दुग्धापगादशकम् Dugdhapaga Dashakam

वीरराघववेदान्तयतिराड् देशिकोत्तमः ।सर्वतन्त्रस्वतन्त्रो मे सन्निधत्तां सदा हृदि ॥कलशतटिनी भाति स्वच्छप्रवाहपरम्परापृथुलतरलोदारस्फायत्तरङ्गकरम्बिता ।मधुरसलिलास्वादाभ्याशाभ्युपागतसम्भृतत्रिदशमहिषीवक्षोदेशक्षरन्नवकुङ्कुमा ॥ १॥

vīrarāghavavedāntayatirāḍ deśikottamaḥ |sarvatantrasvatantro me sannidhattāṃ sadā hṛdi ||kalaśataṭinī bhāti svacchapravāhaparamparāpṛthulataralodārasphāyattaraṅgakarambitā |madhurasalilāsvādābhyāśābhyupāgatasambhṛtatridaśamahiṣīvakṣodeśakṣarannavakuṅkumā || 1||

दुग्धापगा दुरितदूषितदुर्जनानां दूरस्थिता दुरवगाहामहाहृदाढ्यादुर्दान्तदुर्भरतपोभरितैर्मुनीन्द्रैः संसेविता प्रवहति प्रथमानकीर्तिः ॥ २॥

dugdhāpagā duritadūṣitadurjanānāṃ dūrasthitā duravagāhāmahāhṛdāḍhyādurdāntadurbharatapobharitairmunīndraiḥ saṃsevitā pravahati prathamānakīrtiḥ || 2||

चर्कर्ति स्वयमध्वगश्रमधुतिं बर्भर्ति तत्तोषणंजर्हर्ति क्षणतस्तदीयदुरितं वर्धर्ति तच्चेतसि ।पुष्णाति श्रियमद्भुतां भगवती मुष्णाति दोषानसौकृष्णासिन्धुकवेरजाभ्यधिकतानिष्णातभावोज्ज्वला ॥ ३॥

carkarti svayamadhvagaśramadhutiṃ barbharti tattoṣaṇaṃjarharti kṣaṇatastadīyaduritaṃ vardharti taccetasi |puṣṇāti śriyamadbhutāṃ bhagavatī muṣṇāti doṣānasaukṛṣṇāsindhukaverajābhyadhikatāniṣṇātabhāvojjvalā || 3||

स्वेच्छोद्गच्छदुदुच्छकच्छपपरिछेदोञ्चलत्पङ्कजप्रातःस्यन्दिमरन्दवृन्दलहरीपारम्परीमेदुरा ।एषा दुग्धनदी नदीषु सुभगाशेषाभिवन्द्या जगद्दोषापाकरणक्षमा क्षिपतु मे दोषानशेषानसौ ॥ ४॥

svecchodgacchaduducchakacchapaparichedoñcalatpaṅkajaprātaḥsyandimarandavṛndalaharīpāramparīmedurā |eṣā dugdhanadī nadīṣu subhagāśeṣābhivandyā jagaddoṣāpākaraṇakṣamā kṣipatu me doṣānaśeṣānasau || 4||

मध्याह्नार्कमरीचिमण्डलपरिक्लिन्नोऽध्वगः साम्प्रतंदेवि त्वत्सलिलावलोकनकलामात्रेण विश्राम्यति ।किं ब्रूमो वयमम्ब दुग्धतटिनि त्वद्वैभवं के विदुःप्रत्यक्षं वयमन्वभूम भवति स्नानप्रभावं परम् ॥ ५॥

madhyāhnārkamarīcimaṇḍalapariklinno'dhvagaḥ sāmprataṃdevi tvatsalilāvalokanakalāmātreṇa viśrāmyati |kiṃ brūmo vayamamba dugdhataṭini tvadvaibhavaṃ ke viduḥpratyakṣaṃ vayamanvabhūma bhavati snānaprabhāvaṃ param || 5||

प्रत्यक्षं ह्युपजीव्य शास्त्रमुदितं प्रत्यक्षबाधे तु नोशास्त्रं जीवितुमर्हतीति जगदुस्त्रय्यन्तसिद्धान्तिनः ।देवि त्वं बहुमन्यसे मतमिदं दुग्धस्रवन्ति त्वयिस्नातॄणां स्मृतिचोदितं फलगणं प्रत्यक्षयन्ती ततः ॥ ६॥

pratyakṣaṃ hyupajīvya śāstramuditaṃ pratyakṣabādhe tu nośāstraṃ jīvitumarhatīti jagadustrayyantasiddhāntinaḥ |devi tvaṃ bahumanyase matamidaṃ dugdhasravanti tvayisnātṝṇāṃ smṛticoditaṃ phalagaṇaṃ pratyakṣayantī tataḥ || 6||

देहः प्रत्यक्षसिद्धः खलु घटपटयोरेवमीशेशितव्याद्यंशे भेदः प्रसिद्धः श्रुतिभिरपि कथं सोऽन्यथा कर्तुमर्हः ।किं मेरुः सर्षपः स्यात् किमिह परिबृढः स्याल्लुलायः किमश्वश्छागो दुग्धापगे त्वं कथमिव सहसे ब्रह्मजीवैक्यवादम् ॥ ७॥

dehaḥ pratyakṣasiddhaḥ khalu ghaṭapaṭayorevamīśeśitavyādyaṃśe bhedaḥ prasiddhaḥ śrutibhirapi kathaṃ so'nyathā kartumarhaḥ |kiṃ meruḥ sarṣapaḥ syāt kimiha paribṛḍhaḥ syāllulāyaḥ kimaśvaśchāgo dugdhāpage tvaṃ kathamiva sahase brahmajīvaikyavādam || 7||

लोलत्कल्लोलजालप्रचलितकमलोत्फुल्लकह्लारपालीशश्वन्निष्यन्दिमाध्वीघुमुघुमितपयोभासमानासमाना ।अश्रान्तब्रह्मचिन्ताश्रमविमलतरस्वान्तकान्तैर्मुनीन्द्रैर्मातस्तोष्टूयमाना किमु कलशनदि त्वं तु कुल्ह्यासकुल्या ॥ ८॥

lolatkallolajālapracalitakamalotphullakahlārapālīśaśvanniṣyandimādhvīghumughumitapayobhāsamānāsamānā |aśrāntabrahmacintāśramavimalatarasvāntakāntairmunīndrairmātastoṣṭūyamānā kimu kalaśanadi tvaṃ tu kulhyāsakulyā || 8||

ब्रह्मादेशादिव त्वं प्रवहसि कलशह्नादिनि ब्रह्मदेशाभ्याशे ब्रह्मप्रवीणैरपि च बुधगणैर्ब्रह्मचिन्ताधुरीणैः ।सन्ध्यासूपास्यमानान्वहमनघतमस्वच्छनीरावगाहाक्रीडासम्भ्रान्तचेतःकुवलयनयना मञ्जुमञ्जीरघोषा ॥ ९॥

brahmādeśādiva tvaṃ pravahasi kalaśahnādini brahmadeśābhyāśe brahmapravīṇairapi ca budhagaṇairbrahmacintādhurīṇaiḥ |sandhyāsūpāsyamānānvahamanaghatamasvacchanīrāvagāhākrīḍāsambhrāntacetaḥkuvalayanayanā mañjumañjīraghoṣā || 9||

गङ्गा तुङ्गा तरङ्गावलिभिरधिगता वारिखेलद्रथाङ्गानङ्गासङ्गावभङ्गावहनिजमहिमा तां परां गाहतां वा ।तां गाथाभिः स्तुवन्तः कलशनदि शुभां त्वां परां गाहमानाःसन्तो गङ्गाधराङ्गाकलनविरहितेत्यादरान्मुक्तसङ्गाः ॥ १०॥

gaṅgā tuṅgā taraṅgāvalibhiradhigatā vārikheladrathāṅgānaṅgāsaṅgāvabhaṅgāvahanijamahimā tāṃ parāṃ gāhatāṃ vā |tāṃ gāthābhiḥ stuvantaḥ kalaśanadi śubhāṃ tvāṃ parāṃ gāhamānāḥsanto gaṅgādharāṅgākalanavirahitetyādarānmuktasaṅgāḥ || 10||

वीरराघववेदान्तवर्यायाख्यानशालिने ।साक्षाल्लक्ष्मीनृसिंहाय त्रैलोक्यगुरवे नमः ॥इति श्रीदुग्धापगादशकं सम्पूर्णम् ।स्तोत्रसमुच्चयः २ (९४)

vīrarāghavavedāntavaryāyākhyānaśāline |sākṣāllakṣmīnṛsiṃhāya trailokyagurave namaḥ ||iti śrīdugdhāpagādaśakaṃ sampūrṇam |stotrasamuccayaḥ 2 (94)