वामनस्य विश्वरूपवर्णनम् Vamanasya Vishvarupavarnanam

वामन उवाचएतावता दैत्यपते कृतकृत्योऽस्मि मार्गताम् ।अन्येषामर्थिनां वित्तमिच्छया दास्यते भवान् ॥ ५०॥

vāmana uvācaetāvatā daityapate kṛtakṛtyo'smi mārgatām |anyeṣāmarthināṃ vittamicchayā dāsyate bhavān || 50||

एतच्छ्रुत्वा तु गदितं वामनस्य महात्मनः ।वाचयामास तत्तस्मै वामनाय पदत्रयम् ॥ ५१॥

etacchrutvā tu gaditaṃ vāmanasya mahātmanaḥ |vācayāmāsa tattasmai vāmanāya padatrayam || 51||

पाणौ तु पतिते तोये वामनो भूतभावनः ।सर्वदेवमयं रूपं दर्शयामास तत्क्षणात् ॥ ५२॥

pāṇau tu patite toye vāmano bhūtabhāvanaḥ |sarvadevamayaṃ rūpaṃ darśayāmāsa tatkṣaṇāt || 52||

चन्द्रसूर्यौ च नयने द्यौः शिरश्चरणौ क्षितिः ।पादाङ्गुल्यः पिशाचाश्च हस्ताङ्गुल्यश्च गुह्यकाः ॥ ५३॥

candrasūryau ca nayane dyauḥ śiraścaraṇau kṣitiḥ |pādāṅgulyaḥ piśācāśca hastāṅgulyaśca guhyakāḥ || 53||

विश्वेदेवाश्च जानुस्था जङ्घे साध्याः सुरोत्तमाः ।यक्षा नखेषु सम्भूता रेखास्वप्सरसः स्थिताः ॥ ५४॥

viśvedevāśca jānusthā jaṅghe sādhyāḥ surottamāḥ |yakṣā nakheṣu sambhūtā rekhāsvapsarasaḥ sthitāḥ || 54||

दृष्टिर्धिष्णान्यशेषाणि केशाः सूर्यांशवः प्रभो ।तारका रोमकूपाणि रोमाणि च महर्षयः ॥ ५५॥

dṛṣṭirdhiṣṇānyaśeṣāṇi keśāḥ sūryāṃśavaḥ prabho |tārakā romakūpāṇi romāṇi ca maharṣayaḥ || 55||

बाहवो विदिशस्तस्य दिशः श्रोत्रं महात्मनः ।अश्विनौ श्रवणौ तस्य नासा वायुर्महाबलः ॥ ५६॥

bāhavo vidiśastasya diśaḥ śrotraṃ mahātmanaḥ |aśvinau śravaṇau tasya nāsā vāyurmahābalaḥ || 56||

प्रसादश्चन्द्रमा देवो मनो धर्मः समाश्रितः ।सत्यमस्याभवद्वाणी जिह्वा देवी सरस्वती ॥ ५७॥

prasādaścandramā devo mano dharmaḥ samāśritaḥ |satyamasyābhavadvāṇī jihvā devī sarasvatī || 57||

ग्रीवादितिर्देवमाता विद्यास्तद्वलयस्तथा ।स्वर्गद्वारमभून्मैत्रं त्वष्टा पूषा च वै भ्रुवौ ॥ ५८॥

grīvāditirdevamātā vidyāstadvalayastathā |svargadvāramabhūnmaitraṃ tvaṣṭā pūṣā ca vai bhruvau || 58||

मुखं वैश्वानरश्चास्य वृषणौ तु प्रजापतिः ।हृदयं च परं ब्रह्म पुंस्त्वं वै कश्यपो मुनिः ॥ ५९॥

mukhaṃ vaiśvānaraścāsya vṛṣaṇau tu prajāpatiḥ |hṛdayaṃ ca paraṃ brahma puṃstvaṃ vai kaśyapo muniḥ || 59||

पृष्ठेऽस्य वसवो देवा मरुतः सर्वसन्धिषु ।सर्वसूक्तानि दशना ज्योतींषि विमलप्रभाः ॥ ६०॥

pṛṣṭhe'sya vasavo devā marutaḥ sarvasandhiṣu |sarvasūktāni daśanā jyotīṃṣi vimalaprabhāḥ || 60||

वक्षःस्थले तथा रुद्रो धैर्ये चास्य महार्णवःउदरे चास्य गन्धर्वा मरुतश्च महाबलाः ।लक्ष्मीर्मेधा धृतिः कान्तिः सर्वविद्याश्च वै कटिः ॥ ६१॥

vakṣaḥsthale tathā rudro dhairye cāsya mahārṇavaḥudare cāsya gandharvā marutaśca mahābalāḥ |lakṣmīrmedhā dhṛtiḥ kāntiḥ sarvavidyāśca vai kaṭiḥ || 61||

सर्वज्योतींषि यानीह तपश्च परमं महत् ।तस्य देवातिदेवस्य तेजः प्रोद्भूतमुत्तमम् ॥ ६२॥

sarvajyotīṃṣi yānīha tapaśca paramaṃ mahat |tasya devātidevasya tejaḥ prodbhūtamuttamam || 62||

स्तनौ कुक्षौ च वेदाश्च जानू चास्य महामखाः ।इष्टयः पशुबन्धाश्च द्विजानां चेष्टितानि च ॥ ६३॥

stanau kukṣau ca vedāśca jānū cāsya mahāmakhāḥ |iṣṭayaḥ paśubandhāśca dvijānāṃ ceṣṭitāni ca || 63||

तस्य देवमयं रूपं दृष्ट्वा विष्णोर्महाबलाः ।उपसर्पन्ति दैतेयाः पतङ्गा इव पावकम् ॥ ६४॥

tasya devamayaṃ rūpaṃ dṛṣṭvā viṣṇormahābalāḥ |upasarpanti daiteyāḥ pataṅgā iva pāvakam || 64||

इति विष्णुधर्मेषु सप्तसप्ततितमोऽध्यायान्तर्गतं वामनस्यविश्वरूपवर्णनं सम्पूर्णम् ।

iti viṣṇudharmeṣu saptasaptatitamo'dhyāyāntargataṃ vāmanasyaviśvarūpavarṇanaṃ sampūrṇam |