गोपालसहस्रनामस्तोत्रम् २ अथवा बालकृष्णसहस्रनामस्तोत्रम् Shri Gopala Sahasranamastotram 2

नारदपञ्चरात्रे ज्ञानामृतसारे चतुर्थरात्रे अष्टमोऽध्यायःश्रीपार्वत्युवाच ।भगवन् सर्वदेवेश ! देवदेव ! जगद्गुरो ।कथितं कवचं दिव्यं बालगोपालरूपिणम् ॥ १॥

nāradapañcarātre jñānāmṛtasāre caturtharātre aṣṭamo'dhyāyaḥśrīpārvatyuvāca |bhagavan sarvadeveśa ! devadeva ! jagadguro |kathitaṃ kavacaṃ divyaṃ bālagopālarūpiṇam || 1||

श्रुतं मया तव मुखात् परं कौतूहलं मम ।इदानीं श्रोतुमिच्छामि गोपालस्य परमात्मनः ॥ २॥

śrutaṃ mayā tava mukhāt paraṃ kautūhalaṃ mama |idānīṃ śrotumicchāmi gopālasya paramātmanaḥ || 2||

सहस्रं नाम्नां दिव्यानामशेषेणानुकीर्त्तय ।तमेव शरणं नाथ त्राहि मां भक्तवत्सल ॥ ३॥

sahasraṃ nāmnāṃ divyānāmaśeṣeṇānukīrttaya |tameva śaraṇaṃ nātha trāhi māṃ bhaktavatsala || 3||

यदि स्नेहोऽस्ति देवेश मां प्रति प्राणवल्लभ ।केन प्रकाशितं पूर्व कुत्र किं वा कदा क्व नु ॥ ३॥

yadi sneho'sti deveśa māṃ prati prāṇavallabha |kena prakāśitaṃ pūrva kutra kiṃ vā kadā kva nu || 3||

पिबतोऽच्युतपीयूषं न मेऽत्रास्ति निरामता ॥ ४॥

pibato'cyutapīyūṣaṃ na me'trāsti nirāmatā || 4||

श्रीमहादेव उवाच ।श्रीबालकृष्णस्य सहस्रनाम्नःस्तोत्रस्य कल्पाख्यसुरद्रुमस्य ।व्यासो वदत्यखिलशास्त्रनिदेशकर्ताशृण्वन् शुकं मुनिगणेषु सुरर्षिवर्यः ॥ ५॥

śrīmahādeva uvāca |śrībālakṛṣṇasya sahasranāmnaḥstotrasya kalpākhyasuradrumasya |vyāso vadatyakhilaśāstranideśakartāśṛṇvan śukaṃ munigaṇeṣu surarṣivaryaḥ || 5||

पुरा महर्षयः सर्वे नारदं दण्डके वनेजिज्ञासान्ति स्म भक्त्या च गोपालस्य परात्मनः ॥ ६॥

purā maharṣayaḥ sarve nāradaṃ daṇḍake vanejijñāsānti sma bhaktyā ca gopālasya parātmanaḥ || 6||

नाम्नः सहस्रं परमं शृणु देवि ! समासतः ।श्रुत्वा श्रीबालकृष्णस्य नाम्नः साहस्रकं प्रिये ॥ ७॥

nāmnaḥ sahasraṃ paramaṃ śṛṇu devi ! samāsataḥ |śrutvā śrībālakṛṣṇasya nāmnaḥ sāhasrakaṃ priye || 7||

व्यपैति सर्वपापानि ब्रह्महत्यादिकानि च ।कलौ बालेश्वरो देवः कलौ वृन्दावनं वनम् ॥ ८॥

vyapaiti sarvapāpāni brahmahatyādikāni ca |kalau bāleśvaro devaḥ kalau vṛndāvanaṃ vanam || 8||

कलौ गङ्गौ मुक्तिदात्री कलौ गीता परागतिः ।नास्ति यज्ञादिकार्याणि हरेर्नामैव केवलम् ।कलौ विमुक्तये नॄणां नास्त्येव गतिरन्यथा ॥ ९॥

kalau gaṅgau muktidātrī kalau gītā parāgatiḥ |nāsti yajñādikāryāṇi harernāmaiva kevalam |kalau vimuktaye nṝṇāṃ nāstyeva gatiranyathā || 9||

विनियोगःअस्य श्रीबालकृष्णस्य सहस्रनामस्तोत्रस्य नारद ऋषिःश्रीबालकृष्णो देवता पुरुषार्थसिद्धये जपे विनियोगः ।बालकृष्णः सुराधीशो भूतावासो व्रजेश्वरः ।व्रजेन्द्रनन्दनो नन्दी व्रजाङ्गनविहारणः ॥ १०॥

viniyogaḥasya śrībālakṛṣṇasya sahasranāmastotrasya nārada ṛṣiḥśrībālakṛṣṇo devatā puruṣārthasiddhaye jape viniyogaḥ |bālakṛṣṇaḥ surādhīśo bhūtāvāso vrajeśvaraḥ |vrajendranandano nandī vrajāṅganavihāraṇaḥ || 10||

गोगोपगोपिकानन्दकारको भक्तिवर्धनः ।गोवत्सपुच्छसङ्कर्षजातानन्दभरोऽजयः ॥ ११॥

gogopagopikānandakārako bhaktivardhanaḥ |govatsapucchasaṅkarṣajātānandabharo'jayaḥ || 11||

रिङ्गमाणगतिः श्रीमानतिभक्तिप्रकाशनः ।धूलिधूसर सर्वाङ्गो घटीपीतपरिच्छदः ॥ १२॥

riṅgamāṇagatiḥ śrīmānatibhaktiprakāśanaḥ |dhūlidhūsara sarvāṅgo ghaṭīpītaparicchadaḥ || 12||

पुरटाभरणः श्रीशो गतिर्गतिमतां सदा ।योगीशो योगवन्द्याश्च योगाधीशो यशःप्रदः ॥ १३॥

puraṭābharaṇaḥ śrīśo gatirgatimatāṃ sadā |yogīśo yogavandyāśca yogādhīśo yaśaḥpradaḥ || 13||

यशोदानन्दनः कृष्णो गोवत्सपरिचारकः ।गवेन्द्रश्च गवाक्षश्च गवाध्यक्षो गवां गति ॥ १४॥

yaśodānandanaḥ kṛṣṇo govatsaparicārakaḥ |gavendraśca gavākṣaśca gavādhyakṣo gavāṃ gati || 14||

गवेशश्च गवीशश्च गोचारणपरायणः ।गोधूलिधामप्रियको गोधूलिकृतभूषणः ॥ १५॥

gaveśaśca gavīśaśca gocāraṇaparāyaṇaḥ |godhūlidhāmapriyako godhūlikṛtabhūṣaṇaḥ || 15||

गोरास्यो गोरसाशोगो गोरसाञ्चितधामकः ।गोरसास्वादको वैद्यो वेदातीतो वसुप्रदः ॥ १६॥

gorāsyo gorasāśogo gorasāñcitadhāmakaḥ |gorasāsvādako vaidyo vedātīto vasupradaḥ || 16||

विपुलांशो रिपुहरो विक्षरो जयदो जयः ।जगद्वन्द्यो जगन्नाथो जगदाराध्यपादकः ॥ १७॥

vipulāṃśo ripuharo vikṣaro jayado jayaḥ |jagadvandyo jagannātho jagadārādhyapādakaḥ || 17||

जगदीशो जगत्कर्ता जगत्पूज्यो जयारिहा ।जयतां जयशीलश्च जयातीतो जगद्बलः ॥ १८॥

jagadīśo jagatkartā jagatpūjyo jayārihā |jayatāṃ jayaśīlaśca jayātīto jagadbalaḥ || 18||

जगद्धर्ता पालयिता पाता धाता महेश्वरः ।राधिकानन्दनो राधाप्राणनाथो रसप्रदः ॥ १९॥

jagaddhartā pālayitā pātā dhātā maheśvaraḥ |rādhikānandano rādhāprāṇanātho rasapradaḥ || 19||

राधाभक्तिकरः शुद्धो राधाराध्यो रमाप्रियः ।गोकुलानन्ददाता च गोकुलानन्दरूपधृक् ॥ २०॥

rādhābhaktikaraḥ śuddho rādhārādhyo ramāpriyaḥ |gokulānandadātā ca gokulānandarūpadhṛk || 20||

गोकुलेश्वरकल्याणो गोकुलेश्वरनन्दनः ।गोलोकाभिरितिः स्रग्वी गोलोकेश्वरनायकः ॥ २१॥

gokuleśvarakalyāṇo gokuleśvaranandanaḥ |golokābhiritiḥ sragvī golokeśvaranāyakaḥ || 21||

नित्यं गोलोकवसतिर्नित्यं गोगोपनन्दनः ।गणेश्वरो गणाध्यक्षो गणानां परिपूरकः ॥ २२॥

nityaṃ golokavasatirnityaṃ gogopanandanaḥ |gaṇeśvaro gaṇādhyakṣo gaṇānāṃ paripūrakaḥ || 22||

गुणा गुणोत्करो गण्यो गुणातीतौ गुणाकरः ।गुणप्रियो गुणाधारो गुणाराध्यो गणाग्रणी ॥ २३॥

guṇā guṇotkaro gaṇyo guṇātītau guṇākaraḥ |guṇapriyo guṇādhāro guṇārādhyo gaṇāgraṇī || 23||

गणनायको विघ्नहरो हेरम्बः पार्वतीसुतः ।पर्वताधिनिवासी च गोवर्धनधरो गुरुः ॥ २४॥

gaṇanāyako vighnaharo herambaḥ pārvatīsutaḥ |parvatādhinivāsī ca govardhanadharo guruḥ || 24||

गोवर्धनपतिः शान्तो गोवर्धनविहारकः ।गोवर्धनो गीतगतिर्गवाक्षो गोवृक्षेक्षणः ॥ २५॥

govardhanapatiḥ śānto govardhanavihārakaḥ |govardhano gītagatirgavākṣo govṛkṣekṣaṇaḥ || 25||

गभस्तिनेमिर्गीतात्मा गीतगम्यो गतिप्रदः ।गवामयो यज्ञनेमिर्यज्ञाङ्गो यज्ञरूपधृक् ॥ २६॥

gabhastinemirgītātmā gītagamyo gatipradaḥ |gavāmayo yajñanemiryajñāṅgo yajñarūpadhṛk || 26||

यज्ञप्रियो यज्ञहर्ता यज्ञगम्यो यजुर्गतिः ।यज्ञाङ्गो यज्ञगम्यश्च यज्ञप्राप्यो विमत्सरः ॥ २७॥

yajñapriyo yajñahartā yajñagamyo yajurgatiḥ |yajñāṅgo yajñagamyaśca yajñaprāpyo vimatsaraḥ || 27||

यज्ञान्तकृत् यज्ञगुणो यज्ञातीतो यजुःप्रियः ।मनुर्मन्वादिरूपी च मन्वन्तरविहारकः ॥ २८॥

yajñāntakṛt yajñaguṇo yajñātīto yajuḥpriyaḥ |manurmanvādirūpī ca manvantaravihārakaḥ || 28||

मनुप्रियो मनोर्वंशधारी माधवमापतिः ।मायाप्रियो महामायो मायातीतो मयान्तकः ॥ २९॥

manupriyo manorvaṃśadhārī mādhavamāpatiḥ |māyāpriyo mahāmāyo māyātīto mayāntakaḥ || 29||

मायाभिगामी मायाख्यो महामायावरप्रदः ।महामायाप्रदो मायानन्दो मायेश्वरः कविः ॥ ३०॥

māyābhigāmī māyākhyo mahāmāyāvarapradaḥ |mahāmāyāprado māyānando māyeśvaraḥ kaviḥ || 30||

करणं कारणं कर्ता कार्यं कर्म क्रिया मतिः ।कार्यातीतो गवां नाथो जगन्नाथो गुणाकरः ॥ ३१॥

karaṇaṃ kāraṇaṃ kartā kāryaṃ karma kriyā matiḥ |kāryātīto gavāṃ nātho jagannātho guṇākaraḥ || 31||

विश्वरूपो विरूपाख्यो विद्यानन्दो वसुप्रदः ।वासुदेवो विशिष्टेशो वाणीशो वाक्यतिर्महः ॥ ३२॥

viśvarūpo virūpākhyo vidyānando vasupradaḥ |vāsudevo viśiṣṭeśo vāṇīśo vākyatirmahaḥ || 32||

वासुदेवो वसुश्रेष्ठो देवकीनन्दनोऽरिहावसुपाता वसुपतिर्वसुधापरिपालकः ॥ ३३॥

vāsudevo vasuśreṣṭho devakīnandano'rihāvasupātā vasupatirvasudhāparipālakaḥ || 33||

कंसारिः कंसहन्ता च कंसाराध्यो गतिर्गवाम् ।गोविन्दो गोमतां पालो गोपनारीजनाधिपः ॥ ३४॥

kaṃsāriḥ kaṃsahantā ca kaṃsārādhyo gatirgavām |govindo gomatāṃ pālo gopanārījanādhipaḥ || 34||

गोपीरतो रुरुनखधारी हारी जगद्गुरुः ।जानुजङ्घान्तरालश्च पीताम्बरधरो हरिः ॥ ३५॥

gopīrato rurunakhadhārī hārī jagadguruḥ |jānujaṅghāntarālaśca pītāmbaradharo hariḥ || 35||

हैयङ्गवीनसम्भोक्ता पायसाशो गवां गुरुः ।ब्रह्मण्यो ब्रह्यणाऽऽराध्योनित्यं गोविप्रपालकः ॥ ३६॥

haiyaṅgavīnasambhoktā pāyasāśo gavāṃ guruḥ |brahmaṇyo brahyaṇā''rādhyonityaṃ goviprapālakaḥ || 36||

भक्तप्रियो भक्तलभ्यो भक्त्यातीतो भुवां गतिः ।भूलोकपाता हर्ता च भूगोलपरिचिन्तकः ॥ ३७॥

bhaktapriyo bhaktalabhyo bhaktyātīto bhuvāṃ gatiḥ |bhūlokapātā hartā ca bhūgolaparicintakaḥ || 37||

नित्यं भूलोकवासी च जनलोकनिवासकः ।तपोलोकनिवासी च वैकुण्ठो विष्टसस्रवाः ॥ ३८॥

nityaṃ bhūlokavāsī ca janalokanivāsakaḥ |tapolokanivāsī ca vaikuṇṭho viṣṭasasravāḥ || 38||

विकुण्ठवासी वैकुण्ठवासी हासी रसप्रदः ।रसिकागोपिकानन्ददायको बालघृग्वपुः ॥ ३९॥

vikuṇṭhavāsī vaikuṇṭhavāsī hāsī rasapradaḥ |rasikāgopikānandadāyako bālaghṛgvapuḥ || 39||

यशस्वी यमुनातीरपुलिनेऽतीवमोहनः ।वस्त्रहर्ता गोपिकानां मनोहारी वरप्रदः ॥ ४०॥

yaśasvī yamunātīrapuline'tīvamohanaḥ |vastrahartā gopikānāṃ manohārī varapradaḥ || 40||

दधिभक्षो दयाधारो दाता पाता हृताहृतः ।मण्डपो मण्डलाधीशो राजराजेश्वरो विभुः ॥ ४१॥

dadhibhakṣo dayādhāro dātā pātā hṛtāhṛtaḥ |maṇḍapo maṇḍalādhīśo rājarājeśvaro vibhuḥ || 41||

विश्वधृक् विश्वभुक् विश्वपालको विश्वमोहनः ।विद्वत्प्रियो वीतहव्यो हव्यगव्यकृताशनः ॥ ४२॥

viśvadhṛk viśvabhuk viśvapālako viśvamohanaḥ |vidvatpriyo vītahavyo havyagavyakṛtāśanaḥ || 42||

कव्यभुक् पितृवर्ती च काव्यात्मा कव्यभोजनः ।रामो विरामो रतिदो रतिभर्ता रतिप्रियः ॥ ४३॥

kavyabhuk pitṛvartī ca kāvyātmā kavyabhojanaḥ |rāmo virāmo ratido ratibhartā ratipriyaḥ || 43||

प्रद्युम्नोऽक्रूरदम्यश्च क्रूरात्मा कूरमर्दनः ।कृपालुश्च दयालुश्च शयालुः सरितां पतिः ॥ ४४॥

pradyumno'krūradamyaśca krūrātmā kūramardanaḥ |kṛpāluśca dayāluśca śayāluḥ saritāṃ patiḥ || 44||

नदीनदविधाता च नदीनदाविहारकः ।सिन्धुः सिन्धुप्रियोदान्तः शान्तः कान्तः कलानिधिः ॥ ४५॥

nadīnadavidhātā ca nadīnadāvihārakaḥ |sindhuḥ sindhupriyodāntaḥ śāntaḥ kāntaḥ kalānidhiḥ || 45||

संन्यासकृत्सतां भर्ता साधूच्छिष्टकृताशनः ।साधुप्रियः साधुगम्यो साध्वाचारनिषेवकः ॥ ४६॥

saṃnyāsakṛtsatāṃ bhartā sādhūcchiṣṭakṛtāśanaḥ |sādhupriyaḥ sādhugamyo sādhvācāraniṣevakaḥ || 46||

जन्मकर्मफलत्यागी योगी भोगी मृगीपतिः ।मार्गातीतो योगमार्गो मार्गमाणो महोरविः ॥ ४७॥

janmakarmaphalatyāgī yogī bhogī mṛgīpatiḥ |mārgātīto yogamārgo mārgamāṇo mahoraviḥ || 47||

रविलोचनो रवेरङ्गभागी द्वादशरूपधृक् ।गोपालो बालगोपालोबालकानन्ददायकः ॥ ४८॥

ravilocano raveraṅgabhāgī dvādaśarūpadhṛk |gopālo bālagopālobālakānandadāyakaḥ || 48||

बालकानां पतिः श्रीशो विरतिः सर्वपापिनाम् ।श्रीलः श्रीमान् श्रीयुतश्च श्रीनिवासः श्रियः पतिः ॥ ४९॥

bālakānāṃ patiḥ śrīśo viratiḥ sarvapāpinām |śrīlaḥ śrīmān śrīyutaśca śrīnivāsaḥ śriyaḥ patiḥ || 49||