कुमारोपनिषत् Kumara Upanishad

एषोपहतपाप्माहि विरजामृत्युवर्जितः ।विशोको विचिकित्सश्च विपिपासुः कुमारकः । (३५।१६)सत्यकामस्तथासत्यसङ्कल्पोऽयं महेश्वरी ।ऋतं च सत्यं पुरुषो विश्वो विश्वाधिकश्च सः ॥ (३५।१७)अथ कुमारोपनिषद् ।॥ ॐ श्रीगणेशाय नमः ॥अम्भोधिमध्ये रविकोट्यनेकप्रभां ददात्याश्रितजीवमध्ये ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ १॥

eṣopahatapāpmāhi virajāmṛtyuvarjitaḥ |viśoko vicikitsaśca vipipāsuḥ kumārakaḥ | (35|16)satyakāmastathāsatyasaṅkalpo'yaṃ maheśvarī |ṛtaṃ ca satyaṃ puruṣo viśvo viśvādhikaśca saḥ || (35|17)atha kumāropaniṣad ||| oṃ śrīgaṇeśāya namaḥ ||ambhodhimadhye ravikoṭyanekaprabhāṃ dadātyāśritajīvamadhye |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 1||

विराजयोगस्य फलेन साक्ष्यं ददाति नमः कुमाराय तस्मै ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ २॥

virājayogasya phalena sākṣyaṃ dadāti namaḥ kumārāya tasmai |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 2||

योऽतीतकाले स्वमतात् गृहीत्वा श्रुतिं करोत्यन्यजीवान् स्वकाले ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ ३॥

yo'tītakāle svamatāt gṛhītvā śrutiṃ karotyanyajīvān svakāle |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 3||

यस्यांश्च जीवेन सम्प्राप्नुवन्ति द्विभागजीवाश्च समैककाले ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ ४॥

yasyāṃśca jīvena samprāpnuvanti dvibhāgajīvāśca samaikakāle |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 4||

प्रचोदयान्नाद हृदिस्थितेन मन्त्राण्यजीवं प्रकटीकरोति ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ ५॥

pracodayānnāda hṛdisthitena mantrāṇyajīvaṃ prakaṭīkaroti |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 5||

बान्धव्यकल्लोल हृद्वारि दूरे विमानमार्गस्य च यः करोति ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ ६॥

bāndhavyakallola hṛdvāri dūre vimānamārgasya ca yaḥ karoti |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 6||

सद्दीक्षया शास्त्रशब्दस्मृतिर्हृद्वातांश्च छिन्नादनुभूतिरूपम् ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ ७॥

saddīkṣayā śāstraśabdasmṛtirhṛdvātāṃśca chinnādanubhūtirūpam |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 7||

दीक्षाविधिज्ञानचतुर्विधान्य प्रचोदयान्मन्त्रदैवाद्वरस्य ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ ८॥

dīkṣāvidhijñānacaturvidhānya pracodayānmantradaivādvarasya |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 8||

कोट्यद्भुते सप्तभिरेव मन्त्रैः दत्वा सुखं कश्चिदयस्य पादम् ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ ९॥

koṭyadbhute saptabhireva mantraiḥ datvā sukhaṃ kaścidayasya pādam |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 9||

स्वस्वाधिकारांश्च विमुक्तदेवाः शीर्षेण संयोगयेद्यस्य पादम् ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ १०॥

svasvādhikārāṃśca vimuktadevāḥ śīrṣeṇa saṃyogayedyasya pādam |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 10||

हुङ्कारशब्देन सृष्टि(प्र)भावं जीवस्य दत्तं स्ववरेण येन ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ ११॥

huṅkāraśabdena sṛṣṭi(pra)bhāvaṃ jīvasya dattaṃ svavareṇa yena |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 11||

वीराजपत्रस्थ कुमारभूतिं यो भक्तहस्तेन संस्वीकरोति ।ससर्वसंपत् समवाप्तिपूर्णः भवेद्धि संयाति तं दीर्घमायुः ॥एतादृशानुग्रहभासिताय साकल्यकोलाय वै षण्मुखायॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ १२॥

vīrājapatrastha kumārabhūtiṃ yo bhaktahastena saṃsvīkaroti |sasarvasaṃpat samavāptipūrṇaḥ bhaveddhi saṃyāti taṃ dīrghamāyuḥ ||etādṛśānugrahabhāsitāya sākalyakolāya vai ṣaṇmukhāyaoṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 12||

॥ ॐ श्री सुब्रह्मण्याय नमः ॥ॐ श्रीगणेशाय नमः ॥अम्भोधिमध्ये रविकोट्यनेकप्रभां ददात्याश्रितजीवमध्ये ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ १॥

|| oṃ śrī subrahmaṇyāya namaḥ ||oṃ śrīgaṇeśāya namaḥ ||ambhodhimadhye ravikoṭyanekaprabhāṃ dadātyāśritajīvamadhye |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 1||

विराजयोगस्य फलेन साक्ष्यं ददाति नमः कुमाराय तस्मै ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ २॥

virājayogasya phalena sākṣyaṃ dadāti namaḥ kumārāya tasmai |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 2||

योऽतीतकाले स्वमतात् गृहीत्वा श्रुतिं करोत्यन्यजीवान् स्वकाले ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ ३॥

yo'tītakāle svamatāt gṛhītvā śrutiṃ karotyanyajīvān svakāle |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 3||

यस्यांश्च जीवेन सम्प्राप्नुवन्ति द्विभागजीवाश्च समैककाले ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ ४॥

yasyāṃśca jīvena samprāpnuvanti dvibhāgajīvāśca samaikakāle |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 4||

प्रचोदयान्नाद हृदिस्थितेन मन्त्राण्यजीवं प्रकटीकरोति ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ ५॥

pracodayānnāda hṛdisthitena mantrāṇyajīvaṃ prakaṭīkaroti |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 5||

बान्धव्यकल्लोल हृद्।ह्वारि दूरे विमानमकार्कस्य च यः करोति ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ ६॥

bāndhavyakallola hṛd|hvāri dūre vimānamakārkasya ca yaḥ karoti |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 6||

सद्दीक्षया शास्त्रशब्दस्मृतिर्हृद्वाताम्श्च छिन्नादनुभूदिरूपम् ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ ७॥

saddīkṣayā śāstraśabdasmṛtirhṛdvātāmśca chinnādanubhūdirūpam |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 7||

दीक्षाविधिज्ञानचतुर्विधान्य प्रचोदयान्मन्त्रदैवाद्वरस्य ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ ८॥

dīkṣāvidhijñānacaturvidhānya pracodayānmantradaivādvarasya |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 8||

कोट्यद्भुते सप्तभिरेव मन्त्रैः हत्वा शुकं कश्चिदयस्य पादम् ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ ९॥

koṭyadbhute saptabhireva mantraiḥ hatvā śukaṃ kaścidayasya pādam |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 9||

स्वस्वाधिकारांश्च विमुक्तदेवाः शीर्षेण संयोगयेद्यस्य पादम् ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ १०॥

svasvādhikārāṃśca vimuktadevāḥ śīrṣeṇa saṃyogayedyasya pādam |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 10||

हुङ्कारशब्देन सृष्टिभावं जीवस्य दत्तं स्वरवेण येन ।ॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ ११॥

huṅkāraśabdena sṛṣṭibhāvaṃ jīvasya dattaṃ svaraveṇa yena |oṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 11||

वीराजपत्रस्थ कुमारभूतिं यो भक्तहस्तेन संस्वीकरोति ।स्वसर्भुवः समवाप्तिपूर्णः भवेद्धि संयाति तं दीर्घमायुः ॥एतादृशानुग्रहभासिताय साकल्यकोलाय वै षण्मुखायॐ हंसः तस्मै कुमाराय नमोऽस्तु ॥ १२॥

vīrājapatrastha kumārabhūtiṃ yo bhaktahastena saṃsvīkaroti |svasarbhuvaḥ samavāptipūrṇaḥ bhaveddhi saṃyāti taṃ dīrghamāyuḥ ||etādṛśānugrahabhāsitāya sākalyakolāya vai ṣaṇmukhāyaoṃ haṃsaḥ tasmai kumārāya namo'stu || 12||

ॐ श्री सुब्रह्मण्याय नमः ॥

oṃ śrī subrahmaṇyāya namaḥ ||