दत्तलहरि अथवा दत्तात्रेयज्ञानलहरी Dattalahari

श्रीगणेशाय नमःदलादन ऋषिरुवाच ।विभुर्नित्यानन्दः श्रुतिगणशिरोवेद्यमहिमायतो जन्माद्यस्य प्रभवति स मायागुणवतः ।सदाधारः सत्यो जयति पुरुषार्थैकफलदःसदा दत्तात्रेयो विहरति मुदा ज्ञानलहरिः ॥ १॥

śrīgaṇeśāya namaḥdalādana ṛṣiruvāca |vibhurnityānandaḥ śrutigaṇaśirovedyamahimāyato janmādyasya prabhavati sa māyāguṇavataḥ |sadādhāraḥ satyo jayati puruṣārthaikaphaladaḥsadā dattātreyo viharati mudā jñānalahariḥ || 1||

हरीशब्राह्माणः पदकमलपूजां विदधतेजगद्रक्षाशिक्षाजननकरणे ते ह्यधिकृताः ।अभूवन्निन्द्राद्या हरिदधिपतां देवमुनयःपरं तत्त्वं प्रापुः शशिदिनकरौ ज्योतिरमलम् ॥ २॥

harīśabrāhmāṇaḥ padakamalapūjāṃ vidadhatejagadrakṣāśikṣājananakaraṇe te hyadhikṛtāḥ |abhūvannindrādyā haridadhipatāṃ devamunayaḥparaṃ tattvaṃ prāpuḥ śaśidinakarau jyotiramalam || 2||

परं ज्योतिर्मूर्ते तव रुचिरतेजः कलरवाज्जगध्व्याप्येदानीं तपनशशिताराहुतभुजः ।महातेजःपुञ्जाः सकलजगदाराध्यचरिताश्चरन्त्येवं लोकान्नतजनमनोभीष्टफलदाः ॥ ३॥

paraṃ jyotirmūrte tava ruciratejaḥ kalaravājjagadhvyāpyedānīṃ tapanaśaśitārāhutabhujaḥ |mahātejaḥpuñjāḥ sakalajagadārādhyacaritāścarantyevaṃ lokānnatajanamanobhīṣṭaphaladāḥ || 3||

भवन्मायारूपं जगदखिलजीवात्मकमिदंभवद्रूपं प्राहुर्निखिलनिगमान्तश्रुतिचयाः ।त्वया सृष्टं चादौ हृतमवितमेतत्तदधुनाप्रभावं ते वेत्तुं प्रभवति जनः कोऽवनितले ॥ ४॥

bhavanmāyārūpaṃ jagadakhilajīvātmakamidaṃbhavadrūpaṃ prāhurnikhilanigamāntaśruticayāḥ |tvayā sṛṣṭaṃ cādau hṛtamavitametattadadhunāprabhāvaṃ te vettuṃ prabhavati janaḥ ko'vanitale || 4||

कृपासिन्धो तावज्जनुरजननस्थाप्यकथितेजगद्रक्षादीक्षा भवति खलु नो चेत्कथमिदम् ।अनिहस्याऽकर्तुस्तव जगति कर्मोपकृतयेप्रमाणीकर्तुं वा स्वकृतनिगमार्थानिति मतिः ॥ ५॥

kṛpāsindho tāvajjanurajananasthāpyakathitejagadrakṣādīkṣā bhavati khalu no cetkathamidam |anihasyā'kartustava jagati karmopakṛtayepramāṇīkartuṃ vā svakṛtanigamārthāniti matiḥ || 5||

महाविद्यारूपे भगवति निबद्धत्वमुचितंहृदा वाचागम्ये परमपि विमुह्यन्ति कवयः ।अविद्यातीतः किं यदि गुणविहीनोऽपि गुणवान्अविद्यायुक्तोयं त्विति वदति मायामुषितधीः ॥ ६॥

mahāvidyārūpe bhagavati nibaddhatvamucitaṃhṛdā vācāgamye paramapi vimuhyanti kavayaḥ |avidyātītaḥ kiṃ yadi guṇavihīno'pi guṇavānavidyāyuktoyaṃ tviti vadati māyāmuṣitadhīḥ || 6||

भवानादौ यादोनरमृगमुखश्वादिकतनूर्विधत्ते लोकानामवनकृतिहेतोरनुयुगम् ।विशुद्धस्त्वं लीलानरवपुरिदानीमटसि गांपवित्रीकर्तुं वा परिजननिवासाङ्गणतलम् ॥ ७॥

bhavānādau yādonaramṛgamukhaśvādikatanūrvidhatte lokānāmavanakṛtihetoranuyugam |viśuddhastvaṃ līlānaravapuridānīmaṭasi gāṃpavitrīkartuṃ vā parijananivāsāṅgaṇatalam || 7||

जगद्रक्षार्थं वा विचरसि जगत्यात्मजनतापरित्राणायाद्यः परमपुरुषोऽगम्यचरितः ।मृषालोको लोको वदति मनुजत्वं तदधुनायया श्रीकृष्णत्वं यदवब्रुवते मूढमतयः ॥ ८॥

jagadrakṣārthaṃ vā vicarasi jagatyātmajanatāparitrāṇāyādyaḥ paramapuruṣo'gamyacaritaḥ |mṛṣāloko loko vadati manujatvaṃ tadadhunāyayā śrīkṛṣṇatvaṃ yadavabruvate mūḍhamatayaḥ || 8||

महायोगाधीशैरविदितमहायोगचतुरंकथं जानन्ति त्वां कुटिलमतयो माध्शजनाः ।तथापि त्वां जने तव पदयुगाम्भोजभजनान्नचेत्त्वत्पादा स्मृतिविषयवाणी कथमभूत् ॥ ९॥

mahāyogādhīśairaviditamahāyogacaturaṃkathaṃ jānanti tvāṃ kuṭilamatayo mādhśajanāḥ |tathāpi tvāṃ jane tava padayugāmbhojabhajanānnacettvatpādā smṛtiviṣayavāṇī kathamabhūt || 9||

अपारे संसारे सुतहितकलत्रादिभरणाद्युपाधौ मन्नास्तत्तरणकरणोपायरहिताः ।पतन्ति त्वत्पादाम्बुजयुगलसेवासु विमुखानराः पापात्मानः प्रवरनरके शोकनिलये ॥ १०॥

apāre saṃsāre sutahitakalatrādibharaṇādyupādhau mannāstattaraṇakaraṇopāyarahitāḥ |patanti tvatpādāmbujayugalasevāsu vimukhānarāḥ pāpātmānaḥ pravaranarake śokanilaye || 10||

सुधासिन्धौ द्वीपे कनकलतिके कल्पकवनेवितानैर्मुक्ताढ्यैर्नवमणिमये मण्डपवरे ।अशेषैर्माणिक्यैः खचितहरिपीठेऽन् कुहरेहुताशारे ध्यायेत्तव परममूर्तिं निखिलदाम् ॥ ११॥

sudhāsindhau dvīpe kanakalatike kalpakavanevitānairmuktāḍhyairnavamaṇimaye maṇḍapavare |aśeṣairmāṇikyaiḥ khacitaharipīṭhe'n kuharehutāśāre dhyāyettava paramamūrtiṃ nikhiladām || 11||

धराधाराधारे हुतवहपुरेधीशगणपंविधिं श्रीशेषौ वानलपवनव्योमानि हृदये ।युतौ जीवात्मानावधिकमवमत्या प्रविशतेविधत्ते जायात्वं परकलितवामेन वपुषा ॥ १२॥

dharādhārādhāre hutavahapuredhīśagaṇapaṃvidhiṃ śrīśeṣau vānalapavanavyomāni hṛdaye |yutau jīvātmānāvadhikamavamatyā praviśatevidhatte jāyātvaṃ parakalitavāmena vapuṣā || 12||

सहस्रारे नीरेरुहि सकलशीतांशुललितेसहसे हंसं यः स्फुटमपि भवन्तं कलयते ।सुषुम्नावर्तिन्यां तव चरणपीठेन्दुसुधयाप्लुतो भित्त्वा ग्रन्थित्रयममृतरूपो विचरति ॥ १३॥

sahasrāre nīreruhi sakalaśītāṃśulalitesahase haṃsaṃ yaḥ sphuṭamapi bhavantaṃ kalayate |suṣumnāvartinyāṃ tava caraṇapīṭhendusudhayāpluto bhittvā granthitrayamamṛtarūpo vicarati || 13||

तवाधारे शक्तिस्थितकमलकर्माद्यभिवृतेमहापीठे वैश्वानरपुरमरुद्गेहनिलये ।धराव्योमाकल्पे सुरमुनिमहेन्द्राद्यभिनुतंमहातेजोराशिं निगमनिलयं नौमि हृदये ॥ १४॥

tavādhāre śaktisthitakamalakarmādyabhivṛtemahāpīṭhe vaiśvānarapuramarudgehanilaye |dharāvyomākalpe suramunimahendrādyabhinutaṃmahātejorāśiṃ nigamanilayaṃ naumi hṛdaye || 14||

भवत्पादाम्भोजं भवजलधिपोतं भजति योमहासंसाराब्धिं तनणितरतीत्येव निगमः ।इहामुत्र त्रातुं तव चरणमेवात्मशरणंभवेद्घीरो वाहङ्कृतिपरमनस्कोयमधुना ॥ १५॥

bhavatpādāmbhojaṃ bhavajaladhipotaṃ bhajati yomahāsaṃsārābdhiṃ tanaṇitaratītyeva nigamaḥ |ihāmutra trātuṃ tava caraṇamevātmaśaraṇaṃbhavedghīro vāhaṅkṛtiparamanaskoyamadhunā || 15||

यथा दारुष्वग्निर्निवसति तथा देहनिकरेप्रविश्य त्वं चैको बहुविध इवाभासि ति तथा ।चलन्नीरे चन्द्रः शतविध इवाभाति गुणतोन चैतच्चन्द्रे स्यान्न शतविधता नापि चपलम् ॥ १६॥

yathā dāruṣvagnirnivasati tathā dehanikarepraviśya tvaṃ caiko bahuvidha ivābhāsi ti tathā |calannīre candraḥ śatavidha ivābhāti guṇatona caitaccandre syānna śatavidhatā nāpi capalam || 16||

दरिद्रो वा मूढः कठिनहृदयो वापि भवतांदयापात्रं स्याच्च्येद्भजति महतामप्यधिकताम् ।न विद्या रूपं वा न कुलमपि वा कारणमभून्महत्त्वे सेवैका तव पदयुगाम्भोजकलना ॥ १७॥

daridro vā mūḍhaḥ kaṭhinahṛdayo vāpi bhavatāṃdayāpātraṃ syāccyedbhajati mahatāmapyadhikatām |na vidyā rūpaṃ vā na kulamapi vā kāraṇamabhūnmahattve sevaikā tava padayugāmbhojakalanā || 17||

न ते कारुण्यं स्यात्सकलगुणवानप्यगुणवान्भवत्कारुण्यं स्यादगुणगणपो वोरुगुणवान् ।यथा पत्यौ रक्ते यदपि च विरक्ते च युवतौवृथा सौन्दर्यं स्यात्सकलमपि तेऽनुग्रहवशात् ॥ १८॥

na te kāruṇyaṃ syātsakalaguṇavānapyaguṇavānbhavatkāruṇyaṃ syādaguṇagaṇapo voruguṇavān |yathā patyau rakte yadapi ca virakte ca yuvatauvṛthā saundaryaṃ syātsakalamapi te'nugrahavaśāt || 18||

अनाथे दीने मय्यधिगतभवत्पादशरणेशरण्यब्रह्मण्यप्रथितगुणसिन्धो कुरु दयाम् ।महातेजोवार्धे स्वसुकृतमहिम्नैव सततंपुरा पुण्यैर्हीनं पुरुषमुपकुर्वन्ति कृतिनः ॥ १९॥

anāthe dīne mayyadhigatabhavatpādaśaraṇeśaraṇyabrahmaṇyaprathitaguṇasindho kuru dayām |mahātejovārdhe svasukṛtamahimnaiva satataṃpurā puṇyairhīnaṃ puruṣamupakurvanti kṛtinaḥ || 19||

महाश्वेतद्वीपेऽमरुतरुगणात्यन्तरुचिरेमणेः पीठाम्भोजेऽनलशशिखगान्तर्निवसितम् ।गदाचक्राजासिप्रसृतकरपद्मं मुररिपुंस धन्यस्त्वां ध्यायेत्परतरचिदानन्दवपुषम् ॥ २०॥

mahāśvetadvīpe'marutarugaṇātyantaruciremaṇeḥ pīṭhāmbhoje'nalaśaśikhagāntarnivasitam |gadācakrājāsiprasṛtakarapadmaṃ muraripuṃsa dhanyastvāṃ dhyāyetparataracidānandavapuṣam || 20||

लसन्मेरोः शृङ्गे सुरमणिमये कल्पकतरुप्रकीर्णे वाक्पीठे रविशशिङ्कराकीर्णजलजेस्थितं वाचाधीशैर्नुतमनुदिनं त्वां भजति योभवेद्वाणीशानामपि गुरुरजेयोऽवनितले ॥ २१॥

lasanmeroḥ śṛṅge suramaṇimaye kalpakataruprakīrṇe vākpīṭhe raviśaśiṅkarākīrṇajalajesthitaṃ vācādhīśairnutamanudinaṃ tvāṃ bhajati yobhavedvāṇīśānāmapi gururajeyo'vanitale || 21||

समुद्यद्बालार्कायुतनिभशरीरं मुनिवरंस्थितं बीजे मारे त्रिदशपतिगोपातिरुचिरे ।हृदि त्वां यः पश्यन् सुखकरमिति ध्यायति सदास एवाहं नूनं स भवति जगन्मोहनकरः ॥ २२॥

samudyadbālārkāyutanibhaśarīraṃ munivaraṃsthitaṃ bīje māre tridaśapatigopātirucire |hṛdi tvāṃ yaḥ paśyan sukhakaramiti dhyāyati sadāsa evāhaṃ nūnaṃ sa bhavati jaganmohanakaraḥ || 22||

निधिर्विश्वेषां त्वं निजचरणपद्मद्वयवतांशरण्यश्चार्कानां चकितहृदयानामभयदः ।वरेण्यः साधूनां वरद इति वा कामितधियांभवत्सेवा जन्तोः सुरतरुसमाना न फलति ॥ २३॥

nidhirviśveṣāṃ tvaṃ nijacaraṇapadmadvayavatāṃśaraṇyaścārkānāṃ cakitahṛdayānāmabhayadaḥ |vareṇyaḥ sādhūnāṃ varada iti vā kāmitadhiyāṃbhavatsevā jantoḥ suratarusamānā na phalati || 23||

यथा वै पाञ्चाली नटति कुहकेच्छानुशरणंकुलालेन भ्रान्तं भ्रमति च सकृच्छक्रमनिशम् ।तथा विश्वं सर्वं वियति मनवश्चानुगुणिताःस्वतन्त्रः को वास्ते वद परसुरेशस्त्रिभुवने ॥ २४॥

yathā vai pāñcālī naṭati kuhakecchānuśaraṇaṃkulālena bhrāntaṃ bhramati ca sakṛcchakramaniśam |tathā viśvaṃ sarvaṃ viyati manavaścānuguṇitāḥsvatantraḥ ko vāste vada parasureśastribhuvane || 24||

त्वयाज्ञप्तो धाता सृजति जगदीशोऽपि हरतेहरिः पुष्णातीदं तपति तपनो याति पवनः ।धरां साद्रिद्वीपां वहति भुजगानामधिपतिःसुराः सर्वे युष्मद्भयपरवशाद्बिभ्रति बलिम् ॥ २५॥

tvayājñapto dhātā sṛjati jagadīśo'pi haratehariḥ puṣṇātīdaṃ tapati tapano yāti pavanaḥ |dharāṃ sādridvīpāṃ vahati bhujagānāmadhipatiḥsurāḥ sarve yuṣmadbhayaparavaśādbibhrati balim || 25||

स्वयं मुक्तेः पूर्वं स्वकृतसुकृतं मां नयति चेत्भवासत्वं का वा तव चरणपङ्केरुहरतिः ।हरेत्पापौधं नः शुभमपि ददातीति च सदाभवन्त्याशाबद्ध्वाः सकलमपि धातुर्वशमहो ॥ २६॥

svayaṃ mukteḥ pūrvaṃ svakṛtasukṛtaṃ māṃ nayati cetbhavāsatvaṃ kā vā tava caraṇapaṅkeruharatiḥ |haretpāpaudhaṃ naḥ śubhamapi dadātīti ca sadābhavantyāśābaddhvāḥ sakalamapi dhāturvaśamaho || 26||

प्रधानं वा कर्म स्थितिविलयसर्गेलमिति चेत्जडत्वात्क्षीणत्वात्कथमुचितमेतन्निगदितुम् ।तयोरीशोऽनीशे भवति जगदुत्पत्तिविलयावनान्यासन् ब्रह्मास्त्विति वदति शास्त्रं श्रुतिरपि ॥ २७॥

pradhānaṃ vā karma sthitivilayasargelamiti cetjaḍatvātkṣīṇatvātkathamucitametannigaditum |tayorīśo'nīśe bhavati jagadutpattivilayāvanānyāsan brahmāstviti vadati śāstraṃ śrutirapi || 27||

भवत्सेवा जन्तोर्भवदवहुताशाम्बुदनिभामहामोहध्वान्तप्रतिहतमतेर्दीपकलिका ।सुधावर्षिण्येषा विहितमनसां निर्मलनृणामुपाध्याये ब्रह्मप्रवचनविधानेऽतिचतुरा ॥ २८॥

bhavatsevā jantorbhavadavahutāśāmbudanibhāmahāmohadhvāntapratihatamaterdīpakalikā |sudhāvarṣiṇyeṣā vihitamanasāṃ nirmalanṛṇāmupādhyāye brahmapravacanavidhāne'ticaturā || 28||

अवज्ञायै लोके बहुपरिचितिः प्राकृतमतिःनिरस्यापो गाङ्गाः प्रसरति यथा नाल्पतटिनीम् ।विशुद्ध्यर्थं तत्त्वं सकलपुरुषार्थैकफलदंभवन्तं हित्वान्यं भजति गुरुमाशापरवशः ॥ २९॥

avajñāyai loke bahuparicitiḥ prākṛtamatiḥnirasyāpo gāṅgāḥ prasarati yathā nālpataṭinīm |viśuddhyarthaṃ tattvaṃ sakalapuruṣārthaikaphaladaṃbhavantaṃ hitvānyaṃ bhajati gurumāśāparavaśaḥ || 29||

निमील्याक्षिद्वन्द्वं निगमनिरतो निश्चलमनाःप्रकाशन्तं दृष्ट्या त्रिभुवनमुदं ज्ञानपरया ।ललाटेधोमुख्या रसजनितदिव्याञ्जनधरंस्मरेद्यस्त्वां योगी भवति निधिसिद्धेरधिपतिः ॥ ३०॥

nimīlyākṣidvandvaṃ nigamanirato niścalamanāḥprakāśantaṃ dṛṣṭyā tribhuvanamudaṃ jñānaparayā |lalāṭedhomukhyā rasajanitadivyāñjanadharaṃsmaredyastvāṃ yogī bhavati nidhisiddheradhipatiḥ || 30||

महामायामन्त्राक्षरकमलपद्मासनयुतंमहानीलच्छायं मधुमुदितयोगिन्यभिवृतम् ।दधानं सद्बोधासितकनकगोक्षीरतिलकंमुने यस्त्वां पश्येद्भवति सकलादृश्यकतनुः ॥ ३१॥

mahāmāyāmantrākṣarakamalapadmāsanayutaṃmahānīlacchāyaṃ madhumuditayoginyabhivṛtam |dadhānaṃ sadbodhāsitakanakagokṣīratilakaṃmune yastvāṃ paśyedbhavati sakalādṛśyakatanuḥ || 31||

सुधाधारे हेतौ सकलजगतां स्वर्णकलितेसिताम्भोजे तेजोधिकतपनबिम्भे श्रुतितनौ ।मणिप्रोते पीठे निखिलसुरवृन्दैः परिवृतेस्थितं त्वामारोग्यं स्मरति हृदि तस्यामृतमयम् ॥ ३२॥

sudhādhāre hetau sakalajagatāṃ svarṇakalitesitāmbhoje tejodhikatapanabimbhe śrutitanau |maṇiprote pīṭhe nikhilasuravṛndaiḥ parivṛtesthitaṃ tvāmārogyaṃ smarati hṛdi tasyāmṛtamayam || 32||

परत्रादाता चेद्भवति न ददात्यैहिकसुखंददात्येतत्सौख्यं न वितरति चामुष्मिकसुखम् ।भवत्सेवा जन्तोरिह परसुखप्राभयकरीसुराणामन्येषामनुशरणमात्मैवमकरोत् ॥ ३३॥

paratrādātā cedbhavati na dadātyaihikasukhaṃdadātyetatsaukhyaṃ na vitarati cāmuṣmikasukham |bhavatsevā jantoriha parasukhaprābhayakarīsurāṇāmanyeṣāmanuśaraṇamātmaivamakarot || 33||

जटी वल्की क्कापि क्कचिदपि सुभूषाम्बरभृतीक्कचिद्भूत्यालिप्तः क्कचिदपि सुगन्धाङ्किततनुः ।क्कचिद्योगी भोगी क्कचिदपि विरागी विहरसेबहुज्ञानी ज्ञातुं तव गतिमशक्ताश्च मुनयः ॥ ३४॥

jaṭī valkī kkāpi kkacidapi subhūṣāmbarabhṛtīkkacidbhūtyāliptaḥ kkacidapi sugandhāṅkitatanuḥ |kkacidyogī bhogī kkacidapi virāgī viharasebahujñānī jñātuṃ tava gatimaśaktāśca munayaḥ || 34||

विशुद्धं चैतन्यं क्कचन जडवत्क्कापि सकलागमज्ञोऽप्यज्ञस्याद्विहरसि कदाचिद्बहुविधः ।ऋषिभ्यस्त्वं तत्त्वं परममुपदेष्टासि विततंचरित्रं ते वेत्तुं चतुरधिकवक्त्रा न चतुराः ॥ ३५॥

viśuddhaṃ caitanyaṃ kkacana jaḍavatkkāpi sakalāgamajño'pyajñasyādviharasi kadācidbahuvidhaḥ |ṛṣibhyastvaṃ tattvaṃ paramamupadeṣṭāsi vitataṃcaritraṃ te vettuṃ caturadhikavaktrā na caturāḥ || 35||

मणिर्वा मन्त्रो वा विविधविमलैश्वर्यमपि वामहायोगोष्टाङ्गाभ्यसनविहितो वा त्रिभुवनम् ।समर्थं चैकैकं प्रभवति विशीकर्तुमधिकंस्थितं त्वय्येवेदं तव किमुत लोकैकवशता ॥ ३६॥

maṇirvā mantro vā vividhavimalaiśvaryamapi vāmahāyogoṣṭāṅgābhyasanavihito vā tribhuvanam |samarthaṃ caikaikaṃ prabhavati viśīkartumadhikaṃsthitaṃ tvayyevedaṃ tava kimuta lokaikavaśatā || 36||

सरस्वत्याधारस्थितमरुदतिप्रेरितपरांनृपो धारां भित्त्वा रसकमलवासाधिपपुरी ।परं तेजोरूपं सकलभुवनालोकनिरतोभवं ते संयोगात्परमसमवेतं मुनिपतिः ॥ ३७॥

sarasvatyādhārasthitamarudatipreritaparāṃnṛpo dhārāṃ bhittvā rasakamalavāsādhipapurī |paraṃ tejorūpaṃ sakalabhuvanālokaniratobhavaṃ te saṃyogātparamasamavetaṃ munipatiḥ || 37||

अपां तत्त्वं हंसं सकलभवदेवे जलरुहेतडिद्भास्वद्दीप्तिप्रकटदलषट्के सुललिते ।परं स्वाधिष्ठाने रुचिरतररूपं निरुपमंस्थितं ध्यायेत्त्वां यो मदनसमरूपो विजयते ॥ ३८॥

apāṃ tattvaṃ haṃsaṃ sakalabhavadeve jalaruhetaḍidbhāsvaddīptiprakaṭadalaṣaṭke sulalite |paraṃ svādhiṣṭhāne ruciratararūpaṃ nirupamaṃsthitaṃ dhyāyettvāṃ yo madanasamarūpo vijayate || 38||

परीतं त्वां विष्णो हुतवहनमायाविलसितेसरोजे नीलाभे मणिरचितपीठे मणिगृहे ।महासिद्धेः कल्पद्रुमवरतले स्वर्णनिचयाम्प्रवर्षद्भिः सस्यात्परमतनुभूतिः स्मरति यः ॥ ३९॥

parītaṃ tvāṃ viṣṇo hutavahanamāyāvilasitesaroje nīlābhe maṇiracitapīṭhe maṇigṛhe |mahāsiddheḥ kalpadrumavaratale svarṇanicayāmpravarṣadbhiḥ sasyātparamatanubhūtiḥ smarati yaḥ || 39||

मरुन्त्ताराप्राभे कनकरुचिपद्मे शृतिमयंप्रभुं लोकातीतं निखिलनिगमावेद्यचरितम् ।भजन्ते ये त्वां ते सुदृढतरतादात्म्यकदृशाचिदानन्दं मायागुणविरहितं यान्ति परमम् ॥ ४०॥

marunttārāprābhe kanakarucipadme śṛtimayaṃprabhuṃ lokātītaṃ nikhilanigamāvedyacaritam |bhajante ye tvāṃ te sudṛḍhataratādātmyakadṛśācidānandaṃ māyāguṇavirahitaṃ yānti paramam || 40||

सुधाशुद्धे व्योभ्नि द्रुहिणरमणीबीजलसितेविशुद्धाम्भोजान्ते सुरनरखगाद्यन्तरहितम् ।भवन्तं भावोत्थैः कुसुममुखपूजोपकरणैःसमर्हल्लोके ना द्वितयपरमं ब्रह्मभजते ॥ ४१॥

sudhāśuddhe vyobhni druhiṇaramaṇībījalasiteviśuddhāmbhojānte suranarakhagādyantarahitam |bhavantaṃ bhāvotthaiḥ kusumamukhapūjopakaraṇaiḥsamarhalloke nā dvitayaparamaṃ brahmabhajate || 41||

तडिल्लेखाशोचिर्द्विदलकमले भासि परमोमहायुक्तानङ्गोनलशशिभृतोक्षीणि भवतः ।अशेषस्रोत सु प्रसृतचितिरूपोड्गकनकःश्रुतिप्राणोष्टाड्गप्रगुणितकलापीठ निलयः ॥ ४२॥ ???

taḍillekhāśocirdvidalakamale bhāsi paramomahāyuktānaṅgonalaśaśibhṛtokṣīṇi bhavataḥ |aśeṣasrota su prasṛtacitirūpoḍgakanakaḥśrutiprāṇoṣṭāḍgapraguṇitakalāpīṭha nilayaḥ || 42|| ???

क्वचिद्गुह्यं जिह्वा क्वच गुदकमन्यत्र कविताक्वचिद्वागन्यत्र श्रुतिरपरतो लोचनयुगम् ।समाकार्षन्त्यात्मानमिव बहुभार्याः प्रलुभितास्ततो ध्यातुं स्थातुं कथमपि न शक्तस्तव पदम् ॥ ४३॥

kvacidguhyaṃ jihvā kvaca gudakamanyatra kavitākvacidvāganyatra śrutiraparato locanayugam |samākārṣantyātmānamiva bahubhāryāḥ pralubhitāstato dhyātuṃ sthātuṃ kathamapi na śaktastava padam || 43||

अशक्तोहं स्नातुं क्षणमपि जपं कर्तुमपि वौदनाभावादेवातिथिजनसपर्या च न कृता ।कुतो ज्ञानं ध्यानं त्वकृतगुरुदेवस्य मम भोभवेदेवैकाशा वसति तव भक्तात्वजनिता ॥ ४४॥

aśaktohaṃ snātuṃ kṣaṇamapi japaṃ kartumapi vaudanābhāvādevātithijanasaparyā ca na kṛtā |kuto jñānaṃ dhyānaṃ tvakṛtagurudevasya mama bhobhavedevaikāśā vasati tava bhaktātvajanitā || 44||

अमन्दे मन्दारद्रुमचरसमीपे मणिमयेसुखासीनं पीठे सुरवरमुनीन्द्रादिविनुतम् ।स्वहृत्पद्मे वापि स्थितमनुदिनं त्वां भजति यःस चेहामुष्मिन्वा सकलजनपूज्यश्च भवति ॥ ४५॥

amande mandāradrumacarasamīpe maṇimayesukhāsīnaṃ pīṭhe suravaramunīndrādivinutam |svahṛtpadme vāpi sthitamanudinaṃ tvāṃ bhajati yaḥsa cehāmuṣminvā sakalajanapūjyaśca bhavati || 45||

तृणं मेरुं कुर्यात्सुरवरगिरिं वापि च तृणंभवत्सामर्थ्यं वाऽघटितघटनाप्रौढिमतनो ॥इदं जाने तस्मै पुनरपि न जानन्ति कवयोऽऽप्यहो युष्मन्माया सकलजनमोहोन्मदकरी ॥ ४६॥

tṛṇaṃ meruṃ kuryātsuravaragiriṃ vāpi ca tṛṇaṃbhavatsāmarthyaṃ vā'ghaṭitaghaṭanāprauḍhimatano ||idaṃ jāne tasmai punarapi na jānanti kavayo''pyaho yuṣmanmāyā sakalajanamohonmadakarī || 46||

नटो भूयो वेषैर्बहुविध इवाभाति सुगुणोयथैको वाकाशो घटमठगुहास्वन्तरगतः ।यथैकं गाङ्गेयं कटकमुकुटाध्याकृतिवशात्तथा दत्तात्रेय त्वमपि बहुरूपस्त्रिभुवनम् ॥ ४७॥

naṭo bhūyo veṣairbahuvidha ivābhāti suguṇoyathaiko vākāśo ghaṭamaṭhaguhāsvantaragataḥ |yathaikaṃ gāṅgeyaṃ kaṭakamukuṭādhyākṛtivaśāttathā dattātreya tvamapi bahurūpastribhuvanam || 47||

सहस्रांशुप्राभे सुरतरुसमाढ्येधिकतरेविमाने हंसाख्ये स्थितममृतनीहारवपुषम् ।परीतं त्वां ध्यायेद्यदरजसमारूढमनिलैःअशेषैराज्ञायां भवति खचरो व्योमगमनैः ॥ ४८॥

sahasrāṃśuprābhe suratarusamāḍhyedhikatarevimāne haṃsākhye sthitamamṛtanīhāravapuṣam |parītaṃ tvāṃ dhyāyedyadarajasamārūḍhamanilaiḥaśeṣairājñāyāṃ bhavati khacaro vyomagamanaiḥ || 48||

स्थितं मूलाधारे कनकरुचिराङ्गं हुतभुजःशिखाभिः प्रख्याभिर्वृतमखिलतेजोरसघटम् ।धरन्तं भ्रूमध्ये प्रसृतनयनः पश्यति च यःपरं त्वां सत्यं स्यादखिलरसविद्यातिनिपुणः ॥ ४९॥

sthitaṃ mūlādhāre kanakarucirāṅgaṃ hutabhujaḥśikhābhiḥ prakhyābhirvṛtamakhilatejorasaghaṭam |dharantaṃ bhrūmadhye prasṛtanayanaḥ paśyati ca yaḥparaṃ tvāṃ satyaṃ syādakhilarasavidyātinipuṇaḥ || 49||

शिरःप्रान्तभ्रान्तायतकुटिलबालार्कमतुलंप्रदीप्तस्वर्णाढ्यारुणशतलसत्कुण्डलधरम् ।मरुत्पुत्रं लङ्काधिपतनुजनाशोद्यतकरंस्मरेद्यस्त्वां यन्तात्सकलभयभूतापहरणे ॥ ५०॥

śiraḥprāntabhrāntāyatakuṭilabālārkamatulaṃpradīptasvarṇāḍhyāruṇaśatalasatkuṇḍaladharam |marutputraṃ laṅkādhipatanujanāśodyatakaraṃsmaredyastvāṃ yantātsakalabhayabhūtāpaharaṇe || 50||

गरुत्मन्तं चञ्चच्चलकनकपक्षद्वययुतंसुधाकुम्भोद्भास्वत्करमखिललोकाभिगमनम् ।अचिन्त्यं वेदैस्त्वां परममुनिनाथं स्मरति यःस दक्षोऽसौ वादी कपटविषजन्तुप्रहरणे ॥ ५१॥

garutmantaṃ cañcaccalakanakapakṣadvayayutaṃsudhākumbhodbhāsvatkaramakhilalokābhigamanam |acintyaṃ vedaistvāṃ paramamunināthaṃ smarati yaḥsa dakṣo'sau vādī kapaṭaviṣajantupraharaṇe || 51||

स्मृतिं नन्दन्तं यो मनुजमुपतिष्ठन्त्यतिबलात्कृताशामिथ्याद्यात्प्रणतजनमन्दार भवता ।अदत्ते दत्तत्वादमलतरचिद्गभ्यविभवाःसदा दत्तात्रेयो भजसि भजतामिष्टफलदः ॥ ५२॥

smṛtiṃ nandantaṃ yo manujamupatiṣṭhantyatibalātkṛtāśāmithyādyātpraṇatajanamandāra bhavatā |adatte dattatvādamalataracidgabhyavibhavāḥsadā dattātreyo bhajasi bhajatāmiṣṭaphaladaḥ || 52||

विधिं विष्णुं मायां शृणिमदनयोनिं दिनकरंमिलित्वानङ्गेनानलयुवतियुक्तां जपति यः ।त्वदाख्यामाख्येयां निखिलनिगमाढ्यामखिलदांस स्म्पद्भिर्देवाधिपविभवयुक्तो विहरति ॥ ५३॥

vidhiṃ viṣṇuṃ māyāṃ śṛṇimadanayoniṃ dinakaraṃmilitvānaṅgenānalayuvatiyuktāṃ japati yaḥ |tvadākhyāmākhyeyāṃ nikhilanigamāḍhyāmakhiladāṃsa smpadbhirdevādhipavibhavayukto viharati || 53||

परामायावाणीमदनकमलाबीजसहितंमनुं प्रत्येकं ते जपति सततं निश्चलधिया ।ततोऽभ्येत्यैश्वर्यश्रुतसकलविद्यानिपुणतांवशित्वं ब्रह्मैक्यं सपदि यदि यायात्परमुने ॥ ५४॥

parāmāyāvāṇīmadanakamalābījasahitaṃmanuṃ pratyekaṃ te japati satataṃ niścaladhiyā |tato'bhyetyaiśvaryaśrutasakalavidyānipuṇatāṃvaśitvaṃ brahmaikyaṃ sapadi yadi yāyātparamune || 54||

अविज्ञातं किञ्चित्तव जगति नास्ति प्रभवितुःतदाविज्ञातोऽहं यदपि सकलज्ञेन भवता ।अदृष्टं मन्येऽहं प्रतिभटमविज्ञानकरणेमुने दत्तात्रेय प्रकुरु मयि कारुण्यमतुलम् ॥ ५५॥

avijñātaṃ kiñcittava jagati nāsti prabhavituḥtadāvijñāto'haṃ yadapi sakalajñena bhavatā |adṛṣṭaṃ manye'haṃ pratibhaṭamavijñānakaraṇemune dattātreya prakuru mayi kāruṇyamatulam || 55||

भवत्पादाम्भोजद्वय शुभरसास्वाद चतुरभ्रमद्भृङ्गीसङ्घायित हृदय वृत्तिं कलयमाम् ।अनाधाराधाराश्रितसुरतरो तावकजनेमुने कारुण्याब्धे प्रकुरुमयि सम्पत्प्रकटनम् ॥ ५६॥

bhavatpādāmbhojadvaya śubharasāsvāda caturabhramadbhṛṅgīsaṅghāyita hṛdaya vṛttiṃ kalayamām |anādhārādhārāśritasurataro tāvakajanemune kāruṇyābdhe prakurumayi sampatprakaṭanam || 56||

वदन्त्येकेऽपार्थां तव गतिमनेकार्थ करिणीअजानन्तोज्ञेऽयामनधिगत तत्त्वार्थ मतयः ।महायोगिं ल्लोके जडमतिकृते त्वं धृतवपुःतथा नोचेभ्दक्त स्वजन परिरक्षा कथमहो ॥ ५७॥

vadantyeke'pārthāṃ tava gatimanekārtha kariṇīajānantojñe'yāmanadhigata tattvārtha matayaḥ |mahāyogiṃ lloke jaḍamatikṛte tvaṃ dhṛtavapuḥtathā nocebhdakta svajana parirakṣā kathamaho || 57||

स्मृतस्त्वच्छिष्यो वा जगति कृतवीर्यस्य तनयोऽर्जुनो राजा चोराद्भयमहिभयं वृश्चिकभयम् ।हिनस्त्याजौ शत्रूदितमपि भयं चेति गदितंभवेयुस्त्वच्छिष्याः किमुतहृत चोरादिक भयाः ॥ ५८॥

smṛtastvacchiṣyo vā jagati kṛtavīryasya tanayo'rjuno rājā corādbhayamahibhayaṃ vṛścikabhayam |hinastyājau śatrūditamapi bhayaṃ ceti gaditaṃbhaveyustvacchiṣyāḥ kimutahṛta corādika bhayāḥ || 58||

पदानां सेव्यो वा न भवसि यदाऽकिञ्चन नृणांप्रियः साधूनां त्वं तव च सुहृदस्तेऽपि सुजनाः ।मयित्वार्ते दीने जननमरणाद्यैः कुरुदयांदयावान्को वा मे भ्रमनिगडनिर्मोचनविधौ ॥ ५९॥

padānāṃ sevyo vā na bhavasi yadā'kiñcana nṛṇāṃpriyaḥ sādhūnāṃ tvaṃ tava ca suhṛdaste'pi sujanāḥ |mayitvārte dīne jananamaraṇādyaiḥ kurudayāṃdayāvānko vā me bhramanigaḍanirmocanavidhau || 59||

यथा माता पुत्रं सकलगुणहीनं च कुटिलंप्रपुष्णात्यन्नाद्यैरनुदिनमतीवादरयुता ।तथा त्वं लोकानां मम च पितरावित्यभिमतंततस्त्रातुं दातुं फलमभिमतं चार्हसि विभो ॥ ६०॥

yathā mātā putraṃ sakalaguṇahīnaṃ ca kuṭilaṃprapuṣṇātyannādyairanudinamatīvādarayutā |tathā tvaṃ lokānāṃ mama ca pitarāvityabhimataṃtatastrātuṃ dātuṃ phalamabhimataṃ cārhasi vibho || 60||

जडं वाचाधीशं सुधियमपि मूइकं च कुरुषेरवेर्वा शीतत्वं यदि च कुरुपे दृष्टिवसतेः ।अकर्तुं कर्तुं वाऽन्यदपि परिकर्तुं च मनुषेतदा सर्वं कुर्याः क्वचन किमसाध्यं त्रिभुवने ॥ ६१॥

jaḍaṃ vācādhīśaṃ sudhiyamapi mūikaṃ ca kuruṣeravervā śītatvaṃ yadi ca kurupe dṛṣṭivasateḥ |akartuṃ kartuṃ vā'nyadapi parikartuṃ ca manuṣetadā sarvaṃ kuryāḥ kvacana kimasādhyaṃ tribhuvane || 61||

पुमान्यो वै युष्मच्चरणपरिचर्याकृतिपरःमहालापास्थानाशनशयनपानानि कुरुते ।सवै धन्यो लोके सकलजगदाराध्यगरिमाअहो भाग्यं तस्यागणितयशसः कोऽपि न भजेत् ॥ ६२॥

pumānyo vai yuṣmaccaraṇaparicaryākṛtiparaḥmahālāpāsthānāśanaśayanapānāni kurute |savai dhanyo loke sakalajagadārādhyagarimāaho bhāgyaṃ tasyāgaṇitayaśasaḥ ko'pi na bhajet || 62||

प्रसादात्ते यस्मिन्प्रबलतरदारिद्र्यविभवःस यायादिन्द्रत्वं सकल सुरनारीपरिवृतः ।तवोपेक्षा यस्मिन्भवति स सुराणामधिपतिःपरत्रह्यत्यन्तं प्रविहतमहैश्चर्यविभवः ॥ ६३॥

prasādātte yasminprabalataradāridryavibhavaḥsa yāyādindratvaṃ sakala suranārīparivṛtaḥ |tavopekṣā yasminbhavati sa surāṇāmadhipatiḥparatrahyatyantaṃ pravihatamahaiścaryavibhavaḥ || 63||

सदा मन्त्रैर्जाप्यः पुनरपि मनूनेव जपसिस्वयं तन्त्रध्येयो यदपि कुरुते तन्त्रनिचयम् ।सदा ब्रह्मानन्दामृतजलधिकेलीकलितधीःस भूतेर्भूयस्या भवतु भगवन्नः कुरुदयाम् ॥ ६४॥

sadā mantrairjāpyaḥ punarapi manūneva japasisvayaṃ tantradhyeyo yadapi kurute tantranicayam |sadā brahmānandāmṛtajaladhikelīkalitadhīḥsa bhūterbhūyasyā bhavatu bhagavannaḥ kurudayām || 64||

तरीयाग्निश्वेतद्युतिदिनकृदर्कैर्मुनिपतेःमहाविद्याखण्डैः परियुतमहानुष्टुभमनोः ।चतुर्भिश्चक्राब्जाऽड्कुशगुणधरं सामियुवतिंनृसिंहं त्वद्रूपं भवति सपुमर्थैक निलयः ॥ ६५॥

tarīyāgniśvetadyutidinakṛdarkairmunipateḥmahāvidyākhaṇḍaiḥ pariyutamahānuṣṭubhamanoḥ |caturbhiścakrābjā'ḍkuśaguṇadharaṃ sāmiyuvatiṃnṛsiṃhaṃ tvadrūpaṃ bhavati sapumarthaika nilayaḥ || 65||

मुने ते माणिक्यप्रवरखचिते हेममुकुटेपुराकल्पध्वंसे परिकलितसूर्यापररुचः ।वसन्त्यस्मिन्नूनं नहि यदि तदा भूतमुनयोन विद्यन्ते लोकाः प्रखरतिमिरान्तैकचतुराः ॥ ६६॥

mune te māṇikyapravarakhacite hemamukuṭepurākalpadhvaṃse parikalitasūryāpararucaḥ |vasantyasminnūnaṃ nahi yadi tadā bhūtamunayona vidyante lokāḥ prakharatimirāntaikacaturāḥ || 66||

अहो योगिन्नानामणिखचितभावत्कमकुटःशिखाग्रालम्बिन्यास्त्रिक तलमसौ रत्नशिखरात् ।महोमेरोर्लीलां कलयति सदा यामकलितांशरत्सौदामिन्याः कटकवरतेजोमयतनोः ॥ ६७॥

aho yoginnānāmaṇikhacitabhāvatkamakuṭaḥśikhāgrālambinyāstrika talamasau ratnaśikharāt |mahomerorlīlāṃ kalayati sadā yāmakalitāṃśaratsaudāminyāḥ kaṭakavaratejomayatanoḥ || 67||

सुविज्ञातं लोकैरनवधिसदादेशनपरैःसुधाभानोः खण्डं तव निबिडभावान्धकरणम् ।द्वितीयं सोमेन्दुस्फुटमुकुटतः कान्तमनघंमहामूर्तिज्योत्स्ना हरति नतदारिद्र्यतिमिरम् ॥ ६८॥

suvijñātaṃ lokairanavadhisadādeśanaparaiḥsudhābhānoḥ khaṇḍaṃ tava nibiḍabhāvāndhakaraṇam |dvitīyaṃ somendusphuṭamukuṭataḥ kāntamanaghaṃmahāmūrtijyotsnā harati natadāridryatimiram || 68||

धृतं पुण्ड्रं मात्रात्रितयरुचिरं साक्षरमिदंसहस्रारे हंसः स्थितपरमहंसाजिगमिषोः ।वहन्ती पादाब्जद्वयसरललाक्षारसपदंपराशक्तेश्चन्द्रोपलरचितसोपानपदवी ॥ ६९॥

dhṛtaṃ puṇḍraṃ mātrātritayaruciraṃ sākṣaramidaṃsahasrāre haṃsaḥ sthitaparamahaṃsājigamiṣoḥ |vahantī pādābjadvayasaralalākṣārasapadaṃparāśakteścandropalaracitasopānapadavī || 69||

श्रयेते हैमन्ते तरुविमलपत्रे मधुकरौशुभं गर्भाम्भोजे स्थितमिति सुचित्रं शमनिधे ।कठोरेन्दुप्रांशुप्रवरनिकरीभूततिमिरंसुधाम्शुर्भावत्को मुकुलयति विद्युत्कुवलयम् ॥ ७०॥

śrayete haimante taruvimalapatre madhukarauśubhaṃ garbhāmbhoje sthitamiti sucitraṃ śamanidhe |kaṭhorenduprāṃśupravaranikarībhūtatimiraṃsudhāmśurbhāvatko mukulayati vidyutkuvalayam || 70||

तमोभिर्मूकालीगृहमिदमनुज्जृम्भितमितित्वदीये नेत्राब्जे कमलसदना जृम्भितवती ।सदा सुज्ञानेनाविशति सदयाक्षि प्रसरतिप्रभो यस्मिन्स्यात्ते ध्रुवमतिधनोऽयं मुनिपते ॥ ७१॥

tamobhirmūkālīgṛhamidamanujjṛmbhitamititvadīye netrābje kamalasadanā jṛmbhitavatī |sadā sujñānenāviśati sadayākṣi prasaratiprabho yasminsyātte dhruvamatidhano'yaṃ munipate || 71||

यदा योगिन्नीषद्वलिरविलसत्कोऽप्यसदृशोरुपान्ते नीलाली उदरयुगली कञ्जदलयोः ।वरं कारायेते कनकमकरीकुण्डलयुगेकटाक्षौ चाम्पेयस्तबकविचरन्ताविव वरौ ॥ ७२॥

yadā yoginnīṣadvaliravilasatko'pyasadṛśorupānte nīlālī udarayugalī kañjadalayoḥ |varaṃ kārāyete kanakamakarīkuṇḍalayugekaṭākṣau cāmpeyastabakavicarantāviva varau || 72||

त्रयीविद्यारूपस्त्रितनुरहिमांशुः प्रतिदिनंश्रुती भावत्केचिद्विविधमकरीकुण्डलपदे ।मिलित्वात्मायं ते घनतरमुपाधिद्वयमितिव्यनक्ति श्रीकारं निखिलजगदूद्दीपकमुने ॥ ७३॥

trayīvidyārūpastritanurahimāṃśuḥ pratidinaṃśrutī bhāvatkecidvividhamakarīkuṇḍalapade |militvātmāyaṃ te ghanataramupādhidvayamitivyanakti śrīkāraṃ nikhilajagadūddīpakamune || 73||

कपोलौ यौष्माकौ स्फुटमुकुरबिम्बप्रतिभटौभृशं सङ्घर्षित्वात्प्रतिदिनसमारोपितरूचौ ।निजाकान्तिर्नित्या कनकनिकषोऽत्यन्तमहिमात्वदीया नीचैव प्रचुरतरकान्तिस्तवमुने ॥ ७४॥

kapolau yauṣmākau sphuṭamukurabimbapratibhaṭaubhṛśaṃ saṅgharṣitvātpratidinasamāropitarūcau |nijākāntirnityā kanakanikaṣo'tyantamahimātvadīyā nīcaiva pracuratarakāntistavamune || 74||

मुखेन्दुं दृष्ट्वा ते यदि विशति राहुं प्रतिभयाच्छशी वक्त्रं प्राप्यद्विगुणितकलानां निधिरभूत् ।द्विजानां राज्यत्वं प्रकटितमतो दत्तशरणंबलेनाहो स्वामिन् कथमपि च लभ्यो हि महिमा ॥ ७५॥

mukhenduṃ dṛṣṭvā te yadi viśati rāhuṃ pratibhayācchaśī vaktraṃ prāpyadviguṇitakalānāṃ nidhirabhūt |dvijānāṃ rājyatvaṃ prakaṭitamato dattaśaraṇaṃbalenāho svāmin kathamapi ca labhyo hi mahimā || 75||

तवायं बिम्बोष्ठश्चिबुकसहितो विद्रुमलतासमाक्षिप्ता तिर्यग्यदि बहुपदं स्यात्फलयुगम् ।व्रजे तत्साम्यं तन्निहितमुत वा पल्लवपदंयदि स्यात्ते नालं तुलयितुमहो संयमिपते ॥ ७६॥

tavāyaṃ bimboṣṭhaścibukasahito vidrumalatāsamākṣiptā tiryagyadi bahupadaṃ syātphalayugam |vraje tatsāmyaṃ tannihitamuta vā pallavapadaṃyadi syātte nālaṃ tulayitumaho saṃyamipate || 76||

भवद्वाणीश्रेणीं श्रवणपुटसौख्यप्रकरणींविजेतुं वाक् श्रुत्वा स्वयमुत विदित्वाऽहमिति भाक् ।अशक्ता तेऽत्यन्तं फणिललितजिह्वाग्रमिषतःप्रविष्टा वक्त्रान्तं सितमणिलसद्विद्रुमगृहम् ॥ ७७॥

bhavadvāṇīśreṇīṃ śravaṇapuṭasaukhyaprakaraṇīṃvijetuṃ vāk śrutvā svayamuta viditvā'hamiti bhāk |aśaktā te'tyantaṃ phaṇilalitajihvāgramiṣataḥpraviṣṭā vaktrāntaṃ sitamaṇilasadvidrumagṛham || 77||

तवावृत्ता रेखात्रयविलसिता कम्बुरभवत्च्छिराणामाधारः कथमभवदेतन्न यदि चेत् ।अथेमामूहेऽहं त्विति कविहराद्याकृतिधरांतथा नो चेद्वेदत्रितयकलितां वापि गणये ॥ ७८॥

tavāvṛttā rekhātrayavilasitā kamburabhavatcchirāṇāmādhāraḥ kathamabhavadetanna yadi cet |athemāmūhe'haṃ tviti kaviharādyākṛtidharāṃtathā no cedvedatritayakalitāṃ vāpi gaṇaye || 78||

महानन्तश्चासीद्विषधरवरो वासुकिरसौनिबर्हन्तौ मर्त्याधिकभयकरत्वं गणयताम् ।भुजाकारौ स्वीयौ तव तु भुजसत्त्वं विदधतांमुने भूतौ स्निग्धौ सपदि वरदौ चाभयकरौ ॥ ७९॥

mahānantaścāsīdviṣadharavaro vāsukirasaunibarhantau martyādhikabhayakaratvaṃ gaṇayatām |bhujākārau svīyau tava tu bhujasattvaṃ vidadhatāṃmune bhūtau snigdhau sapadi varadau cābhayakarau || 79||

मुने गऽड्गास्रोतोऽमरवरगिरिप्रस्थफलकेप्रसादे स्वर्णाढ्यं प्रभवदभवद्भागलुलितम् ।त्रिसूत्रं सुस्निग्धं धवलमुपवीतं कलयतेमहायोगिन्मूर्तित्रयमपि विलीनं तदभवा ॥ ८०॥

mune ga'ḍgāsroto'maravaragiriprasthaphalakeprasāde svarṇāḍhyaṃ prabhavadabhavadbhāgalulitam |trisūtraṃ susnigdhaṃ dhavalamupavītaṃ kalayatemahāyoginmūrtitrayamapi vilīnaṃ tadabhavā || 80||

प्रसिद्धः स्वर्णाद्रिर्दिवि विबुधवाचावितरणात्प्रशस्तौ ते हस्ताबखिल पुरुषार्थ प्रकरणात् ।जनानां पादाब्जद्वितयमधिकं प्रेम भजतांमुनीन्द्र त्रैलोक्यद्भुतगणमणिक्षीरजलधे ॥ ८१॥

prasiddhaḥ svarṇādrirdivi vibudhavācāvitaraṇātpraśastau te hastābakhila puruṣārtha prakaraṇāt |janānāṃ pādābjadvitayamadhikaṃ prema bhajatāṃmunīndra trailokyadbhutagaṇamaṇikṣīrajaladhe || 81||

इयं रोम्णां राजिर्विलसति महानाभिसरसःप्रवृत्ता कुल्येव प्रतिपतितभऽड्ग्यस्त्रिवलयः ।नवालेखालोकत्रयविभजनार्थे विरचितामुने दत्तात्रेय त्वदुदरविलग्ना विलसिताः ॥ ८२॥

iyaṃ romṇāṃ rājirvilasati mahānābhisarasaḥpravṛttā kulyeva pratipatitabha'ḍgyastrivalayaḥ |navālekhālokatrayavibhajanārthe viracitāmune dattātreya tvadudaravilagnā vilasitāḥ || 82||

ध्रुवं शम्पा मौज्जीत्रितयवलिरेखावरतनोरुरुक्षोः प्रासादं खशय हृदयाख्यं तव हरे ।महालक्ष्म्याश्चञ्चत्कनकमयसोपानपदवीन चेन्नाभीकुण्डोपरि चिदुपलब्धा सुपरिखा ॥ ८३॥

dhruvaṃ śampā maujjītritayavalirekhāvaratanorurukṣoḥ prāsādaṃ khaśaya hṛdayākhyaṃ tava hare |mahālakṣmyāścañcatkanakamayasopānapadavīna cennābhīkuṇḍopari cidupalabdhā suparikhā || 83||

प्रवृत्तावूरू ते लसदुदरलोकव्रजधृतेःधृतौ तावदीन्द्रस्फुटपटुकटौ सम्प्रकटितौ ।कटौ विस्तारौ यत्कटकफलकौ ताविव मुनेमहायोगिन्विश्वम्भर इति च नूनं त्वमधिसूः ॥ ८४॥

pravṛttāvūrū te lasadudaralokavrajadhṛteḥdhṛtau tāvadīndrasphuṭapaṭukaṭau samprakaṭitau |kaṭau vistārau yatkaṭakaphalakau tāviva munemahāyoginviśvambhara iti ca nūnaṃ tvamadhisūḥ || 84||

कृपालो विश्वेश त्रिभुवनतले ते प्रमितितोदिवारात्रौ स्थानं मिलति वपुषो जानुयुगलम् ।अभक्तानित्येतत्कथितमभियुक्तौः समतनोःप्रपुष्टं त्वं सम्प्रत्यपि त्वदिदमर्थं हि सुदृढम् ॥ ८५॥

kṛpālo viśveśa tribhuvanatale te pramititodivārātrau sthānaṃ milati vapuṣo jānuyugalam |abhaktānityetatkathitamabhiyuktauḥ samatanoḥprapuṣṭaṃ tvaṃ sampratyapi tvadidamarthaṃ hi sudṛḍham || 85||

जगन्मूलं स्रष्टा सकलजगतां सर्गकुशलोभवज्जड्घे लक्ष्मीकृदसमशरस्य प्रकुरुते ।प्रकृष्टे ते वीक्ष्य भ्रमवदविलक्ष्योऽल्पगुणवान्मुने तेनानऽड्गस्तव तु विमुखो लक्षणवतः ॥ ८६॥

jaganmūlaṃ sraṣṭā sakalajagatāṃ sargakuśalobhavajjaḍghe lakṣmīkṛdasamaśarasya prakurute |prakṛṣṭe te vīkṣya bhramavadavilakṣyo'lpaguṇavānmune tenāna'ḍgastava tu vimukho lakṣaṇavataḥ || 86||

नराणां नानार्थप्रदरसगुटित्वं च दधतौमुने गुल्फौ गूढौ तव चरणपुष्ट्या प्रकटितौ ।घटावृत्ती नार्या इव सकलकौ वृत्तरुचिरौविराजेते तेजोनिकरकलितायाः सुवपुषः ॥ ८७॥

narāṇāṃ nānārthapradarasaguṭitvaṃ ca dadhataumune gulphau gūḍhau tava caraṇapuṣṭyā prakaṭitau |ghaṭāvṛttī nāryā iva sakalakau vṛttarucirauvirājete tejonikarakalitāyāḥ suvapuṣaḥ || 87||

मदाधारं युष्मत्प्रपदमतिपूज्यं सुरुचिरंध्रुवात्मानं मत्वा जितमिति सदा कच्छपपतिः ।विवेशाधो भूमेर्यदि तदिदमेकं स्मयकरंत्विदानीं तज्जातिर्मुकुलितशिराश्चाभवदहो ॥ ८८॥

madādhāraṃ yuṣmatprapadamatipūjyaṃ suruciraṃdhruvātmānaṃ matvā jitamiti sadā kacchapapatiḥ |viveśādho bhūmeryadi tadidamekaṃ smayakaraṃtvidānīṃ tajjātirmukulitaśirāścābhavadaho || 88||

मया दत्तं किञ्चिन्न यदि कलितं वासवमहंतदा रोचिर्जातं जननमपि पङ्कप्रकटितम् ।प्रविश्येत्यायोज्यं न चलति ह यत्तत्पदधियापदं ते तु श्रीदं सकलसमये श्रीनिलयनम् ॥ ८९॥

mayā dattaṃ kiñcinna yadi kalitaṃ vāsavamahaṃtadā rocirjātaṃ jananamapi paṅkaprakaṭitam |praviśyetyāyojyaṃ na calati ha yattatpadadhiyāpadaṃ te tu śrīdaṃ sakalasamaye śrīnilayanam || 89||

मुने ते पादाब्जं नवममृतपादोद्भवमहोश्रितस्तत् सोदर्यं पशुपतिशिरोब्जं हिमकरः ।निवृत्तं स्वस्याङ्कं भवति भवदेकात्मवपुषःकथं ब्रह्मागारे परमपुरुषा नाङ्घ्रिभजनाः ॥ ९०॥

mune te pādābjaṃ navamamṛtapādodbhavamahośritastat sodaryaṃ paśupatiśirobjaṃ himakaraḥ |nivṛttaṃ svasyāṅkaṃ bhavati bhavadekātmavapuṣaḥkathaṃ brahmāgāre paramapuruṣā nāṅghribhajanāḥ || 90||

न चित्रं ते पादौ वितरत इति प्रार्थितफलंविधिं श्रीशं रक्षाकलुषविपदं दृश्यमतुलम् ।स्मराम्तश्रीगङ्गाधरचरणशङ्खाम्बुजसुरद्रुमांश्च त्वद्भावानतजनसदानन्दकलनात् ॥ ९१॥

na citraṃ te pādau vitarata iti prārthitaphalaṃvidhiṃ śrīśaṃ rakṣākaluṣavipadaṃ dṛśyamatulam |smarāmtaśrīgaṅgādharacaraṇaśaṅkhāmbujasuradrumāṃśca tvadbhāvānatajanasadānandakalanāt || 91||

त्रिखण्डैः श्रीविद्यामनुवरभवैर्भावकरिपोविवृद्धस्ते मन्त्रो विषवदति यो ज्योतिरमलम् ।षडर्णं चन्द्रार्कप्रकररुचि तन्मे प्रभवतांसदा ज्ञानानन्दं युवतिनृमयं लोचनपदम् ॥ ९२॥

trikhaṇḍaiḥ śrīvidyāmanuvarabhavairbhāvakaripovivṛddhaste mantro viṣavadati yo jyotiramalam |ṣaḍarṇaṃ candrārkaprakararuci tanme prabhavatāṃsadā jñānānandaṃ yuvatinṛmayaṃ locanapadam || 92||

समुन्मीलद्भानुप्रकररुचि वाग्बीजममलंमरुत्वद्गोपाभां मदनलिपिमाधारकमले ।हृदब्जे शक्त्याख्यं सितकरकराभं शिरसिजेसरोजे त्वां ध्यायेत्सकलपुरुषार्थान् स लभते ॥ ९३॥

samunmīladbhānuprakararuci vāgbījamamalaṃmarutvadgopābhāṃ madanalipimādhārakamale |hṛdabje śaktyākhyaṃ sitakarakarābhaṃ śirasijesaroje tvāṃ dhyāyetsakalapuruṣārthān sa labhate || 93||

चिदंशस्त्वदूपं किमपि सवितुर्मण्डलगतंवरेण्यं भर्गो वै त्रिविधतनुदेवस्य वपुषि ।मुने धीमह्यासीर्हरिरपि धियो यो नइतरत्प्रचोदायास्तत्वं स्थितिलयसृजस्त्वं मुनिपते ॥ ९४॥

cidaṃśastvadūpaṃ kimapi saviturmaṇḍalagataṃvareṇyaṃ bhargo vai trividhatanudevasya vapuṣi |mune dhīmahyāsīrharirapi dhiyo yo naitaratpracodāyāstatvaṃ sthitilayasṛjastvaṃ munipate || 94||

हरित्तन्तुप्रोतसदसि शिखरे शुभ्रकपटोजगन्मूलस्थाणुस्त्वमिति शुभमस्पन्दमुनिभिः ।झरीभिः स्वर्णाढ्यैः पवनहतवार्बिन्दुनिकरैर्जटासक्ताब्जाहीरुचिरमभिषिक्तः स्थित इव ॥ ९५॥

harittantuprotasadasi śikhare śubhrakapaṭojaganmūlasthāṇustvamiti śubhamaspandamunibhiḥ |jharībhiḥ svarṇāḍhyaiḥ pavanahatavārbindunikarairjaṭāsaktābjāhīruciramabhiṣiktaḥ sthita iva || 95||

दुराचारो जारश्चपलमतिराजः परवशःपरद्रव्याकांक्षी बहुजनविरोधी च सततम् ।तथा चाहं पूतस्तव पदयुगस्पर्शवशतो ह्ययःखण्डः स्वर्णं भवति हि यदा सिद्धसुरतिः ॥ ९६॥

durācāro jāraścapalamatirājaḥ paravaśaḥparadravyākāṃkṣī bahujanavirodhī ca satatam |tathā cāhaṃ pūtastava padayugasparśavaśato hyayaḥkhaṇḍaḥ svarṇaṃ bhavati hi yadā siddhasuratiḥ || 96||

परिक्रान्ता देशा बहुतरधनस्यार्जनधियाकुलाचारं हित्वा कुमतिनृपसेवापि च कृता ।विधायाहं श्रान्तः किमपि न च तु वपुषाश्रितं त्वत्पादाब्जं श्रितमनुजमन्दारमधुना ॥ ९७॥

parikrāntā deśā bahutaradhanasyārjanadhiyākulācāraṃ hitvā kumatinṛpasevāpi ca kṛtā |vidhāyāhaṃ śrāntaḥ kimapi na ca tu vapuṣāśritaṃ tvatpādābjaṃ śritamanujamandāramadhunā || 97||

त्वदीयो मे देहस्त्वमपि पितरौ भ्रातृसुहृदस्त्वमेव ब्रह्मन्मे सुतहितगृहक्षेत्रनिवहाः ।त्वमेव प्राणो मे धनमपि मम त्वं तव पदंन जाने मय्येव स्थितमपि महन्मेयमधुना ॥ ९८॥

tvadīyo me dehastvamapi pitarau bhrātṛsuhṛdastvameva brahmanme sutahitagṛhakṣetranivahāḥ |tvameva prāṇo me dhanamapi mama tvaṃ tava padaṃna jāne mayyeva sthitamapi mahanmeyamadhunā || 98||

नमस्ते तारायामृतजलधिधाम्नेऽधिमहसेनमस्ते ब्रह्माद्यैः मुनिसुरवररैः क्लृप्तमहसे ।नमस्तुभ्यं नारायणमुनिविलासाय भवतेमनूनां कोटीनामचलगणितानां च पतये ॥ ९९॥

namaste tārāyāmṛtajaladhidhāmne'dhimahasenamaste brahmādyaiḥ munisuravararaiḥ klṛptamahase |namastubhyaṃ nārāyaṇamunivilāsāya bhavatemanūnāṃ koṭīnāmacalagaṇitānāṃ ca pataye || 99||

नमस्ते देवैरप्यविदितमहिम्नेऽतियशसेनमस्ते दिक्पालप्रकटमुकुटालङकृतपदे ।नमस्ते तेजस्विन्नतमनुजमन्दारवपुषेनमो दत्तात्रेयाकृतिहरिहराजाय महते ॥ १००॥

namaste devairapyaviditamahimne'tiyaśasenamaste dikpālaprakaṭamukuṭālaṅakṛtapade |namaste tejasvinnatamanujamandāravapuṣenamo dattātreyākṛtihariharājāya mahate || 100||

नमस्ते पापौघाचलविततिसंहारपवयेनमस्ते दारिद्र्यव्यथितजनदैवान्तविधये ।नमस्ते रोगार्तानत मनुजदिव्यौषधिदृशेनमस्ते दैवं मे नहि जगत्यां तव पदम् ॥ १०१॥

namaste pāpaughācalavitatisaṃhārapavayenamaste dāridryavyathitajanadaivāntavidhaye |namaste rogārtānata manujadivyauṣadhidṛśenamaste daivaṃ me nahi jagatyāṃ tava padam || 101||

असौ दत्तात्रेयस्तुतियुतकृतिर्ज्ञानलहरीसुधाधारापूराखिलनिगमसारानुपठताम् ।श्रुतश्रीविद्यायुर्विभवधनधान्यामृतचयंददात्येवात्यन्तं जयति सकलाह्लादजनिका ॥ १०२॥

asau dattātreyastutiyutakṛtirjñānalaharīsudhādhārāpūrākhilanigamasārānupaṭhatām |śrutaśrīvidyāyurvibhavadhanadhānyāmṛtacayaṃdadātyevātyantaṃ jayati sakalāhlādajanikā || 102||

इति दलादनमुनिविरचिता श्रीदत्तपदप्रापिकाश्रीदत्तात्रेयज्ञानलहरिः सम्पूर्णा ॥

iti dalādanamuniviracitā śrīdattapadaprāpikāśrīdattātreyajñānalahariḥ sampūrṇā ||