पून्तानं स्तोत्रम् Puntanam Stotram

पून्तानस्य चिरन्तनेन तपसा लब्धः प्रियो नन्दनोह्यन्नप्राशदिने दुरूहगतिना दैवेन मृत्युं गतम् ।शोकार्त्तेषु समस्तबन्धुषु तदा जातेषु तातः स्वयंमेने लाभमनुग्रहं च भगवद्दत्तं तदत्याहितम् ॥ १॥

pūntānasya cirantanena tapasā labdhaḥ priyo nandanohyannaprāśadine durūhagatinā daivena mṛtyuṃ gatam |śokārtteṣu samastabandhuṣu tadā jāteṣu tātaḥ svayaṃmene lābhamanugrahaṃ ca bhagavaddattaṃ tadatyāhitam || 1||

नष्टे प्राकृतनन्दनेऽपि परमानन्दात्मके शाश्वतेसाक्षाद्गोकुलनन्दने स्फुटतरं स्वान्तर्बहिः क्रीडति ।आधिव्याधिभयक्लमप्रभृतयो नानामनोविभ्रमाबाधेरन् नु कथं समाहितमतिं तं भक्तचूडामणिम् ? ॥ २॥

naṣṭe prākṛtanandane'pi paramānandātmake śāśvatesākṣādgokulanandane sphuṭataraṃ svāntarbahiḥ krīḍati |ādhivyādhibhayaklamaprabhṛtayo nānāmanovibhramābādheran nu kathaṃ samāhitamatiṃ taṃ bhaktacūḍāmaṇim ? || 2||

"पून्तानस्य जडात्मनोऽपि विमला भक्तिर्मम प्रेयसिमेल्पुत्तूरवनीसुरस्य विदुषां मौलेर्विभक्तेरपि'' ।इत्युच्चैरशरीरिवाक्यमनिलाधीशस्य गर्भालयादुद्भूतं किल कर्हिचिद्व्यसनिनं भक्तं तमाश्वासयत् ॥ ३॥

"pūntānasya jaḍātmano'pi vimalā bhaktirmama preyasimelputtūravanīsurasya viduṣāṃ maulervibhakterapi'' |ityuccairaśarīrivākyamanilādhīśasya garbhālayādudbhūtaṃ kila karhicidvyasaninaṃ bhaktaṃ tamāśvāsayat || 3||

पून्तानस्य हितोपदेशमनुसृत्यान्यादृशेनादरेणाश्वत्थद्रुममूलसंस्थितशिलामूर्त्तेश्शिरस्यर्प्पिता ।माला मञ्जुळया स्वनित्यभजनध्वंसाद्भृशं भीतयासाक्षान्मूर्धनि मारुतालयपतेर्मूर्त्तेर्जनैरीक्षिता ॥ ४॥

pūntānasya hitopadeśamanusṛtyānyādṛśenādareṇāśvatthadrumamūlasaṃsthitaśilāmūrtteśśirasyarppitā |mālā mañjuḷayā svanityabhajanadhvaṃsādbhṛśaṃ bhītayāsākṣānmūrdhani mārutālayapatermūrtterjanairīkṣitā || 4||

द्रौपद्याश्शुचि या त्वरा, गजपतेरत्याहिते या त्वरामय्यार्त्ते करुणांबुधे, क्व नु गता सा सा त्वरा संप्रति? ।इत्थं चोरभयात् कदापि विलपत्यस्मिन् समीराधिपःप्रादुर्भूय जुगोप तं निजमहाभक्तं सपद्यापदः ॥ ५॥

draupadyāśśuci yā tvarā, gajapateratyāhite yā tvarāmayyārtte karuṇāṃbudhe, kva nu gatā sā sā tvarā saṃprati? |itthaṃ corabhayāt kadāpi vilapatyasmin samīrādhipaḥprādurbhūya jugopa taṃ nijamahābhaktaṃ sapadyāpadaḥ || 5||

गायन् नाम यदृच्छया सकृदसौ क्ण्टोट्टिदेशे चरंस्तत्रत्यैः किल हिन्दुधर्मरिपुभिः कैश्चिन्महानिष्ठुरैः ।आक्रान्तोऽपि बलात् स्वकृष्णचरिताख्यानेन संमोहितैस्तैः पश्चात्तु विमोचितं, परमया भक्त्या च संपूजितः ॥ ६॥

gāyan nāma yadṛcchayā sakṛdasau kṇṭoṭṭideśe caraṃstatratyaiḥ kila hindudharmaripubhiḥ kaiścinmahāniṣṭhuraiḥ |ākrānto'pi balāt svakṛṣṇacaritākhyānena saṃmohitaistaiḥ paścāttu vimocitaṃ, paramayā bhaktyā ca saṃpūjitaḥ || 6||

वैकुण्ठं गतवानसौ कुहचन स्वप्ने, तदा पार्षदैस्तत्रत्यैर्बहुमानितस्सविनयं तेषां मुहुर्याचनैः ।आनन्दाश्रुभिरार्द्रयन् पुळकयन् विस्मापयंस्तत्सभांचक्रे सात्वतसंहिताप्रवचनं जीवद्दशायामपि ॥ ७॥

vaikuṇṭhaṃ gatavānasau kuhacana svapne, tadā pārṣadaistatratyairbahumānitassavinayaṃ teṣāṃ muhuryācanaiḥ |ānandāśrubhirārdrayan puḷakayan vismāpayaṃstatsabhāṃcakre sātvatasaṃhitāpravacanaṃ jīvaddaśāyāmapi || 7||

उच्चैः क्वापि रुदन्, कदाचन हसन्, नामानि गायन् क्वचित्तादात्म्यात् कुहचित् कथामभिनयन्, नृत्यन् मुहुर्मत्तवत् ।तिष्ठंस्तब्धतनुस्सकृच्च स महान् लोकद्वयं विस्मरन्रेमे कृष्णपदाब्जभक्तिलहरी पोप्लूयमानोऽनिशम् ॥ ८॥

uccaiḥ kvāpi rudan, kadācana hasan, nāmāni gāyan kvacittādātmyāt kuhacit kathāmabhinayan, nṛtyan muhurmattavat |tiṣṭhaṃstabdhatanussakṛcca sa mahān lokadvayaṃ vismaranreme kṛṣṇapadābjabhaktilaharī poplūyamāno'niśam || 8||

पादांभोजरजःकणेन निखिलां विश्वंभरां तीर्त्थयन्कारुण्यार्द्रविलोकनैर्व्यसनिनां दुखानि निर्व्वापयन् ।श्रीनाम्नामनुकीर्त्तनैस्तनुभृतो मायार्णवादुद्धरन्निन्ये स्वैरमसावनन्यसुलभं धन्यं निजं जीवितम् ॥ ९॥

pādāṃbhojarajaḥkaṇena nikhilāṃ viśvaṃbharāṃ tīrtthayankāruṇyārdravilokanairvyasanināṃ dukhāni nirvvāpayan |śrīnāmnāmanukīrttanaistanubhṛto māyārṇavāduddharanninye svairamasāvananyasulabhaṃ dhanyaṃ nijaṃ jīvitam || 9||

जिह्वायां मधुवर्षिभिर्भगवतः श्रीनामसङ्कीर्त्तनंकर्णे कुण्डलमर्पयद्भिरतुलैस्तत्केळिनिर्व्वर्णनैः ।शश्वत्सर्वहरिन्मुखं मुखरयन्, निर्भासयन् हर्षयन्सम्यङ्नूतनयन्नुवास स महानाजीवनान्तं भुवि ॥ १०॥

jihvāyāṃ madhuvarṣibhirbhagavataḥ śrīnāmasaṅkīrttanaṃkarṇe kuṇḍalamarpayadbhiratulaistatkeḷinirvvarṇanaiḥ |śaśvatsarvaharinmukhaṃ mukharayan, nirbhāsayan harṣayansamyaṅnūtanayannuvāsa sa mahānājīvanāntaṃ bhuvi || 10||

चेतोवाक्तनुभिर्नितान्तशुचिभिस्साक्षाद्रमावल्लभंतद्भक्तानपि, तन्मयानि परितो दृश्यानि भूतानि च ।श्रद्धाभक्तिपुरस्सरं परिचरन्नाराधयन्, प्रीणयन्सर्वं भावनया भवाख्यनरकं वैकुण्ठयामास सः ॥ ११॥

cetovāktanubhirnitāntaśucibhissākṣādramāvallabhaṃtadbhaktānapi, tanmayāni parito dṛśyāni bhūtāni ca |śraddhābhaktipurassaraṃ paricarannārādhayan, prīṇayansarvaṃ bhāvanayā bhavākhyanarakaṃ vaikuṇṭhayāmāsa saḥ || 11||

श्रीमद्भागवतस्य सत्प्रवचनं कुर्वन् समाजे सतांशश्वत्कर्णरसायनानि भगवन्नामानि सङ्कीर्त्तयन् ।आत्मानं च समस्तजीवनिवहांश्चैवं मुहुः पावयन्जीवित्वा चिरमारुरोह निलयं विष्णोः स भक्तोत्तमः ॥ १२॥

śrīmadbhāgavatasya satpravacanaṃ kurvan samāje satāṃśaśvatkarṇarasāyanāni bhagavannāmāni saṅkīrttayan |ātmānaṃ ca samastajīvanivahāṃścaivaṃ muhuḥ pāvayanjīvitvā ciramāruroha nilayaṃ viṣṇoḥ sa bhaktottamaḥ || 12||

कृष्णांघ्रेरवतीर्य, तस्य मधुरां लीलां शुभां चाभिधांसङ्कीर्त्त्यैव समन्ततः क्षितितले सञ्चर्य कारुण्यतः ।तन्नादैर्निजजीवनेन च नृणां शुद्धिं प्रशान्तिं ददत्तस्यायुर्व्यरमद्विमुक्तिजलधिं संप्राप्य गङ्गोपमम् ॥ १३॥

kṛṣṇāṃghreravatīrya, tasya madhurāṃ līlāṃ śubhāṃ cābhidhāṃsaṅkīrttyaiva samantataḥ kṣititale sañcarya kāruṇyataḥ |tannādairnijajīvanena ca nṛṇāṃ śuddhiṃ praśāntiṃ dadattasyāyurvyaramadvimuktijaladhiṃ saṃprāpya gaṅgopamam || 13||

सन्तानस्य मृतेरशेषविषयेष्वत्यन्तनिर्विण्णधीःपून्तानद्विजपुङ्गवश्चिरतरं वातालयेशं भजन् ।साक्षात्कृत्य गतज्वरः परमया शान्त्या भृशं निर्वृतोनीत्वा जीवदशां सहैव वपुषा वैकुण्ठमन्ते ययौ ॥ १४॥

santānasya mṛteraśeṣaviṣayeṣvatyantanirviṇṇadhīḥpūntānadvijapuṅgavaścirataraṃ vātālayeśaṃ bhajan |sākṣātkṛtya gatajvaraḥ paramayā śāntyā bhṛśaṃ nirvṛtonītvā jīvadaśāṃ sahaiva vapuṣā vaikuṇṭhamante yayau || 14||

कर्मज्ञानमुपासनेति निगमे काण्डत्रयी विस्तृताज्ञानप्पानकृतौ त्रयोऽपिविषयास्सम्यक्स्फुटं वर्ण्णिताः ।किञ्चास्यां तु विशेषतो भगवतो धर्म्मस्य नाम्नोऽपि चश्रेष्ठत्वं सकलातिशायिसुतरामुच्चैस्समुद्घोषितम् ॥ १५॥

karmajñānamupāsaneti nigame kāṇḍatrayī vistṛtājñānappānakṛtau trayo'piviṣayāssamyaksphuṭaṃ varṇṇitāḥ |kiñcāsyāṃ tu viśeṣato bhagavato dharmmasya nāmno'pi caśreṣṭhatvaṃ sakalātiśāyisutarāmuccaissamudghoṣitam || 15||

धन्या केरळसंज्ञिता वसुमती, धन्या द्विजानां गृहाःधन्या चाखिलकेरळीयजनता, धन्यं कवीनां कुलम् ।धन्या केरळभारती च नितरां, धन्यस्समीरालयोधन्यं भागवतं च तस्य भगवद्भक्तस्य जन्मादिभिः ॥ १६॥

dhanyā keraḷasaṃjñitā vasumatī, dhanyā dvijānāṃ gṛhāḥdhanyā cākhilakeraḷīyajanatā, dhanyaṃ kavīnāṃ kulam |dhanyā keraḷabhāratī ca nitarāṃ, dhanyassamīrālayodhanyaṃ bhāgavataṃ ca tasya bhagavadbhaktasya janmādibhiḥ || 16||

निश्शेषस्थिरजङ्गमस्य जननी मान्धातृशैलेश्वरीसंख्यातीतशरीरिणां च जनको वातालयाधीश्वरः ।तद्भक्ताश्च मुहुर्यदीयकवितापारायणाकर्ण्णनैस्तृप्तिं जातु न यान्ति, तं परिभजे पून्तानविप्रोत्तमम् ॥ १७॥

niśśeṣasthirajaṅgamasya jananī māndhātṛśaileśvarīsaṃkhyātītaśarīriṇāṃ ca janako vātālayādhīśvaraḥ |tadbhaktāśca muhuryadīyakavitāpārāyaṇākarṇṇanaistṛptiṃ jātu na yānti, taṃ paribhaje pūntānaviprottamam || 17||

मूर्खाः पण्डितमानिनो, विषयिण, श्शुष्काः, महानास्तिकाःदुष्टास्सर्ववजनाश्च यस्यकवितामाकर्ण्य संमोहिताः ।योगीन्द्रा इव विस्मरन्ति सकलं, विन्दन्ति रोमोत्सवंमुञ्चन्त्याशु, गदन्ति गद्गदगिरं, भक्ताय तस्मै नमः ॥ १८॥

mūrkhāḥ paṇḍitamānino, viṣayiṇa, śśuṣkāḥ, mahānāstikāḥduṣṭāssarvavajanāśca yasyakavitāmākarṇya saṃmohitāḥ |yogīndrā iva vismaranti sakalaṃ, vindanti romotsavaṃmuñcantyāśu, gadanti gadgadagiraṃ, bhaktāya tasmai namaḥ || 18||

भूमौ भक्तिरसात्मकैस्सहृदयप्रेष्ठैर्जगल्पावनैःज्ञानप्पानमुखैरनेककवनैः सृष्टे यशोविग्रहे ।वैकुण्ठेऽप्यनुरागभक्तिलहरी लक्ष्म्या समुत्पादितेदिव्याङ्गेऽपि च वर्तमानमधुना पून्तानभक्तं भजे ॥ १९॥

bhūmau bhaktirasātmakaissahṛdayapreṣṭhairjagalpāvanaiḥjñānappānamukhairanekakavanaiḥ sṛṣṭe yaśovigrahe |vaikuṇṭhe'pyanurāgabhaktilaharī lakṣmyā samutpāditedivyāṅge'pi ca vartamānamadhunā pūntānabhaktaṃ bhaje || 19||

इति ओट्टूर् उण्णि नंपूतिरिप्पाड् विरचितं पून्तानं स्तोत्रं सम्पूर्णम् ।

iti oṭṭūr uṇṇi naṃpūtirippāḍ viracitaṃ pūntānaṃ stotraṃ sampūrṇam |