अखिलाण्डनायिकादण्डकः Shri Akhilandanayika Dandaka

कदम्बतरुमञ्जरीकलितकर्णपूरोज्ज्वलंकलक्वणविपञ्चिकाकलनदत्तकोत्सवम् ।करस्फुरितशारिकं कठिनपीनतुङ्गस्तनंजगत्त्रितयमङ्गलं जयति मन्मनोमन्दिरे ॥ १॥

kadambatarumañjarīkalitakarṇapūrojjvalaṃkalakvaṇavipañcikākalanadattakotsavam |karasphuritaśārikaṃ kaṭhinapīnatuṅgastanaṃjagattritayamaṅgalaṃ jayati manmanomandire || 1||

जय जय जगदेकमातः शिवे देविजम्बूपतीशानहृन्मोदकृन्मारसञ्जीवनोद्दामशोभाभिरामाखिलाङ्गोज्ज्वलेचम्पकाशोकपुन्नागसालासनश्रीफलोदुम्बराश्वत्थजम्बूलसच्चन्दनाद्युर्वराजातराजीनिरस्तारुणाभापदस्वीयवेलासमुद्भासिसह्यात्मजापूरयोर्मध्यगेवारिजातावलीगर्भनिर्यत्ननिर्यन्मधुस्वादहृष्यद्द्विरेफाङ्गनाचारुसङ्गीतवन्मञ्जुशाखासुडोलाविहारप्रियस्वप्रियायुक्प्रियस्वानवन्याप्रियस्वादुकेकालसत्केकिषण्डाकुले,चण्डभानुद्विषञ्चण्डरामाब्जभूचन्द्रकुम्भोद्भवश्रीमदिन्द्राग्निजम्बूमहातीर्थराजावलीतीरभूमल्लिकायूथिकामालतीपूर्ववीरुत्समुद्भूतपुष्पोत्क(र)स्मेरगन्धाभिरामातिबालानिलस्वैरसञ्चारसञ्जातसम्मोददिव्याङ्गनालीलसद्गोपुरालङ्कृते,सिद्धवेषस्फुरद्भूतिनिदायीश्वरस्वान्तसन्तोषकृत्सालवर्यावृते,सन्ततं दन्तिकान्तारदेशे कृताशे दयाशेवधौ शेरधीशेडिते,वेधसा वैदिकैरागमैर्बोधितैरर्चनासत्पथैरद्भुतैः पूजिते,चारुजम्बूतरोर्मूलदेशोल्ल्सद्रत्नगेहान्तरालङ्क्रियाकारणे, दन्तिनालूतया चारुसंसेविते, नीरलिङ्गाकृतौ देवदेवे हरे लोकरक्षाकृते,तत्सपर्यां विधातुं भवानि स्वयंव्यक्तरूपोज्ज्वले, पद्मयाहस्तपङ्केरुहात्तामलस्फारमुक्ताफलालङ्कृतच्छत्रयापद्मभूकान्तया कच्छपीनिर्गलद्दिव्यगान्धारनादानुकूलीभवद्गेययानिर्जराधीशवामभ्रुवा चित्तभूपङ्कजाक्ष्या च हस्तेधृतस्वर्णदण्डस्फुर च्चामराभ्यां सदापार्श्वयोरुर्वशीमुख्यदिव्याङ्गनाभिश्चलत्कुन्तलोरोजभारालसाभिर्मुदालास्यभेदैः पुरस्ताच्च संसेविते ॥ २॥

jaya jaya jagadekamātaḥ śive devijambūpatīśānahṛnmodakṛnmārasañjīvanoddāmaśobhābhirāmākhilāṅgojjvalecampakāśokapunnāgasālāsanaśrīphalodumbarāśvatthajambūlasaccandanādyurvarājātarājīnirastāruṇābhāpadasvīyavelāsamudbhāsisahyātmajāpūrayormadhyagevārijātāvalīgarbhaniryatnaniryanmadhusvādahṛṣyaddvirephāṅganācārusaṅgītavanmañjuśākhāsuḍolāvihārapriyasvapriyāyukpriyasvānavanyāpriyasvādukekālasatkekiṣaṇḍākule,caṇḍabhānudviṣañcaṇḍarāmābjabhūcandrakumbhodbhavaśrīmadindrāgnijambūmahātīrtharājāvalītīrabhūmallikāyūthikāmālatīpūrvavīrutsamudbhūtapuṣpotka(ra)smeragandhābhirāmātibālānilasvairasañcārasañjātasammodadivyāṅganālīlasadgopurālaṅkṛte,siddhaveṣasphuradbhūtinidāyīśvarasvāntasantoṣakṛtsālavaryāvṛte,santataṃ dantikāntāradeśe kṛtāśe dayāśevadhau śeradhīśeḍite,vedhasā vaidikairāgamairbodhitairarcanāsatpathairadbhutaiḥ pūjite,cārujambūtarormūladeśollsadratnagehāntarālaṅkriyākāraṇe, dantinālūtayā cārusaṃsevite, nīraliṅgākṛtau devadeve hare lokarakṣākṛte,tatsaparyāṃ vidhātuṃ bhavāni svayaṃvyaktarūpojjvale, padmayāhastapaṅkeruhāttāmalasphāramuktāphalālaṅkṛtacchatrayāpadmabhūkāntayā kacchapīnirgaladdivyagāndhāranādānukūlībhavadgeyayānirjarādhīśavāmabhruvā cittabhūpaṅkajākṣyā ca hastedhṛtasvarṇadaṇḍasphura ccāmarābhyāṃ sadāpārśvayorurvaśīmukhyadivyāṅganābhiścalatkuntalorojabhārālasābhirmudālāsyabhedaiḥ purastācca saṃsevite || 2||

निखिलभुवनरक्षणे,सक्षणोत्क्षिप्तकौक्षेयसत्पक्षिराजध्वजाध्यक्षिते स्वर्धुरीणाद्रिसर्वामराधीशकोटीरकोटीमणीकान्तिनीराजिताङ्घ्रिद्वयीपद्मकोशोदरोद्गीर्णमुक्ताफलस्तोमभास्वन्नखश्रेणिकाभासुरेशम्भुहृद्धीरतासन्मृगीयन्त्रणाकृन्मनोभूनिषङ्गस्फुरज्जङ्घिके,बालरम्भातिशायीशविज्ञातसौभाग्यकोरुद्वये, देहशोभासरोघूर्णदम्भोभ्रमभ्रान्तिकृन्नाभिगम्भीरताभासुरे,नीलरोमावलीवल्लरीसत्फलोरोजभारानमन्मध्यदेशे, दयानद्धदेहे,शुभे,कुम्भिकुम्भद्वयीधिक्कियादक्षवक्षोरुहद्वन्द्वसंवर्धितेशानहृन्मोदभारे,नतेष्वेकदा धर्मकामार्थमोक्षप्रदानैकदक्षैर्लसत्कल्पवल्लीसमैःबाहुभिः पङ्कजे भीतिनोदक्षमामिष्टदां मुद्रिकां चादधाने,हरामोदधानाकृते, सिन्धुराधीश्वरारण्यवासीश्वरेणादरात्बद्धमाङ्गल्यसूत्रस्फुरत्कम्बुजित्कन्धराराजिते,पार्विकस्वच्छचन्द्राभिरामाननेनूत्नसद्विद्रुमारक्तदन्तच्छदालङ्कृते कुन्दवृन्दोल्लसद्दन्तपङ्क्त्यायुते, देहशोभातमालावलीसञ्चरञ्चन्द्रिकामन्दहासाभिरामेमनोहारिहीराङ्करैर्निस्तुलैर्मौक्तिकैःबद्धताटङ्कभाराजितश्रोत्रयुग्मान्तरे,चारुचाम्पेयगर्वौघसर्वङ्कषोदारमुक्ताफलोद्भासिनासायुते,मन्दवातागतिप्रेङ्खदिन्दीवरद्वन्द्वजिल्लोचने,मारकोदण्डरुग्भङ्गकृञ्चिल्लिके, शर्वरीनाथखण्डाभिरामालिके,कामजित्स्वान्तवातायुषो मोहकृत्केशपाशप्रभाभासुरे, मञ्जुले,देहसौन्दर्यविश्रान्तिकृद्रेखिकाबुद्धिदस्वच्छशीतांशुरेखायुतेपद्मरागादिभी रत्नवर्यैःकनद्दिव्यकोटीरहारावलीकङ्कणैर्मञ्जुमाणिक्यसन्नद्धशिञ्जन्मणीकाञ्चिदामारुणस्वच्छचीनांशुकेनापिशिञ्जानमञ्जीरयुग्मेन चालङ्कृते शोभमानाकृते ॥ ३॥

nikhilabhuvanarakṣaṇe,sakṣaṇotkṣiptakaukṣeyasatpakṣirājadhvajādhyakṣite svardhurīṇādrisarvāmarādhīśakoṭīrakoṭīmaṇīkāntinīrājitāṅghridvayīpadmakośodarodgīrṇamuktāphalastomabhāsvannakhaśreṇikābhāsureśambhuhṛddhīratāsanmṛgīyantraṇākṛnmanobhūniṣaṅgasphurajjaṅghike,bālarambhātiśāyīśavijñātasaubhāgyakorudvaye, dehaśobhāsaroghūrṇadambhobhramabhrāntikṛnnābhigambhīratābhāsure,nīlaromāvalīvallarīsatphalorojabhārānamanmadhyadeśe, dayānaddhadehe,śubhe,kumbhikumbhadvayīdhikkiyādakṣavakṣoruhadvandvasaṃvardhiteśānahṛnmodabhāre,nateṣvekadā dharmakāmārthamokṣapradānaikadakṣairlasatkalpavallīsamaiḥbāhubhiḥ paṅkaje bhītinodakṣamāmiṣṭadāṃ mudrikāṃ cādadhāne,harāmodadhānākṛte, sindhurādhīśvarāraṇyavāsīśvareṇādarātbaddhamāṅgalyasūtrasphuratkambujitkandharārājite,pārvikasvacchacandrābhirāmānanenūtnasadvidrumāraktadantacchadālaṅkṛte kundavṛndollasaddantapaṅktyāyute, dehaśobhātamālāvalīsañcarañcandrikāmandahāsābhirāmemanohārihīrāṅkarairnistulairmauktikaiḥbaddhatāṭaṅkabhārājitaśrotrayugmāntare,cārucāmpeyagarvaughasarvaṅkaṣodāramuktāphalodbhāsināsāyute,mandavātāgatipreṅkhadindīvaradvandvajillocane,mārakodaṇḍarugbhaṅgakṛñcillike, śarvarīnāthakhaṇḍābhirāmālike,kāmajitsvāntavātāyuṣo mohakṛtkeśapāśaprabhābhāsure, mañjule,dehasaundaryaviśrāntikṛdrekhikābuddhidasvacchaśītāṃśurekhāyutepadmarāgādibhī ratnavaryaiḥkanaddivyakoṭīrahārāvalīkaṅkaṇairmañjumāṇikyasannaddhaśiñjanmaṇīkāñcidāmāruṇasvacchacīnāṃśukenāpiśiñjānamañjīrayugmena cālaṅkṛte śobhamānākṛte || 3||

अकृतकवचनानि सर्वाणि योगीन्द्रसन्मानसैः साकमप्राप्ययस्मान्निवृत्तानि तं ते परानन्दमम्ब, त्वदीहाबलाद्ये लभन्ते न तेकुत्रचित् बिभ्यति स्वच्छबुद्धीनमून्न स्पृशत्युग्रसंसारजंकर्मजातं, पुरा यो विधिं सृष्टवानद्भुतान् वेदराशीनमुष्मैपुनर्दत्तवानात्मबुद्धिप्रकाशं मुमुक्षुः जनो यं सदा सेवतेयश्च सूर्ये विभात्यानखाग्रात् पुमान् स्वर्णवर्णोज्ज्वलो यश्च पुंसांहृदाकाशगः सच्चिदानन्दरूपः शिवस्तस्य शक्तिस्त्वमस्युत्तमातन्मयी तत्त्वमस्यम्बिके त्वद्भिया मारुतो वाति सूर्यानलौतारकानायकोऽप्यन्धकारं निरस्यानिशं जङ्गमं स्थावरंचाभितः पालयन्ते जगत्पन्नगाधीश्वरोऽप्युन्नमत्कन्धरं भूतलंसावलम्बं करोत्यम्बरे मेघपङ्क्तिर्जलैः सिञ्चति क्ष्मातलं देवि मेसत्पथेऽत्यन्तसक्तिं कुरु त्वं हि बुद्धिप्रदा सर्वहृत्पङ्कजेसन्निविष्टा न चेद्दुष्कृतं यत्करोम्यद्य तन्निष्कृतावेषभारस्त्वयि ॥ ४॥

akṛtakavacanāni sarvāṇi yogīndrasanmānasaiḥ sākamaprāpyayasmānnivṛttāni taṃ te parānandamamba, tvadīhābalādye labhante na tekutracit bibhyati svacchabuddhīnamūnna spṛśatyugrasaṃsārajaṃkarmajātaṃ, purā yo vidhiṃ sṛṣṭavānadbhutān vedarāśīnamuṣmaipunardattavānātmabuddhiprakāśaṃ mumukṣuḥ jano yaṃ sadā sevateyaśca sūrye vibhātyānakhāgrāt pumān svarṇavarṇojjvalo yaśca puṃsāṃhṛdākāśagaḥ saccidānandarūpaḥ śivastasya śaktistvamasyuttamātanmayī tattvamasyambike tvadbhiyā māruto vāti sūryānalautārakānāyako'pyandhakāraṃ nirasyāniśaṃ jaṅgamaṃ sthāvaraṃcābhitaḥ pālayante jagatpannagādhīśvaro'pyunnamatkandharaṃ bhūtalaṃsāvalambaṃ karotyambare meghapaṅktirjalaiḥ siñcati kṣmātalaṃ devi mesatpathe'tyantasaktiṃ kuru tvaṃ hi buddhipradā sarvahṛtpaṅkajesanniviṣṭā na cedduṣkṛtaṃ yatkaromyadya tanniṣkṛtāveṣabhārastvayi || 4||

सुललितपदपङ्कजे ते सदा यः सदा सेवते तं नराधीश्वराःप्रार्थयन्तेतरामम्बुवाहोपमैर्बद्धघण्टाक्षणात्कारसम्म्पूरिताशातटैर्हस्तिभिःवातवेगैर्हयैरुत्तमैर्हारकेयूररुक्माङ्गदैः कुण्डलैर्मण्डयन्त्यस्यगेहे सदा पद्महस्ता वसत्येतदीयानने गद्यपद्यात्मिका भारतीनृत्यति स्वैरमेणीदृशां पुष्पधन्वायते सोऽवनौपुत्रपौत्रादिभिर्बन्धुवर्गैः सह क्रीडति स्वच्छकीर्त्याजगच्छादयत्यम्बिके त्वत्कृपावत्कटाक्षावलीगोचरस्येह वामुत्र वादुर्लभं किं भवेत् सर्वलोकेश्वरि त्वत्पदं स्वल्पवागल्पताचोदितःस्तोतुमारब्धवानस्म्यथाप्यादरात् बाललीलावचो मातुरत्यन्तमोदंविधत्ते शिवे तन्मया बालिशेनानिशं गुम्भितं चापराधंक्षमस्वाखिलाण्डेश्वरि त्वं सदा पाहि मां दीनमीशप्रिये देवि तुभ्यंनमो देवि तुभ्यं नमः ॥ ५॥

sulalitapadapaṅkaje te sadā yaḥ sadā sevate taṃ narādhīśvarāḥprārthayantetarāmambuvāhopamairbaddhaghaṇṭākṣaṇātkārasammpūritāśātaṭairhastibhiḥvātavegairhayairuttamairhārakeyūrarukmāṅgadaiḥ kuṇḍalairmaṇḍayantyasyagehe sadā padmahastā vasatyetadīyānane gadyapadyātmikā bhāratīnṛtyati svairameṇīdṛśāṃ puṣpadhanvāyate so'vanauputrapautrādibhirbandhuvargaiḥ saha krīḍati svacchakīrtyājagacchādayatyambike tvatkṛpāvatkaṭākṣāvalīgocarasyeha vāmutra vādurlabhaṃ kiṃ bhavet sarvalokeśvari tvatpadaṃ svalpavāgalpatācoditaḥstotumārabdhavānasmyathāpyādarāt bālalīlāvaco māturatyantamodaṃvidhatte śive tanmayā bāliśenāniśaṃ gumbhitaṃ cāparādhaṃkṣamasvākhilāṇḍeśvari tvaṃ sadā pāhi māṃ dīnamīśapriye devi tubhyaṃnamo devi tubhyaṃ namaḥ || 5||

शिवसूर्यदीक्षितगुरोर्भास्करनाम्ना तनूभुवा रचितः ।अखिलाण्डनायिकायाः कुर्याच्चिरमेष दण्डकः प्रमदम् ॥ ६॥

śivasūryadīkṣitagurorbhāskaranāmnā tanūbhuvā racitaḥ |akhilāṇḍanāyikāyāḥ kuryāccirameṣa daṇḍakaḥ pramadam || 6||

इति श्रीभास्करकविकृतः अखिलाण्डनायिकादण्डकः समाप्तः ।

iti śrībhāskarakavikṛtaḥ akhilāṇḍanāyikādaṇḍakaḥ samāptaḥ |