ऊर्ध्वपुण्ड्रोपनिषत् Urdhvapundra Upanishad

अथ श्रीवराहरूपिणं भगवन्तं प्रणम्य सनत्कुमारः पप्रच्छ ।फलमिति च । श्रीवराह उवाच । क्षीराब्धितः श्वेतद्वीपे क्षीरखण्डान्वैनतेय आनीय सटाभिः द्विदळनश्वेतमृत्तिकाखण्डमुक्तिसाधिकाभवन्ति । विष्णुपत्नीं महीं देवीमिति श्वेतमृत्तिकां नमस्कृत्य,ओमिति हस्तेनोद्धृत्य ॥

atha śrīvarāharūpiṇaṃ bhagavantaṃ praṇamya sanatkumāraḥ papraccha |phalamiti ca | śrīvarāha uvāca | kṣīrābdhitaḥ śvetadvīpe kṣīrakhaṇḍānvainateya ānīya saṭābhiḥ dvidaḷanaśvetamṛttikākhaṇḍamuktisādhikābhavanti | viṣṇupatnīṃ mahīṃ devīmiti śvetamṛttikāṃ namaskṛtya,omiti hastenoddhṛtya ||

अश्वक्रान्ते रथक्रान्ते विष्णुक्रान्ते वसुन्धरा ।शिरसा धारिता देवि रक्षस्व मां पदे पदे ॥इत्येताभिः प्रार्थयेत् । इमं मे गङ्गेति जलमादाय, गन्धद्वारेतिनिक्षिप्य, विष्णोर्नुकमिति मर्दयेत् । तन्मध्ये नृसिंहबीजंविलिख्य, अतो देवा अवन्तु नः इति विष्णुगायत्र्यात्रिवारमभिमन्त्र्यनारायणाय विद्महे वासुदेवाय धीमहि ।तन्नो विष्णुः प्रचोदयात् । इत्येकवारम् ॥

aśvakrānte rathakrānte viṣṇukrānte vasundharā |śirasā dhāritā devi rakṣasva māṃ pade pade ||ityetābhiḥ prārthayet | imaṃ me gaṅgeti jalamādāya, gandhadvāretinikṣipya, viṣṇornukamiti mardayet | tanmadhye nṛsiṃhabījaṃvilikhya, ato devā avantu naḥ iti viṣṇugāyatryātrivāramabhimantryanārāyaṇāya vidmahe vāsudevāya dhīmahi |tanno viṣṇuḥ pracodayāt | ityekavāram ||

श्वेतमृद्देवि पापघ्ने विष्णुदेहसमुद्भवे ।चक्राङ्किते नमस्तेऽस्तु धारणान्मुक्तिदा भव ॥श्रीचूर्णं श्रीकरं दिव्यं श्रियश्चाङ्गे समुद्भवम् ।पुण्ड्रं च यस्य मध्ये तु धार्यं मोक्षार्थिभिः स्मृतम् ॥तिस्रो रेखाः प्रकुर्वीत व्रतमेतत्तु वैष्णवम् ॥यस्त्वेवं विजानीयात् स नारायणसायुज्यमवाप्नोति । न च पुनः कुत्रकुत्र धार्यम् । मत्पादाकृतयश्च ऊर्ध्वपुण्ड्रा नासादयः स्मृताःरेखाद्वादशकस्थाने । प्रथमं तु ललाटके द्वितीयं तु नाभौतृतीयं वक्षसि चतुर्थं कण्ठे पञ्चमं नाभिदक्षिणे षष्ठंदक्षिणबाहौ सप्तमं तदूर्ध्वस्कन्धे अष्टमं नाभ्युत्तरे नवमंवामबाहौ दशमं तदूर्ध्वस्कन्धे एकादशं पृष्ठोर्ध्वतः द्वादशंकण्ठपृष्ठे मोक्षं देहि शिरसि । नारायणे मय्यचला भक्तिस्तुवर्धते । संज्ञेन फलं लब्ध्वा तद्विष्णोः परमं पदमवाप्नोति ।केशवादिद्वादशनामभिः ब्रह्मचारी गृहस्थो यतिश्च सर्वेभ्योदुःखेभ्यो मुक्तो भवति । सर्वेषु तीर्थेषु स्नातो भवति । सर्वैर्देवैःज्ञातो भवति । अश्रोत्रियः श्रोत्रियो भवति । अनुपनीतोऽप्युपनीतोभवति । आचक्षुषः पङ्क्तिं पुनाति । न च पुनरावर्तते न चपुनरावर्तते । इत्याह भगवान् वराहरूपी । य एवं वेदेत्युपनिषत् ॥(सामान्यवेदान्तौपनिषदः)

śvetamṛddevi pāpaghne viṣṇudehasamudbhave |cakrāṅkite namaste'stu dhāraṇānmuktidā bhava ||śrīcūrṇaṃ śrīkaraṃ divyaṃ śriyaścāṅge samudbhavam |puṇḍraṃ ca yasya madhye tu dhāryaṃ mokṣārthibhiḥ smṛtam ||tisro rekhāḥ prakurvīta vratametattu vaiṣṇavam ||yastvevaṃ vijānīyāt sa nārāyaṇasāyujyamavāpnoti | na ca punaḥ kutrakutra dhāryam | matpādākṛtayaśca ūrdhvapuṇḍrā nāsādayaḥ smṛtāḥrekhādvādaśakasthāne | prathamaṃ tu lalāṭake dvitīyaṃ tu nābhautṛtīyaṃ vakṣasi caturthaṃ kaṇṭhe pañcamaṃ nābhidakṣiṇe ṣaṣṭhaṃdakṣiṇabāhau saptamaṃ tadūrdhvaskandhe aṣṭamaṃ nābhyuttare navamaṃvāmabāhau daśamaṃ tadūrdhvaskandhe ekādaśaṃ pṛṣṭhordhvataḥ dvādaśaṃkaṇṭhapṛṣṭhe mokṣaṃ dehi śirasi | nārāyaṇe mayyacalā bhaktistuvardhate | saṃjñena phalaṃ labdhvā tadviṣṇoḥ paramaṃ padamavāpnoti |keśavādidvādaśanāmabhiḥ brahmacārī gṛhastho yatiśca sarvebhyoduḥkhebhyo mukto bhavati | sarveṣu tīrtheṣu snāto bhavati | sarvairdevaiḥjñāto bhavati | aśrotriyaḥ śrotriyo bhavati | anupanīto'pyupanītobhavati | ācakṣuṣaḥ paṅktiṃ punāti | na ca punarāvartate na capunarāvartate | ityāha bhagavān varāharūpī | ya evaṃ vedetyupaniṣat ||(sāmānyavedāntaupaniṣadaḥ)

इत्यूर्ध्वपुण्ड्रोपनिषत् समाप्ता ।

ityūrdhvapuṇḍropaniṣat samāptā |