गङ्गामाहात्म्यम् २ Gangamahatmyam 2

सिद्धयः सिद्धिलिङ्गानि स्पर्शलिङ्गान्यनेकशः ।प्रासादा रत्नरचिताश्चिन्तामणिगणा अपि ॥ ५७॥

siddhayaḥ siddhiliṅgāni sparśaliṅgānyanekaśaḥ |prāsādā ratnaracitāścintāmaṇigaṇā api || 57||

गङ्गाजलान्तस्तिष्ठन्ति कलिकल्मषभीतितः ।अतएव हि संसेव्या कलौ गङ्गेष्टसिद्धिदा ॥ ५८॥

gaṅgājalāntastiṣṭhanti kalikalmaṣabhītitaḥ |ataeva hi saṃsevyā kalau gaṅgeṣṭasiddhidā || 58||

सूर्योदये तमांसीव वज्रपातभयान्नगाः ।तार्क्ष्येक्षणाद्यथासर्पा मेघा वाताहता इव ॥ ५९॥

sūryodaye tamāṃsīva vajrapātabhayānnagāḥ |tārkṣyekṣaṇādyathāsarpā meghā vātāhatā iva || 59||

तत्त्वज्ञानाद्यथा मोहः सिंहं दृष्ट्वा यथा मृगाः ।तथा सर्वाणि पापानि यान्ति गङ्गेक्षणात्क्षयम् ॥ १\।२७\।६०॥दिव्यौषधैर्यथा रोगा लोभेन च यथा गुणाः ।यथा ग्रीष्मोष्मसम्पत्तिरगाधह्रदमज्जनात् ॥ ६१॥

tattvajñānādyathā mohaḥ siṃhaṃ dṛṣṭvā yathā mṛgāḥ |tathā sarvāṇi pāpāni yānti gaṅgekṣaṇātkṣayam || 1\|27\|60||divyauṣadhairyathā rogā lobhena ca yathā guṇāḥ |yathā grīṣmoṣmasampattiragādhahradamajjanāt || 61||

तूलशैलः स्फुलिङ्गेन यथा नश्यति तत्क्षणात् ।तथा दोषाः प्रणश्यन्ति गङ्गाम्भःस्पर्शनाद्ध्रुवम् ॥ ६२॥

tūlaśailaḥ sphuliṅgena yathā naśyati tatkṣaṇāt |tathā doṣāḥ praṇaśyanti gaṅgāmbhaḥsparśanāddhruvam || 62||

क्रोधेन च तपो यद्वत्कामेन च यथा मतिः ।अनयेन यथा लक्ष्मीर्विद्या मानेन वै यथा ॥ ६३॥

krodhena ca tapo yadvatkāmena ca yathā matiḥ |anayena yathā lakṣmīrvidyā mānena vai yathā || 63||

दम्भकौटिल्यमायाभिर्यथा धर्मो विनश्यति ।तथा नश्यन्ति पापानि गङ्गाया दर्शनेन तु ॥ ६४॥

dambhakauṭilyamāyābhiryathā dharmo vinaśyati |tathā naśyanti pāpāni gaṅgāyā darśanena tu || 64||

मानुष्यं दुर्लभं प्राप्य विद्युत्सम्पातचञ्चलम् ।गङ्गां यः सेवते सोत्र बुद्धेः पारं परं गतः ॥ ६५॥

mānuṣyaṃ durlabhaṃ prāpya vidyutsampātacañcalam |gaṅgāṃ yaḥ sevate sotra buddheḥ pāraṃ paraṃ gataḥ || 65||

विधूतपापा ये मर्त्याः परं ज्योतिःस्वरूपिणीम् ।सहस्रसूर्यप्रतिमां गङ्गां पश्यन्ति ते भुवि ॥ ६६॥

vidhūtapāpā ye martyāḥ paraṃ jyotiḥsvarūpiṇīm |sahasrasūryapratimāṃ gaṅgāṃ paśyanti te bhuvi || 66||

साधारणाम्भसा पूर्णां साधारणनदीमिव ।पश्यन्ति नास्तिका गङ्गां पापोपहतलोचनाः ॥ ६७॥

sādhāraṇāmbhasā pūrṇāṃ sādhāraṇanadīmiva |paśyanti nāstikā gaṅgāṃ pāpopahatalocanāḥ || 67||

संसारमोचकश्चाहं जनानामनुकम्पया ।गङ्गातरङ्गरूपेण सोपानं निर्ममे दिवः ॥ ६८॥

saṃsāramocakaścāhaṃ janānāmanukampayā |gaṅgātaraṅgarūpeṇa sopānaṃ nirmame divaḥ || 68||

सर्व एव शुभः कालः सर्वो देशस्तथा शुभः ।सर्वो जनो दानपात्रं श्रीमती जाह्नवी तटे ॥ ६९॥

sarva eva śubhaḥ kālaḥ sarvo deśastathā śubhaḥ |sarvo jano dānapātraṃ śrīmatī jāhnavī taṭe || 69||

यथाश्वमेधो यज्ञानां नगानां हिमवान्यथा ।व्रतानां च यथा सत्यं दानानामभयं यथा ॥ १\।२७\।७०॥प्राणायामश्च तपसां मन्त्राणां प्रणवो यथा ।धर्माणामप्यहिंसा च काम्यानां श्रीर्यथा वरा ॥ ७१॥

yathāśvamedho yajñānāṃ nagānāṃ himavānyathā |vratānāṃ ca yathā satyaṃ dānānāmabhayaṃ yathā || 1\|27\|70||prāṇāyāmaśca tapasāṃ mantrāṇāṃ praṇavo yathā |dharmāṇāmapyahiṃsā ca kāmyānāṃ śrīryathā varā || 71||

यथाऽऽत्मविद्या विद्यानां स्त्रीणां गौरी यथोत्तमा ।सर्वर्दवेगणानां च यथा त्वं पुरुषोत्तम ॥ ७२॥

yathā''tmavidyā vidyānāṃ strīṇāṃ gaurī yathottamā |sarvardavegaṇānāṃ ca yathā tvaṃ puruṣottama || 72||

सर्वषामेव पात्राणां शिवभक्तो यथा वरः ।तथा सर्वेषु तीर्थेषु गङ्गातीर्थं विशिष्यते ॥ ७३॥

sarvaṣāmeva pātrāṇāṃ śivabhakto yathā varaḥ |tathā sarveṣu tīrtheṣu gaṅgātīrthaṃ viśiṣyate || 73||

हरे यश्चावयोर्भेदं न करोति महामतिः ।शिवभक्तः स विज्ञेयो महापाशुपतश्च सः ॥ ७४॥

hare yaścāvayorbhedaṃ na karoti mahāmatiḥ |śivabhaktaḥ sa vijñeyo mahāpāśupataśca saḥ || 74||

पापपांसुमहावात्या पापद्रुमकुठारिका ।पापेन्धनदवाग्निश्च गङ्गेयं पुण्यवाहिनी ॥ ७५॥

pāpapāṃsumahāvātyā pāpadrumakuṭhārikā |pāpendhanadavāgniśca gaṅgeyaṃ puṇyavāhinī || 75||

नानारूपाश्च पितरो गाथा गायन्ति सर्वदा ।अपि कश्चित्कुलेऽस्माकं गङ्गास्नायी भविष्यति ॥ ७६॥

nānārūpāśca pitaro gāthā gāyanti sarvadā |api kaścitkule'smākaṃ gaṅgāsnāyī bhaviṣyati || 76||

देवर्षीन्परिसन्तर्प्य दीनानाथांश्च दुःखितान् ।श्रद्धया विधिना स्नात्वा दास्यते सलिलाञ्जलिम् ॥ ७७॥

devarṣīnparisantarpya dīnānāthāṃśca duḥkhitān |śraddhayā vidhinā snātvā dāsyate salilāñjalim || 77||

अपि नः स कुले भूयाच्छिवे विष्णौ च साम्यदृक् ।तदालयकरो भक्त्या तस्य सम्मार्जनादिकृत् ॥ ७८॥

api naḥ sa kule bhūyācchive viṣṇau ca sāmyadṛk |tadālayakaro bhaktyā tasya sammārjanādikṛt || 78||

अकामो वा सकामो वा तिर्यग्योनिगतोऽपि वा ।गङ्गायां यो मृतो मर्त्यो नरकं स न पश्यति ॥ ७९॥

akāmo vā sakāmo vā tiryagyonigato'pi vā |gaṅgāyāṃ yo mṛto martyo narakaṃ sa na paśyati || 79||

तीर्थमन्यत्प्रशंसन्ति गङ्गातीरे स्थिताश्च ये ।गङ्गां न बहु मन्यन्ते ते स्युर्निरयगामिनः ॥ १\।२७\।८०॥मां च त्वां चैव यो द्वेष्टि गङ्गां च पुरुषाधमः ।स्वकीयैः पुरुषैः सार्धं स घोरं नरकं व्रजेत् ॥ ८१॥

tīrthamanyatpraśaṃsanti gaṅgātīre sthitāśca ye |gaṅgāṃ na bahu manyante te syurnirayagāminaḥ || 1\|27\|80||māṃ ca tvāṃ caiva yo dveṣṭi gaṅgāṃ ca puruṣādhamaḥ |svakīyaiḥ puruṣaiḥ sārdhaṃ sa ghoraṃ narakaṃ vrajet || 81||

षष्टिर्गणसहस्राणि गङ्गां रक्षन्ति सर्वदा ।अभक्तानां च पापानां वासे विघ्नं प्रकुर्वते ॥ ८२॥

ṣaṣṭirgaṇasahasrāṇi gaṅgāṃ rakṣanti sarvadā |abhaktānāṃ ca pāpānāṃ vāse vighnaṃ prakurvate || 82||

कामक्रोधमहामोहलोभादि निशितैः शरैः ।घ्नन्ति तेषां मनस्तत्र स्थितिं चापनयन्ति च ॥ ८३॥

kāmakrodhamahāmohalobhādi niśitaiḥ śaraiḥ |ghnanti teṣāṃ manastatra sthitiṃ cāpanayanti ca || 83||

गङ्गां समाश्रयेद्यस्तु स मुनिः स च पण्डितः ।कृतकृत्यः स विज्ञेयः पुरुषार्थचतुष्टये ॥ ८४॥

gaṅgāṃ samāśrayedyastu sa muniḥ sa ca paṇḍitaḥ |kṛtakṛtyaḥ sa vijñeyaḥ puruṣārthacatuṣṭaye || 84||

गङ्गायां च सकृत्स्नातो हयमेधफलं लभेत् ।तर्पयंश्च पितॄंस्तत्र तारयेन्नरकार्णवात् ॥ ८५॥

gaṅgāyāṃ ca sakṛtsnāto hayamedhaphalaṃ labhet |tarpayaṃśca pitṝṃstatra tārayennarakārṇavāt || 85||

इति श्रीस्कादपुराणे काशीखण्डे पूर्वार्द्धे सप्तविंशाध्यायान्तर्गतंगङ्गामाहात्म्यस्तोत्रं समाप्तम् ।स्कन्दपुराण । काशीखण्ड । पूर्वखण्ड । अध्याय २७/५७८४॥स्कन्दपुराण । काशीखण्ड । पूर्वखण्ड । अध्याय २७/५७-८४॥

iti śrīskādapurāṇe kāśīkhaṇḍe pūrvārddhe saptaviṃśādhyāyāntargataṃgaṅgāmāhātmyastotraṃ samāptam |skandapurāṇa | kāśīkhaṇḍa | pūrvakhaṇḍa | adhyāya 27/5784||skandapurāṇa | kāśīkhaṇḍa | pūrvakhaṇḍa | adhyāya 27/57-84||