यदुगिरिनारायणस्तवः Yadugirinarayana Stava

(बाधूलश्रीनिवासार्यकृपासम्पन्नवैभवम् ।कौशिक श्रीनृसिंहार्य कल्याणगुणमाश्रये ॥ )तर्कातर्किमुधाग्रहप्रतिवदद्दुर्वादिदुर्वारदुर्गर्वोर्वीधरकूटकुट्टनकलादभ्भोलिवाग्गुम्भनः ।व्यासोन्नीतनिशातनीतिदलितप्रच्छन्नबौद्धव्रजःश्रीरामावरजो मुनिर्विजयते सिद्धान्तजैत्रध्वजः ॥ १॥

(bādhūlaśrīnivāsāryakṛpāsampannavaibhavam |kauśika śrīnṛsiṃhārya kalyāṇaguṇamāśraye || )tarkātarkimudhāgrahaprativadaddurvādidurvāradurgarvorvīdharakūṭakuṭṭanakalādabhbholivāggumbhanaḥ |vyāsonnītaniśātanītidalitapracchannabauddhavrajaḥśrīrāmāvarajo munirvijayate siddhāntajaitradhvajaḥ || 1||

आशासे षट्पदामोदवहां गुरुपरम्पराम् ।श्रीनारायणपादाब्जमधुधारामिवापरम् ॥ २॥

āśāse ṣaṭpadāmodavahāṃ guruparamparām |śrīnārāyaṇapādābjamadhudhārāmivāparam || 2||

एधतां यतिराजस्य साम्राज्यं सर्वतोमुखम् ।यत्र सम्पत्कुमारोऽपि युवराजपदास्पदम् ॥ ३॥

edhatāṃ yatirājasya sāmrājyaṃ sarvatomukham |yatra sampatkumāro'pi yuvarājapadāspadam || 3||

वन्दे भगवतः पादूं वकुलामोदमेदुराम् ।तत्पदामर्शसम्पन्नमञ्जुशिञ्जामनोरमाम् ॥ ४॥

vande bhagavataḥ pādūṃ vakulāmodamedurām |tatpadāmarśasampannamañjuśiñjāmanoramām || 4||

स्वामी सुशीलः सुलभः सर्वज्ञः सर्वशक्तिधृत् ।वत्सलो यत्सहायस्तां वन्दे यदुगिरीश्वरीम् ॥ ५॥

svāmī suśīlaḥ sulabhaḥ sarvajñaḥ sarvaśaktidhṛt |vatsalo yatsahāyastāṃ vande yadugirīśvarīm || 5||

अस्ति स्वस्तिवहं लक्ष्मीसंस्तुतं वस्तु निस्तुलम् ।भूनीला स्तन कस्तूरीभूषितं यदुभूधरे ॥ ६॥

asti svastivahaṃ lakṣmīsaṃstutaṃ vastu nistulam |bhūnīlā stana kastūrībhūṣitaṃ yadubhūdhare || 6||

समिन्धे श्रीतनुलतास्वर्णसबन्धबन्धुरः ।यदुभूधरकोटीरस्फुरन्मरतकाङ्कुरः ॥ ७॥

samindhe śrītanulatāsvarṇasabandhabandhuraḥ |yadubhūdharakoṭīrasphuranmaratakāṅkuraḥ || 7||

ईक्षे प्रतिक्षणं लक्ष्मीपादलाक्षारसोक्षितम् ।श्रीयादवाचलशिखा शेखरश्यामलोत्पलम् ॥ ८॥

īkṣe pratikṣaṇaṃ lakṣmīpādalākṣārasokṣitam |śrīyādavācalaśikhā śekharaśyāmalotpalam || 8||

परेषां शङ्खचक्राद्यैः स्वेपामभयमुद्रया ।हितं प्रियं च कलयन् पायाद्यदुगिरीश्वरः ॥ ९॥

pareṣāṃ śaṅkhacakrādyaiḥ svepāmabhayamudrayā |hitaṃ priyaṃ ca kalayan pāyādyadugirīśvaraḥ || 9||

यदभ्यस्तानन्दामृतजलधिकल्लोलकणिकारसास्वादाध्माता श्रुतिरपि विहस्ता निववृते ।स्वकीयं सार्वज्ञ्यं प्रभवति न यस्य स्वविषयेयदुक्ष्माभृन्नाथं तमहह वयं स्तोतुमुदिताः ॥ १०॥

yadabhyastānandāmṛtajaladhikallolakaṇikārasāsvādādhmātā śrutirapi vihastā nivavṛte |svakīyaṃ sārvajñyaṃ prabhavati na yasya svaviṣayeyadukṣmābhṛnnāthaṃ tamahaha vayaṃ stotumuditāḥ || 10||

गन्तुं वर्त्म गरुत्मतः प्रयततां खञ्जः स्वयं जानुनावोढुं वल्गतु डुण्डुभः स्वशिरसा शैषीमशेषां धुरम् ।स्वैरं प्रक्रमतां वितस्तिविमितस्त्रैविक्रमान् विक्रमान्आचार्यैः स्तुतमास्तुमो वयममी श्रीयादवाद्रीश्वरम् ॥ ११॥

gantuṃ vartma garutmataḥ prayatatāṃ khañjaḥ svayaṃ jānunāvoḍhuṃ valgatu ḍuṇḍubhaḥ svaśirasā śaiṣīmaśeṣāṃ dhuram |svairaṃ prakramatāṃ vitastivimitastraivikramān vikramānācāryaiḥ stutamāstumo vayamamī śrīyādavādrīśvaram || 11||

[अहह गणनां न्यक्कुर्वाणा गुणा यदुभूमिभृत्परिबृढ कथं सोढारस्ते पुनः स्तुतिसाहसम् ।अपि तु भगवन्नेते स्वैरं यतीशवशंवदाःसरसमथुरस्मेशः सम्प्रत्यतोऽयमुपक्रमः ॥ ]वार्क्षं माक्षिकमाजिघृक्षति न किं खर्वो न वादिसतेबालः किं शशिनं सिषाधयिषति श्रेयो न किं वालसः ।तुष्टूषामितरां न किं यतिपते सम्पत्सुतं किं तु तत्सर्वं प्राप्यरुचिप्रकर्षजमिति प्राज्ञः समाधित्सतु ॥ १२॥

[ahaha gaṇanāṃ nyakkurvāṇā guṇā yadubhūmibhṛtparibṛḍha kathaṃ soḍhāraste punaḥ stutisāhasam |api tu bhagavannete svairaṃ yatīśavaśaṃvadāḥsarasamathurasmeśaḥ sampratyato'yamupakramaḥ || ]vārkṣaṃ mākṣikamājighṛkṣati na kiṃ kharvo na vādisatebālaḥ kiṃ śaśinaṃ siṣādhayiṣati śreyo na kiṃ vālasaḥ |tuṣṭūṣāmitarāṃ na kiṃ yatipate sampatsutaṃ kiṃ tu tatsarvaṃ prāpyaruciprakarṣajamiti prājñaḥ samādhitsatu || 12||

अपि च मम वचांसि प्रायशो वेदवादादपि यदुकुलनाथं स्वैरमावर्जयन्ति ।न किमु मृगमदेन्दुस्मेरकाश्मीरलेपादपि रमयति गोष्ठोपान्तजम्बालचर्चा ॥ १३॥

api ca mama vacāṃsi prāyaśo vedavādādapi yadukulanāthaṃ svairamāvarjayanti |na kimu mṛgamadendusmerakāśmīralepādapi ramayati goṣṭhopāntajambālacarcā || 13||

प्रियं कुलधनं प्रभुं पितरमीश्वरं मातरंगुरुं प्रणतवत्सलं परमबन्धुमापत्सखम् ।यदुक्षितिधरोपरि व्यवसितात्मदानं न कोयतिप्रवरनन्दनं हृदयचन्दनं वन्दते ॥ १४॥

priyaṃ kuladhanaṃ prabhuṃ pitaramīśvaraṃ mātaraṃguruṃ praṇatavatsalaṃ paramabandhumāpatsakham |yadukṣitidharopari vyavasitātmadānaṃ na koyatipravaranandanaṃ hṛdayacandanaṃ vandate || 14||

महसां निधये त्रयीशिखामणये मङ्गलमङ्गलात्मने ।यदुभूधरशृङ्गबन्धवे स्पृहयाम्यद्भुतशीलसिन्धवे ॥ १५॥

mahasāṃ nidhaye trayīśikhāmaṇaye maṅgalamaṅgalātmane |yadubhūdharaśṛṅgabandhave spṛhayāmyadbhutaśīlasindhave || 15||

अस्मै नमो यदुगिरिप्रवराय सूरिसेव्याङ्घ्रये विमलसत्त्वगुणोत्तराय ।यः श्वेतमृत्तिलकितो घृतवैष्णवश्रीःश्रीकान्तमव्यवहितं जगतां व्यनक्ति ॥ १६॥

asmai namo yadugiripravarāya sūrisevyāṅghraye vimalasattvaguṇottarāya |yaḥ śvetamṛttilakito ghṛtavaiṣṇavaśrīḥśrīkāntamavyavahitaṃ jagatāṃ vyanakti || 16||

चाम्पेयान्यपचिन्वतामुपवने मालाकृतां श्रीपतेरानम्योपनयन्ति यत्र कपयः स्वैरं दुरापाण्यपि ।ईडे क्रोडमुखावखातविततावालावटासेचनन्यञ्चत्कुञ्जरपुष्कराम्बुशिशिरं श्रीयादवक्ष्माघरम् ॥ १७॥

cāmpeyānyapacinvatāmupavane mālākṛtāṃ śrīpaterānamyopanayanti yatra kapayaḥ svairaṃ durāpāṇyapi |īḍe kroḍamukhāvakhātavitatāvālāvaṭāsecananyañcatkuñjarapuṣkarāmbuśiśiraṃ śrīyādavakṣmāgharam || 17||

यत्रानुषङ्गिकनिवासलवोऽपि सूरिसंसद्धुराविनिमयश्रियमातनोति ।तासु प्रसन्नहरिचन्दनशेखरासुश्रीयादवाचलतटीषु कुटीमुपेयाम् ॥ १८॥

yatrānuṣaṅgikanivāsalavo'pi sūrisaṃsaddhurāvinimayaśriyamātanoti |tāsu prasannaharicandanaśekharāsuśrīyādavācalataṭīṣu kuṭīmupeyām || 18||

इयमभिवन्द्यतां यदुधराधरमौलिधृतानृहरिगृहान्तगोपुरसमुन्नतिरुन्मिषिता ।परिणतभूरिभाग्यजनलोचनभृङ्गकुलंललितवतंसकैतकशिखेव सुखाकुरुते ॥ १९॥

iyamabhivandyatāṃ yadudharādharamaulidhṛtānṛharigṛhāntagopurasamunnatirunmiṣitā |pariṇatabhūribhāgyajanalocanabhṛṅgakulaṃlalitavataṃsakaitakaśikheva sukhākurute || 19||

रहसि सहरिरंसायातकंसारिकान्ताचरणकमलसक्तालक्तरत्नोपकण्ठाः ।यदुधरणिभृतोऽमी जन्मकान्तारपान्थश्रमहरतरुमृष्टाः सानवो नः पुनीरन् ॥ २०॥

rahasi sahariraṃsāyātakaṃsārikāntācaraṇakamalasaktālaktaratnopakaṇṭhāḥ |yadudharaṇibhṛto'mī janmakāntārapānthaśramaharatarumṛṣṭāḥ sānavo naḥ punīran || 20||

रघुपतिचापकोटिदृढकुट्टनविस्फुटितोपलोच्चलद्विमलझरीषु कृष्णबलरोपितकरुपमहीजराजिषु ।यतिपतिपादरेणुपरिमर्शपवित्रशिलासु निर्भरायदुगिरिसानुसीमसु रमेमहि साभिमताः समाः शतम् ॥ २१॥

raghupaticāpakoṭidṛḍhakuṭṭanavisphuṭitopaloccaladvimalajharīṣu kṛṣṇabalaropitakarupamahījarājiṣu |yatipatipādareṇuparimarśapavitraśilāsu nirbharāyadugirisānusīmasu ramemahi sābhimatāḥ samāḥ śatam || 21||

कुरवकमल्लिकावकुलचम्पककुन्दलतार्पितकुसुमावतंसमकरन्दरसोपचिताः ।यदुकुलदेवतापदसरोजपरागधरश्चिरमवगाहिषीय यदुशैलझरीलहरीः ॥ २२॥

kuravakamallikāvakulacampakakundalatārpitakusumāvataṃsamakarandarasopacitāḥ |yadukuladevatāpadasarojaparāgadharaściramavagāhiṣīya yaduśailajharīlaharīḥ || 22||

पदे तत्र विष्णोः परत्वानुभूत्यापरं निर्वृतास्तस्य सौलभ्यलोभात् ।यदुक्ष्माभृदन्ते वसन्त्यत्र मुक्तानुमस्तान् समस्तांश्चरस्थास्नुरूपान् ॥ २३॥

pade tatra viṣṇoḥ paratvānubhūtyāparaṃ nirvṛtāstasya saulabhyalobhāt |yadukṣmābhṛdante vasantyatra muktānumastān samastāṃścarasthāsnurūpān || 23||

अधूर्जटिजटाटवीतटकपालसम्पूरणामजह्नुजठरानलक्वथनखिन्नयादःकुलाम् ।असागरचितावनोपचितसास्थिभस्मोत्करामनुज्झितयदुक्षमाधरपदां भजे स्वर्नदीम् ॥ २४॥

adhūrjaṭijaṭāṭavītaṭakapālasampūraṇāmajahnujaṭharānalakvathanakhinnayādaḥkulām |asāgaracitāvanopacitasāsthibhasmotkarāmanujjhitayadukṣamādharapadāṃ bhaje svarnadīm || 24||

निर्णीचोच्चभिदं निराकृतगुणावद्यावमर्शं जनानाप्लावैरनुगृह्णतीं सुरुचिरागाधप्रसन्नाद्भुताम् ।श्रीमद्यादवभूधरे सुचरितोल्लासावहामन्वहंकल्याणीमवगाहिषीय करुणां नारायणस्यापराम् ॥ २५॥

nirṇīcoccabhidaṃ nirākṛtaguṇāvadyāvamarśaṃ janānāplāvairanugṛhṇatīṃ surucirāgādhaprasannādbhutām |śrīmadyādavabhūdhare sucaritollāsāvahāmanvahaṃkalyāṇīmavagāhiṣīya karuṇāṃ nārāyaṇasyāparām || 25||

हरेर्वराहरूपिणः श्रमाम्बुसम्भवं भवश्रमापहम् ।भविष्णुविष्णुपद्युपासितं सरश्चरीकरीतु मङ्गलम् ॥ २६॥

harervarāharūpiṇaḥ śramāmbusambhavaṃ bhavaśramāpaham |bhaviṣṇuviṣṇupadyupāsitaṃ saraścarīkarītu maṅgalam || 26||

सेयं वैष्णवनर्महर्म्यशिखरोदञ्चत्पताकावलीसङ्घर्षक्षतचन्द्रनिःसृतसुधालिप्तेव देदीप्यते ।श्वेतद्वीपविवर्तमूर्तिरनघश्रीभूमिनीलासखश्रीनारायणचित्तनिर्वृतिकरी नारायणाख्या पुरी ॥ २७॥

seyaṃ vaiṣṇavanarmaharmyaśikharodañcatpatākāvalīsaṅgharṣakṣatacandraniḥsṛtasudhālipteva dedīpyate |śvetadvīpavivartamūrtiranaghaśrībhūminīlāsakhaśrīnārāyaṇacittanirvṛtikarī nārāyaṇākhyā purī || 27||

अश्रान्तोत्सवबद्धकौतुकयतिक्षोणीशसम्पत्सुतप्रस्थानोत्सुकपौरयौवतसुसम्मृष्टप्रतोलीमुखाम् ।फुल्लत्पल्लवतोरणच्युतमधुस्यन्दापनीतश्रमाऽशेषागन्तुजनामिमामनिमिषं सेवे पुरीं यादवीम् ॥ २८॥

aśrāntotsavabaddhakautukayatikṣoṇīśasampatsutaprasthānotsukapaurayauvatasusammṛṣṭapratolīmukhām |phullatpallavatoraṇacyutamadhusyandāpanītaśramā'śeṣāgantujanāmimāmanimiṣaṃ seve purīṃ yādavīm || 28||

तत्तादृक्षगजेन्द्रमोक्षणरथारोहक्षणस्वर्धुनीतीर्थाध्यक्षणपूर्वपर्वमहिते यस्मिन् यतीन्द्राज्ञया ।आमातङ्गवसिष्ठमेति जनता मुक्तैकरस्यां श्रियंसोऽयं प्रत्यहमस्तु वज्रमकुटीदिव्योत्सवो वात्सरः ॥ २९॥

tattādṛkṣagajendramokṣaṇarathārohakṣaṇasvardhunītīrthādhyakṣaṇapūrvaparvamahite yasmin yatīndrājñayā |āmātaṅgavasiṣṭhameti janatā muktaikarasyāṃ śriyaṃso'yaṃ pratyahamastu vajramakuṭīdivyotsavo vātsaraḥ || 29||

स्वाङ्गीकारोपहारीकृतनतदुरिताः स्वाङ्घ्रिरेणुप्रभावप्रेक्षासाक्षीकृतास्मत्सहपठितचतुर्वेदिसर्वापराधाः ।श्रीमन्नारायणाङ्घ्रिद्वयपरिचरणेश्वर्यगर्वादुदस्तश्रीवैकुण्ठोपकण्ठा यदुगिरिकटकस्वामिनो मे स्वदन्ताम् ॥ ३०॥

svāṅgīkāropahārīkṛtanataduritāḥ svāṅghrireṇuprabhāvaprekṣāsākṣīkṛtāsmatsahapaṭhitacaturvedisarvāparādhāḥ |śrīmannārāyaṇāṅghridvayaparicaraṇeśvaryagarvādudastaśrīvaikuṇṭhopakaṇṭhā yadugirikaṭakasvāmino me svadantām || 30||

शुचि रुचिरं मनोज्ञचरितं नलिनाक्षदयामृतसरसीरसार्द्रमनुरञ्जितमञ्जुरवम् ।इदमिह पक्षपातमनिमित्तकमाद्रियतेयदु गिरिहेमसानुरसिकं मयि हंसकुलम् ॥ ३१॥

śuci ruciraṃ manojñacaritaṃ nalinākṣadayāmṛtasarasīrasārdramanurañjitamañjuravam |idamiha pakṣapātamanimittakamādriyateyadu girihemasānurasikaṃ mayi haṃsakulam || 31||

क्रेतुं नः प्रभवन्ति हन्त यतिराड्जन्मोत्सवोन्मस्तकप्रेमव्युत्क्रमनृत्यदार्यचरणोत्क्षिप्ता यदुक्ष्माभृतः ।धूल्यो याः किल रङ्गवेङ्कटमुखश्रीदिव्यदेशाश्रितैरर्च्यन्ते नियमेन तीर्थवटिकारूपेण गोपायिताः ॥ ३२॥

kretuṃ naḥ prabhavanti hanta yatirāḍjanmotsavonmastakapremavyutkramanṛtyadāryacaraṇotkṣiptā yadukṣmābhṛtaḥ |dhūlyo yāḥ kila raṅgaveṅkaṭamukhaśrīdivyadeśāśritairarcyante niyamena tīrthavaṭikārūpeṇa gopāyitāḥ || 32||

मधुरिपुजलनिधिदृगमृतवीचीकृतपरिचितिमुरुमणिगणकीर्णाम् ।परिसरनतसुरसदसमुपासे यदुगिरितटभुवि तदजिरवेलाम् ॥ ३३॥

madhuripujalanidhidṛgamṛtavīcīkṛtaparicitimurumaṇigaṇakīrṇām |parisaranatasurasadasamupāse yadugiritaṭabhuvi tadajiravelām || 33||

ताम्बूलदर्पणपतद्ग्रहतालवृन्तभृङ्गारधौतवसनाभरणस्रगादीन् ।आबिभ्रतो यतिपतिप्रणिधीन् विभोर्द्विपञ्चाशतः परिजनप्रवरान् भजामः ॥ ३४॥

tāmbūladarpaṇapatadgrahatālavṛntabhṛṅgāradhautavasanābharaṇasragādīn |ābibhrato yatipatipraṇidhīn vibhordvipañcāśataḥ parijanapravarān bhajāmaḥ || 34||

द्रुहिणसनकयोगिनारायणात्रेयसंरक्षितंयतिपतिकृपयेह सर्वात्मसेव्यां दशां प्रापितम् ।निगमशिखरवत् परब्रह्मगर्भं यदुक्ष्माधरप्रवणमनुभवेयमानन्दसंज्ञं विमानं मुहुः ॥ ३५॥

druhiṇasanakayoginārāyaṇātreyasaṃrakṣitaṃyatipatikṛpayeha sarvātmasevyāṃ daśāṃ prāpitam |nigamaśikharavat parabrahmagarbhaṃ yadukṣmādharapravaṇamanubhaveyamānandasaṃjñaṃ vimānaṃ muhuḥ || 35||

शुभेदारस्निग्धाद्भुतमहितसंस्थानमभितःसरन्तीभिर्भाभिर्हरितयदशेषाश्च हरितः ।परं ज्योतिः साक्षादकरवमिहानन्दनिलयेविमाने मञ्जूषोन्मिषितमिव ?शातम्मरतकम् ॥ ३६॥

śubhedārasnigdhādbhutamahitasaṃsthānamabhitaḥsarantībhirbhābhirharitayadaśeṣāśca haritaḥ |paraṃ jyotiḥ sākṣādakaravamihānandanilayevimāne mañjūṣonmiṣitamiva ?śātammaratakam || 36||

युगपदुदितभास्वत्कोटिधामा सुधाब्धिस्नपित इव सुजातस्निग्धदिव्याद्भुतश्रीः ।भुवनभवनभूषा ज्योतिषां ज्योतिरेषस्फुरति यदुमहीभृन्मौलिरत्नप्रदीपः ॥ ३७॥

yugapaduditabhāsvatkoṭidhāmā sudhābdhisnapita iva sujātasnigdhadivyādbhutaśrīḥ |bhuvanabhavanabhūṣā jyotiṣāṃ jyotireṣasphurati yadumahībhṛnmauliratnapradīpaḥ || 37||

जगत्सम्भवक्षेमशिक्षादिदक्षंपरं क्षोणिलक्ष्मीकटाक्षैकलक्ष्यम् ।यदुक्ष्माधरे मोक्षदानैकदीक्षंमहः पुण्डरीकाक्षमध्यक्षयामः ॥ ३८॥

jagatsambhavakṣemaśikṣādidakṣaṃparaṃ kṣoṇilakṣmīkaṭākṣaikalakṣyam |yadukṣmādhare mokṣadānaikadīkṣaṃmahaḥ puṇḍarīkākṣamadhyakṣayāmaḥ || 38||

अये श्यामोदारः किमयममृताध्मातजलदस्तमालद्रुः किंवा पृथुलललितोद्दामविटपः ।यदुक्ष्माभृत्सानुप्रगुणितविलासो नु कलमःकिमु क्रीडाशैल श्रिय इह महानीलमहितः ॥ ३९॥

aye śyāmodāraḥ kimayamamṛtādhmātajaladastamāladruḥ kiṃvā pṛthulalalitoddāmaviṭapaḥ |yadukṣmābhṛtsānupraguṇitavilāso nu kalamaḥkimu krīḍāśaila śriya iha mahānīlamahitaḥ || 39||

दरीधर्ति नीलाद्रिलीलां मुकुन्दोबरीभर्ति हेमस्नुतां पीतवासः ।वरीवर्ति चक्राम्बुजं पुष्पवत्तांचरीकर्ति शृङ्गश्रियं रत्नमौलिः ॥ ४०॥

darīdharti nīlādrilīlāṃ mukundobarībharti hemasnutāṃ pītavāsaḥ |varīvarti cakrāmbujaṃ puṣpavattāṃcarīkarti śṛṅgaśriyaṃ ratnamauliḥ || 40||

मुखाम्भोजासक्तः किमलकतमः कोपकलुषःकिमु श्रीमच्चक्षुःस्वजनिवनोत्कः किमथवा ।जगच्चक्षुः साक्षान्मिषति यदुशैलेशमकुटीमिषेण प्रत्यूषे तदिदमुपतिष्टेमहि महः ॥ ४१॥

mukhāmbhojāsaktaḥ kimalakatamaḥ kopakaluṣaḥkimu śrīmaccakṣuḥsvajanivanotkaḥ kimathavā |jagaccakṣuḥ sākṣānmiṣati yaduśaileśamakuṭīmiṣeṇa pratyūṣe tadidamupatiṣṭemahi mahaḥ || 41||

न्यञ्चन्मौलिमणिप्रभाविनमितं प्रोद्यन्मुखेन्दुद्युतिप्रत्यावर्तितमूर्ध्वपुण्ड्रविमलच्छायाविभक्ताकृति ।पार्श्वोच्छृङ्खलशङ्खचक्ररुचिभिः प्रायो विशीर्णं यदुक्ष्माभृद्वल्लभचूर्णकुन्तलतमः फालान्तमालम्बते ॥ ४२॥

nyañcanmaulimaṇiprabhāvinamitaṃ prodyanmukhendudyutipratyāvartitamūrdhvapuṇḍravimalacchāyāvibhaktākṛti |pārśvocchṛṅkhalaśaṅkhacakrarucibhiḥ prāyo viśīrṇaṃ yadukṣmābhṛdvallabhacūrṇakuntalatamaḥ phālāntamālambate || 42||

अमी यदुधराधरेश्वरकिरीटरत्नाकुराःपरत्वमुखरामुहुर्मुहुरभीषयिप्यन्त नः ।मृदुस्मितसुधारसोक्षितकटाक्षलीलायितान्यकृत्रिमसुशीलतां सपदि नावदिप्यन् यदि ॥ ४३॥

amī yadudharādhareśvarakirīṭaratnākurāḥparatvamukharāmuhurmuhurabhīṣayipyanta naḥ |mṛdusmitasudhārasokṣitakaṭākṣalīlāyitānyakṛtrimasuśīlatāṃ sapadi nāvadipyan yadi || 43||

अनिमित्तदयामृतसिक्तमृदुस्मितचन्द्रिकमस्तसमस्ततमः ।यदुशैलपतेर्मुखमिन्दुसखं प्रमदं मम दृक्कुमुदं कुरुते ॥ ४४॥

animittadayāmṛtasiktamṛdusmitacandrikamastasamastatamaḥ |yaduśailapatermukhamindusakhaṃ pramadaṃ mama dṛkkumudaṃ kurute || 44||

दृशोर्विशालमायतं भ्रुवोश्च नीलमन्नतंस्मिते मृदूद्गतं सितं रदेषु सान्द्रमुज्ज्वलम् ।स्फुरद्विकासि गण्डयोश्चलं विलम्बि कुन्तले ।यदुक्षमाधरेशितुर्मुखं सुखं करोति नः ॥ ४५॥

dṛśorviśālamāyataṃ bhruvośca nīlamannataṃsmite mṛdūdgataṃ sitaṃ radeṣu sāndramujjvalam |sphuradvikāsi gaṇḍayoścalaṃ vilambi kuntale |yadukṣamādhareśiturmukhaṃ sukhaṃ karoti naḥ || 45||

नीलभ्रूमरुकग्रमायतदृगम्भोजं मिषन्नासिकाचाम्पेयं धवलोर्ध्वपुण्ड्रकपटोदञ्चच्छिखाकैतकम् ।उत्फुल्लाधरपल्लवं क्षितिरमालीलोचितं कन्धराकाण्डोदञ्चि यदुक्षमाधरपतेर्मन्ये मुखं कन्तुकम् ॥ ४६॥

nīlabhrūmarukagramāyatadṛgambhojaṃ miṣannāsikācāmpeyaṃ dhavalordhvapuṇḍrakapaṭodañcacchikhākaitakam |utphullādharapallavaṃ kṣitiramālīlocitaṃ kandharākāṇḍodañci yadukṣamādharapatermanye mukhaṃ kantukam || 46||

स्फुरच्चक्षुर्मीनाच्छ्रवणललितावर्तमहिताद्यदुक्ष्माभृत्सानुप्रणयिमुखलावण्यजलधेः ।सुबासूतेरोष्ठद्वयरुचिरवीची विषमितादुदेति भ्रूवेलावनपिहितभागोऽलिकशशी ॥ ४७॥

sphuraccakṣurmīnācchravaṇalalitāvartamahitādyadukṣmābhṛtsānupraṇayimukhalāvaṇyajaladheḥ |subāsūteroṣṭhadvayaruciravīcī viṣamitādudeti bhrūvelāvanapihitabhāgo'likaśaśī || 47||

भ्रूमध्यतः प्रतिपदिन्दुकलावदातश्चेतो धिनोति तिलको यदुशैलबन्धोः ।लालाटकान्त्यमृतसङ्ग्रहणाय लक्ष्मीनिक्षिप्तमौक्तचवकश्रियमाददानः ॥ ४८॥

bhrūmadhyataḥ pratipadindukalāvadātaśceto dhinoti tilako yaduśailabandhoḥ |lālāṭakāntyamṛtasaṅgrahaṇāya lakṣmīnikṣiptamauktacavakaśriyamādadānaḥ || 48||

भ्रूसेतुबन्धविधृताक्षितटाककुल्याकल्या कटाक्षसरणिर्यदुशैलनेतुः ।निम्नोन्नतस्थलजलादिभिदानपेक्षमाप्लावयत्यमुमिमं करुणासकुल्या ॥ ४९॥

bhrūsetubandhavidhṛtākṣitaṭākakulyākalyā kaṭākṣasaraṇiryaduśailanetuḥ |nimnonnatasthalajalādibhidānapekṣamāplāvayatyamumimaṃ karuṇāsakulyā || 49||

अकस्मादस्माकं प्रचुरपरितापप्रशमनैःकटाक्षोर्मिक्षेपैरनवधिकृपासौरभवहैः ।सुधासिन्धुः साक्षादयमिह यदुक्ष्माघरतटेस्वसेवासाम्राज्यौपयिकमभिषेकं वितनुते ॥ ५०॥

akasmādasmākaṃ pracuraparitāpapraśamanaiḥkaṭākṣormikṣepairanavadhikṛpāsaurabhavahaiḥ |sudhāsindhuḥ sākṣādayamiha yadukṣmāgharataṭesvasevāsāmrājyaupayikamabhiṣekaṃ vitanute || 50||

तन्मन्दस्मितविस्मितं तदलकावर्तानुवृत्तं मुहुस्तद्बिम्बाधररागरक्तमनु तत्सौगन्ध्यसम्मोदितम् ।तद्भ्रूविभ्रमलब्धविभ्रमशतं तद्द्दृक्तरङ्गोर्मिलंमच्चेतो यदुशैलवल्लभमुखच्छायोन्मुखं वर्तते ॥ ५१॥

tanmandasmitavismitaṃ tadalakāvartānuvṛttaṃ muhustadbimbādhararāgaraktamanu tatsaugandhyasammoditam |tadbhrūvibhramalabdhavibhramaśataṃ tadddṛktaraṅgormilaṃmacceto yaduśailavallabhamukhacchāyonmukhaṃ vartate || 51||

कर्णिकामकरयुग्ममुदग्रं कर्णपाशबडिशं विनिगीर्य ।वेष्टते यदुगिरीशमुखांशूत्कृष्यमाणमिदमंसतटाकात् ॥ ५२॥

karṇikāmakarayugmamudagraṃ karṇapāśabaḍiśaṃ vinigīrya |veṣṭate yadugirīśamukhāṃśūtkṛṣyamāṇamidamaṃsataṭākāt || 52||

पाञ्चजन्यमुपनीय सरूपं रूपसौष्ठवविवेचनचञ्चुः ।यादवाचलपतिर्गलकम्बुं तारहारकलितं किमतानीत् ॥ ५३॥

pāñcajanyamupanīya sarūpaṃ rūpasauṣṭhavavivecanacañcuḥ |yādavācalapatirgalakambuṃ tārahārakalitaṃ kimatānīt || 53||

पार्श्वोदञ्चन्न्यञ्चत्कुञ्चद्भुजकल्पविटपमञ्जर्यः ।शङ्खरथाङ्गगदाभयमुद्रा भद्राय यादवाद्रीन्दोः ॥ ५४॥

pārśvodañcannyañcatkuñcadbhujakalpaviṭapamañjaryaḥ |śaṅkharathāṅgagadābhayamudrā bhadrāya yādavādrīndoḥ || 54||

श्रीभूमीकुचकुम्भनिर्भरपरीरम्भप्रमोदादिवश्रीदिव्यायुधभव्यभूषणपरामर्शावलेपादिव ।तारुण्याद्भुतयौवनव्यतिकरोत्साहादिवामी यदुक्ष्माभृद्वल्लभबाहवः सुपृथुलोदग्राः परं जाग्रति ॥ ५५॥

śrībhūmīkucakumbhanirbharaparīrambhapramodādivaśrīdivyāyudhabhavyabhūṣaṇaparāmarśāvalepādiva |tāruṇyādbhutayauvanavyatikarotsāhādivāmī yadukṣmābhṛdvallabhabāhavaḥ supṛthulodagrāḥ paraṃ jāgrati || 55||

विटपाः किल कल्पपादपानां मधुपावर्जितपल्लवप्रसूनाः ।यदुशैलपतेर्भुजाः सुवृत्ताः फलवर्गान् सुवतेऽत्र सूरिभोग्यान् ॥ ५६॥

viṭapāḥ kila kalpapādapānāṃ madhupāvarjitapallavaprasūnāḥ |yaduśailapaterbhujāḥ suvṛttāḥ phalavargān suvate'tra sūribhogyān || 56||

आभ्यामङ्कयतेति वोपनयतः श्रीशङ्खचक्रे उभावेतावाश्रयतेति वक्ति गदया निर्दिश्य पादौ परः ।मा भैष्टेत्यपरो व्यनक्ति यदुभूभृद्वल्लभास्मादृशामाद्याचार्य चतुर्भुजैः प्रगुणयस्याचार्यकप्रक्रियाम् ॥ ५७॥

ābhyāmaṅkayateti vopanayataḥ śrīśaṅkhacakre ubhāvetāvāśrayateti vakti gadayā nirdiśya pādau paraḥ |mā bhaiṣṭetyaparo vyanakti yadubhūbhṛdvallabhāsmādṛśāmādyācārya caturbhujaiḥ praguṇayasyācāryakaprakriyām || 57||

स्वतः श्यामोदारं तरुणतुलसीदामहरितंसितं मुक्ताहारैर्मणिवररुचा भास्वरमिदम् ।रमापादालक्तारूणमिह यदुक्ष्माधरपतेरुरश्चित्ते धत्ते मम रुचिविभेदान् नवनवान् ॥ ५८॥

svataḥ śyāmodāraṃ taruṇatulasīdāmaharitaṃsitaṃ muktāhārairmaṇivararucā bhāsvaramidam |ramāpādālaktārūṇamiha yadukṣmādharapateruraścitte dhatte mama rucivibhedān navanavān || 58||

श्रीकान्तकल्याणगुणानुषक्तमुक्तावलीसंस्कृतदिव्यधाम ।वक्षो यदुक्षोणिधरेश्वरस्य मन्ये परं व्योम परार्ध्यभूम ॥ ५९॥

śrīkāntakalyāṇaguṇānuṣaktamuktāvalīsaṃskṛtadivyadhāma |vakṣo yadukṣoṇidhareśvarasya manye paraṃ vyoma parārdhyabhūma || 59||

निगिरदपि जगन्ति क्षाममुद्यद्बुभुक्षंसुचरितसुतभिक्षास्वादसम्पूर्णकामम् ।यदुवरणिधरेन्दोस्तुन्दमादौ यशोदाकलिवकिनकदामग्रन्थिलक्ष्म प्रतीक्षे ॥ ६०॥

nigiradapi jaganti kṣāmamudyadbubhukṣaṃsucaritasutabhikṣāsvādasampūrṇakāmam |yaduvaraṇidharendostundamādau yaśodākalivakinakadāmagranthilakṣma pratīkṣe || 60||

श्रीयादवाचलपतेः कल्येव लग्नंकक्ष्यावनद्धकनकत्सरुखड्गवल्लि ।गाढं निकृन्तदिव निष्ठुरकर्मबन्धनिर्बन्धबन्धुरचतुर्विधदेहबन्धम् ॥ ६१॥

śrīyādavācalapateḥ kalyeva lagnaṃkakṣyāvanaddhakanakatsarukhaḍgavalli |gāḍhaṃ nikṛntadiva niṣṭhurakarmabandhanirbandhabandhuracaturvidhadehabandham || 61||

विद्युद्भूम्ना तटित्वानिव नवतरणिच्छाययेवाञ्जनाद्रिर्वेलःहैमस्थलीभिर्जलधिरिव नभः सान्द्रसान्ध्यश्रियेव ।आक्रीडः कर्णिकारैरिव कनककुथेनेव दन्तावलोऽसौदेवः पीताम्बरेण प्रथयति सुषुमां यादवक्ष्माधरेन्दुः ॥ ६२॥

vidyudbhūmnā taṭitvāniva navataraṇicchāyayevāñjanādrirvelaḥhaimasthalībhirjaladhiriva nabhaḥ sāndrasāndhyaśriyeva |ākrīḍaḥ karṇikārairiva kanakakutheneva dantāvalo'saudevaḥ pītāmbareṇa prathayati suṣumāṃ yādavakṣmādharenduḥ || 62||

एवम्प्रायानुपूर्वी यदपि करिकरे स्निग्धता दूरदूरेरम्भास्तम्भे प्रसक्ता यदपि च कियती स्निग्धता क्वानुपूर्वी ।स्यातां स्नैग्ध्यानुपूर्यौ कृतकमरतकस्तम्भके नो मृदुत्वंमन्ये मृग्योपमाने यदुशिखरिपतेरुरुकाण्डप्रकाण्डे ॥ ६३॥

evamprāyānupūrvī yadapi karikare snigdhatā dūradūrerambhāstambhe prasaktā yadapi ca kiyatī snigdhatā kvānupūrvī |syātāṃ snaigdhyānupūryau kṛtakamaratakastambhake no mṛdutvaṃmanye mṛgyopamāne yaduśikharipaterurukāṇḍaprakāṇḍe || 63||

किं काहल्यौ किन्नु पूगीकुहल्यौ श्रीभूवाह्ये किं समीच्यौ कलाच्यौ ।मुग्धस्निग्धोदारदिव्यानुपूर्व्यौ किंवा जङ्घे श्रीयदुक्ष्माधरेन्दोः ॥ ६४॥

kiṃ kāhalyau kinnu pūgīkuhalyau śrībhūvāhye kiṃ samīcyau kalācyau |mugdhasnigdhodāradivyānupūrvyau kiṃvā jaṅghe śrīyadukṣmādharendoḥ || 64||

विभोः पादाम्भोजं तदिदमशरण्यैकशरणंपरं प्राप्यं प्राप्तं यदुगिरिशिखाशेखरसखम् ।यदामर्शादाशु द्रवति भृशमाकाशमवशादपि ग्रावा जीवत्यपि मिषति दग्धामिषमपि ॥ ६५॥

vibhoḥ pādāmbhojaṃ tadidamaśaraṇyaikaśaraṇaṃparaṃ prāpyaṃ prāptaṃ yadugiriśikhāśekharasakham |yadāmarśādāśu dravati bhṛśamākāśamavaśādapi grāvā jīvatyapi miṣati dagdhāmiṣamapi || 65||

सुचरितसुमतिसहितपरचरणप्रणयमननुगुणमिव परिगणयन् ।यदुगिरिपरिबृढचरणमशरणः शरणमगममिह परिचरणपरः ॥ ६६॥

sucaritasumatisahitaparacaraṇapraṇayamananuguṇamiva parigaṇayan |yadugiriparibṛḍhacaraṇamaśaraṇaḥ śaraṇamagamamiha paricaraṇaparaḥ || 66||

क्षमालक्ष्मीकल्पव्रततिविततां नातिशिशिरामनुष्णामभ्यर्णोन्मिषदमृतसौगन्ध्यसुभगाम् ।भकयध्वभ्रान्तिप्रभवपरितापप्रशमनींश्रये पादच्छायां यदुगिरितटीकल्पकतरोः ॥ ६७॥

kṣamālakṣmīkalpavratativitatāṃ nātiśiśirāmanuṣṇāmabhyarṇonmiṣadamṛtasaugandhyasubhagām |bhakayadhvabhrāntiprabhavaparitāpapraśamanīṃśraye pādacchāyāṃ yadugiritaṭīkalpakataroḥ || 67||

उद्यन्मौलिमुदारफालमुचितश्चेतोर्ध्वपुण्ड्र शुभोदञ्चद्भ्रूलतमायतायतदृगम्भोजं सुजातस्मितम् ।कम्बुग्रीवमुदग्रबाहुविटपं लक्ष्मीलसद्वक्षसंवन्दे सुन्दरमध्यमोरुचरण श्रीयादवाद्रीश्वरम् ॥ ६८॥

udyanmaulimudāraphālamucitaścetordhvapuṇḍra śubhodañcadbhrūlatamāyatāyatadṛgambhojaṃ sujātasmitam |kambugrīvamudagrabāhuviṭapaṃ lakṣmīlasadvakṣasaṃvande sundaramadhyamorucaraṇa śrīyādavādrīśvaram || 68||

उत्फुल्लपद्मपदमुल्लसदूरुकाण्डमुद्दामकाञ्चिमुपवीतसुवर्णचेलम् ।आजानुबाहुमरुणाधरमायताक्षमाशास्महे सपदि यादवशैलनाथम् ॥ ६९॥

utphullapadmapadamullasadūrukāṇḍamuddāmakāñcimupavītasuvarṇacelam |ājānubāhumaruṇādharamāyatākṣamāśāsmahe sapadi yādavaśailanātham || 69||

शमयति तमः सूते सर्वं धिनोति शुभां धियंघटयति सतां सक्तिं दत्ते सदार्यसमाश्रयम् ।भवपथपरिभ्रान्तिं रुन्धे व्यनक्ति परं पदंयदुगिरिशिखारूढं ज्योतिः किमप्यतिमानुषम् ॥ ७०॥

śamayati tamaḥ sūte sarvaṃ dhinoti śubhāṃ dhiyaṃghaṭayati satāṃ saktiṃ datte sadāryasamāśrayam |bhavapathaparibhrāntiṃ rundhe vyanakti paraṃ padaṃyadugiriśikhārūḍhaṃ jyotiḥ kimapyatimānuṣam || 70||

अव्याजं दयते स्मरत्युपनयत्यालोकतेऽङ्गीकरोत्युत्सङ्गे कुरुते प्रसीदति मुहुर्मूर्वानमाजिघ्रति ।आनन्दाननुभावयत्यभिमतैर्दास्यामृतैः प्लावयत्येष श्रीयदुशैलमङ्गलनिधिर्नारायणोऽस्मत्कुलम् ॥ ७१॥

avyājaṃ dayate smaratyupanayatyālokate'ṅgīkarotyutsaṅge kurute prasīdati muhurmūrvānamājighrati |ānandānanubhāvayatyabhimatairdāsyāmṛtaiḥ plāvayatyeṣa śrīyaduśailamaṅgalanidhirnārāyaṇo'smatkulam || 71||

प्रेमार्द्राया कमलया क्षमया समेतमंसांसघट्टनरसोत्पुलकाङ्गभागम् ।प्राग्दक्षिणे तदिह संयमिसार्वभौमसम्पत्प्रसूतमपरं वपुराविरस्ति ॥ ७२॥

premārdrāyā kamalayā kṣamayā sametamaṃsāṃsaghaṭṭanarasotpulakāṅgabhāgam |prāgdakṣiṇe tadiha saṃyamisārvabhaumasampatprasūtamaparaṃ vapurāvirasti || 72||

श्रीभूस्तनश्रुतिशिरोयतिशेखराङ्कश्रीयादवाचलशिखासुलभोपलग्भम् ।आपन्नतापहरमाश्रितकामधेनुमाशास्महे कमपि पूरुषमम्बुजाक्षम् ॥ ७३॥

śrībhūstanaśrutiśiroyatiśekharāṅkaśrīyādavācalaśikhāsulabhopalagbham |āpannatāpaharamāśritakāmadhenumāśāsmahe kamapi pūruṣamambujākṣam || 73||

उत्तुङ्गं मकुटे विशालमलिके वक्रं भ्रुवोरायतंनेत्रान्ते रुचिरं कपोलफलके स्मेरं मुखाम्भोरुहे ।स्फीतं वृक्षसि संस्थुलं भुजवने मृग्यं वलने सुसंश्लिष्टं पादयुगे यतीन्द्रहृदयावासं महः संश्रये ॥ ७४॥

uttuṅgaṃ makuṭe viśālamalike vakraṃ bhruvorāyataṃnetrānte ruciraṃ kapolaphalake smeraṃ mukhāmbhoruhe |sphītaṃ vṛkṣasi saṃsthulaṃ bhujavane mṛgyaṃ valane susaṃśliṣṭaṃ pādayuge yatīndrahṛdayāvāsaṃ mahaḥ saṃśraye || 74||

हस्तारविन्दकलिताभयशङ्खचक्रमब्जासनाहितपदाब्जमुदग्रमौलि ।आविःस्मितं सुवदनं यतिराजसूनोःसंस्थानमेव शरणं शरणार्थिनां नः ॥ ७५॥

hastāravindakalitābhayaśaṅkhacakramabjāsanāhitapadābjamudagramauli |āviḥsmitaṃ suvadanaṃ yatirājasūnoḥsaṃsthānameva śaraṇaṃ śaraṇārthināṃ naḥ || 75||

अञ्चत्किरीटमलकावृतफालमायन्नेत्राब्जमङकुरितहासमुदग्रनासम् ।विष्वग्भुजं विपुलवक्षसमीक्षिषीयसम्पत्सुतं तत इतः पुरतोऽभितश्च ॥ ७६॥

añcatkirīṭamalakāvṛtaphālamāyannetrābjamaṅakuritahāsamudagranāsam |viṣvagbhujaṃ vipulavakṣasamīkṣiṣīyasampatsutaṃ tata itaḥ purato'bhitaśca || 76||

जनो यत्सीमान्ते यतिनृपतिवार्तामहिमवित्कुटीं कुर्वन्नीष्टे परमपदवाटीवितरणे ।तदर्यागारान्तावकरमपनेतुः किल समाःशतं भोगस्थानं मम भवतु नारायणपुरम् ॥ ७७॥

jano yatsīmānte yatinṛpativārtāmahimavitkuṭīṃ kurvannīṣṭe paramapadavāṭīvitaraṇe |tadaryāgārāntāvakaramapanetuḥ kila samāḥśataṃ bhogasthānaṃ mama bhavatu nārāyaṇapuram || 77||

अचिन्तयित्वा मद्वृत्तमालोक्याचार्यसन्ततिम् ।दयानिधे निधेहि त्वद्दासदास्यश्रियं मयि ॥ ७८॥

acintayitvā madvṛttamālokyācāryasantatim |dayānidhe nidhehi tvaddāsadāsyaśriyaṃ mayi || 78||

इति तिरुमलार्यकृतः श्रीयदुगिरिनारायणस्तवः सम्पूर्णः ।स्तोत्रसमुच्चयः २ (६८)

iti tirumalāryakṛtaḥ śrīyadugirinārāyaṇastavaḥ sampūrṇaḥ |stotrasamuccayaḥ 2 (68)