्यक्षु नाथ यादस्सु नारकेषु नरेषु वा ।जनिर्मे भ्रमतो नाथ भवतान्नासुरेषु च ॥ २७॥

tiryakṣu nātha yādassu nārakeṣu nareṣu vā |janirme bhramato nātha bhavatānnāsureṣu ca || 27||

यत्र न श्रीमतः सेवा कथा नो भक्तसङ्गतिः ।न तत्र मे जनिर्भूयादिति याचे पुनः पुनः ॥ २८॥

yatra na śrīmataḥ sevā kathā no bhaktasaṅgatiḥ |na tatra me janirbhūyāditi yāce punaḥ punaḥ || 28||

मनसा वपुषा वाचा नान्यं येन समाश्रये ।तथा मां कुरु कल्याण श्रीमन् श्याम मनोहर ॥ २९॥

manasā vapuṣā vācā nānyaṃ yena samāśraye |tathā māṃ kuru kalyāṇa śrīman śyāma manohara || 29||

विहाय सकलं विश्वं विश्वेशानपि सर्वशः ।त्यामेवाहं प्रपन्नोऽस्मि त्वमेव परमा गतिः ॥ ३०॥

vihāya sakalaṃ viśvaṃ viśveśānapi sarvaśaḥ |tyāmevāhaṃ prapanno'smi tvameva paramā gatiḥ || 30||

वृन्दारण्ये तरणितनयातीरजे दिव्यकुञ्जेपीठे चिन्तामणिवरमये वेणुमापूरयन्तम् ।नीलाम्भोदद्युतिमनुपमं पीतवासो वसानंवन्दे मुक्ताभरणकुसुमैर्भूषितं नन्दनन्दम् ॥ ३१॥

vṛndāraṇye taraṇitanayātīraje divyakuñjepīṭhe cintāmaṇivaramaye veṇumāpūrayantam |nīlāmbhodadyutimanupamaṃ pītavāso vasānaṃvande muktābharaṇakusumairbhūṣitaṃ nandanandam || 31||

स्तवराजमिमं पुण्यं श्रीकृष्णस्य परात्मनः ।भगवान् भजतोऽमुष्य वश्यो भवति भूतले ॥ ३२॥

stavarājamimaṃ puṇyaṃ śrīkṛṣṇasya parātmanaḥ |bhagavān bhajato'muṣya vaśyo bhavati bhūtale || 32||

इति श्रीशाण्डिल्यसंहितायां पञ्चमे भक्तिखण्डे स्तोत्रनिरूपणंनाम षोडशोऽध्याये श्रीगोपालस्तवराजः सम्पूर्णः ।

iti śrīśāṇḍilyasaṃhitāyāṃ pañcame bhaktikhaṇḍe stotranirūpaṇaṃnāma ṣoḍaśo'dhyāye śrīgopālastavarājaḥ sampūrṇaḥ |