विष्णुस्तोत्रम् (इन्द्रद्युम्नकृतं २ बृहन्नारदीयपुराणान्तर्गतम् वासुदेव नमस्तेऽस्तु नमस्ते मोक्षकारण) Indradyumnakritam 2 Vishnu Stotram

इन्द्रद्युम्न उवाच ।वासुदेव नमस्तेऽस्तु नमस्ते मोक्षकारण ।त्राहि मां सर्वलोकेश जन्मसंसारसागरात् ॥ ५३१०॥

indradyumna uvāca |vāsudeva namaste'stu namaste mokṣakāraṇa |trāhi māṃ sarvalokeśa janmasaṃsārasāgarāt || 5310||

निर्मलांशुकसङ्काश नमस्ते पुरुषोत्तम ।सङ्कर्षण नमस्तेऽस्तु त्राहि मां धरणीधर ॥ ५३११॥

nirmalāṃśukasaṅkāśa namaste puruṣottama |saṅkarṣaṇa namaste'stu trāhi māṃ dharaṇīdhara || 5311||

नमस्ते हेमगर्भाय नमस्ते मकरध्वज ।रतिकान्त नमस्तुभ्यं त्राहि मां शम्बरान्तक ॥ ५३१२॥

namaste hemagarbhāya namaste makaradhvaja |ratikānta namastubhyaṃ trāhi māṃ śambarāntaka || 5312||

नमस्ते मेघसङ्काश नमस्ते भक्तवत्सल ।अनिरुद्ध नमस्तेऽस्तु त्राहि मां वरदो भव ॥ ५३१३॥

namaste meghasaṅkāśa namaste bhaktavatsala |aniruddha namaste'stu trāhi māṃ varado bhava || 5313||

नमस्ते विबुधावास नमस्ते विबुधप्रिय ।नारायण नमस्तेऽस्तु त्राहि मां शरणागतम् ॥ ५३१४॥

namaste vibudhāvāsa namaste vibudhapriya |nārāyaṇa namaste'stu trāhi māṃ śaraṇāgatam || 5314||

नमस्ते बलिनां श्रेष्ठ नमस्ते लाङ्गलायुध ।नमस्ते विबुधश्रष्ठ नमस्ते कमलोद्भव ॥ ५३१५॥

namaste balināṃ śreṣṭha namaste lāṅgalāyudha |namaste vibudhaśraṣṭha namaste kamalodbhava || 5315||

चतुर्मुख जगद्धातस्त्राहि मां प्रपितामह ।नमस्ते नीलमेघाभ नमस्ते त्रिदशार्चित ॥ ५३१६॥

caturmukha jagaddhātastrāhi māṃ prapitāmaha |namaste nīlameghābha namaste tridaśārcita || 5316||

त्राहि विष्णो जगन्नाथ मग्नं मां भवसागरे ।प्रलयानलसङ्काश नमस्ते दितिजान्तक ॥ ५३१७॥

trāhi viṣṇo jagannātha magnaṃ māṃ bhavasāgare |pralayānalasaṅkāśa namaste ditijāntaka || 5317||

नरसिंह महावीर्य त्राहि मां दीप्तलोचन ।यथा रसातलाच्चोर्वी जले मग्नोद्धृता पुरा ॥ ५३१८॥

narasiṃha mahāvīrya trāhi māṃ dīptalocana |yathā rasātalāccorvī jale magnoddhṛtā purā || 5318||

तथा महावराह त्वं त्राहि मां दुःखसागरात् ।तवाङ्गमूर्तयः कृष्ण वरदाः संस्तुता मया ॥ ५३१९॥

tathā mahāvarāha tvaṃ trāhi māṃ duḥkhasāgarāt |tavāṅgamūrtayaḥ kṛṣṇa varadāḥ saṃstutā mayā || 5319||

त्वं चेमे बलदेवाद्याः पृथग्रूपेण संस्थिताः ।अङ्गानि तव देवेश गरुडाद्यास्तथा प्रभो ॥ ५३२०॥

tvaṃ ceme baladevādyāḥ pṛthagrūpeṇa saṃsthitāḥ |aṅgāni tava deveśa garuḍādyāstathā prabho || 5320||

दिक्पालाः सायुधाश्चैव वासवाद्यास्तथाच्युत ।ये चान्ये तव देवेश भेदाः प्रोक्ता मनीषिभिः ॥ ५३२१॥

dikpālāḥ sāyudhāścaiva vāsavādyāstathācyuta |ye cānye tava deveśa bhedāḥ proktā manīṣibhiḥ || 5321||

तेऽपि सर्वे जगन्नाथ प्रसन्नायतलोचन ।ये वार्चिताः स्तुताः सर्वे तथा यूयं नमस्कृताः ॥ ५३२२॥

te'pi sarve jagannātha prasannāyatalocana |ye vārcitāḥ stutāḥ sarve tathā yūyaṃ namaskṛtāḥ || 5322||

प्रयच्छत वरं मह्यं धर्मकामार्थमोक्षदम् ।भेदास्ते कीर्तिता ये तु हरे सङ्कर्षणादयः ॥ ५३२३॥

prayacchata varaṃ mahyaṃ dharmakāmārthamokṣadam |bhedāste kīrtitā ye tu hare saṅkarṣaṇādayaḥ || 5323||

तव पूजार्थसम्बद्धास्ततस्त्वयि समाश्रिताः ।न भेदस्तव देवेश विद्यते परमार्थतः ॥ ५३२४॥

tava pūjārthasambaddhāstatastvayi samāśritāḥ |na bhedastava deveśa vidyate paramārthataḥ || 5324||

विविधं तव यद्रूपं युक्तं तदुपचारतः ।अद्वैतं त्वां कथं द्वैतं वक्तुं शक्नोति मानवः ॥ ५३२५॥

vividhaṃ tava yadrūpaṃ yuktaṃ tadupacārataḥ |advaitaṃ tvāṃ kathaṃ dvaitaṃ vaktuṃ śaknoti mānavaḥ || 5325||

एकस्त्वं हि हरे व्यापी चित्स्वभावो निरञ्जनः ।परमं तव यद्रूपं भावाभावविवर्जितम् ॥ ५३२६॥

ekastvaṃ hi hare vyāpī citsvabhāvo nirañjanaḥ |paramaṃ tava yadrūpaṃ bhāvābhāvavivarjitam || 5326||

निर्लेपं निर्मलं सूक्ष्मं कूटस्थमचलं ध्रुवम् ।सर्वोपाधिविनिर्मुक्तं सत्तामात्रं व्यवस्थितम् ॥ ५३२७॥

nirlepaṃ nirmalaṃ sūkṣmaṃ kūṭasthamacalaṃ dhruvam |sarvopādhivinirmuktaṃ sattāmātraṃ vyavasthitam || 5327||

तद्देवोऽपि न जानाति कथं जानाम्यहं प्रभो ।अपरं तव यद्रूपं पीतवस्त्रं चतुर्भुजम् ॥ ५३२८॥

taddevo'pi na jānāti kathaṃ jānāmyahaṃ prabho |aparaṃ tava yadrūpaṃ pītavastraṃ caturbhujam || 5328||

शङ्खचक्रगदापाणिं मुकुटाङ्गदधारिणम् ।श्रीवत्सवक्षसा युक्तं वनमालाविभूषितम् ॥ ५३२९॥

śaṅkhacakragadāpāṇiṃ mukuṭāṅgadadhāriṇam |śrīvatsavakṣasā yuktaṃ vanamālāvibhūṣitam || 5329||

तदर्चयन्ति विबुधा ये चान्ये त्वत्समाश्रयाः ।देव सर्वसुरश्रेष्ठ भक्तानामभयप्रद ॥ ५३३०॥

tadarcayanti vibudhā ye cānye tvatsamāśrayāḥ |deva sarvasuraśreṣṭha bhaktānāmabhayaprada || 5330||

त्राहि मां चारुपद्माक्ष मग्नं विषयसागरे ।नान्यं पश्यामि लोकेश यस्याहं शरणं व्रजे ॥ ५३३१॥

trāhi māṃ cārupadmākṣa magnaṃ viṣayasāgare |nānyaṃ paśyāmi lokeśa yasyāhaṃ śaraṇaṃ vraje || 5331||

त्वामृते कमलाकान्त प्रसीद मधुसूदन ।जराव्याधिशतैर्युक्तो नानादुःखैर्निपीडितः ॥ ५३३२॥

tvāmṛte kamalākānta prasīda madhusūdana |jarāvyādhiśatairyukto nānāduḥkhairnipīḍitaḥ || 5332||

हर्षशोकान्वितो मृढः कर्मपाशैः सुयन्त्रितः ।पतितोऽहं महारौद्रे घोरे संसारसागरे ॥ ५३३३॥

harṣaśokānvito mṛḍhaḥ karmapāśaiḥ suyantritaḥ |patito'haṃ mahāraudre ghore saṃsārasāgare || 5333||

विषयोदकदुष्पारे रागद्वेषसमाकुले ।इन्द्रियावर्तगम्भीरे तृष्णाशोकोर्मिसङ्कुले ॥ ५३३४॥

viṣayodakaduṣpāre rāgadveṣasamākule |indriyāvartagambhīre tṛṣṇāśokormisaṅkule || 5334||

निराश्रये निरालम्बे निःसारेऽत्यन्तचञ्चले ।मायया मोहितस्तत्र भ्रमामि सुचिरं प्रभो ॥ ५३३५॥

nirāśraye nirālambe niḥsāre'tyantacañcale |māyayā mohitastatra bhramāmi suciraṃ prabho || 5335||

नानाजातिसहस्रेषु जायमानः पुनः पुनः ।मया जन्मान्यनेकानि सहस्राण्ययुतानि च ॥ ५३३६॥

nānājātisahasreṣu jāyamānaḥ punaḥ punaḥ |mayā janmānyanekāni sahasrāṇyayutāni ca || 5336||

विविधान्यनुभूतानि संसारेऽस्मिञ्जनार्दन ।वेदाः साङ्गा मयाधीताः शास्त्राणि विवधानि च ॥ ५३३७॥

vividhānyanubhūtāni saṃsāre'smiñjanārdana |vedāḥ sāṅgā mayādhītāḥ śāstrāṇi vivadhāni ca || 5337||

इतिहासपुराणानि तथा शिल्पान्यनेकशः ।असन्तोषाश्च सन्तोषाः सञ्चया बहवो व्ययाः ॥ ५३३८॥

itihāsapurāṇāni tathā śilpānyanekaśaḥ |asantoṣāśca santoṣāḥ sañcayā bahavo vyayāḥ || 5338||

मया प्राप्ता जगन्नाथ क्षयवृद्।ह्ध्युदयेतराः ।भार्यामित्रस्वबन्धूनां वियोगाः सङ्गमास्तथा ॥ ५३३९॥

mayā prāptā jagannātha kṣayavṛd|hdhyudayetarāḥ |bhāryāmitrasvabandhūnāṃ viyogāḥ saṅgamāstathā || 5339||

पितरो विविधा दृष्टा मातरश्च तथा मया ।दुःखानि चानुभूतानि मया सौख्यान्यनेकशः ॥ ५३४०॥

pitaro vividhā dṛṣṭā mātaraśca tathā mayā |duḥkhāni cānubhūtāni mayā saukhyānyanekaśaḥ || 5340||

प्राप्ताश्च बान्धवा स्वसृभ्रातरो ज्ञातयस्तथा ।मयोषितं तथा स्त्रीणां कोष्ठे विण्मूत्रपिच्छिले ॥ ५३४१॥

prāptāśca bāndhavā svasṛbhrātaro jñātayastathā |mayoṣitaṃ tathā strīṇāṃ koṣṭhe viṇmūtrapicchile || 5341||

गर्भवासे महादुःखमनुभूतं तथा प्रभो ।दुःखानि यान्यनेकानि बाल्ये यौवनगर्विते ॥ ५३४२॥

garbhavāse mahāduḥkhamanubhūtaṃ tathā prabho |duḥkhāni yānyanekāni bālye yauvanagarvite || 5342||

वार्द्धक्ये च हृषीकेश तानि प्राप्तानि वै मया ।मरणे यानि दुःखानि गुप्तमार्गे यमालये ॥ ५३४३॥

vārddhakye ca hṛṣīkeśa tāni prāptāni vai mayā |maraṇe yāni duḥkhāni guptamārge yamālaye || 5343||

मया तान्यनुभूतानि नरके यातनाकुले ।क्रिमिकीटद्रुमाणां च हस्त्यश्वमृगपक्षिणाम् ॥ ५३४४॥

mayā tānyanubhūtāni narake yātanākule |krimikīṭadrumāṇāṃ ca hastyaśvamṛgapakṣiṇām || 5344||

महिषाणां गवां चैव तथान्येषां वनौकसाम् ।द्विजातीनां च सर्वेषां शूद्राणां चैव योनिषु ॥ ५३४५॥

mahiṣāṇāṃ gavāṃ caiva tathānyeṣāṃ vanaukasām |dvijātīnāṃ ca sarveṣāṃ śūdrāṇāṃ caiva yoniṣu || 5345||

धनिनां क्षत्रियाणां च दरिद्राणां तपस्विनाम् ।नृपाणां नृपभृत्यानां तथान्येषां च देहिनाम् ॥ ५३४६॥

dhanināṃ kṣatriyāṇāṃ ca daridrāṇāṃ tapasvinām |nṛpāṇāṃ nṛpabhṛtyānāṃ tathānyeṣāṃ ca dehinām || 5346||

गृहे तेषां समुत्पन्नो देव चाहं पुनः पुनः ।गतोऽस्मि दासतां नाथ भृत्यानां बहुशो नृणाम् ॥ ५३४७॥

gṛhe teṣāṃ samutpanno deva cāhaṃ punaḥ punaḥ |gato'smi dāsatāṃ nātha bhṛtyānāṃ bahuśo nṛṇām || 5347||

दरिद्रत्वं चेश्वरत्वं स्वामित्वं च तथा गतः ।हता मया हतश्चान्यैर्हतं मे घातिता मया ॥ ५३४८॥

daridratvaṃ ceśvaratvaṃ svāmitvaṃ ca tathā gataḥ |hatā mayā hataścānyairhataṃ me ghātitā mayā || 5348||

दत्तं मेऽन्यैरथान्येभ्यो मया दत्तमनेकशः ।पितृमातृसुहृद्वर्गकलत्राणां कृतेन च ॥ ५३४९॥

dattaṃ me'nyairathānyebhyo mayā dattamanekaśaḥ |pitṛmātṛsuhṛdvargakalatrāṇāṃ kṛtena ca || 5349||

अहं हृष्टोऽसकृद्दैन्यैश्चाश्रुधौताननो गतः ।देवतिर्यङ्मनुष्येषु चरेषु स्थावरेषु च ॥ ५३५०॥

ahaṃ hṛṣṭo'sakṛddainyaiścāśrudhautānano gataḥ |devatiryaṅmanuṣyeṣu careṣu sthāvareṣu ca || 5350||

न विद्यते च तत्स्थानं यत्राहं न गतः प्रभो ।कदा मे नरके वासः कदा स्वर्गे जगत्पते ॥ ५३५१॥

na vidyate ca tatsthānaṃ yatrāhaṃ na gataḥ prabho |kadā me narake vāsaḥ kadā svarge jagatpate || 5351||

कदा मनुष्यलोकेषु कदा तिर्यग्गतेषु च ।जलयन्त्रे तथा चक्रे कदाऽवटनिबन्धने ॥ ५३५२॥

kadā manuṣyalokeṣu kadā tiryaggateṣu ca |jalayantre tathā cakre kadā'vaṭanibandhane || 5352||

पातितोऽधस्तथोर्द्ध्वं च कदा मध्ये स्थितस्त्वहम् ।तथा चाहं सुरश्रेष्ठ कर्मवल्लीं समाश्रितः ॥ ५३५३॥

pātito'dhastathorddhvaṃ ca kadā madhye sthitastvaham |tathā cāhaṃ suraśreṣṭha karmavallīṃ samāśritaḥ || 5353||

एवं संसारचक्रेऽस्मिन्भैरवे लोमहर्षणे ।भ्रमामि सुचिरं कालं नान्तं पश्यामि कर्हिचित् ॥ ५३५४॥

evaṃ saṃsāracakre'sminbhairave lomaharṣaṇe |bhramāmi suciraṃ kālaṃ nāntaṃ paśyāmi karhicit || 5354||

न जाने किं करोम्येष हरे व्याकुलितेन्द्रियः ।शोकतृष्णाभिभूतश्च कान्दिशीको विचेतनः ॥ ५३५५॥

na jāne kiṃ karomyeṣa hare vyākulitendriyaḥ |śokatṛṣṇābhibhūtaśca kāndiśīko vicetanaḥ || 5355||

इदानीं त्वामहं देव विकलः शरणं गतः ।त्राहि मां दुःखितं कृष्ण मग्नं संसारसागरे ॥ ५३५६॥

idānīṃ tvāmahaṃ deva vikalaḥ śaraṇaṃ gataḥ |trāhi māṃ duḥkhitaṃ kṛṣṇa magnaṃ saṃsārasāgare || 5356||

कृपां कुरु जगन्नाथ भक्तोऽहं यदि मन्यसे ।त्वामृते नास्ति मे बन्धुर्योऽसौ चिन्तां करिष्यति ॥ ५३५७॥

kṛpāṃ kuru jagannātha bhakto'haṃ yadi manyase |tvāmṛte nāsti me bandhuryo'sau cintāṃ kariṣyati || 5357||

देव त्वां नाथमासाद्य न भयं मेऽस्ति कुत्रचित् ।जीविते मरणे चैव योगक्षेमे तथा प्रभो ॥ ५३५८॥

deva tvāṃ nāthamāsādya na bhayaṃ me'sti kutracit |jīvite maraṇe caiva yogakṣeme tathā prabho || 5358||

ये तु त्वां विधिवद्देव नार्चयन्ति नराधमाः ।सुगतिस्तु कथं तेषां भवेत्संसारबन्धनात् ॥ ५३५९॥

ye tu tvāṃ vidhivaddeva nārcayanti narādhamāḥ |sugatistu kathaṃ teṣāṃ bhavetsaṃsārabandhanāt || 5359||

किं तेषां कुलशीलेन विद्यया जीवितेन च ।येषां न जायते भक्तिर्जगद्धातरि केशवे ॥ ५३६०॥

kiṃ teṣāṃ kulaśīlena vidyayā jīvitena ca |yeṣāṃ na jāyate bhaktirjagaddhātari keśave || 5360||

प्रकृतिं त्वासुरीं प्राप्य ये त्वां निन्दन्ति मोहिताः ।पतन्ति नरके घोरे जायमानाः पुनःपुनः ॥ ५३६१॥

prakṛtiṃ tvāsurīṃ prāpya ye tvāṃ nindanti mohitāḥ |patanti narake ghore jāyamānāḥ punaḥpunaḥ || 5361||

न तेषां निष्कृतिस्तस्माद्विद्यते नरकार्णवात् ।ये दूषयन्ति दुर्वृत्तास्ते देव पुरुषाधमाः ॥ ५३६२॥

na teṣāṃ niṣkṛtistasmādvidyate narakārṇavāt |ye dūṣayanti durvṛttāste deva puruṣādhamāḥ || 5362||

यत्र यत्र भवेज्जन्म मम कर्मनिबन्धनात् ।तत्र तत्र हरे भक्तिस्त्वयि स्तादक्षता सदा ॥ ५३६३॥

yatra yatra bhavejjanma mama karmanibandhanāt |tatra tatra hare bhaktistvayi stādakṣatā sadā || 5363||

आराध्य त्वां परं दैत्या नराश्चान्येऽपि सङ्गताः ।अवापुः परमां सिद्धिं कस्त्वां देव न पूजयेत् ॥ ५३६४॥

ārādhya tvāṃ paraṃ daityā narāścānye'pi saṅgatāḥ |avāpuḥ paramāṃ siddhiṃ kastvāṃ deva na pūjayet || 5364||

न शक्नुवन्ति ब्रह्माद्याः स्तोतुं त्वां प्रकृतेः परम् ।यथा चाज्ञानभावेन संस्तुतोऽसि मया प्रभो ॥ ५३६५॥

na śaknuvanti brahmādyāḥ stotuṃ tvāṃ prakṛteḥ param |yathā cājñānabhāvena saṃstuto'si mayā prabho || 5365||

तत्क्षमस्वापराधान्मे यदि तेऽस्ति दया मयि ।कृतापराधेऽपि हरे क्षमां कुर्वन्ति साधवः ॥ ५३६६॥

tatkṣamasvāparādhānme yadi te'sti dayā mayi |kṛtāparādhe'pi hare kṣamāṃ kurvanti sādhavaḥ || 5366||

तस्मात्प्रसीद देवेश भक्त्या स्नेहं समाश्रितः ।स्तुतोऽसि यन्मया देव भक्तिभावेन चेतसा ॥ ५३६७॥

tasmātprasīda deveśa bhaktyā snehaṃ samāśritaḥ |stuto'si yanmayā deva bhaktibhāvena cetasā || 5367||

साङ्गं भवतु तत्सर्वं वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥ ५३६८॥

sāṅgaṃ bhavatu tatsarvaṃ vāsudeva namo'stu te || 5368||

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे वसुमोहिनीसंवादे पुरुषोत्तममाहात्म्येइन्द्रद्युम्नकृतं विष्णुस्तोत्रं)त्रिपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ॥ ५३॥

iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge vasumohinīsaṃvāde puruṣottamamāhātmyeindradyumnakṛtaṃ viṣṇustotraṃ)tripañcāśattamo'dhyāyaḥ || 53||

बृहन्नारदीयपुराण । उत्तरभाग । अध्याय ५३/१०६८॥ब्ऱिहन्नारदीयपुराण । उत्तरभाग । अध्याय ५३/१०-६८॥

bṛhannāradīyapurāṇa | uttarabhāga | adhyāya 53/1068||brihannāradīyapurāṇa | uttarabhāga | adhyāya 53/10-68||